Bijlage 2 bij RV d.d. 22 september 2021 Huisvesting Gevers-Deutz Terweeschool Z-21-148740 Oegstgeest

Buitenschoolse Opvang in Oegstgeest Aanleiding In de beeldvormende vergadering van de commissie Ruimte van 16 februari 2021: Presentatie uitkomsten onderzoek huisvesting basisschool Gevers-Deutz Terwee is een ruimtestudie naar de mogelijkheden voor de huisvesting van de school op de huidige locatie toegelicht. Naar aanleiding van deze beeldvormende vergadering en de daarop aansluitende niet openbare technische briefing heeft de raad het college verzocht om haar inzicht te geven in de ruimtebehoefte en -gebruik van de buitenschoolse opvang (BSO) in Oegstgeest. 1.

Inleiding Hoewel de bekostigingsstromen van onderwijs en kinderopvang strikt zijn gescheiden (publiek versus privaat) en onder verschillende regelgevingen vallen (wet op het primair onderwijs en wet Innovatie en kwaliteit kinderopvang) blijkt in de praktijk soms behoefte aan een goede inhoudelijke samenwerking tussen school en BSO (of de ambitie/wens voor een IKC). In de situaties waar naar een dergelijke samenwerking wordt gestreefd kan een gezamenlijke huisvesting hierin ondersteunend zijn. 2.

In deze memo wordt kort ingegaan op de uitgevoerde ruimtestudie en de reden waarom hierin een ruimte voor BSO is opgenomen. Toegelicht wordt de wettelijke taak van de gemeente ten aanzien van het huisvesten van BSO’s en het gemeentelijk beleid ten aanzien van buitenschoolse opvang. Vervolgens worden de uitkomsten gedeeld van de antwoorden van schooldirecteuren en BSO’s naar aanleiding van de over dit onderwerp uitgezette vragen. Tenslotte wordt aan de hand van leerlingenprognoses inzicht gegeven over de toekomstige behoefte aan de toekomstige ruimtebehoefte en -gebruik van de BSO in Oegstgeest Conclusie Er is momenteel in Oegstgeest sprake van een grotere vraag naar kinderopvang dan er plek is. Het is echter moeilijk om deze vraag te kwantificeren omdat ouders hun kinderen bij meerdere BSO’s op de wachtlijst plaatsen en het soms ook kinderen betreft die al op een BSO zitten. Op basis van de leerlingenprognoses is het niet te verwachten dat op korte termijn deze vraag zal dalen. Ook wijzen de uitkomsten van een kleine enquête onder de basisscholen en de BSO aanbieders uit dat een vestiging van een BSO in de Gevers-Deutz Terweeschool zal voorzien in een behoefte. 3.

Hoewel het aantal basisschoolleerlingen in Oegstgeest de komende jaren blijft groeien is het de verwachting dat een BSO bij de GD Terweeschool maar in beperkte mate in deze extra vraag zal voorzien. De reden hiervoor is dat de grootste leerlingengroei bij Het Dok en De Lichtwijzer plaats vindt. BLOS, een landelijk opererende BSO instelling, gaat ruimte huren in het gebouw waarin de uitbreiding van basisschool Het Dok en het gezondheidscentrum worden gehuisvest. Deze vestiging zal waarschijnlijk kunnen voorzien in de extra vraag naar kinderopvang in de wijk. De christelijke basisschool De Lichtwijzer heeft een heel eigen signatuur (reformatorisch) en het is daarom niet de verwachting dat deze leerlingen gebruik zullen maken van een BSO in de GD Terweeschool. Het is geen staand gemeentelijk beleid om bij de nieuwbouw / uitbreiding van een basisschool te voorzien in een ruimte voor een BSO. Hiervoor is op onderwijsinhoudelijke gronden vaak geen reden

toe omdat slechts een klein aantal basisscholen inhoudelijke samenwerking hebben 1 met de BSO waar hun leerlingen gebruik van maken. Het is echter niet duidelijk of de (vastgoed)markt in ruimtebehoefte kan voorzien (qua prijsstelling, bestemmingsmogelijkheden en ruimteaanbod). Deze vraag valt buiten de scoop van dit onderzoek. Ruimtestudie In de gepresenteerde ruimtestudie zijn op basis van het Programma van Eisen vier hoofdscenario’s uitgewerkt. De ruimtestudie is opgesteld door ‘Het architectenbureau’ in samenwerking met de school en in opdracht van het college. De hoofdscenario’s: I. Renovatie van het huidige gebouw II. Nieuwbouw met behoud van het monumentale voorgebouw III. Nieuwbouw in ‘oude stijl’ IV. Nieuwbouw in ‘nieuwe stijl’. 4.

En twee sub-scenario’s: a. Inclusief gymzaal en BSO b. Exclusief gymzaal en BSO De reden voor het uitwerken van sub-scenario a met een ruimte voor bso komt voort uit het Programma van Eisen van de school: Kinderopvang De GD Terweeschool wil plaats bieden voor buitenschoolse opvang en een peuterspeelzaalgroep in de school. Als wijkschool wil de GDT een plaats zijn waar kinderen van jongs af aan ‘thuis’ zijn en ook buiten schooltijd een leuke tijd kunnen hebben wanneer ze buitenschoolse opvang nodig hebben. Op dit moment worden de kinderen naar andere locaties gebracht, omdat er in de school geen ruimte is. Openbaar Primair Onderwijs Oegstgeest heeft het beleid om peuteropvang en buitenschoolse opvang binnen de scholen te integreren. De Stichting Kinderopvang Oegstgeest wil graag een samenwerking aangaan en deze kinderopvang aanbieden binnen de school. Door deze samenwerking kunnen meer ruimten van de school ook buiten schooltijden multifunctioneel gebruikt worden. Wettelijke taak van de gemeente ten opzicht van (de huisvesting van) een bso Kinderopvang valt onder de Wet Kinderopvang en niet onder de onderwijswetgeving. In de wet Kinderopvang worden minimum eisen gesteld aan de (kwaliteit) van de kinderopvang. De gemeente heeft op basis van deze wet een taak in het controleren of kinderopvangorganisaties voldoen aan de wettelijke kwaliteitseisen. Deze taak is belegd bij de GGD.

Gemeenten moeten handhavend optreden als organisaties niet voldoen aan de eisen. Dat kan bijvoorbeeld door een waarschuwing te geven of een boete op te leggen. De Inspectie van het Onderwijs onderzoekt jaarlijks of gemeenten hun wettelijke taken op het gebied van kinderopvang uitvoeren. 5.

Tussen de SKO en een aantal scholen is wel sprake van (lichte) samenwerking. Zo heeft SKO bij de Montessorischool een groep 0 waar 3 jarigen spelenderwijs al wennen aan het toekomstig Montessorionderwijs. Ook bij Het Dok stemt SKO bijvoorbeeld af m.b.t. afspraken met ouders. SKO onderzoekt momenteel met de Leo Kannerschool of een bso voor autistische leerlingen tot de mogelijkheden behoort.

1

De gemeente heeft geen wettelijke zorgplicht ten aanzien van het huisvesten van een bso. Op basis van artikel 45 Wet op het Primair onderwijs(WPO) is een basisschool wel verplicht om aansluiting met de buitenschoolse opvang te regelen. De school moet in ieder geval zorgen dat kinderen vanaf 7.30 uur tot 18.30 uur op een BSO terecht kunnen. Meestal werkt de basisschool samen met één of meerdere kinderopvangorganisaties, maar de school kan ook zelf een organisatie voor de BSO opzetten. De organisatie voor kinderopvang is zelf verantwoordelijk voor de huisvesting. Als een kinderopvang is gehuisvest in een schoolgebouw dan is dit op basis van huur. Het is echter geen vereiste dat een bso in een schoolgebouw is gehuisvest. De organisaties voor kinderopvang kunnen als commerciële marktpartij voor hun huisvesting ook terecht op de vastgoedmarkt. Gemeentelijk beleid In het beleidsplan Sociaal Domein 2021-2024 is over kinderopvang het volgende opgenomen: Naast het gezin vormt de kinderopvang en het basisonderwijs een veilige en uitdagende plek voor kinderen om op te groeien en zich te ontwikkelen. Alle kinderen krijgen gelijke kansen om een goede start te maken in het basisonderwijs. 6.

Hoe willen we dat bereiken? De gemeente ziet erop toe dat de kinderopvang voldoet aan de kwaliteitseisen uit de Wet kinderopvang en treedt indien nodig handhavend op. We ondersteunen het basisonderwijs en de kinderopvang, bijvoorbeeld als het gaat om het bieden van passend onderwijs, het realiseren van doorgaande leerlijnen, het verbeteren van de kwaliteit en toegankelijkheid van de voorschoolse educatie en ontwikkelen daarvoor een duidelijke visie. We faciliteren vroegtijdige signalering, waaronder de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen (Hart en Ziel) en verwijzing op het gebied van (taal)ontwikkeling (VVE). Daartoe werken we samen met lokale en regionale partners. We willen bereiken dat: • Dat de kinderopvang in Oegstgeest voldoet aan de kwaliteitseisen van de Wet kinderopvang en in voldoende mate (kwalitatief en kwantitatief) aanwezig is in Oegstgeest. • Kinderopvang financieel toegankelijk is voor alle peuters. • Er voldoende en kwalitatief goede VVE-kinderopvang is voor peuters met (risico op) achterstanden. • De overgang van voorschoolse voorzieningen naar de basisschool goed verloopt. • Leerlingen passend onderwijs volgen, waar nodig met extra ondersteuning Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2021-2037 is te beschouwen als een nadere uitwerking van het beleidsplan Sociaal Domein op dit specifieke beleidsonderdeel.

Ten aanzien van buitenschoolse opvang is hier in het volgende opgenomen: Beleidskader Investeringen voor de realisatie van voorzieningen ten behoeve van buitenschoolse opvang in een schoolgebouw dienen kostenneutraal te zijn en de exploitatie van de te verhuren ruimten dient te voldoen aan de uitgangspunten van de beleidsagenda maatschappelijk vastgoed, 2017.

toelichting De gemeente Oegstgeest ondersteunt de ontwikkeling van brede scholen en IKC’s binnen haar mogelijkheden. De huisvesting van kinderopvangorganisaties is echter geen gemeentelijke zorgplicht en de gemeente bekostigt een dergelijke voorziening niet uit haar eigen middelen. Indien een school binnen haar gebouw ruimte beschikbaar wil stellen voor een vorm van kinderopvang kan zij hier een voorstel voor indienen. Dit voorstel zal worden getoetst aan de uitgangspunten van de beleidsagenda maatschappelijk vastgoed, 2017. Uit bovenstaande blijkt dat het beleidsplan Sociaal Domein zich richt op de kwaliteit van kinderopvang en niets meldt over de rol van de gemeente voor de huisvesting van een BSO. De huisvestingsbehoefte van een BSO valt ook niet onder het gemeentelijk onderwijshuisvestingsbeleid. Wel stimuleert de gemeente medegebruik door een kinderopvangorganisatie als er sprake is van leegstand. Hoewel het geen staand beleid is om bij het realiseren van nieuwbouw voor een basisschool hier ook extra vloeroppervlak toe te voegen voor het huisvesten van een BSO, is dit bij zes van de tien schoolgebouwen voor basisonderwijs wel het geval. Dit is eveneens het geval bij de laatste drie nieuwbouwprojecten (Het Dok, de Lichtwijzer en De Vogels). Het is daarom aan de raad om hier bij ieder huisvestingsvoorstel een apart besluit over te nemen.

Is er behoefte aan extra ruimte voor een BSO? In bovengenoemde niet openbare technische briefing verzocht de raad om inzicht te krijgen of er behoefte is aan extra BSO ruimte. Om deze vraag te kunnen beantwoorden is aan de schooldirecteuren en de BSO’s hierover vragen gesteld. Van de schooldirecteuren ontvingen we zes reacties van de negen basisscholen. Hierbij viel op dat bij de meeste basisscholen er meerdere BSO’s zijn die de leerlingen opvangen. Daaruit kan worden afgeleid dat in de meeste gevallen er geen sprake is van een inhoudelijke samenwerking. Uit de reacties van de BSO aanbieders kwam naar voren dat er weliswaar behoefte is aan meer BSO plaatsen maar dat leerlingen vaak op meerdere wachtlijsten staan geplaatst en dat ook kinderen die gebruik maken van een BSO ook nog op een wachtlijst geplaatst kunnen zijn. Tevens kan worden opgemerkt dat bij de uitbreiding van basisschool Het Dok/ gezondheidscentrum BLOS, een landelijk opererende BSO opvangorganisatie, ruimte gaat huren. Het huidige aantal kindplaatsen wordt dus uitgebreid. Het gaat hierbij wel om een ruimte die op commerciële basis wordt verhuurd. Het is dus de vraag of het meerwaarde heeft om een BSO in een basisschool te huisvesten meer dan alleen dat op deze wijze extra verkeersbewegingen worden vermeden. De school geeft aan dat zij kinderopvang wil integreren.

Het is echter niet duidelijk welke vorm deze integratie dan krijgt en of afspraken hieromtrent ook langdurig stand zullen houden. 7.

Vragenronde schooldirecteuren en BSO aanbieders In onderstaande tabel zijn alle BSO locaties opgenomen met het aantal kindplaatsen. 8.

Naam voorziening CompaNanny De Poelkids De Vos Kids World KC De Waaghals KC De Vrije Vogels KC De Waaghals Tomtiedom Vlam Vuur BSO Toptieners KC Uit&Thuis KC De Buren KC Het Dok

Adres Rhijngeesterstraatweg 40 b Clusiushof 11 de Voscuyl 38 B van Houdringelaan 2 A Frans Halslaan 289 Jac. P. Thijsselaan 69 Lijtweg 15 Rhijngeesterstraatweg 33 Rhijngeesterstraatweg 51 Apollolaan 234 van Houdringelaan 11 Lange Voort 261 C Jan Wolkerslaan 18 a Rustenburgerpad 8

Naam houder CompaNanny FloreoKids SKO FloreoKids SKO SKO SKO Tomtiedom SKO SKO SKO SKO SKO SKO

geregistreerde kindplaatsen aangemeld 72 32 48 2 50 60 83 72 22 40 40 36 145 120 92 792 120

Wij hebben aan de BSO aanbieders de volgende vragen gesteld: 1. Hebben jullie op dit moment een wachtlijst voor BSO kinderen en hoeveel kinderen staan er op dit moment ongeveer op de wachtlijst? Bij het verwerken van deze informatie zal uw antwoord niet herleidbaar zijn naar uw organisatie. 2. Heeft u er bezwaar tegen als bij de Gevers-Deutz Terweeschool een ruimte wordt gerealiseerd die wordt verhuurd aan een BSO? Hierop ontvingen wij de volgende antwoorden: SKO • SKO heeft goed gevulde wachtlijsten voor de BSO’s onder andere in de wijk waar de GDT staat. • In wat mindere mate is er ook een wachtlijst bij peuters. Er staan ook veel kinderen op die nu bij een van de andere organisaties opvang genieten en ouders die bij meerdere ingeschreven staan. Onze ervaring is echter dat ouders die al opvang hebben een aanbod van ons nagenoeg altijd accepteren en dan switchen naar SKO. Bij de andere 3 OPOO scholen heeft de SKO al een BSO in of direct naast de school en wil graag nauwer met het team van GDT gaan samenwerken. De aanvraag van de GDT school komt daar dus uit voort. SKO wil hier graag de jongste kinderen van de GDT (en eventueel aangevuld met wat oudere kinderen of met kleuters van bijv Hofdijck) opvangen opdat we met deze leeftijdsgroep minder vervoersbewegingen hoeven te hebben.

Om risico’s te verkleinen maar ook omdat deze jonge kinderen zo meer tijd echt spelend kunnen doorbrengen. SKO heeft geen bezwaar tegen de nieuwbouw plannen.

2

Deze locatie heeft brand gehad maar wordt weer herbouwd.

Tomtiedom • Tomtiedom heeft een wachtlijst bij al hun kinderdagverblijflocaties. Hier horen ook kinderen bij die willen ruilen van dag. • Een extra concurrent is natuurlijk niet wenselijk. Zeker niet als dit nog een locatie wordt van een grote organisatie. Gezien de overspannen markt snappen zij de afweging van de GDT. • Tomtiedom is geïnteresseerd in de exploitatie van een BSO op deze locatie. FloreoKids 1. Heeft geen wachtlijst op hun locaties in Oegstgeest 2. Bezwaar is groot woord. Maar zij vangen op de locaties in Oegstgeest en Leiden 10 kinderen op van deze school. Zij zouden het meer dan jammer vinden als zij geen leerlingen van de GDT opvangen. CompaNanny 1. Zij vangen kinderen van meerder basisscholen op, maar de meeste kinderen komen bij de GDT vandaan. Zij hebben een wachtlijst, maar die is ingewikkeld omdat er ook kinderen op staan die nu nog op de kinderopvang zitten en later doorstromen (net als bij de SKO) of kinderen die bijvoorbeeld van dag willen ruilen. De aantallen zeggen dus niet veel. 2. Zij worden graag op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen binnen de GDT. Conclusie De conclusie van de vragenronde is dat er volgens de BSO-aanbieders voldoende animo is voor nog een BSO locatie in Oegstgeest.

Alle BSO aanbieders worden graag op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen binnen de GDT en de mogelijkheden om in gesprek te gaan om te kijken waar voor hun kansen en mogelijkheden liggen. Een nieuwe vestiging voor BSO dient zich echter nu al aan. In de Uitbreiding van Het Dok / gezondheidscentrum wordt een ruimte verhuurt aan de kinderopvangorganisatie BLOS. De nieuwbouw wordt eind 2021 opgeleverd en het is de verwachting dat BLOS kort daarna zal starten met haar activiteiten. Vragenronde schooldirecteuren Wij hebben aan de schooldirecteuren de volgende vragen gesteld: 1. Van welke BSO’s maken de leerlingen van uw school gebruik? Gaat het om een BSO-locatie of zijn er afspraken met meerdere organisaties? Om hoeveel leerlingen gaat het ongeveer per BSO? 2. Heeft u bedenkingen tegen uitbreiding met een BSO bij de GDT? Zo ja waarom? Of is een BSOlocatie bij de GDT juist wenselijk, met de mogelijkheid ook opvang aan leerlingen van uw school te bieden (bijv. vanwege nabijheid)? 9.

GDT

Montessori De Vogels Daltonschool

Op de GDT maken we gebruik van de hieronder genoemde BSO's. Wij mogen geen informatie over leerlingen meer naar de BSO's versturen, dus we weten niet hoeveel kinderen welke dagen naar welke BSO gaan. Dit kun je het beste bij de BSO zelf informeren. 1. De meeste kinderen maken gebruik van Uit en thuis, verder Pimmetje en Compa Nanny. 2. Geen enkele bedenking, fijn voor kinderen om de BSO in het gebouw te hebben. 1. SKO in gebouw. Floreokids en Smallsteps. Aantallen niet bekend. 2. Geen bezwaar. Goed voor de GDT. 1. Werkt samen met SKO (naast de school) 2. Een BSO bij de Terweeschool zal niet tot wijzigingen leiden

Jenaplan De Kring

1.

2. Hofdijckschool

Joris de Witte De Lichtwijzer Het Dok

Telefonisch geantwoord om nuance aan te brengen: 80% van de leerlingen gaat naar SKO bij de Montessorischool, de overige 20% gaat naar Floreokids en Tomtiedom. Soms kiezen ouders ook voor een handig BSO adres dicht bij hun werk of gaat het om een inhoudelijke voorkeur. Een multifunctioneel gebouw voor een school is fijn, kan wel concurrerend zijn voor andere scholen, bijv. Hofdijckschool.

1.

Ouders van de Hofdijckschool maken gebruik van verschillende BSO's; FloreoKids, SKO, Pimmetje (nu onderdeel van FloreoKids) en Compannany. Ik heb geen zicht op hoeveel leerlingen er per BSO zijn. Ouders hebben de contracten met de BSO's en wij krijgen daar geen informatie over. 2. Ik denk dat voor ons een BSO wenselijk is, omdat de GDT dichtbij de Hofdijck is. Geen reactie ontvangen Geen reactie ontvangen Geen reactie ontvangen

10. Ontwikkeling behoefte

Voor de ontwikkeling van de behoefte aan BSO spelen twee factoren: 1. Groei van het aantal leerlingen 2. Overheidsbeleid Onderstaande tabel is afkomstig uit het IHP 2021-2037 en is gebaseerd op twee leerlingenprognoses gebaseerd op teldatum 1 oktober 2020. Uit de leerlingenprognose valt op te maken dat er sprake is van een leerlingengroei bij met name Het Dok, de Lichtwijzer en de Montessorischool. Bij de GD Terweeschool en De Kring is sprake van een lichte groei. Omdat bij Het Dok al wordt voorzien in extra kindplaatsen voor de BSO en de Lichtwijzer een eigen signatuur heeft, is het niet de verwachting dat de groei van deze twee scholen zal leiden tot een vraag naar extra BSO plaatsen in de GD Terweeschool. Het leerlingenaantal bij de overige scholen is stabiel met een licht groei. Omdat er nu sprake is van een tekort aan kindplaatsen is het de verwachting dat een extra voorziening in de GD Terweeschool voorziet in een behoefte. leerlingenprognose basisonderwijs school

Teldatum 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2029

2034

De Lichtwijzer

197

207

217

220

224

226

235

238

De Vogels

296

282

272

270

262

252

244

254

Gevers DT

381

398

400

399

393

394

390

392

Hofdijck

226

228

228

226

222

222

220

221

J. de Witte

210

210

212

203

202

206

208

210

BS De Kring

414

418

420

426

432

432

440

427

Montessori

490

506

510

514

514

514

525

522

OBS Dalton

185

183

184

178

178

176

178

179

BS Het Dok

346

409

451

502

543

567

610

532

totaal

2745

2841

2894

2938

2970

2989

3050

2975

Overheidbeleid De overheid richt zich momenteel vooral op kwaliteitseisen aan de kinderopvang en minder op de toegankelijkheid. Voor kinderdagopvang/peuterspeelzaalwerk wordt het belang gezien in het voorkomen en inlopen van achterstanden van jonge kinderen.

In een advies van 10 juni 2021 adviseert de SER het nieuwe kabinet om een financieel toegankelijk aanbod van 2 dagen kinderopvang per week voor alle jonge kinderen te realiseren. Hierdoor komt in de kinderopvangtoeslag de eis dat ouders moeten werken, te vervallen. Allereerst voor kinderen in de leeftijd van 0 tot 4 jaar. Daarna moet ook voor kinderen van 4 tot 13 jaar een financieel toegankelijk aanbod van 2 dagen kinderopvang per week worden gerealiseerd. Als het nieuwe kabinet dit advies overneemt kan dit leiden tot een grotere vraag naar kinderopvang en dus ook locaties. Het is echter nu nog te vroeg om op een dergelijk nieuw beleid vooruit te lopen. Dit advies geeft echter wel de wind aan die nu waait. Kinderopvang, waaronder de buitenschoolse opvang (BSO), wordt van groot belang geacht voor de arbeidsparticipatie van ouders en het combineren van arbeid en zorg. Het is daarom niet te verwachten dat door overheidsbeleid de vraag naar BSO plaatsen zal verminderen.