Bijlage 3 bij RV d.d. 22 september 2021 Huisvesting Gevers-Deutz Terweeschool Z-21-148740 Oegstgeest

Toereikende huisvesting voor bewegingsonderwijs en extra kosten Gymzaal en bij Gevers-Deutz Terweeschool 1. Aanleiding In de beeldvormende vergadering van de raadscommissie Ruimte van 16 februari 2021: presentatie uitkomsten onderzoek huisvesting basisschool Gevers Deutz Terwee, is een ruimtestudie naar de mogelijkheden voor de huisvesting van de school op de huidige locatie toegelicht. Naar aanleiding van deze beeldvormende vergadering en de daarop aansluitende niet openbare technische briefing heeft de raad het college verzocht om haar ten aanzien van de gymzalen inzicht te geven in : • ruimtebehoefte bewegingsonderwijs en gebruik van gymzalen in Oegstgeest, • Kosten voor scholen voor gebruik sporthal, • Indien gymzaal bij GDT: wie gaat deze gebruiken? (bezetting), • mogelijkheden voor gebruik door derden. In deze memo wordt op deze punten ingegaan. 2. Conclusie Een gymzaal voor de Gevers Deutz Terweeschool is niet noodzakelijk om voldoende uren bewegingsonderwijs aan de PO scholen te kunnen aanbieden. Indien deze gymzaal toch gerealiseerd zou worden, zal deze wel de normcapaciteit voor bewegingsonderwijs volledig benutten. De GeversDeutz Terweeschool kan in die situatie op haar eigen locatie bewegingsonderwijs aanbieden en gymzaal Poelweijde wordt enigszins ontlast omdat de Hofdijckschool gebruik zal maken van de nieuwe gymzaal.

Andere gymvoorzieningen zullen dan minder gebruikt worden. Naast verhuur aan een Buitenschoolse opvang (BSO) is het onbekend of buiten de schooltijden ook aan andere partijen kan worden verhuurd. De jaarlijkse kapitaalslasten van de gymzaal en BSO bedragen € 82.655. Hier tegenover staan jaarlijks huurinkomsten uit verhuur van de BSO van circa € 24.750,3. Uitgangspunten huisvesting bewegingsonderwijs Voor het gebruik van de gymaccommodaties voor bewegingsonderwijs zijn de onderwijswetgeving (WPO, WVO en WEC), de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs en de beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs van toepassing. De geharmoniseerde verordening is per 1 januari 2021 in werking getreden. De beleidsregel is ook geharmoniseerd en is in 2021 vastgesteld door het college. In deze beleidsregel is het beschikbaar stellen van lokalen voor bewegingsonderwijs door de gemeente vastgelegd. Op grond van de genoemde wetgeving en beleidsregels zijn de volgende uitgangspunten en afspraken van toepassing op de toekenning van capaciteit voor bewegingsonderwijs aan de scholen: • De gemeente heeft de zorg voor de planning en financiering van voldoende geschikte ruimte voor bewegingsonderwijs voor het primair onderwijs (PO) en (voortgezet) speciaal onderwijs ((V)SO).

Dit geldt ook voor het voortgezet onderwijs (VO) indien zij niet over eigen/of voldoende eigen accommodatie beschikt. • De gemeente bekostigt de eerste inrichting bij nieuwbouw van gymzalen. Voor gymzalen die eigendom zijn van de gemeente draagt de gemeente ook zorg voor het onderhoud en de vervanging van de inrichting. • Het gebruik van gymlokalen door het PO en (V)SO is de verantwoordelijkheid van de gemeente. Indien een school niet over voldoende eigen gymaccommodatie beschikt, wijst de gemeente de uren en de accommodatie toe.

•

•

• •

• •

Het gebruik van gymlokalen (in eigendom van het schoolbestuur) door het VO is de verantwoordelijkheid van de school zelf. De gemeente komt uitsluitend in beeld als een schoolbestuur geen beschikking heeft over een eigen accommodatie, geconfronteerd wordt met een tekort aan capaciteit of wanneer een gymzaal vervangen moet worden. De omvang van het door de gemeente bekostigde gebruik van gymlokalen door het PO en (V)SO is gebaseerd op het aantal klokuren per week dat in de beleidsregel Bekostiging lokalen bewegingsonderwijs is opgenomen1: - Voor PO bedraagt het aantal klokuren waarvoor de gemeente accommodatie beschikbaar moet stellen 1,5 klokuur per week per groep leerlingen van zes jaar en ouder. - Voor SO en VSO bedraagt het aantal klokuren waarvoor de gemeente accommodatie beschikbaar moet stellen tenminste 2,25 klokuur per groep leerlingen van zes jaar en ouder. - Voor VO wordt het aantal klokuren berekend op basis van de in bijlage III deel B van de verordening opgenomen ruimtenormen en vermenigvuldigingsfactoren. De maximale capaciteit per gymlokaal is voor PO 26 klokuren per week en voor VO 40 klokuren per week.

Voor het bewegingsonderwijs zijn de volgende afstandscriteria van toepassing, gemeten langs de kortste voor de leerling voldoende begaanbare en veilige weg: - Binnen 1 km voor een school in het basisonderwijs voor tenminste 20 klokuren bewegingsonderwijs; - Binnen 3,5 km voor een school in het basisonderwijs voor tenminste 15 klokuren bewegingsonderwijs, - Binnen 7,5 km voor een school in het basisonderwijs voor tenminste 5 klokuren bewegingsonderwijs, - Binnen 1 km voor een school in het SO met ten minste 10 groepen en binnen 2 kilometer voor een school voor voortgezet speciaal onderwijs.. De roostering van de bewegingsonderwijsuren gebeurt, binnen de grenzen van redelijkheid, in afstemming en in samenwerking met de scholen. Indien een school meer uren gebruik wil maken van een gymzaal dan de normuren, werkt de gemeente indien mogelijk mee. Deze extra uren worden niet in rekening gebracht.

4. Ondersteuning bewegingsonderwijs De gemeente Oegstgeest stelt aan scholen aanvullende middelen beschikbaar voor het aanstellen van vakleerkrachten bewegingsonderwijs om de kwaliteit van het onderwijs in lichamelijke opvoeding te bevorderen. De meerwaarde van een vakleerkracht is dat deze meer variatie kan aanbrengen in de lessen o.a. het gebruik van touwen en balk. Niet vakleerkrachten kiezen vaker voor lessen zonder gebruik van deze attributen. De inzet van (externe) vakleerkrachten kan leiden tot een minder flexibel gebruik van de locaties voor bewegingsonderwijs. Scholen bundelen hun uren bewegingsonderwijs om een externe vakleerkracht te kunnen aanstellen. Een aangestelde vakleerkracht wil vaak zijn lessen op een dag maar op één locatie geven. 5. Kosten gebruik bewegingsonderwijs

1

Met een in februari 2020 door de Tweede Kamer aangenomen amendement is vastgesteld dat er in het PO minimaal twee uren bewegingsonderwijs moet worden gegeven. In een toelichting op het amendement is door de opstellers aangegeven dat dit twee lesuren van 45 minuten betreft, waarmee het minimaal aantal klokuren bewegingsonderwijs overeenkomt met de in de verordening aangehouden capaciteit van 1,5 klokuren. Deze wetswijziging treedt in 2023 in werking.

De gemeente stelt de accommodaties bewegingsonderwijs om niet ter beschikking aan de scholen voor het basisonderwijs. De kosten voor onderhoud en exploitatie van de accommodaties bewegingsonderwijs zijn verdisconteerd in de vergoeding uit het gemeentefonds. In de begroting worden de kosten van de gymzalen en sporthal ten behoeve van het bewegingsonderwijs niet uitgesplitst. Jaarlijks is er wel een interne verrekening van € 72.500 voor het gebruik van de sporthal voor bewegingsonderwijs . 6. Capaciteit bewegingsonderwijs versus gebruik De gemeente Oegstgeest beschikt over 7 accommodaties bewegingsonderwijs. In de verordening is opgenomen dat de capaciteit van een lokaal bewegingsonderwijs 40 klokuren bedraagt. Dit betekent niet dat scholen voor primair onderwijs buiten hun reguliere schooltijden verwezen kunnen worden naar een gymnastiekruimte die nog geen 40 klokuren in gebruik is. Verwijzing kan dan alleen maar plaatsvinden binnen de voor de betreffende schoolsoort geldende reële schooltijden. Voor het regulier basisonderwijs geldt daarvoor 26 klokuur ((34 lessen van 45 minuten) schoolgebruik. Tabel 1 bevat een opsomming van de gemeentelijke accommodaties voor bewegingsonderwijs met voor elke accommodatie de daarvoor geldende normcapaciteit in klokuren voor het PO en het aantal klokuren dat de accommodatie in gebruik is voor bewegingsonderwijs.

Tabel 1: accommodaties bewegingsonderwijs Oegstgeest accommodatie Adres normcapaciteit sporthal De Voskuijl 36 78 poelweijde Lange Voort 261c 26 poelgeest J.P Thijsselaan 69 26 Jan Wolkers Jan Wolkerslaan 20 26 Het Dok Rustenburgerpad 2 26 VSO Leo Kanner Hazenboslaan 101 26 SO Leo Kanner Endegeesterstraatweg 26 26 234

Gebruik (uur) 62:30 29:30 23:30 24:30 29:00 26:00 26:00

Norm max 78 29 26 26 33 26 26 244

De gemeente Oegstgeest beschikt voor bewegingsonderwijs over een maximale capaciteit van 234 klokuren voor het PO. Sporthal De Voskuijl beschikt over 3 velden die tegelijkertijd kunnen worden gebruikt als aparte gymzaal. Slechts één veld heeft echter de beschikking over touwen en klimrekken en gymtoestellen. Op de andere 2 velden kan alleen gebruik worden gemaakt van klein materiaal. In de praktijk is dit toereikend. SO Leo Kanner beschikt over een eigen gymzaal. Zij ontvangt jaarlijks een vergoeding van de gemeente voor beheer en onderhoud. VSO Leo Kanner beschikt ook over een eigen gymzaal. In tabel 2 is aangegeven hoeveel uur scholen op basis van de normuren recht hebben op het gebruik van een gymaccommodatie en hoeveel uur zij daadwerkelijk hiervan gebruik maken. Scholen zijn zelf verantwoordelijk voor de invulling van de lessen bewegingsonderwijs. Redenen waarom scholen hier niet volledig gebruik van maken kunnen o.a. zijn dat de vakdocent op de beschikbare uren niet kan worden ingeroosterd of dat de school de afstand naar de gymzaal te lang vindt. Dit laatste argument speelt vaak voor de jongste leerlingen.

Tabel 2: Gebruik van de sportaccommodaties voor bewegingsonderwijs 2021-2022 school uren recht gym uren gebruik gym +/GD Terwee 16:30 11:45 -4:45 Montessorischool 21 15:30 -5:30 De Vogels 12 23:30 +11:30 Daltonschool 7:30 12:30 +5:00 De Kring 16:30 18:15 +1:45 Hofdijckschool 9 9:00 0 Joris de Witteschool 9 12:00 +3:00 De Lichtwijzer 9 7:45 -1:15 Het Dok 16:30 29:00 +12:30 Totaal 117 118:45 +21:45 VSO Leo Kanner 90 54:45 -35:15 SO Leo Kanner 29 26 -3:00 totaal 236 173:30 Hoewel als norm wordt gerekend met een urencapaciteit van 26 uur blijkt dat in de praktijk een hogere bezetting mogelijk is. Het Dok gebruikt haar gymzaal 29 uur en maakt daarbij op de woensdag geen gebruik van de gymzaal. Poelwijde wordt 29, 5 uur gebruikt en is nagenoeg vol. Het verschil met Het Dok is dat daar het gebruik al start om 8:00 uur en in Poelweijde om 8:30 uur. SO Leo Kanner beschikt over een eigen gymzaal. Op basis van de norm is hier sprake van normatief tekort van 3 uur. De school vraagt echter geen extra uren voor het gebruik van extra uren bewegingsonderwijs aan. Het advies is om de norm van 26 uur te hanteren tenzij in de praktijk blijkt dat een hogere bezettingsgraad mogelijk is. Op basis van dit uitgangspunt bedraagt de maximale capaciteit 244 klokuren. De gemeente beschikt daarmee over voldoende urencapaciteit om het aantal uren gymonderwijs waar scholen recht op hebben toe te kennen. 7.

Afstandscriterium De gemeente kan scholen verwijzen naar een lokaal voor bewegingsonderwijs voor tenminste 20 klokuren als het lokaal binnen 1 kilometer is gelegen, gemeten langs de kortste voor de leerling veilig begaanbare weg, voor tenminste 15 klokuren als het lokaal binnen 3,5 kilometer is gelegen, gemeten langs de kortste voor de leerling veilig begaanbare weg en voor tenminste 5 klokuren als het lokaal binnen 7,5 kilometer is gelegen, gemeten langs de kortste voor de leerling veilig begaanbare weg. Voor het VSO geldt dat de gemeente voor het huidig aantal groepen mag verwijzen naar een locatie binnen 2 kilometer gemeten langs de kortste voor de leerling veilig begaanbare weg. In tabel 3 is aangegeven wat de afstand is tussen de PO en VSO en de accommodaties voor bewegingsonderwijs. De afstand is berekend met behulp van het programma Routenet.

Tabel 3: afstanden tussen scholen en lokalen voor bewegingsonderwijs school sporthal Het Poelweijde Poelgeest Dok GD Terwee 1,0 1,5 1,1 2,3 Montessorischool 1,5 2,6 0 1,6 De Vogels 2,9 3,9 1,7 0 Daltonschool/ J. de 2,1 3,3 1,3 2,9 Wschool De Kring Willibrord 0,6 1,2 1,2 2,6 De Kring Rembrandt 1,6 2,6 0,2 1,8 Hofdijckschool 1,2 2,2 0,4 1,7 De Lichtwijzer 0,2 2,7 1,3 2,7 Het Dok 1,6 0 2,6 3,8 VSO Leo Kanner 1,7 2,8 0,5 2,1

Jan Wolkers

GDT

1,9 1,3 2,9 0

0 1,1 2,4 1,9

2,1 1,2 1,5 2,0 3,3 0,8

0,5 1,1 0,7 0,9 1,5 1,3

Op basis van dit overzicht voldoet de gemeente aan de afstandscriteria bij het beschikbaar stellen van uren voor bewegingsonderwijs aan PO en VSO. Ter informatie is in dit overzicht ook de GeversDeutz Terweeschool opgenomen als gymzaal. Bijna alle basisscholen liggen binnen een afstand van 3,5 kilometer liggen ten opzichte van alle gymvoorzieningen. De scholen met recht op maximaal 10 uur bewegingsonderwijs per week kunnen daar naar worden verwezen. Voor een beperkt aantal scholen geldt het afstandscriterium van 1 kilometer: Gevers-Deutz Terweeschool, Montessorischool en Het Dok. Voor de Kring geldt dit afstandscriterium niet omdat de uren bewegingsonderwijs voor de beide locaties bij elkaar zijn opgeteld. Het Dok en de Montessorischool maken gebruik van hun eigen gymzaal. De Gevers-Deutz Terweeschool maakt gebruik van de dichtstbijzijnde accommodatie voor bewegingsonderwijs die precies voldoet aan het afstandscriterium. In tabel 4 is aangegeven van welke accommodaties de scholen in schooljaar 2021-2022 gebruik maken. Alleen De Kring: locatie Rembrandt en VSO Leo Kanner gebruik maken van 2 locaties. Voor de locatie Rembrandt is de afstand naar de sporthal het meest bezwaarlijk .

Tabel 4 Gebruik klokuren scholen PO en VSO per accommodatie bewegingsonderwijs school sporthal Het Dok Poelweijde Poelgeest Jan Wolkers GD Terwee 11:45 Montessorischool 15:30 De Vogels 23:30 Daltonschool 12:30 J.de Witteschool 12:00 De Kring Willibrord 6:15 De kring Rembrandt 6:30 5:30 Hofdijckschool 9:00 De Lichtwijzer 7:45 Het Dok 29 VSO Leo Kanner 21

8. Prognose Voor de prognose wordt gerekend met het leerlingenaantal in schooljaar 2030-2031. In dit jaar is in de komende 15 jaar het verwachte aantal leerlingen het hoogst. Scholen zijn dan niet meer vrij om zelf het aantal lessen bewegingsonderwijs te bepalen. Dit aantal vloeit voort uit de onderwijswetgeving. In tabel 5 is aangegeven hoeveel klokuren bewegingsonderwijs de scholen in PO en VSO moeten geven op basis van het aantal groepen. Tabel 5: Gebruik van de sportaccommodaties voor bewegingsonderwijs 2030-2031 school uren gym GD Terwee 16:30 Montessorischool 21:00 De Vogels 10:30 Daltonschool 6:00 De Kring 19:30 Hofdijckschool 9:00 Joris de Witteschool 9:00 De Lichtwijzer 10:30 Het Dok 27:00 Totaal 129:00 VSO Leo Kanner 97:00 SO Leo Kanner 29:00 totaal 255:00 In tabel 6 is de genormeerde urencapaciteit aangegeven van alle accommodaties bewegingsonderwijs aangegeven. Hierbij is gerekend dat bij de nieuwbouw van de VSO 2 gymzalen worden gerealiseerd. Voor de huisvesting van de SO is het uitgangspunt dat bij eventuele nieuwbouw wordt voorzien in voldoende capaciteit voor bewegingsonderwijs. In de kolom norm-max is per accommodatie de normuren opgenomen met uitzondering van de accommodaties waarbij in de praktijk een hoger gebruik is dan de normuren. Hierbij staan het werkelijke aantal gebruiksuren vermeld.

Tabel 6 accommodaties bewegingsonderwijs Oegstgeest accommodatie Adres normcapaciteit sporthal De Voskuijl 36 78 Poelweijde Lange Voort 261c 26 Poelgeest J.P Thijsselaan 69 26 Jan Wolkers Jan Wolkerslaan 20 26 Het Dok Rustenburgerpad 2 26 VSO Leo Kanner Endegeesterstraatweg 1 52 SO Leo Kanner Endegeesterstraatweg 26 26 Totaal 260

Norm max 78 29 26 26 33 52 26 270

De totale behoefte is 255 uren bewegingsonderwijs en de capaciteit is in de praktijk 270 uren.

Ook voor de VSO zal sprake zijn van een verwijzing naar de sporthal voor 45 uur (97-52). De afstand tussen de nieuwe school en de sporthal is 1,2 kilometer. Dat is een verbetering ten opzichte van de huidige situatie (1,8 kilometer) en zal waarschijnlijk betrekking hebben op minder uren. 9. Gebruik sporthal Gevers Deutz Terwee door derden Het is nog niet bekend welke partijen gebruik zullen maken van een gymzaal bij de Gevers Deutz Terweeschool, mocht die er komen. Dat zal ook afhankelijk zijn van de uitrusting / inventaris waarover de gymzaal zal gaan beschikken. Hierbij is wel uitgangspunt dat de zaal moet voldoen aan de eisen van bewegingsonderwijs. De school vindt zelf dat zij een wijkfunctie heeft en wil deze graag verder uitbreiden o.a. door ruimte te bieden aan sport en spel en buitenschoolse sportactiviteiten. De verwachting is wel dat de BSO van de gymzaal gebruik zal maken. Gymzaal Poelweijde heeft iedere avond een huurder en gezien de centrale ligging van de Gevers Deutz Terwee is dit ook wellicht voor deze gymzaal mogelijk. Het is echter ook de vraag of activiteiten gestimuleerd moeten worden als dit leidt tot extra verkeer en parkeerdruk. Vanuit kostenoogpunt is verhuur aan derden geen doorslaggevend argument. De gebruiksvergoeding is voornamelijk bedoeld om de exploitatiekosten te kunnen dekken. Hierin zijn de kapitaalslasten niet opgenomen. 10.

Kapitaalslasten versus huurinkomsten Het bruto vloeroppervlak (BVO)van gymzaal en BSO is 607 m2 waarvan 99 m2 BVO is bestemd voor de BSO. De totale stichtingskosten van gymzaal en BSO bedragen (€ 11.019.640,- -€ 8.900.269,- ) € 2.119.371,- (zie bijlage 4a). De kapitaalslasten van deze investering (gymzaal + BSO) bedragen € 82.655,- per jaar op basis van een afschrijvingstermijn van 40 jaar en een omslagrentepercentage van 1,4 %. De kapitaalslasten van de BSO-ruimte bedragen € 7.883,-per jaar. De kapitaalslasten voor de gymzaal bedragen € 74.772,- per jaar. Het huurbedrag voor de BSO is nog niet vastgesteld maar op basis van een marktconform tarief van € 250/m2 BVO levert dit jaarlijks € 24.750,- aan huurinkomsten op. Uit deze huurinkomsten moeten nog wel kosten als kapitaalslasten, belastingen, verzekering en eigenarenonderhoud worden gedekt.