Bijlage 4 bij RM 12 oktober 2021 Visie Hofbrouckerpark Z-21-142287 Oegstgeest

Visie Hofbrouckerpark en de Hofdijck zone Achtergrond De gemeente Oegstgeest heeft een eeuwenoude geschiedenis waarbij het agrarische verleden en de ligging op de strandwal uit de laatste ijstijd de vorming van de gemeente hebben beïnvloed. In het huidige Oegstgeest is dit te herkennen aan de groene uitstraling en de groene scheggen, die door de gemeente lopen.

Huidige situatie Hofbrouckerpark en Hofdijck zone Projectgebied Het projectgebied bestaat uit twee gebieden: de Hofdijck zone en het Hofbrouckerpark. Het Hofbrouckerpark en de Hofdijck zone hebben een groene lommerrijke uitstraling. Het is goed te zien dat het projectgebied historie in zich draagt. De grote eikenbomen en watercipressen, maar ook het verhoogde pleintje zijn de dragers van deze rijke historie. De ruime gazons en een brede watergang zijn een groene oase, waar voor jong en oud ruimte is om te recreëren. De huidige groenkwaliteit sluit niet meer aan bij de gewenste uitstraling en het beheerniveau van het gebied. Daarnaast is een ontwikkeling nodig in relatie tot de verandering van het klimaat. Hofbrouckerpark Het Hofbrouckerpark is een ruim park met een forse vijverpartij. Deze vijver is goed zichtbaar, maar voor vogels en kleine zoogdieren lastig te bereiken. De beschoeiing rondom de vijver is de oorzaak van de belemmering. Het eiland in de vijver bezit naast de belemmerende beschoeiing veel beplanting. Een meer open vegetatie zou meer kansen bieden voor de ontwikkeling van flora en fauna. Er zijn verschillende sport‐ en speelaanleidingen zoals een voetbalveld en een skatebaan, die veelvuldig door jeugd en volwassen wordt gebruikt.

Rondom de sport‐ en speelruimte is veel gras maar door het traditionele beheer is het beeld monotoon en heeft het een lage biodiversiteit.

afbeelding 1. Ruim en open grasveld in het Hofbrouckerpark

afbeelding 2. Op vele plekken is de beplanting in slechte conditie

1

afbeelding 3. Veel bestrating van grijze betontegels

afbeelding 4. De bomen op het Mien Ruyspleintje kwijnen weg

Centraal in het Hofbrouckerpark ligt het Mien Ruyspleintje. Het oorspronkelijke ontwerp met de krachtig lijnen is nog goed zichtbaar, maar is door de aanplant met een algemene beplanting haar sprankelende, kleurrijke uitstraling kwijt. De grote hoeveelheid grijze betontegels en de haag om de oorspronkelijke lage muur zorgen voor een verdere verwatering van het ooit bloemrijke ontwerp van Mien Ruys. Rondom het park liggen op verschillende plekken bosplantsoenvakken. Deze vakken belemmeren het zicht het park in waardoor de schoonheid van het park niet wordt gezien. De beplanting in de bosplantsoenvakken is in slechte conditie en in de vakken staan veel uitgezaaide bomen van één soort. De algemene conditie van de beplanting in het park is goed en vooral het assortiment bomen is afwisselend. In het park zijn voldoende wandelpaden maar de verbinding naar de naastgelegen Hofdijck zone is niet logisch. Hofdijck zone De Hofdijck zone is een eeuwenoude verbinding tussen het centrum van Oegstgeest en de buitengebieden. Met de groei van Oegstgeest is het historische pad een brede ruime straat geworden. Naast deze brede straat ligt een brede groenstrook, aangelegd in de jaren zestig. Deze brede groenstrook, eveneens vanuit een ontwerp van Mien Ruys, bestaat uit een breed gazon en een dubbele rij met zomereiken.

Door het traditionele beheer wordt het gras kort gemaaid en vormt een monotoon beeld met een beperkte bijdrage aan de biodiversiteit. De bestaande eiken hebben over het algemeen een goede conditie, maar op enkele plaatsen zijn eiken verwijderd. Langs het gazon lopen brede trottoirs waar vanaf het gebied bekeken kan worden. Door de afwezigheid van een pad is het gebied niet te betreden.

afbeelding 5. Hofdijck zone, breed gazon en eikenbomen

2

Beleid Vanuit de verschillende beleidsstukken komt naar voren dat de gemeente Oegstgeest veel waarde hecht aan de groene uitstraling van haar gemeente. In het Groenbeleid 2011‐2015 zijn de vijf speerpunten geformuleerd: 1. Bescherming en behoud van het groen. 2. Ecologische en recreatieve verbindingen. 3. Uitbreiden ecologisch beheer van het groen. 4. Gebruik maken van het groen. 5. Groen woonklimaat. In het Groenbeleid wordt het Hofbrouckerpark aangemerkt als een van de kernkwaliteiten. In de Hoofdgroenstructuur is naast het Hofbrouckerpark ook de Hofdijck zone opgenomen als belangrijke verbindingszone door de gemeente. De erfgoednota maakt ook melding van het projectgebied, namelijk het historische eikenlaantje van Mien Ruys en de Hofdijck als eeuwenoude weg. De uitwerking van het beleid is ook van toepassing op het ontwerp van de Hofdijck zone en het Hofbrouckerpark. Zie hierover onder het kopje Visie. Hoofdgroenstructuur In de hoofdgroenstructuur is het projectgebied opgenomen als een belangrijke oost‐west verbinding. En ook regionaal is het projectgebied als recreatiezone van groot belang.

Met het veranderen van het type beplanting (exoten naar inheemse soorten) en het aanpassen van het beheer zal er een verbeterde aansluiting tussen Bos van Wijckerslooth en Landgoed Oud Poelgeest ontstaan maar ook een versterking richting het groen aan de Admiraal de Ruyterlaan en het Irispark.

afbeelding 6. Structuurvisie, pag. 30 Hoofdgroenstructuur

Wandelnetwerk Bollenstreek Het Wandelnetwerk Bollenstreek heeft in Oegstgeest vele routes. Een van deze routes loopt over het trottoir van de Hofdijck. Momenteel zijn er geen mogelijkheden om tussen de eikenbomen van de Hofdijck te wandelen en ook de entrees tot het Hofbrouckerpark zijn niet logisch gelegen.

3

afbeelding 1. Uitsnede uit de kaart Wandelnetwerk Bollenstreek, de blauwe cirkel is de Hofdijck

Beheer De Hofdijck zone en een groot deel van het Hofbrouckerpark worden momenteel traditioneel beheerd. Hierdoor is het gras kort geschoren en heeft het gebied weinig kleur. Op de gedeeltes waar het traditionele beheer is omgevormd naar ecologische beheer is een vergroting van het aantal kruidensoorten te zien. Deze gebieden bevatten meer kleur en bieden leefgebieden voor kleine zoogdieren en insecten.

Visie De visie voor het projectgebied is: Het Hofbrouckerpark en de Hofdijck zone, als bestaande groene‐blauwe verbinding, versterken en de biodiversiteit vergroten. Dit moet op een dusdanige manier gebeuren, dat de kwaliteiten van het oorspronkelijke ontwerp weer zichtbaar worden en de beleving en de toegankelijkheid van het groen en water worden vergroot. Door middel van ecologisch beheer zal de biodiversiteit worden vergroot en versterkt. De speerpunten zijn o De bestaande bomen en beplanting die kwalitatief goed zijn handhaven. o Het verminderen van bestrating en het aanbrengen van halfverharding om opname van regenwater te vergemakkelijken en verlagen van hittestress van het gebied te vergroten. o Waar mogelijk de beschoeiingen verwijderen en ter plaatse natuurvriendelijke oevers aanleggen. Hierdoor wordt de beleving verhoogd en de mogelijkheden voor waterberging worden vergroot. o Aanbrengen van inheemse beplanting en het inzaaien van een inheems bloemenmengsel om meer natuurwaarde te creëren en de biodiversiteit te verhogen. o Het beheer zo veel mogelijk op ecologische wijze uitvoeren. o Het aanbrengen van kleine ecologische elementen, zoals takkenrillen en egelwalletjes.

afbeelding 7. Visie: groene verbinding waarbij de historie herkenbaar is en de beleving wordt vergroot

4

Visietekening Het verhoogde pleintje van Mien Ruys is het vliegwiel van waaruit het groen zich uitrolt in het projectgebied. Langs deze groen golvende lijn door het gebied worden de bloeiende groenobjecten van verschillende grootte aangebracht. Hierdoor kunnen de bezoekers het gebied optimaal beleven en de verschillende bloem‐ en groeivormen van dichtbij bekijken. De visie sluit aan op de eerder genoemde vijf speerpunten van het beleid: 1. Bescherming en behoud van het groen. De groene uitstaling van het projectgebied, bestaande uit de Hofdijck zone en het Hofbrouckerpark, is mooi en krachtig. Dit blijft behouden maar verdient versterking. Die versterking wordt gemaakt op een aantal verschillende manieren:  Het verbreden van de diversiteit aan bomen.  Het aanbrengen van kruidenrijk gras.  Het planten van een diversiteit aan heesters.  Een ruim assortiment aan verwilderingsbloembollen.  Het aanbrengen van kruidachtige vaste planten. De kruidachtige vaste planten en heesters zullen zoveel mogelijk inheems zijn. De bomen die een slechte kwaliteit hebben, worden vervangen door nieuwe bomen. De nieuwe bomen in het Hofbrouckerpark zullen van een ander soort zijn waardoor de diversiteit aan bomen wordt vergroot. Maar de keuze betreft ook klimaatbestendige soorten. Bij de aanplant van bomen langs de Hofdijck zal de aanwezige soort worden aangeplant.

De totale hoeveelheid bomen blijft gelijk aan het huidige aantal bomen. 2. Ecologische en recreatieve verbindingen Door het aanbrengen van een wandelpad, gemaakt van halfverharding, wordt de recreatieve verbinding versterkt. Het Hofbrouckerpark is hierin een belangrijke schakel en wordt hierdoor aangehaakt op de Landgoederenzone. Er loopt een route over de Hofdijck van Oud Poelgeest via het Hofbrouckerpark naar Bos van Wijckerslooth en vervolgens naar Endegeest. Tevens is er een route de andere kant op, waardoor het Hofbrouckerpark via Oud Poelgeest en de Leidse Hout een verbinding heeft naar Endegeest en vervolgens naar Katwijk. De derde wandelroute is via het Hofbrouckerpark noordwaarts, via Irispark, Oegstgeesterkanaal, Haarlemmertrekvaart naar de Bollenstreek. Met het aanbrengen van de verwilderingsbollen, kruidachtige inheemse vaste planten en diverse (inheemse) bomen wordt de ecologische verbinding verbeterd. Het ecologische beheer zal een verdere verbetering gaan geven. De natuurvriendelijke oevers bieden vogels, kleine zoogdieren en ongewervelden de mogelijkheid om via het water en in de ecologisch beheerde grasvelden zich te verplaatsen van het ene gebied naar het andere gebied.

afbeelding 8. Vlekkenplan

5

3. Uitbreiden ecologisch beheer van het groen Ecologisch beheer is een voorwaarde om de uitwerking van het projectplan werkelijk gestalte te geven. Naast het maaibeheer is ook het onderhoud van de bosplantsoenvakken en de nieuwe vaste plantenvakken van belang. Het traditionele schoffelbeheer zal plaats maken voor selectief wieden van de vakken om verruiging en het zaaien van ongewenste invasieve soorten tegen te gaan. De vakken worden zo ingericht dat de bodem snel met de kruidenvegetatie is bedekt. 4. Gebruik van het groen Met de aanleg van het wandelpad door de Hofdijck zone en de aansluiting van het pad op het park wordt de bereikbaarheid verbeterd. De aanleg van verschillende glooiende grondheuvels biedt meer mogelijkheden voor recreatieve doeleinde. In de luwte van de heuvels kan er worden gespeeld, in de zon worden gelegen of samen gepicknickt. Het gebied is omgevormd van kijkgroen naar gebruiksgroen. Met het vergroten van het gebruik van de zone en het verbeteren van de toegankelijkheid kan de gezondheid van de inwoners van Oegstgeest worden verbeterd.

6