Bijlage 1 bij RM dd 17 augustus 2021 Inzet middelen tbv optimalisatie KBP Z-21-142057 Oegstgeest

Bijlage

Inventarisatie Klinkenbergerplas

Juli 2021

1. Inleiding In maart 2018 is het nieuwe natuur- en recreatiegebied Klinkenbergerplas officieel geopend. Hier is een intensief participatie- en ontwerp traject aan vooraf gegaan waarbij drie projectdoelen centraal stonden: het verhogen van de natuurwaarden, het vergroten van de recreatiemogelijkheden en het verlagen van de beheerlasten. We volgen zorgvuldig hoe het gebied zich ontwikkelt en functioneert. Op basis hiervan doen we aanpassingen om het gebied te optimaliseren uitgaande van de oorspronkelijke doelstellingen en het vastgestelde ontwerp.

2. Monitoring B&O houdt een lijst bij van meldingen en wensen van bezoekers en opmerkingen van onderhoudsmedewerkers met betrekking tot inrichting en beheer van het gebied. Ook vanuit handhaving en politie zijn meldingen opgevraagd. Met Copijn is in juni 2019 een ronde door het gebied gemaakt ter evaluatie van ontwerp en aanleg. Soms kan iets direct worden aangepast in het kader van beheer en onderhoud (zie reeds genomen maatregelen in onderstaand overzicht), soms heeft iets eerst tijd nodig zich te ontwikkelen zoals dat geldt voor de natuurwaarden. De natuurontwikkeling wordt gemonitord door de denktank Biodiversiteit*. Ook de beheergroep van de zwaluwkast, de adviescommissie Groen en Natuur en het Milieu Educatiecentrum leveren hieraan bijdragen. Het Hoogheemraadschap van Rijnland monitort de zwemwaterkwaliteit. Dit alles is hieronder in een overzicht opgenomen. 2.1

INRICHTING EN BEHEER, overzicht B&O ** Inrichting Extra bankje bij strand fietsbrug, zijde Clinckenburgh i.v.m. zon Extra afvalbakken diverse locaties (ligweides, struinpad, parkeerplaats, uitkijkpunt) Extra hondenpaal bij entree gebied bij fietsenstalling fietsersbrug (enkele paal, geel) (half) verharding aanbrengen onder de zitbanken i.v.m. maaien Extra afvalbak bij bank op heuvel Zitbank aan de noordkant vd grote plas omdraaien, gebruikers kijken in hoog riet Picknicktafels in speelzone Extra prullenbakken bij de struinpaden 2 Slagbomen nabij parkeerplaatsen vervangen Op heuvel ontstaat onwenselijk struinpad Op parkeerplaats bij kleine plas regelmatig stort van grofvuil Regelgeving Klachten over veel loslopende honden waar aanlijnplicht geldt Hondenpoep wordt onvoldoende opgeruimd Waterspeelplaats wordt gebruikt als hondenstrandje Honden lopen in speelzone, op stranden en in natuurgebied; ook loslopende honden Gebruik Op sommige plekken slechte kwaliteit toplaag voetpad Puin op hondenstrand begint zichtbaar te worden Schelpenpad bij kabelbaan verbreden en vlak maken Beheer Herplant 54 dode bomen 2018/2019, zgn. ‘twijfelbomen’ zijn blijven staan Herplant 64 dode bomen 2019/2020, dit betreft m.n.

‘twijfelbomen’ uit 2018/2019 Snoei bomen (verwijderen dood hout) Maaibeheer, aanpassing zonering intensief/extensief Afkalving oevers zuid- en oostzijde grote plas Beheer struinpaden: komen erg veel vragen over om frequenter te maaien Restanten glas en bouwafval op paden verwijderen Oude afvalbakken langs parkeerplaats vervangen Paaltje nabij kabelbaanheuvel wijzigen, wordt er uit gehaald bij grote voertuigen

maatregelen

✓

✓ ✓ ✓

✓ ✓ ✓

2.2.

ADVIEZEN COPIJN, juni 2019

Ligweide Gras op ligweide bestaat uit pollen, moet nog uitgroeien tot een zode. Er wordt al bemesting toegepast, als de bovenlaag iets losser is weide beluchten en doorzaaien. Struinpad Aan zijde van spoor struinpad naar beneden in wigvorm vrijmaaien. Inzaaien Ten behoeve van beleving (kleur) en diversiteit (ecologie) kan met name rond kleine plas kleurrijke vegetatie worden ingezaaid , daarbij eerst met trekker gras maaien en bovenlaag frezen. Speelzone Ter plaatse van speelzone honden volledig weren. Aan begin en eind kan wildrooster geplaatst worden en hekwerk verplaatst. Om het geheel een natuurlijke barrière te geven kunnen grote groepen beplanting bij ingang worden aangebracht, ter hoogte van betonvlonder zodat speelzone duidelijker als zodanig herkenbaar is. Helofytenfilter In helofytenfilter groeit veel riet. Z.s.m. verwijderen omdat dit concurrerend werkt naar de ingeplante soorten Watertappunt Afwatering watertappunt verbeteren Bomen Rondom grote plas slaat beplanting goed aan, rondom kleine plas hebben bomen het moeilijk. Adviezen: ev. waterzak (Treegator)toepassen, zodat water gedurende langere periode de bodem inzijgt. dood hout uit lindes snoeien en bomen nog een groeiseizoen kans geven. mocht dit niet het gewenste resultaat geven dan nieuwe bomen planten in goed voorbewerkte grond (min. 15 m3 bomengrond/boom).

daarna alle bomen die te slecht zijn of dood gaan herplanten in een veel kleinere maat (veren) en meerdere in een plantgat (risicospreiding). Hierbij wel enige bomengrond mengen met de aanwezige grond (ca 1 m3/boom in een zone van 2x2x m). Daarbij kiezen voor boomsoort die sterk is (els, populier, robinia, berk etc.) Amelanchier bij tunnel en onderaan trap herplanten met grondverbetering zoals hierboven beschreven.

2.3.

NATUURONTWIKKELING*** Bomen Veel jonge bomen die het door twee droge zomers niet gered hebben zijn al vervangen. Twee keer zijn ca. 50-60 bomen vervangen. Zie overzicht B&O. Dit heeft veel gevraagd van het budget onderhoud groen. Mochten ook deze inboetbomen niet aanslaan dan moet nagedacht worden over andere maatregelen (zie advies Copijn). Functies Spanning tussen natuurfunctie en recreatiefunctie, gaat vooral over samengaan van de natuur, de wandelmogelijkheden voor hondenbezitters, en wandel- en speelmogelijkheden voor andere recreanten. Honden Veelvuldige betreding door honden gaat ontwikkeling van kruidenlaag (gras, bloeiende kruiden) en functioneren van helofytenfilter tegen. Veel hondenbezitters houden zich niet aan de regels, hondenbordjes staan laag bij de grond en worden vaak niet gezien of genegeerd. Vooral aanlijnen bij kleine plas moet consequenter gebeuren, bordje ‘hier aanlijnen’ i.p.v. ‘einde losloopgebied’ of kleine plas uitsluitend als natuurgebied bestempelen. Strengere en regelmatige handhaving is wenselijk. Zwaluwkast Kast met broedgelegenheid voor zwaluwen is succesvol. Vanaf het eerste jaar (2018) hebben de zwaluwen deze plek gevonden. Onderhoud zwaluwkast en monitoring van zwaluwen is opgepakt door vrijwilligersgroep. Bij onderhoud aan zwaluwkast blijken er veel loslopende honden op het pad rond de kleine plas te zijn.

maatregelen ✓

✓

✓ ✓

✓ vuilboom en hazelaar

maatregelen ✓

Festivals Bij de Klinkenbergerplas mag maximaal drie keer per jaar een festival worden georganiseerd. Voor de herinrichting hebben in 2016 en 2017 jaarlijks twee festivals plaats gevonden. Na de herinrichting was dit in zowel 2018 als in 2019 1 festival. Vanwege corona zijn daarna geen festivals meer georganiseerd.. Om te voldoen aan de Wet natuurbescherming moeten organisatoren die een evenement willen houden in het broedseizoen een ecologisch rapport op laten maken door een erkend bureau. Dit rapport laten wij checken door omgevingsdienst ODWH. Heeft een ecologisch deskundige bepaald dat er beschermde planten- en/of diersoorten aanwezig zijn dan moeten er preventieve maatregelen genomen worden om schade te voorkomen. Deze preventieve maatregelen worden als voorwaarden in de vergunning opgenomen. Aandachtspunt is het voorkomen van geluidsoverlast, zowel voor omwonenden als voor de fauna in het gebied. In overleg met de omgevingsdienst wordt gekeken naar diverse maatregelen die als voorwaarden in de vergunning worden opgenomen Ook wordt goed gekeken naar de positionering van de podia. Eventueel kan er nog een ‘geluidswal’ van zeecontainers gemaakt worden. Vooralsnog lijken de oeverzwaluwen geen last te hebben van de festivals. Monitoring Op basis van inventarisaties en waarnemingen uit 2016 is er een algemeen beeld van de uitgangssituatie voorhanden.

Na herinrichting is het gebied diverse malen gemonitord door de Denktank Biodiversiteit. In 2018 en 2019 zijn aan de natuurvriendelijke oevers zgn. oeverchecks uitgevoerd. De vergelijking van de oeverchecks laat zien dat een groot deel van de oevers een matig tot redelijke kwaliteit heeft en deels door riet en lisdodde wordt gedomineerd. Drie scores suggereren een lichte verbetering. Doordat een groot deel van de oevers uit steenstort bestaat is daar met beheermaatregelen niet veel te verbeteren. Geadviseerd wordt aan de oevers zuidwestelijk van de grote plas veenblokken aan te brengen, eenmalig in te zaaien en met extensief verschralend beheer hier de kwaliteit van de oevervegetatie te verbeteren.

Denktank Biodiversiteit

In 2016 is door leden van KNNV en IVN in het hele gebied een flora-inventarisatie gedaan. De geplande herhaling hiervan in 2020 is vanwege de coronamaatregelen doorgeschoven naar 2021. Bij de kleine plas is eind 2017 een oeverzwaluwkast geplaatst. De kast werd bij het eerste broedseizoen direct bezocht en in gebruik genomen. Tellingen in 2019 laten zien dat aanzienlijke aantallen jonge oeverzwaluwen zijn waargenomen. Vrijwilligers hebben inrichting, onderhoud, onderzoek en voorlichting op zich genomen. Vanaf 2019 is er onderzoek gedaan in het kader van het RAS-project (Retrapping Adults for Survival) van het Vogeltrekstation. Met dit project zal komende jaren het aantal bezette nesten, het aantal jongen en de overleving van jonge en oude vogels worden bepaald. De Klinkenbergerplas is een belangrijke rustplaats voor winterwatervogels zoals Smieten doordat de plas vanwege de diepte bij vorst vaak als laatste open water houdt. Van Vogelwerkgroep Teylingen zijn tellingen beschikbaar over de periode 2008/09 tot en met 2018/19. De seizoensgemiddelden zijn daarbij de laatste jaren wat lager dan voorheen. Dit kan liggen aan net een ongunstige teldag want toch worden met enige regelmaat meer dan 10.000 smienten op 1 dag geteld. Geadviseerd wordt hier bij het beheer en gebruik rekening mee te houden om zo die functie van rustgebied te behouden.

2.4

WATER

Blauwalg In de zomer voldoet de zwemwaterkwaliteit niet altijd aan de gestelde normen, vanwege de vorming van blauwalgen. Het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft zich aangesloten bij een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam en ARCADIS dat de waterkwaliteit moet verbeteren. Zie https://www.rijnland.net/wat-doetrijnland/schoon-water/blauwalgen/

maatregelen Rijnland

Speelvijver De zwemwaterkwaliteit van de speelvijver is gedurende twee jaar gemonitord. In deze periode voldoet het water niet aan de zwemwaternorm. Oorzaken kunnen liggen in de grotendeels afgesloten ligging, afspoelen van de oever, vogels of honden die zich in de vijver ophouden of onjuist beheer. Verbeteringsmaatregelen zijn nodig of aanpassing van de locatie zodat deze niet uitnodigend is om te gaan zwemmen. Bij verbeteringsmaatregelen moet gedacht worden aan: - het dagelijks geforceerd doorspoelen van de speelvijver; - afvalbakken dagelijks legen (zodat vogels niet worden aangetrokken); - strand bij speelvijver dagelijks controleren op aanwezigheid vuil, vogel- en hondenpoep. Poep van strand harken, zodanig dat het niet in aanraking komt met het water. - handhaving op aanwezigheid van honden. Zwemlocaties ODMH geeft aan dat bij de zwemlocatie aan de noordwestelijke oever een drijflijn wordt aanbevolen om de zwemzone in het water te markeren. Bij de zwemlocatie aan de westoever wordt aanbevolen een bordje ‘niet duiken’ aan te brengen op de vlonder of naastgelegen muurtje.

2.5

MELDINGEN

Overzicht meldingen januari 2016 t/m 1 augustus 2017 2016/2017 Afval dumping Hondenoverlast en bijtincidenten Geluidsoverlast Parkeren vreemde voertuigen Vandalisme infobord Naaktrecreatie Diefstal boomstammen Overzicht meldingen januari 2018 t/m december 2019 Afvaldumping Hondenoverlast en bijtincidenten Parkeren vreemde voertuigen, autowrakken Vandalisme Naaktrecreatie Overlast jeugd Gaspatronen parkeerplaats Barbecue / kampvuur Onzedelijke betasting Overzicht meldingen januari 2020 t/m februari 2021 Afvaldumping Hondenoverlast en bijtincidenten Parkeren vreemde voertuigen, autowrakken In deze periode met corona maatregelen vele meldingen i.v.m. drukte

* ** ***

B&O Onderzoek naar betere doorstroming in overleg met Rijnland.

CML Universiteit Leiden, Naturalis, Van Oijen Sustainability op basis van meldingen via fixi, telefoon, mail of eigen dienst MEC, AGN, Vrijwilligers zwaluwkast, Denktank Biodiversiteit

aantal 4 5 3 1 2 1 1 9 27 10 5 1 1 1 2 1 5 21 1

3. Optimalisatie Klinkenbergerplas Op basis van de inventarisatie van meldingen, wensen en adviezen worden de in onderstaand schema opgenomen optimalisaties uitgevoerd in 2021. Na verwezenlijking hiervan toetsen we na 2 jaar of de maatregelen aan de verwachtingen voldoen of dat aanvullende maatregelen wenselijk zijn. Kostenraming optimalisatie herinrichting Klinkenbergerplas Inrichting Herstel halfverharding paden Herstel halfverharding fietsenstallingen Halfverharding onder 4 zitbanken aanbrengen Oeverbescherming zuid- en oostzijde grote plas aanbrengen om afkalving tegen te gaan (basaltkeien) Afwatering watertappunt verbeteren Extra afvalbakken bij begin/eind struinpaden. Ten behoeve van beter opruimen hondenpoep en overig afval. In de zomer worden bij de ligweides extra kliko’s geplaatst. De afvalbakken moeten goed bereikbaar zijn om te kunnen legen. Slagbomen Drijflijn noordwestoever vervangen Helofytenfilter: maatregelen nemen om doorstroming te verbeteren, i.o.m. Rijnland Aanpassingen in speelzone om honden te weren - hekwerk uitbreiden - wildroosters begin/eindpunt pad Extra hondenborden Bordje ‘niet duiken’ op muurtje bij vlonder zwemstrand Zitbank omdraaien Extra bankje zijde Clinckenburgh Picknicktafels in speelzone Aanpassingen toegangen wandelpad natuurgebied kleine plas Herstel vissteigers

eenheid

kostenraming

1600 m2 310 m2 20 m2 350 m1

5000,852,500,15.318,-

5 st

1.000,750,-

3 st 450 m1

5.000,2.500,15.000,-

2 st

3.000,7.000,-

6 st 1 st 1 st 1 st 2 st 3 st 4 st

2.000,250,100,350,1.500,3.000,4.330,-

Beplanting Extra aanplant zichtwal noordzijde Bijenidylle: inzaaien kleurrijke vegetatie rond kleine plas Inboet bomen

5.000,2.000,10.000,-

TOTAAL

83.950,-

Dekking kosten aanpassingen In de Voortgangsrapportage 2020 is € 83.950,- beschikbaar gesteld uit de reserve groenvoorziening. Bij de Decemberwijzigingen 2020 is het bedrag van € 83.950 van de begroting 2020 overgeheveld naar de begroting 2021.