Bijlage 1 bij RV d.d. 30 november 2021 Meerjarenonderhoudsprogramma Openbare Ruimte 2022-2027 Z-21-149735 Oegstgeest

Meerjarenonderhoudsprogramma Openbare Ruimte 2022-2027 Gemeente Oegstgeest

[1]

Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Benodigd onderhoud en projectkaart MJOP 3. Samenwerking met derden 4. Financiën 5. Projectorganisatie 6. Projectplanning

Bijlagen Bijlage 1: Samenvatting beheerplannen Bijlage 2: Onderhoud, disciplines en deelproducten Bijlage 3: Projectfasering Bijlage 4: Financiële behoefte per discipline Bijlage 5: Projectfasen binnen projecten in de openbare ruimte Bijlage 6: Factsheets per project Bijlage 7: Duurzaamheid in de openbare ruimte

[2]

1. Inleiding Deze meerjarenonderhoudsprogrammering (MJOP) presenteert het totaaloverzicht van de noodzakelijke onderhoudsactiviteiten uit de (monodisciplinaire) beheerplannen en de onderhoudsactiviteiten van de overige disciplines (zoals riool, verkeer en straatmeubilair). Dit document is het resultaat van de integrale afweging tussen de verschillende disciplines wat heeft geleid tot integrale, multidisciplinaire projecten. Het plan biedt een meerjarig programma voor herinrichting en onderhoud van de openbare ruimte en verschaft inzicht in de benodigde (en beschikbare) budgetten. Gezien de duur van de looptijd (tot 2027) geven de berekeningen op dit moment weer welke middelen minimaal vereist zijn voor een deugdelijke uitvoering. Dit MJOP geeft de organisatie tegelijkertijd het benodigde inzicht wat er nodig is met betrekking tot voorbereiding, realisatie en het toezicht daarop. Op die manier zorgen wij ervoor dat de in dit plan behandelde projecten daadwerkelijk uitvoering krijgen. Voor de inmiddels ingezette projecten is voldoende capaciteit beschikbaar. De organisatie wordt op basis van de werkvoorraad, waar nodig, verder uitgebreid. De aanleg, verbetering, aanpassing en onderhoud van de openbare ruimte is erop gericht om op een duurzame wijze optimale resultaten te realiseren in het fysieke domein (van onder meer verkeersveiligheid, leefbaarheid, klimaat en bereikbaarheid.

De ambities uit het mobiliteitsprogramma (verkeer en vervoer), het programma duurzaamheid en innovaties op het gebied van aanleg en beheer van openbare ruimte en gemeentelijke infrastructuur zijn uiteraard meegenomen in dit MJOP. Datzelfde geldt voor de inclusieagenda (toegankelijkheid). De kwaliteit van de openbare ruimte wordt op twee wijzen gemeten. Enerzijds is er de visuele beheerkwaliteit gemeten middels de CROW-systematiek, anderzijds wordt de technische kwaliteit gemeten door inspecties. Zo kunnen bijvoorbeeld een brug of een boom er visueel nog goed uitzien, maar blijken technisch niet meer te voldoen (Eysingabrug en de Italiaanse Populier aan de Hofbrouckerlaan). Natuurlijk is de gemeente niet de enige speler in de openbare ruimte. Er is sprake van een complex netwerk van betrokken partijen. Dat vraagt ook om regie en samenspel met de diverse stakeholders, bijvoorbeeld om te voorkomen dat dezelfde straat meerdere malen open wordt gebroken. Denk hierbij aan de kabel- en leidingbedrijven, Rijkswaterstaat, omliggende gemeenten of het waterschap. De kabel- en leidingbedrijven ervaren een grote urgentie door de energietransitie en het onder druk staande elektriciteitsnet. Met deze partijen zijn wij in gesprek om ontwikkelingen en planningen af te stemmen en zo ideaal mogelijk op elkaar te laten aansluiten. Dit MJOP is een dynamisch document.

Iedere twee tot drie jaar wordt dit programma bijgesteld. In het MJOP is een meerjarige programmering met een reikwijdte van zeven jaar opgenomen. Voor deze termijn is gekozen, omdat het aansluit bij de gangbare termijnen van belangrijke stakeholders als de kabel- en leidingbedrijven. Door informatie uit de toekomstige wettelijke verplichte inspecties, onvoorziene omstandigheden en interne/externe ontwikkelingen kan het noodzakelijk zijn de planning bij te stellen. [3]

2. Benodigd onderhoud en projectkaart Het beheren van de openbare ruimte volgt onderstaande onderhoudscyclus. Voor meer informatie over onderhoud in de openbare ruimte zie bijlage 2. De verschillende fasen van projecten in de openbare ruimte lichten we in bijlage 5 uit.

Figuur 1: Onderhoudscyclus disciplines openbare ruimte

Zoals in het schema aangegeven zijn er drie typen onderhoud te onderscheiden: ▪

▪

▪

Regulier (klein) onderhoud & instandhouding: kleinschalig onderhoud dat kort-cyclisch wordt uitgevoerd. Dit type is planbaar, vindt op jaarlijkse basis plaats en kent kosten die door de tijd heen genomen weinig fluctueren. Niet in dit plan opgenomen. Groot onderhoud: onderhoud met een ingrijpend karakter dat plaatsvindt na een langere gebruiksperiode waarin al (meer) regulier en serviceonderhoud werd gepleegd. Per discipline kan het tijdstip en de mate van ingrijpen verschillen. Het gaat hier om lang-cyclisch onderhoud. De maatregelen zijn nodig om de technische levensduur van producten in de openbare ruimte te behouden dan wel te verlengen. Meestal betreft het monodisciplinair onderhoud. Vervanging (en herinrichting): hierbij is sprake totale vervanging dan wel een totaal nieuwe aanleg of herinrichting van een gebied. In dat geval betekent dat doorgaans een multidisciplinaire aanpak.

Wanneer groot onderhoud of vervanging wordt uitgesteld, kan de veiligheid van het object of het gebied in het geding komen. Om die veiligheid toch voldoende te kunnen garanderen, is bij uitstel daarvan per definitie extra regulier of serviceonderhoud vereist. De onderhoudsvraag komt dan in hoge mate voort uit klachten en meldingen van inwoners en zal vaak als bijkomend ongewenst effect een toename van de reguliere onderhoudskosten opleveren. Informatie en gegevensbeheer Doordat er dagelijks werkzaamheden in de openbare ruimte worden uitgevoerd, wijzigen de gegevens van het areaal. Daarnaast krijgen delen van de openbare ruimte een jaarlijkse inspectie. Het vastleggen en up to date houden van deze areaalgegevens is essentieel voor onderhoudsplanningen, (lifecycle-)kostenonderbouwingen en financiële rapportages/ verantwoordingen op investeringen. De afgelopen periode zijn de informatiesystemen voor alle primaire disciplines (groen, wegen, civiele kunstwerken etc.) op orde gebracht maar het wezen van de werkzaamheden is dat het continu onderhoud en bijwerking vereist. Door

[4]

gegevensbeheer een vast onderdeel in de (project)organisatie te laten zijn, blijven de systemen ook in de toekomst up-to-date en daarmee betrouwbaar. Duurzaamheid Het thema duurzaamheid speelt een belangrijke rol bij de planvorming, uitvoering en realisatie van projecten in de openbare ruimte. Die rol zal alleen maar groter worden. De gemeentelijke infrastructuur dient op termijn voldoen aan de duurzaamheidsambities;. Denk hierbij aan hemelwaterafvoer, waterberging, CO 2-opname, hittestress en circulariteit. We onderzoeken subsidiemogelijkheden op en volgen (technologische) innovaties. Een overzicht van de belangrijkste aspecten van duurzaamheid in de openbare ruimte staat in bijlage 7. Projectenkaart + legenda Hieronder treft u de projectenkaart van de benodigde werkzaamheden voor de komende 6-8 jaar aan. Deze kaart is samengesteld vanuit de opgaven uit de beheerplannen en de integrale afweging die daarop plaatsvond. De projecten zijn in 3 fases (A, B, C) verdeeld. Deze fasering dient om te zorgen dat het benodigde onderhoud verricht wordt en bereikbaar blijft tijdens de werkzaamheden. In fase A zijn de reeds lopende en meest urgente (nieuwe) projecten opgenomen. In bijlage 3 vindt u de projectfaseringslijst horende deze kaart. In bijlage 6 vindt u per project een factsheet. Op de onderstaande afbeelding is de integrale projectenkaart weergeven .

Figuur 2: integrale projectenkaart MJOP

[5]

3. Samenwerking met derden Communicatie en participatie De openbare ruimte is belangrijk voor de leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid, alsmede de gezondheid en het welbevinden van onze inwoners. Goede communicatie met direct betrokkenen -en participatie van hen- is een essentieel onderdeel van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Afhankelijk van de aard van het project wordt omwonenden actief gevraagd te participeren. De duur en het resultaat van participatie hebben direct invloed op de planning en de kosten. In het proces van idee naar realiteit krijgen en nemen bewoners, bedrijven, belangenorganisaties, het bestuur en de ambtelijke organisatie hun eigen rol. Die van de bewoners kan individueel of collectief zijn; op straat-, buurt- of wijkniveau. De plannen met de openbare ruimte worden gepubliceerd via onze internetpagina (oegstgeest.nl), op het digitaal bewonersplatform (Doe Mee Oegstgeest) en via (sociale) mediakanalen. Elk project krijgt zijn eigen communicatie- en participatieplan. De input en bijdragen van bovengenoemde partijen verdienen en hebben onze volle aandacht. Samenwerking met derden De gemeente is vanzelfsprekend niet de enige speler in de openbare ruimte. Er is sprake van een complex netwerk van stakeholders.

Dit vereist een continue dialoog met (externe) stakeholders, van bedrijventerreinen en woningcorporaties tot partijen die mandaat hebben om te werken in het openbare domein, zoals kabel-, leiding- en telecommunicatiebedrijven. In de samenwerking zetten wij in op een goede afstemming voor zowel de korte als de lange termijn, zodat gebieden niet onnodig en/of langdurig open liggen als gevolg van werkzaamheden. Om dergelijke situaties te voorkomen kan het zijn dat de planning van dit MJOP in de praktijk straks lichte aanpassingen krijgt. Een goede partnership kan ook suboptimale oplossingen en desinvesteringen (bijv. energietransitie/ transitievisie warmte) voorkomen. De gemeente heeft een beperkte invloed op de planning en uitvoering van deze partijen - reden te meer om vol in te zetten op het realiseren van een goede samenwerking en uitwisseling van informatie. Ook met onze ‘buren’ is afstemming nodig: van omliggende gemeenten (vormgegeven in de samenwerking Leidsche Regio) en het Hoogheemraadschap (verantwoordelijk voor waterkwaliteit), tot Rijkswaterstaat (RWS) en de provincie. Uiteraard vergt beheer van de openbare ruimte ook goede afstemming met bewoners over wat er in hun woonomgeving plaatsvindt. Grote geplande werkzaamheden en operaties vragen overleg met veel van de hierboven genoemde partijen.

De doorlooptijd van projecten is lang, mede door de hierboven aangegeven noodzakelijke afstemming met stakeholders en de participatie van bewoners. Communicatie en participatie leveren veel op en kosten tijd. Daarom rekenen we met een doorlooptijd van projecten van ongeveer 2 tot 4 jaar. Groot onderhoud kan binnen 1 tot 3 jaar worden verricht. Overzicht stakeholders Inwoners van Oegstgeest / Belangenorganisaties Nutsbedrijven (kabel-, leiding- en telecommunicatiebedrijven) Rijkswaterstaat / Waterschap Rijnland / Provincie Zuid-Holland Omliggende gemeenten (Leiden, Katwijk, Teylingen) / Leidsche Regio Universiteit Leiden OV-vervoerders Hulpdiensten (brandweer, ambulance, politie) Bedrijventerreinen

[6]

Woningcorporaties

[7]

4. Financiën De gemeente Oegstgeest heeft de plicht om de openbare voldoende te onderhouden. Op diverse punten wordt het door de raad vastgestelde kwaliteitsniveau CROW-B (basis), sober en doelmatig, niet gehaald. Op dit moment voldoen een aantal objecten niet meer aan deze kwaliteitseisen en dat heeft impact op de openbare ruimte in het algemeen. Dat brengt een aansprakelijkheidsrisico met zich mee Dit hoofdstuk schets de financiële vertaling van de benodigde onderhoudswerken en de integrale afweging tussen de verschillende projecten en disciplines. Voor de projecten uit dit MJOP is een kostenraming gemaakt (zie bijlage 3). Voor monodisciplinaire projecten zijn de kengetallen uit de respectievelijke beheerplannen gebruikt. De multidisciplinaire projecten zijn door een externe partij doorgerekend op basis van de landelijke rekensystematiek SSK en kengetallen. In bijlage 6 (factsheets) zijn de ramingen per project opgenomen. De kosten zijn naarmate het project vordert steeds beter te specificeren en in de fase van het Definitief Ontwerp volledig geconcretiseerd. Op dat kritische moment in het projectproces is het beste aan te geven wat het benodigde budget voor het totale project moet zijn. Om daar te komen is het wel noodzakelijk jaarlijks de middelen beschikbaar te stellen voor de voorbereidingsfase van projecten.

Zoals eerder aangegeven kan het niet toekennen van de noodzakelijke middelen zoals in dit MJOP benoemd, leiden tot een (exponentiële) stijging van de kosten. Het uit te voeren MJOP heeft zoals aangegeven financiële consequenties voor de reguliere jaarlijks uit te voeren onderhoudswerkzaamheden, het groot onderhoud en de investeringen. De gevolgen van het MJOP voor de exploitatie is een lastenverzwaring. Dit is met inbegrip van een hogere dotatie in de voorzieningen groot onderhoud wegen van € 540.000 (jaarlijks), net zoals de dotatie groen € 115.000 (jaarlijks) en civiele kunstwerken € 95.000 (jaarlijks). De overige lastenverzwaring heeft betrekking op de kosten voor het dagelijks onderhoud van de verschillende disciplines in de openbare ruimte. De investeringsprojecten zijn opgenomen in de projectfaseringslijst (zie bijlage 3). De projecten zijn verdeeld in 3 fases die in hoofdstuk 6 nader worden toegelicht. Per fase zijn de benodigde investeringsmiddelen: Investeringen Vervanging herinrichting wijken

Civiele Kunstwerken

Wijkontsluitingswegen

5.445.000

7.090.000

13.480.771

300.000

19.641.100

7.352.000

8.239.000

16.009.672

2.540.000

6.196.000

Fase

Totaal

A

26.955.771

B C

Hoofdinfrastructuur

2.759.600 2.495.172

4.236.000

Fietspaden

Overig (spelen / sport etc) 640.000

748.000

542.500 542.500

Kostenberekingen projecten De benodigde bedragen per project is berekend middels de Standaard Systematiek Kostenramingen (SSK). Deze systematiek wordt gebruikt voor het opstellen, vastleggen en delen van ramingen voor projecten in onder andere de grond-, weg- en waterbouw. De systematiek biedt een uniforme werkwijze, structuur en een eenduidig begrippenkader. Dit maakt ramingen ten behoeve van het MJOP overzichtelijk en onderling vergelijkbaar. Voor een doelmatige beheersing worden de geraamde projecten over de verschillende disciplines verdeeld. Dat biedt de mogelijkheid om gedurende het ontwerp- en uitvoeringsproces effectief te communiceren over de inhoud van de raming en maakt dat de uiteindelijke kosten geregistreerd en vergeleken kunnen worden met de eerdere ramingen.

[8]

De geraamde projecten voor het opstellen van het MJOP zijn als volgt opgedeeld: -

-

Werksoorten: de objecten worden gebundeld of onderscheiden, omdat het verschillende disciplines betreft, zoals groen, wegen en/of riool. De inzet van mens en materieel is vaak per discipline georganiseerd. Financiering: de objecten worden gebundeld of onderscheiden, omdat zij vanuit verschillende budgetten gefinancierd worden (denk aan het budget voor riool en/of het budget voor groen). Hierdoor kan de betaling en verrekening efficiënt verlopen.

Risicomanagement Ieder project kent risico’s. Middels risicomanagement worden deze op een gestructureerde manier in kaart gebracht. Zo zijn we in staat om proactief met de risico’s te dealen en zijn ze beter beheersbaar, te beperken of mogelijk te voorkomen. Per project zijn een aantal potentiële risico’s geïdentificeerd: -

Juridisch Financieel Operationeel Participatie /communicatie Imago

Deze potentiële risico’s worden per project uitgewerkt en continu gemonitord, zodat indien ze zich voordoen, ze direct gemanaged kunnen worden. Bij de doorrekening van de projecten is rekening gehouden met in het bijzonder het eerste drietal van de bovenstaande opsomming. Omdat een project vaak vanuit verschillende budgetten wordt gerealiseerd en (onvoorziene) risico’s per discipline kunnen verschillen, worden de risicopercentages waar mogelijk naar de verschillende disciplines toegerekend. De risico-opslag is als volgt opgedeeld: Nader te detailleren bouwkosten (10%) In de raming wordt een percentage van 10% over de voorziene bouwkosten meegenomen. Hierin is een toeslag benoemd voor wel voorziene, maar nog niet expliciet uitgewerkte onderdelen. Veel van de projecten bevinden zich nog in de fase waarin het ontwerp nog niet (volledig) is uitgewerkt. De extra kosten die volgen na het uitwerken van het ontwerp ten opzichte van de uitgangspunten worden in dit percentage meegenomen. Niet benoemde objectrisico bouwkosten (5%) In de ramingen wordt een percentage van 5% over de voorziene kosten 'per discipline' gereserveerd. Denk hier bijvoorbeeld aan het risico op vervuilde grond bij graafwerkzaamheden t.b.v. een rioolvervanging. Dit risico is niet of nauwelijks aan de orde bij het vervangen van armaturen bij openbare verlichting.

Het percentage wordt bepaald op basis van het onderliggende risicodossier. Daar waar projecten zich nog in een fase bevinden waarin het ontwerp nog niet (volledig) is uitgewerkt, wordt een percentage van 5% aangehouden. Sommige van de risico’s kunnen vooraf worden benoemd. Bij graafwerkzaamheden op een industrieterrein bestaat de kans dat er vervuilde grond wordt aangetroffen. Andere risico’s kunnen niet worden voorspeld, maar kunnen desondanks toch optreden. Om de benoembare risico’s van een asset in beeld te krijgen, vinden er periodiek risicosessies plaats. Objectoverstijgende risico's (5%)

[9]

In de raming wordt een percentage van 5% over de totaalraming van het project meegenomen. Dit is een risicoreservering voor risico’s die niet direct aan een discipline kunnen worden toegerekend. Denk hier bijvoorbeeld aan maatregelen die moeten worden getroffen om de verkeersveiligheid gedurende de uitvoering te borgen. Het percentage wordt bepaald op basis van het onderliggende risicodossier. Daar waar veel projecten zich nog in een fase bevinden waarin het ontwerp nog niet (volledig) is uitgewerkt wordt een percentage van 5% aangehouden. Subsidies en cofinanciering Waar mogelijk wordt een beroep gedaan op subsidie en cofinanciering. Dit geldt voor provinciale, landelijke en Europese voorzieningen, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid, circulariteit of verkeersveiligheid. Dit wordt meegenomen in de planvorming en de studie- en verkenningsfase van de diverse projecten.

5. Projectorganisatie Naast de benodigde middelen is het ook noodzakelijk dat er voldoende menskracht is voor de uitvoering van projecten. Daarom is het net zo essentieel om naast de toekenning van de financiële middelen ook voldoende slagkracht in de (project)organisatie te realiseren en dient deze ook te worden ingericht op de doorlooptijd (soms lang, als afstemming met stakeholders is gewenst of vereist) van de projecten. Bij de uitvoering van het MJOP zorgen wij voor project- en programmacoördinatie om te garanderen dat de geplande werken ook daadwerkelijk worden gerealiseerd, dat de integraliteit gewaarborgd blijft en dat, bij eventuele wijzigingen in de planning, die bijtijds op alle niveaus worden gerapporteerd. De benodigde organisatiekosten zijn opgenomen in de financiële projectberekeningen op basis van de landelijke benchmark.

[10]

Door inzet van gekwalificeerde projectleiding, directievoering, toezicht en ondersteuning zorgen wij voor voldoende menskracht om de projecten uit te voeren. Op basis van de projectfasering is een berekening gemaakt van de benodigde projectorganisatie voor de projecten in fase A. De huidige unit projectrealisatie is in 2021 uitgebreid met een aantal projectleiders die, vanuit hun expertise, een of meerdere projecten leiden en ondersteund worden door een projectmedewerker. Veel projecten zijn nu nog in de planfase. Directievoering en toezicht zijn nodig op het moment van aanbesteding/realisatie van projecten. Waar nodig wordt extra menskracht aangetrokken. Voor de projecten die nu lopen geldt dat de capaciteit ook aanwezig is om de projecten te realiseren. Bij het oppakken van fase A heeft de organisatie de volgende bezetting nodig: Organisatie (in aantal fte's)

2022

2023

2024

2025

2026

2027

Projectmanagement

1

1

1

1

1

1

Projectleiders

3

3

3

3

3

3

Werkvoorbereiding – uitbesteed

Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

Directievoering

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

Toezicht

3

3

3

3

3

3

Projectmedewerking

2

2

2

2

2

2

Gegevensbeheer

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

1,5

Communicatie & participatie

1,5

1,5

1,5

1

1

1

Deze projectorganisatie is noodzakelijk voor het voorbereiden, realiseren en overdragen van het MJOP. Het onderdeel werkvoorbereiding (verrichten van onderzoeken, uitwerken ontwerpen, bestekken maken etc.) is een taak die uitbesteed wordt aan diverse (specialistische) bureaus. In de huidige markt is het niet eenvoudig om een aantal van de hierboven aangegeven functies vast in te vullen. In dat geval wordt een beroep gedaan op inhuur. Voor een projectorganisatie is een combinatie van vaste formatie en inhuur sowieso het ideale scenario. In het geval van een aantal kritische projecten waarbij geen vaste invulling gevonden worden, kiezen we voor inhuur voor de duur van het project. De komende jaren is er sprake van een piekbelasting in de werkzaamheden. Op basis van de meerjarengegevens van de afgelopen jaren (en uitgaande van een jaarlijks bedrag van circa €5 miljoen voor groot onderhoud en vervanging) is de structurele benodigde vaste basisformatie voor de projectorganisatie gesteld op: Taak/Functie (in fte's)

Aantal

Projectmanager / Sr projectleider Projectleiders Directievoering / Toezichthouders Projectmedewerkers Gegevensbeheer Communicatie/participatie

1 2,5 3 2/3 1 1 / 1,5

6. Projectplanning Voor de planning van de projecten is vanuit de verschillende beheerdisciplines gewerkt om te komen tot een integrale aanpak van de benodigde werkzaamheden die de komende jaren dienen te worden opgepakt. In bijlage 4 is de projectfasering opgenomen. De planning van de projecten is in 3 fases verdeeld: A. projecten met een hoge technische noodzaak, bijdragen aan de verkeersveiligheid, toegankelijkheid, toezeggingen zijn gedaan/sprake is contractuele verplichtingen, planning afstemmen met kabels- en leidingbedrijven en al in voorbereiding zijn.

[11]

B. projecten met een technische noodzaak, die logischerwijs volgen op projecten die in A gestart zijn en daardoor de bereikbaarheid van de gemeente garanderen, bijdragen aan de verkeersveiligheid en mobilieitsbeleid en inclusiebeleid/toegankelijkheid. Of waar sprake is van een afhankelijkheid van andere partijen/stakeholders. C. projecten met een technische noodzaak die weer volgen op de projecten die in A en/of B zijn gestart en ook bijdragen aan de verkeersveiligheid, mobiliteitsbeleid en inclusiebeleid/toegankelijkheid. Om daarmee kapitaalsvernietiging te voorkomen – geen straten opknappen waar daarna, door nabij liggende projecten, zwaar verkeer het net opgeknapte gebied beschadigd (fase C). In bijlage 6 zijn de factsheets, per project, opgenomen. Bij ieder project is aangegeven welke van de discipline(s) onderdeel uitmaken van het project. Daarnaast is bij deze projecten ook gekeken naar duurzaamheids- en verkeersaspecten, om zo, waar mogelijk, de verkeersveiligheid te vergroten, alsmede in deze gebieden. de koppeling te maken met de energietransitie en zaken als hittestress en waterberging.

Figuur 4: Factsheet project

[12]

BIJLAGEN

[13]

Bijlage 1 - Samenvatting beheerplannen Het MJOP is een uitwerking van de vastgestelde beheerplannen. Recentelijk is de raad middels een

raadsmededeling geïnformeerd hierover (Z/21/144697/284004). De beheerplannen zijn de opmaat geweest voor het MJOP. In het MJOP vindt de interne afstemming en de afstemming met externe partijen plaats. Hier wordt de integrale afweging en de meerjarenplanning van de benodigde werkzaamheden gemaakt.

In de beheerplannen is aangegeven dat er sprake is van achterstallig onderhoud. De (gedeeltelijke) afsluiting van de een heeft gevolgen voor het gebruik en de levensduur van andere disciplines, waar intensiever gebruik dan eerder noodzakelijk onderhoud in de hand werkt en de levensduur verkort.

Als uitgangspunt in de beheerplannen en dus ook het MJOP geldt dat het basisniveau van de producten

(ongewijzigd) op B / basis blijft: sober en doelmatig, en economische verantwoord omdat de producten dan een

zo lang mogelijke levensduur hebben en daarmee voldoen aan onze wettelijke zorgplicht. Op dit moment kan

de constructieve veiligheid van een aantal van de civiele objecten (bruggen) momenteel niet worden geborgd. Maar ook bij Groen is er sprake van opduwende bestrating door boomwortels etc. Dat is nog los van aspecten als het verminderen van klimaatstress en waarborgen van de biodiversiteit. Hieronder volgt een uiterst beknopte samenvatting van de beheerplannen:

Civiele kunstwerken Momenteel voldoet de gemeente Oegstgeest wat betreft de civiele kunstwerken vaak niet aan de wettelijke zorgplicht en gemeentelijke kaders (zoals o.a. het mobiliteitsplan en integrale veiligheidsplan. De gemeente kan de constructieve veiligheid van een aantal van de objecten momenteel niet borgen. Dat brengt ook een aansprakelijkheidsrisico met zich mee. Groen De technische kwaliteit van het groen is laag, er vindt kapitaalvernietiging plaats en het groen voldoet niet aan

de klimaatambities en -doelstellingen. Investeringen en een nieuw onderhoudsbudget zijn nodig om renovaties en omvormingen te realiseren ten einde aan deze ambities en doelstellingen te voldoen. Zo wordt de

biodiversiteit en beleving van het groen (o.a. de Oegstgeester parken) verhoogd. Het bestaande groen is in de

afgelopen periode onderhouden, maar niet vervangen of verbeterd wanneer nodig, wat geresulteerd heeft in de huidige situatie: verouderd en vaak versleten groen. Daardoor verschijnen er steeds meer kale en lelijke plekken, en nemen onveilige situaties toe (bomen, takken, wortels, oevers). Wegen Het wegenareaal in Oegstgeest is dringend aan onderhoud toe. Daarnaast kan er een toename van de geluidshinder zijn, meer verkeersbeperkingen en minder gebruik van de openbare ruimte door

senioren. Het wegennet is een essentieel onderdeel om de openbare ruimte voor bewoners, bedrijven en bezoekers van Oegstgeest te

ontsluiten en heeft daardoor ook een economisch belang. Het gevolg is

dat de algemene kwaliteit van het Oegstgeester wegennetwerk een dalende lijn vertoont en ‘’Laag’’ scoort.

[14]

Openbare verlichting Het beheerplan openbare verlichting (OVL) gaat verder op de weg die in 2015 is ingeslagen. Bij OVL geen sprake van achterstallig onderhoud. Toch speelt er een aantal zorgelijke kwesties, zoals het niet halen van de ten doel gestelde energiereductie van 20%. Om te zorgen dat we die doelstelling zo snel mogelijk wel halen worden in 2021-2022 de zogenoemde SOX-armaturen vervangen door energiezuinigere ledverlichting. Spelen De gemiddelde levensduur van een speeltoestel in

Oegstgeest ligt momenteel op 9 jaar. De kwaliteit van een

aantal speelplekken en -toestellen voldoet op dit moment niet aan de gestelde Europese normen. Als gevolg hiervan wordt

er frequenter geïnspecteerd om de kans op gevaarvorming,

en daarmee ook aansprakelijkheidsstelling, te minimaliseren. Op basis van hiervan wordt ook bepaald welke speelplekken de komende jaren worden aangepakt

Sport In Oegstgeest zijn de nodige sportterreinen, maar het

beheerplan behandelt alleen die locaties waar de gemeente onderhoudswerkzaamheden verricht. De

kwaliteitsbeoordeling van de sportvelden bestond uit een civieltechnische- en/of cultuurtechnische

inventarisatie. Belangrijkste kwaliteitsaspecten zijn: waterhuishouding, bodemopbouw, grasbezetting, vezellengte, vlakheid, stabiliteit en hoogteligging. De meeste velden zijn goed uit de inspectie gekomen; veld 6 behoeft noodzakelijk onderhoud.

Areaal gemeente Oegstgeest Civiele kunstwerken

104 kunstwerken 42 aanlegsteigers

Wegen Groen en Water

1,15 miljoen m2 wegverharding (asfalt, beton, verharding, klinkers, tegels) 87m2 groen per woning 13.384 bomen

915 ha sierplanten

3282 ha bosplantsoen

520 ha gras 353 ha natuuroevers 17.655 meter beschoeiing

[15]

43.000 meter watergangen 3441 ha vijvers Openbare Verlichting

4157 lichtmasten

4444 conventionele armaturen

4477 lichtbronnen (1052 LED, 3425 overig) Spelen Sportvelden en -accomodaties Riolering

61 speelplekken, met in totaal 279 toestellen 10 objecten in beheer Totaal: 124,05 kilometer Onder meer: 62,60 kilometer gemengd riool 20,27 kilometer DWA 40,72 kilometer RWA

[16]

Bijlage 2 – Onderhoud, disciplines en deelproducten In de openbare ruimte zijn verschillende typen onderhoud te onderscheiden. Zo kan er sprake zijn van regulier onderhoud (klein onderhoud), groot onderhoud of vervanging/renovatie. Hier is eerder in dit document op ingegaan. In deze bijlage zal worden ingegaan op de verschillende disciplines van beheer, regulier onderhoud en duurzaamheid in het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Disciplines en deelproducten In onderstaande tabel zijn de (sub)disciplines genoemd van het fysieke domein. Denk hierbij bijvoorbeeld aan bomen, verlichting of riolering, maar ook aan specifieke handelingen (bijvoorbeeld reiniging of onkruidbestrijding) in de openbare ruimte. Discipline

Deelproducten

Civiele kunstwerken

Bruggen

Duikers

Viaducten

Tunnels

Groen

Stedelijk groen

Bomen

Parken

Landschappelijk groen (bermen)

Wegen

Asfalt

Elementverhard ing

Halfverharding

Gladheidsbestrijding

Wegbelijning

Verkeersrichtlijnen

Riolering

Kolken

Inspectie-putten

Riool-gemalen

Riool

Waterberging

Infiltratievoorziening

Openbare verlichting

Lichtmast (paal)

Armatuur (lichtbron)

Ondergronds netwerk

Elektriciteitskasten

Oplaadpalen

VRI

Spelen

Ondergronden

Sport

Speeltoestellen Kunstgras

Natuurgras

Beplanting

Verharding

Straatmeubilair

Banken

Afvalbakken

Fietsenstallingen

Hekwerken

Afzettingen evenementen

Water

Oevers

Beschoeiingen

Overstorten

Reiniging

Straat

Onkruid verharding

Zwerfafval

Afvalbakken

Graffiti

Ondergrondse infra

Kabels en leidingenoverleg Contact bewoners

Toezicht

Degeneratie

Vergunningverlening

Verzoeken bewoners /buurten

Verhelpen (kleine) ongemakken

Stimuleren bewoners participatie openbare ruimte/zelfbeheer

Containerbeheer landmeten

Leefbaarheid Service

/

op

Fauna

Plaagdierenbestrijding

Vergroten biodiversiteit

Afvalinzameling

Inzameling

Milieustraat

VANG

Geo & informatievoorziening

BGT1

GBI2

GISIB3

1

Basisregistratie Grootschalige Topografie Geïntegreerd Beheer en Informatiesysteem 3 Geografisch informatiesysteem integraal beheer 2

[17]

Preventief onderhoud in

AutoCAD

Bebording

Civiele Kunstwerken In het MJOP zijn lijsten en ramingen opgenomen van de kosten voor groot onderhoud en complete vervangingen. Het regulier onderhoud omvat vast, correctief, variabel onderhoud, maar ook uitbreidingen, informatievoorziening en inspectie & onderzoek. Jaarlijkse kosten worden vanuit exploitatie (en voorziening bruggen) gefinancierd. Deze kosten zijn niet meegenomen in dit MJOP. Wegen In de MJOP lijsten en ramingen zijn opgenomen de investeringskosten voor groot onderhoud en complete vervangingen. In het beheerplan wegen is onderhoud in te delen in klein onderhoud, groot onderhoud en vervanging. Het grootschaliger onderhoud en vervanging wordt integraal afgestemd en is onderdeel van het MJOP. Bij klein onderhoud worden delen van de openbare verharding, dit kunnen delen van het trottoir, fietspad, rijweg of parkeerplaats zijn, hersteld: Bij asfalt worden delen van het wegvak gefreesd en wordt nieuw asfalt aangebracht. In de meeste gevallen wordt alleen de deklaag verwijderd en vervolgens een nieuwe deklaag gebracht, in sommige gevallen ook de tussenlaag gefreesd en wordt het wegdeel vanaf de fundering opnieuw opgebouwd. Bij een elementenverharding (straatstenen, tegels) geldt eveneens dat een deel, 30% of 50%, wordt herstraat, dan wel wordt hersteld. Op de verharding is veelal ook een wegmarkering aangebracht.

Wegmarkering omvat onder andere pijlen, strepen, doorgetrokken en onderbroken lijnen, haaientanden en ook de markering bij voetgangers- en fietsoversteekplaatsen. Wegmarkering vraagt eveneens tussentijds onderhoud. Klein onderhoud is meer lokaal van aard en vindt plaats op diverse plekken in onze gemeente. Daarbij is de insteek om in een range van circa 3 jaar geplande werkzaamheden zo veel mogelijk te bundelen en gebiedsgericht uit te voeren. Riolering Voor Riolering geldt dat er Integraal Waterketenplan is opgesteld met de partner van de Leidse regio. Aansluitend daarop wordt een Basis RioleringsPlan uitgewerkt dat eind 2021 is voltooid. Riolering is een belangrijk onderdeel in veel projecten binnen dit MJOP. Daarnaast is er regulier exploitatiegeld beschikbaar voor het beheer en onderhoud. Op hoofdlijnen valt hieronder: • • • • • • •

Reinigen gemalen, drukriolering en bergbezinkbassins Reinigen en inspecteren vrij verval riool jaarlijks 10 km Beoordeling inspecties en uitvoeren reparaties Kolken zuigen Calamiteiten oplossen Advisering in oplossingsrichtingen Kosten energie gemalen en ICT-applicaties.

Groen (& groenrenovaties) Los van het regulier onderhoud (zoals schoffelen, snoeien en maaien) zijn de investeringen in het groen in de afgelopen periode onvoldoende geweest om het opgestelde groenbeleid tot uitvoering te brengen. Dat heeft geleid tot een renovatieachterstand. De groendata is geanalyseerd en de noodzakelijke acties zijn beschreven in het Groenbeheerplan. In dit MJOP is groen veelal onderdeel van de multidisciplinaire projecten, bij vervangingen wordt groen conform beleid- en duurzaamheidsdoelstellingen gerealiseerd. Groen krijgt hierbij [18]

een prominente rol waarbij groenkwaliteit en biodiversiteit leidend zijn. Daarnaast behoort innovatief groen op versteende locaties tot de ambitie. Door het toepassen van andersoortig beheer (bijv. sinusbeheer) en het aanbrengen van bomen en heesters wordt de structuur versterkt. Vanuit de duurzaamheidsdoelstellingen worden de aanwezige watergangen in de groenstructuur verruimd en wordt beschoeiing omgevormd tot natuurvriendelijke oever.

[19]

Bijlage 3 – Projectfasering Fase A – Start 2022 – urgentie projecten / lopende projecten

[20]

Fase B – Gewenste start 2023/2024 – Noodzakelijk onderhoud / bereikbaar houden gemeente

Fase C – Gewenste start 2024/2025 – Noodzakelijk onderhoud volgend op A en B

[21]

Bijlage 4 - Financiële gevolgen Meerjarenonderhoudsprogramma per discipline

[22]

Bijlage 5 - Projectfasen binnen projecten in de openbare ruimte Per project zijn er vijf fasen: de initiatieffase, de studiefase, de planfase, de inkoopfase en de realisatiefase – zie onderstaande figuur. In de initiatieffase wordt bepaald welke onderdelen in de komende jaren voor groot onderhoud of vervanging in aanmerking komen. In de studiefase bepalen we, in geval van vervanging / herinrichting, met de omgeving en partners mogelijke knelpunten en scenario’s/alternatieven. Na keuze van een voorkeursvariant start de planfase. Hierin gaat het projectteam aan de slag met de technische uitwerking van het plan, de participatie, benodigde vergunningen en wordt een keuze gemaakt in welke contractvorm gewerkt wordt (RAW-contract, UAV-GC, Bouwteam etc). Dit levert een specificatie op die nauwkeurig geraamd en onderbouwd kan worden. Op basis hiervan wordt een uitvoeringskrediet aangevraagd. Indien het krediet toegekend wordt, komt het project in de Inkoopfase. In deze fase wordt het contract uitgewerkt en wordt het project aanbesteed en gegund. In de realisatiefase wordt het werk door de aannemer uitgevoerd. Gedurende deze fase wordt er toezicht gehouden op de naleving van het contract en het informeren van omwonenden. Nadat het project is opgeleverd door de aannemer, wordt het project in de nazorgfase financieel afgesloten en overgedragen aan het regulier onderhoud.

Het hierboven geschetste projectproces kent verschillende ‘’loops’’; dit betekent dat er soms één of meerdere stappen terug wordt gegaan in het proces, bijvoorbeeld als gevolg van een nieuw geïdentificeerd vraagstuk/knelpunt. Als gevolg hiervan kan de doorlooptijd van een project verlengd worden.

[23]

Bijlage 6 - Factsheets per project VANWEGE OMVANG IS DIT EEN APARTE BIJLAGE

Toegevoegd als bijlage 2B bij het raadsvoorstel!

[24]

Bijlage 7 - Duurzaamheid in onderhoud Duurzaamheid speelt een belangrijke rol bij de planvorming, uitvoering en realisatie van de projecten uit het projectenoverzicht. De gemeentelijke infrastructuur moet op termijn voldoen aan de duurzaamheidsambities. Aspecten als hemelwaterafvoer, waterberging, CO2-opname en hittestress en hergebruik van materialen zijn belangrijk. Waar mogelijk kijken wij ook naar subsidiemogelijkheden in relatie tot duurzaamheid en letten wij op (technologische) innovaties die steeds sneller gaan op het gebied van beheer en onderhoud in de openbare ruimte. Waterberging en hemelwaterafvoer In de uitvoering van de projecten hebben wij aandacht voor waterberging en hemelwaterafvoer. Het klimaat verandert en regenbuien worden steeds heftiger. Het is belangrijk dat de afvoer van water snel en adequaat plaatsvindt. Op dit moment wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om het water op te slaan om dit in droge periodes in te kunnen zetten. Klimaat- & hittestress In 2019 is de een verplichte stresstest gedaan op alle assets uit de openbare ruimte in het kader van hittestress en wateroverlast. Vervolgens is een stap gezet om deze resultaten te duiden en inzicht te krijgen in de risico’s. Deze risico’s en elementen nemen wij mee in de uitvoering van het MJOP.

Hierbij zoeken wij naar mogelijkheden van vergroening van de openbare ruimte en het vergroten van de CO2-opname op locaties. Inzet duurzame producten en circulaire elementen (maatschappelijk verantwoord beheren) In de uitvoering van het MJOP wordt ingezet op het gebruik van duurzame producten en het hergebruik van materialen. Vanuit het beheer willen wij in dat kader onze verantwoordelijkheid nemen, door dit vast te leggen in onze inkoopvoorwaarden met derden. Zo willen wij circulaire elementen hergebruiken voor nieuwe werken, mits daar ruimte voor is, om onze assets te verduurzamen en ook hoe en waar deze duurzame producten geproduceerd worden.

[25]