D2 Bijlage bij Raadsinformatiebrief - 2021 week 17

Lief & Leedstraten Oegstgeest Projectplan pilot in 2021 en 2022 14 april 2021

Lief & Leedstraten in Oegstgeest Een belangrijk onderdeel van de aanpak van eenzaamheid in Oegstgeest is het stimuleren van inwoners om meer naar elkaar om te zien. Dat appèl gaat verder dan alleen eenzaamheid: ook als het gaat om (blijven) meedoen en langer zelfstandig thuis wonen kan de buurt, kunnen buren daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Buren komen qua belang naast de familie op de tweede plaats, vaak zelfs vóór vrienden en kennissen. Buren zijn immers altijd voorhanden, zijn goede signaleerders, bieden makkelijk praktisch hulpverlening (boodschappen, hondje uitlaten e.d.) en zijn vaak bereid tot gesprekjes. In Rotterdam is daarom het concept Lief &Leedstraten ontwikkeld. Het concept Lief & Leedstraten Het concept Lief & Leedstraten is ontwikkeld door de Stichting Opzoomer Mee Rotterdam 1 . Het is een eenvoudige methode om ‘sociale participatie’ van de grond te trekken. Een concept dat van onderop werkt, een bewonersinitiatief is. Het belangrijkste kenmerk van het concept Lief & Leedstraat is eenvoud: Een of meer bewoners in een straat (vaak gangmakers genoemd) beheren een Lief & Leedpotje dat jaarlijks door de gemeente wordt gevuld met bijvoorbeeld €150,-.

Vanuit dit potje worden kleine individuele attenties betaald zoals een bloemetje, een reep chocola of een kaart voor een buur die ziek is of eenzaam, voor een nieuwe bewoner, voor een echtpaar dat 50 jaar getrouwd is enzovoorts. Het Lief & Leedpotje werkt natuurlijk het best als het bekend is in de straat. De gangmakers zorgen daarvoor. Het potje is te zien als een ‘nudge’, een zetje waardoor bewoners zelf aan de gang gaan en er in hun straat allerlei effecten kunnen ontstaan. Die effecten verschillen per straat. Wijkaanpak en meer omkijken naar elkaar In het beleidsplan voor het sociaal domein ”Samen Oegstgeest” is gekozen voor een meer wijkgerichte inzet van mensen en middelen. Lief & Leedstraten passen in die ambitie. In datzelfde beleidsplan is de aanpak van eenzaamheid een van de doelen. Dit vraagt om meer dan alleen beroepsmatige inzet: het zorgen voor elkaar en omkijken naar elkaar in de Oegstgeester gemeenschap is een belangrijke voorwaarde voor een stevige sociale basis in het dorp en levert daarnaast een bijdrage aan Oegstgeest als Dementievriendelijke gemeente. Door Lief & Leedstraten te stimuleren en te faciliteren leggen we een verbinding tussen formele en informele zorg op wijkniveau.2

Dit projectplan beschrijft een pilot voor ontwikkeling, uitproberen en bij succes implementeren van Lief & Leedstraten in Oegstgeest in 2021 en 2022

1

https://www.opzoomermee.nl/lief-leed/. Het in dit projectplan gebruikt beeldmerk wordt gebruikt in Rotterdam

2

Burenhulp willen we behalve door de invoering van Lief & Leedstraten ook bevorderen door www.dorpskracht.nl uit te breiden met een burenhulpfunctie.

1

Wat willen we bereiken met de invoering van Lief &Leedstraten? De doelstelling van Lief & Leedstraten is: Burenhulp en meer omkijken naar elkaar in Oegstgeest stimuleren en faciliteren Verwachte resultaten: * Meer aandacht van inwoners voor elkaar * Meer burenhulp * Terugdringen/voorkomen eenzaamheid Mogelijke effecten: • • • • • •

Doorbreekt vraag en aanbodverlegenheid m.b.t. burenhulp Doorbreekt gevoel van er alleen voor staan Je welkom voelen in de straat, erbij horen Stimuleert goed nabuurschap Tijdige signalering van problemen Van het een komt al gauw het ander

Gewenste resultaten 2021: • • • •

Haalbaarheid/draagvlak is getoetst bij bestaande straat/wijkverbanden Er is een toolkit (digitaal én fysiek) uitgedacht en geproduceerd Er is een pilot uitgevoerd met minimaal 3, maximaal 10 straten Er is een promotiecampagne uitgedacht en in gang gezet

Gewenste resultaten 2022: • • •

Uitbreiding van de pilot tot maximaal 30 straten Evaluatie van de pilot Besluit over óf en hoe Lief en Leedstraten vast onderdeel worden van het beleid voor het Sociaal Domein van Oegstgeest.

Eigenaarschap van onderop Het succes van Lief en Leedstraten staat of valt met het ‘eigenaarschap van onderop’. Dat wil zeggen dat de gangmakers in de straten, die hun eigen Lief & Leedpotje beheren, 100% verantwoordelijk zijn voor de juiste besteding. Dat betekent ook dat de rol van de gemeente zich beperkt tot een faciliterende: het stimuleren van straten om mee te doen, het aanreiken van een starterskit (zie bijlage 2) en het jaarlijks vullen van de Lief & Leedpotjes. Hoe dit wordt besteed en hoe actieve inwoners invulling geven aan het gangmaken is hun eigen verantwoordelijkheid, daar bemoeien we ons niet mee. Het staat inwoners vrij ook andere financiële bronnen aan te boren bijvoorbeeld sponsoring door winkeliers in de buurt. Vanzelfsprekend worden aan de voorkant, dus voor het toekennen van een gevuld Lief & Leedpotje met bijbehorende starterskit, heldere voorwaarden gesteld (zie bijlage 1). Zo is het geld niet bedoeld voor groepsactiviteiten zoals een straat BBQ of borrel. Gangmakers vragen we de uitgaven uit het potje bij te houden en successen met ons te delen. Organisatie pilot De methode bestaat uit een serie bouwstenen en voorwaarden voor Lief & Leedstraten. Via een zogeheten Masterclass draagt Opzoomer Mee de methode over. We ontwikkelen op basis daarvan een eigen aanpak.

Leidraad in deze methode is het eigenaarschap van bewoners van hun Lief & Leedpotje en bijbehorende activiteiten. We starten de pilot door aan te sluiten bij bestaande activiteiten van bewoners(groepen), buurtambassadeurs en VVE’s. Ook zoeken we samenwerking met woningcorporaties. Bouwstenen • • • •

Schaal van de straat en het belang van buren Eigen initiatief en eigenaarschap van bewoners met gangmakers (initiatiefnemers) als spil Werken op basis van vertrouwen Werken met kleine zetjes (‘Nudging’)

2

• • •

Eenvoudige communicatie (geen beleidstaal!) Lief & Leedstraten met elkaar verbinden en verbinden met de wereld van zorg & welzijn Waarderen van het initiatief van bewoners

Het initiatief in Oegstgeest voor onderzoek naar de mogelijkheden en het betrekken van bewoners(groepen) bij de voorbereiding/uitvoering ligt bij de sociaal makelaar en het project Samen tegen eenzaamheid. Dit geldt ook voor de verdere ontwikkeling en het vormgeven van de pilot. We verwachten in 2021 en 2022 voor hen samen een tijdsinvestering van gemiddeld 8 uur per maand voor de hier beschreven pilot, waarvan het zwaartepunt in 2021 ligt. Opdrachtgevers Bestuurlijk opdrachtgever: wethouder Jan Nieuwenhuis Ambtelijk opdrachtgever: Teammanager Ineke van Vliet Projectleiders/uitvoerders: Sietske Steenbergen (sociaal makelaar)/Mirjana Pannekoek (projectleider Samen tegen eenzaamheid) Planning en tijdsinvestering Wanneer + geschatte ureninvestering

Wat

Maart/april 2021 5 uur

Onderzoek naar haalbaarheid door gesprekken met opdrachtgevers en inwoners(groepen)

April-juni 2021 30 uur

Projectplan schrijven Starterskit uitdenken Pilot voorbereiden Beeldmerk laten ontwerpen

Juli-september 2021 40 uur

Promotiecampagne ontwikkelen Informatie/wervingsflyer ontwikkelen Starterskit laten maken (30 x) Eerste 3 straten werven Werkproces toekenning en uitbetaling beschrijven Drukwerk starterskit en promotiecampagne laten maken Doe-Mee-Oegstgeest inrichten Kick-off pilot voorbereiden

Oktober-december 2021 40 uur

Kick-off pilot, uitreiking 1e Lief & Leedpotjes en starterskits (tijdens Oegstgeest Ontmoet 2021) Volgen eerste Lief & Leedstraten Promotiecampagne starten met deze straten als voorbeeld

Januari-zomer 2022 20 uur

Uitbreiding pilot met meerdere straten Promotie doorlopend

Zomer 2022-december 2022 20 uur

Uitbreiding pilot met meerdere straten Promotie doorlopend

Oktober- December 2022 30 uur

Uitvoeren evaluatie van de pilot Bij succes implementatieplan maken

Na 2022

Lief &Leedstraten opnemen in bestaand beleid Sociaal Domein en uitvoering mogelijk beleggen bij welzijnsorganisatie Uitbreiding straten, promotie doorlopend

3

Randvoorwaarden en risico’s De belangrijkste randvoorwaarde voor een succesvolle introductie van dit concept in Oegstgeest wordt gevormd door actieve en betrokken bewoners. Zonder hen geen Lief & Leedstraten. Een andere voorwaarde is een ondersteunende gemeente, gebaseerd op vertrouwen, die allereerst als aanjager en later vooral faciliterend betrokken is. Een risico is de onzekere situatie rond corona, die mogelijk van invloed is op het succes van de pilot. Evaluatie en vervolg Dit projectplan beschrijft een pilot voor ontwikkeling, uitproberen en bij succes implementeren van Lief & Leedstraten in 2021 en 2022. Na de zomer van 2022 willen we een eerste balans opmaken: slaat het concept aan? Hoeveel straten zijn aangesloten? Zijn de gangmakers voldoende gefaciliteerd en wat vinden zij er van? Is er groeipotentieel? Bij positieve uitkomsten van de evaluatie van de pilot maken we een plan voor het vervolg. Daarin kan de keuze worden gemaakt de uitvoering vanaf 2023 te beleggen bij een welzijnsorganisatie.

Benodigd budget: begroting 2020 en 2022 Wat

Kosten 2021

Dekking 2021

Kosten 2021

Dekking 2022

Ureninvestering Sociaal makelaar

Reguliere uren

Reguliere uren

Ureninvestering projectleider Samen tegen eenzaamheid

Reguliere uren

Reguliere uren

Ureninvestering medewerker communicatie

Reguliere uren

Reguliere uren

Eenmalig bijdrage aan Opzoomer Mee

1500 (ex BTW) 750

Budget project Samen tegen eenzaamheid

-

Budget project Samen tegen eenzaamheid

-

Kosten drukwerk 30 x starterskit 30 x 50 A5 kaart 30 x tips en spelregels, A5 boekje 4 pagina’s 30 x 25 kaartjes(10 x 15) voor bij presentjes Kosten drukwerk promotieflyers

5000

Ondersteuningspakket corona kwetsbare groepen

1000

Budget project Samen tegen eenzaamheid

Kosten Lief &Leedpotjes en jaarlijkse attentie voor gangmakers

2000

Budget project Samen tegen eenzaamheid

5000

Budget project Samen tegen eenzaamheid

Totaal

9250

Kosten ontwerp logo, starterskit en promotiemateriaal

6000

4

Communicatie en kennisdeling Voor de start van deze pilot is er overleg met bestaande straat/wijkverbanden om de haalbaarheid te toetsen. In de startfase is veel direct contact met mogelijke gangmakers een voorwaarde. Als het project eenmaal ‘loopt’ versterkt contact (fysiek en digitaal) tussen de verschillende gangmakers het proces. Het vormen van een werkgroep of klankbordgroep van betrokken inwoners kan de ontwikkeling van onderop waarborgen. Promotiemateriaal, met een herkenbaar beeldmerk, ontwikkelen we zowel digitaal als fysiek. Het digitale platform Doe-mee-Oegstgeest kan helpen de aanpak te promoten, voor de digitale versie van de starterskit en als digitaal platform voor onderling contact van de verschillende Lief & Leedstraten. Nu meerdere steden in het land met Lief & Leed bezig zijn, is er ook een landelijk netwerk van Lief & Leedsteden gemaakt. Via een WhatsApp-groep kan men elkaar op de hoogte houden en om advies vragen. Er is een landelijke nieuwsbrief en eenmaal per jaar vindt er een landelijk top plaats waar alle gemeentes samenkomen en allerlei Lief & Leedkwesties bespreken.

5

Bijlage 1 • • • • • •

Het potje wordt door meerdere (minimaal 2) gangmakers beheerd Het ‘werkgebied’ bestaat uit ca. 30 tot 70 huizen Het potje maak je bekend in de straat Het budget van €150 is voor een heel jaar en alleen voor individuele presentjes. Dus niet voor straatactiviteiten De uitgaven hou je bij en je bewaart de bonnen. (de gemeente kan hier steekproefsgewijs naar vragen) We zijn blij met foto’s en verhalen van blije ontvangers.

Bijlage 2 • • • • •

Voorwaarden om voor een Lief &Leedpotje in aanmerking te komen

Zo kan een starterskit eruit zien

Welkomstbrief voor de nieuwe gangmakers Boekje met tips & spelregels Een stapel A5-kaarten met herkenbaar logo die gebruikt kan worden om het potje bekend te maken in de straat Een stapel A6-kaartjes die gangmakers bij een presentje kunnen doen Invullijst om je uitgaven bij te houden.

6