A15 Brief d.d. 4 augustus 2021 GGZ Rivierduinen - Zienswijze ontwerpbestemmingsplan de Geesten 2021

GGZ Rivierduinen Postbus 405, 2300 AK LEIDEN

AANGETEKEND

Contact

Dhr. R.G.H. Sprenkels

Aan de Gemeenteraad van Oegstgeest

Locatie

Leiden

Afdeling

Cluster Vastgoed

Telefoon

071 – 890 6624

Kenmerk

0248/FK/AC/2021

E-mail

r.sprenkels@rivierduinen.nl

Datum

4 augustus 2021

Onderwerp

Zienswijze ontwerpbestemmingsplan

Postbus 1270 2340 BG OEGSTGEEST

De Geesten 2021

AANGETEKEND

Geachte leden van de raad, Het college B&W heeft het ontwerp bestemmingsplan De Geesten op 25 juni 2021 ter inzage gelegd. Hierbij maken wij onze zienswijze op bovengenoemd ontwerp bestemmingsplan (hierna: Plan) kenbaar. De opbouw hiervan is als volgt:

1.



Historisch perspectief



Cliëntperspectief



Inhoudelijk perspectief



Juridisch perspectief

Historisch perspectief

Voordat we inhoudelijk en juridisch ingaan op het ontwerp bestemmingsplan willen we toch nog even terug gaan naar het verleden. En niet zonder reden want het landgoed Endegeest is niet zomaar een uniek stukje in Oegstgeest. Het ademt het verhaal van 125 jaar zorg. Zorg die nu meer dan ooit een beroep doet aan de beleidsmakers om de passende hulp te kunnen bieden aan inwoners die anders letterlijk tussen de wal en het schip terecht komen. De zorg voor geesteszieken berustte namelijk aan het einde van de negentiende eeuw vrijwel uitsluitend bij levensbeschouwelijke organisaties. De gemeente Leiden zag hier een taak voor de overheid en kocht in 1895 de Oegstgeester landgoederen Endegeest en Rhijngeest. De gemeente trok van meet af aan op met de Leidse universiteit, een samenwerking zoals die niet eerder in Nederland was vertoond. De benoeming in 1899 van Gerbrandus Jelgersma tot eerste Leidse hoogleraar psychiatrie bestendigde de koppeling van zorg op landgoed Endegeest aan academisch onderzoek en onderwijs. Deze trend versterkte zich in 1903 toen de gemeente vlakbij kasteel Endegeest de in Zwitserse chaletstijl opgetrokken kliniek Rhijngeest opende, met Jelgersma als geneesheer.

De functie van Rhijngeest is inmiddels veranderd van kliniek naar de thuislocatie voor de Gemeente Oegstgeest, maar het interieur geeft nog steeds een mooi historisch beeld van hoe deze kliniek in het begin van de 20ste eeuw heeft gefunctioneerd.

Sandifortdreef 19, 2333 ZZ Leiden  Postbus 405, 2300 AK LEIDEN www.rivierduinen.nl  Kvk 28103824  Bank IBAN: NL76BNGH0285166085

Datum

4 augustus 2021

Blad

2

De jaren tachtig werden gekenmerkt door reorganisaties en verbouwingen: oude paviljoens werden afgebroken en vervangen door lage gebouwtjes met kamers in plaats van zalen. Groepsbehandeling en kleinschaligheid waren de nieuwe inzichten. De tijd van ‘zorg op maat’ deed zijn intrede. Een aantal cliënten verbleven niet langer op het Endegeest terrein maar door voorzieningen als ‘beschermd wonen’ in de stad. De “Endegeest-paviljoentjes” werden afgebroken, net als hun meeste voorgangers uit 1897 waarvoor ze in de plaats waren gekomen. Nieuwe landelijke wet- en regelgeving, voortkomend uit de politieke en maatschappelijke noodzaak om de kosten van zorg te beheersen, zorgt sinds het begin van 21ste eeuw voor een transitie in de dienstverlening. De financiële middelen voor de zorg moeten nog meer ten goede komen aan de directe cliëntenzorg en niet meer dan strikt noodzakelijk aan de gebouwen. Zorgaanbieders werden risicodragend voor leegstand én het renoveren van de gebouwen. De introductie van deze ‘prestatiebekostiging’ in 2013 betekende óók bij GGZ Rivierduinen dat veel leegstand werd geconcentreerd en dat alle gebouwen werden beoordeeld of deze functioneel toekomstbestendig te maken waren voor de vraag naar opvang en begeleiding van de te behandelen cliënten. Helaas moesten verouderde en/of kwalitatief slechte gebouwen worden afgestoten of gesloopt.

GGZ Rivierduinen heeft deze transformatie uiteindelijk goed doorstaan, maar heeft hierdoor jaren van grote verliezen en twijfel over het voortbestaan gekend. Het is niet vreemd dat in die omstandigheden een beheerst, geleidelijk en in de tijd gefaseerd investeringsprogramma in nieuwbouw is vormgegeven en dat daardoor niet in één keer alle bouw- en ontwikkelruimte op landgoed Endegeest kon worden benut. Deze nieuwbouw heeft op landgoed Endegeest de oudbouw inmiddels vervangen en biedt nu volwaardige klinische opvang voor ca. 140 cliënten en ambulant/deeltijd/dagbesteding aan nog eens 250 cliënten. Niet alle oude functies vonden overigens op landgoed Endegeest een nieuwe plek, bijv. omdat de behoefte aan gespecialiseerde GGZ-zorg is toegenomen en omdat functies werden geconcentreerd elders in de omgeving. Ook in de afgelopen jaren zijn er in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) opnieuw een aantal beleidsmatige veranderingen geweest. In 2012 hebben overheid, zorgverzekeraars en zorgaanbieders een bestuurlijk akkoord gesloten over de ambulantisering van de GGZ. Ambulantisering houdt in dat mensen met (ernstige) psychische aandoeningen zo veel mogelijk kunnen deelnemen aan en wonen in de maatschappij. Het streven is: minder en kortere psychiatrische opnamen en gelijktijdig verbetering van de ambulante zorg en ondersteuning.

Dit leidde ertoe dat het aantal verblijfsdagen in de gespecialiseerde GGZ in de periode 2013-2017 is gedaald met 24%. Ook is er ingezet om bij GGZ-problematiek een opname te voorkomen en cliënten zoveel mogelijk ambulant te behandelen. Ook zijn de praktijkondersteuner GGZ (POH-GGZ) en generalistische basis GGZ (GB-GGZ) ingevoerd om de zorg dichter bij huis te brengen. En, als één van de eerste gemeenten heeft Oegstgeest samen met GGZ Rivierduinen ‘GGZ in de wijk’ gerealiseerd, waar een GGZ professional participeert in het Sociaal Team Oegstgeest (STO). Daar zijn wij trots op. Deze ontwikkelingen waren aanleiding dat GGZ Rivierduinen de dienstverlening heeft opgesplitst in wat we kunnen duiden als “kort durende” zorg en “langer durende” zorg. Voor de korte zorg is gekozen voor de locatie Leiden. Dichtbij het LUMC. Daar was het mogelijk om een concentratie van het zorgaanbod te realiseren. Een zorgaanbod van ambulante, acute en klinische zorg. Een centrale plek met alle noodzakelijke zorgfuncties voor de regio. Voor de “langer durende” zorg is er nog steeds de vertrouwde en rustige omgeving van landgoed Endegeest. Hier bevinden zich een drietal klinieken en een verblijfsgebouw voor langer durende herstelzorg. Ook de langer durende zorg is erop gericht om de hulpvragers te helpen in hun herstel. De mogelijkheden tot herstel verschillen per cliënt.

Maar een absolute basisvoorwaarde voor cliënten die deze langer durende zorg nodig hebben is de combinatie van een intensieve behandeling in een beschermde omgeving waar de

Datum

4 augustus 2021

Blad

3

rust voel- en zichtbaar aanwezig is. Het is daarom ook niet vreemd dat het landgoed Endegeest al sinds 1895 aan deze voorwaarde voldoet.

2.

Het cliënten perspectief

Het herstel van deze groep cliënten met een complexe diagnose werkt volgens een proces van herstel en groei. De klinieken op landgoed Endegeest zijn vaak de locatie waar dit proces van herstel begint. Een volgende stap is de transitie van behandelen naar begeleiden. Een vorm waarbij er een eerste stap wordt gezet naar zelfstandigheid. Wonen in een beschermde omgeving zonder de hectiek van een stad of dorp. Daarmee wordt de overgang van de klinische omgeving naar de maatschappij minder groot en bevordert dit het proces van herstel. De volgende en hopelijk laatste stap is de weg terug naar de samenleving. Dat kan door zelfstandig te gaan wonen of in een beschermde omgeving. Juist voor deze groep cliënten met een complexe diagnose is landgoed Endegeest voor GGZ Rivierduinen één van de belangrijkste kernlocaties. Hier kunnen wij optimaal onze zorg vormgeven. Zorg in een van de klinieken en zorg tijdens de periode van begeleiding. Want tijdens deze periode van begeleiden is het wel noodzakelijk dat 24/7, professionele hulp in de directe nabijheid beschikbaar is. Daarom hebben wij al meerdere keren benadrukt bij de Gemeenteraad van Oegstgeest dat landgoed Endegeest een kernlocatie is en zal blijven. Juist vanwege de rust en beschikbaarheid van deze professionele ondersteuning.

Omdat hier sprake is van een proces van groei is het extreem belangrijk dat iedere schakel in deze zorgketen logisch aansluit op de voorafgaande. Zeker voor deze groep cliënten met een complexe diagnose. De wachtlijsten voor deze groep zijn volgens alle onderzoeken al langer dan bij de niet complexe groep. En dit laatste is nu precies wat we willen voorkomen voor de hulpvragers uit de regio Oegstgeest. Als we niet in staat zijn om een veilige en beschermde woonvoorziening te bieden kunnen huidige klinische cliënten niet daar naar doorstromen. Hierdoor krijgen deze cliënten niet de zorg die bij hun kwetsbaarheid past en loopt de wachtlijst voor toekomstige cliënten steeds verder op. De bouwvlekken op de locatie Endegeest zijn voor de huidige en toekomstige cliënten van GGZ Rivierduinen dan ook van cruciaal belang. Deze bouwvlekken zijn essentieel voor onze vervangende nieuwbouw en/of voor onvoorziene omstandigheden, zoals het inmiddels schrijnende tekort in Nederland van ca. 16.000 plaatsen voor beschermd wonen. De historie, de ligging en de unieke omgeving van landgoed Endegeest lopen gevaar wanneer de plannen voor de vele andere nieuwbouw (w.o. de 150 wooneenheden) worden gerealiseerd. Deze past in onze mening niet in de parkachtige, ruimtelijke kwaliteit én rustige setting waarbinnen onze cliënten kunnen werken aan hun herstel.

De nieuwbouw dringt zich letterlijk op aan de omgeving én aan onze cliënten als gevolg van de relatief grote omvang en de ligging pal naast onze klinieken. Dit is weliswaar geen ruimtelijke of een genormeerde kwaliteit, maar voor onze cliënten is het essentieel om op landgoed Endegeest te kunnen verblijven en herstellen in een prikkelarme omgeving. Om zich te kunnen terugtrekken zonder te worden geconfronteerd of daartoe gedwongen door de onrust of overlast van de omgeving, i.c. gebruikers of bezoekers van deze aanpalende nieuwbouw. Deze waarden zijn zo kritisch dat wij de borging daarvan in de koopovereenkomst met de andere eigenaar c.q. erfpachter van het landgoed hebben vastgelegd. Zo dienen onze cliënten vrije en onbelemmerde toegang te hebben tot het gehele landgoed, zijn omheiningen van de erfgrenzen hoger van 1 meter niet toegestaan anders dan na onze instemming, vraagt een herinrichting van het landgoed onze voorafgaande goedkeuring en dienen onze medewerkers -in geval van calamiteiten en/of om 24-uurs zorg te kunnen verlenen- ongehinderd gebruik te kunnen maken om te komen en gaan over het terrein dat wij –in samenspraak met gemeente Leiden- destijds hebben moeten afstoten. Het landgoed is derhalve altijd met oog op het gebruik voor langer durende zorg ingericht en onderhouden geweest.

Dat gebruik staat onder druk en wordt naar onze mening onnodig geweld aangedaan zodra de toegestane functies worden verruimd.

Datum

4 augustus 2021

Blad

4

3.

Het inhoudelijk perspectief

Voor wat de voorgenomen bestemming van onze eigendommen (ex. bouwvlek nabij Kwekerij) betreft hebben wij dit gemakshalve samengevat in onderstaande tabel. Gebouw, bouwvlek

Bestemming

Functieduiding

Specifieke

Bebouwd

Maximale

Aantal

Bouwduiding

oppervlak

hoogte

units

m2

m1

WLZ

Maatsch.

Zorgwonen

3

2.000

7

Nvt

KLZ

Maatsch.

Zorgwonen

Nvt

2.000

7

Nvt

KIZ

Maatsch.

Zorgwonen

Nvt

3.500

7

Nvt

Vrije kavel

Maatsch.

Zorgwonen

3

2.000

7

Nvt

Kwekerij

Maatsch.

Nvt

Nvt

Nvt

5

Nvt

Bewegingscentrum

Maatsch.

Nvt

Nvt

Nvt

8

Nvt

Blauwe Tram

Maatsch. 1

Nvt

Nvt

3.000

7

Nvt

Meander

Maatsch.

Nvt

Nvt

1.500

7

24

a. Wegbestemmen bouwvlek Kwekerij De Gebiedsvisie De Geesten die als bijlage van het Plan dient, gaat uit van het wegbestemmen van onze strategische bouwvlek nabij de Kwekerij op de locatie Endegeest. Het zal u niet ontgaan zijn dat wij deze bouwvlek in de toekomst juist nodig hebben voor het verlenen van adequate én betaalbare zorg. De onderbouwing daarvoor hebben wij –mede op verzoek van de gemeente- eerder al opgenomen in onze ‘Gebiedsvisie Endegeest te Oegstgeest’ van 7 januari 2019, welke u als productie 1 aantreft en die wij in 2019 én onlangs op zowel ambtelijk als bestuurlijk niveau nog hebben besproken. Het Plan houdt naar onze overtuiging géén of onvoldoende rekening met onze belangen en die van onze cliënten. Het wegbestemmen van de locatie nabij de Kwekerij zal leiden tot het opdelen van onze zorgverlening doordat wij elders op zoek moeten gaan naar een locatie voor onze vervangende huisvesting. Dit brengt hoge kosten met zich mee en het is maar de vraag óf wij in staat zijn zo’n alternatieve locatie te kunnen verwerven. Wij hebben het belang van deze bouwvlek in meerdere brieven gericht aan uw college toegelicht, welke wij als productie 2 en productie 2a bij deze zienswijze hebben toegevoegd (brieven d.d. 25 februari 2020, 20 maart 2020, 18 mei 2020 en 28 mei 2021).

Naar nu blijkt is ons belang op geen enkele wijze verwerkt in het Plan, ook een onderbouwing van deze belangen, of een valide motivering daarvoor is ons niet toegelicht, anders dan door te stellen dat –hoewel provinciaal beleid, maar naar onze overtuiging abusievelijk- sprake zou zijn van dwingend recht.

Wij maken om deze redenen bezwaar tegen het wegbestemmen van de bouwvlek nabij de Kwekerij en dringen er bij u op aan om het hiervoor geschetste zorgsysteem niet te doorbreken. De locatie nabij de Kwekerij is ver weg gelegen van de Endegeesterstraatweg en vanaf daar niet zichtbaar. De besloten én geïsoleerde ligging hebben wij altijd gekoesterd (zie Visie op Endegeest 2019). Voor ons is niet duidelijk hoe de historische, landschappelijke en/of natuurwetenschappelijke waarden van deze locatie zouden kunnen worden aangetast als deze locatie wordt bebouwd. Deze waarden zijn niet anders dan genoemd in het bestemmingsplan van 2010, waarin bebouwing wel werd toegestaan. Wij vragen ons dan ook af wat er in de tussentijd aan waardeontwikkelingen heeft plaatsgevonden, waardoor bebouwing nu zou moeten worden verboden.

Datum

4 augustus 2021

Blad

5

Naar onze overtuiging kan er geen enkele sprake zijn van een bovenliggend belang boven het zorgbelang voor onze cliënten dat zou moeten leiden om ons het recht op deze bouwvlek te ontnemen. Daarbij komt dat de bouw op deze locatie van een kapschuur voor onze groendienst inmiddels is vergund. Per brief van 7 juni 2021 hebben wij uw gemeente geïnformeerd over de start van de voorbereidende werkzaamheden, aangezien de kans bestaat dat de huidige locatie van onze groendienst binnenkort zal mogen worden gesloopt (gebouw ‘Koolmees’). In een daaropvolgende fase voorzien wij in de bouw van een voorziening voor intensieve 24 uurs zorg voor verschillende doelgroepen, gericht op resocialisatie na klinische behandeling, met oog voor het vergroten van de zelfredzaamheid in een eigen appartement. Het wegvallen van deze locatie zal voor ons onherroepelijk een schadepost betekenen.

Wij maken op grond van het voorgaande bezwaar tegen het ontbreken van een belangenafweging waarin ook ons zorgbelang is meegewogen m.b.t. de locatie nabij de Kwekerij. Wij vragen om de ontwikkelplek in de oude vorm toe te wijzen en een procedure te starten teneinde de ligging in het NNN-gebied op te heffen. b. Nieuwbouw westelijk bouwvlak Het Plan omvat tevens de mogelijkheid voor de oprichting van een nieuw gebouw (ook wel bekend als ‘westelijk bouwvlak’) aan de Kasteellaan, dicht grenzend aan onze kliniek aan de Wielewaallaan. Het nieuwe gebouw zal in deze verschijningsvorm nauwelijks ondergeschikt zijn aan het kasteel en de bijgebouwen vanwege de nabije ligging tot die gebouwen. Dit sluit naar onze mening slecht aan bij de gewenste handhaving en versterking van de kwaliteit van de bebouwde omgeving direct gelegen óf binnen de Kasteellaan, zoals omschreven in het ontwerp bestemmingsplan en bijlagen.

Wij maken om bovengenoemde redenen ernstig bezwaar tegen deze ontwikkeling en vragen dat het Plan wordt herzien opdat A) een grotere afstand zal ontstaan tussen de beoogde nieuwbouw op het Westelijk bouwvlak en onze klinieken en B) een bouwhoogte toe te kennen die gelijk is aan onze klinieken (i.c. 7 m1). Ook merken wij op dat een duidelijk kader ontbreekt voor het bepalen van de hoogte van de geplande nieuwbouw. Wij vragen het Plan te verduidelijken, zodat ons duidelijk wordt welk kader gebruikt is om te werken met verschillende bouwhoogten voor de geplande nieuwbouw én die van onze klinieken ter plaatse. c. Nieuwe functies en bestemming Zoals beschreven in het Historisch perspectief is het landgoed Endegeest altijd ingericht en onderhouden met oog op het gebruik voor langdurende zorg. Dat gebruik staat onder druk en wordt naar onze mening onnodig geweld aangedaan zodra de toegestane functies worden verruimd. Dit is naar onze mening aan de orde omdat het Plan meerdere nieuwe functies én gebruikers toestaat, waaronder wonen, kantoren, horeca, commerciële bedrijven (life science & health) etc. Laten we in ieder geval vaststellen dat dit niet bijdraagt aan het herstel van de bewoners van de klinieken. Zo zou onderzoek uitwijzen dat het landgoed Endegeest kan worden ingezet om te voldoen aan de vraag naar ruim 150 wooneenheden.

Ons is niet duidelijk A) welke exacte vraag hieraan ten grondslag ligt en B) hoe dit aantal verdeeld wordt over de locaties met bestemming Maatschappelijk I en II. Dit betreft onze locatie Blauwe Tram en de locaties in eigendom van de andere eigenaar/erfpachter van het landgoed. Voorts merken wij op dat wij de indruk hebben dat deze wooneenheden niet in alle situaties ondergeschikt zijn aan een zorgvraag, om welke reden het onmogelijk is om te beoordelen of deze woningen te kwalificeren zijn voor de bestemming Maatschappelijk. Toch heeft het college gemeend de functie van ‘wonen met zorg’ als Maatschappelijk te kwalificeren.

Datum

4 augustus 2021

Blad

6

Eerder hebben wij ook opgemerkt, als reactie op de laatst bijgestelde Gebiedsvisie, dat wij sterke bedenkingen hebben met oog op de voorgestelde toename aan verschillende stromen van bezoekers en gebruikers van het landgoed en de gebouwen. Deze toename is een rechtstreeks gevolg van de verruimde bestemming én de verstedelijking van het landgoed als hiervoor omschreven. Onze primaire zorg gaat in dit verband uit naar het kunnen garanderen van de veiligheid en geborgenheid voor onze cliënten zeker in relatie met de te verwachten toename van het aantal verkeersbewegingen. Het Plan geeft op deze vragen geen antwoord.

Wij wensen dat het Plan beter wordt uitgewerkt, zodat de verschillende stromen aan bezoekers en/of bewoners zoveel als mogelijk gescheiden worden van onze cliënten, opdat hun veiligheid én hun herstel worden geborgd. Onze eerdere toezegging om in samenspraak met de gemeente de openbare toegankelijkheid van het landgoed te onderzoeken doen wij gestand, al zou het beter geweest zijn dat dit voorafgaand aan de terinzagelegging had plaatsgevonden. Wij vragen ook om de voordracht tot uitbreiding van het NNN-gebied (zie verder bij par. 3) af te stellen, of tenminste uit te stellen, totdat duidelijkheid bestaat hoe de verdeling van de hiervoor genoemde 150 extra zorgwoningen recht doet aan de vraag naar deze woningen. Wij willen hierdoor niet benadeeld of beperkt worden, als de gemeente deze voordracht indient, als gevolg waarvan de kans bestaat dat wij niet in staat zijn om A) de locatie Blauwe Tram in te zetten ten behoeve van de opvang van (extra, dus een uitbreiding op de gevraagde 16 stuks) zorgwoonunits voor beschermd wonen, of B) dat wij gedwongen worden om dienaangaande tot zaken te komen met de andere eigenaar/erfpachter van het landgoed en daarmee de regie verliezen op een kostendekkende (zorg)exploitatie. Een alternatief door deze uitbreidingsvraag buiten het landgoed Endegeest te realiseren achten wij immers niet reëel. d.

Onduidelijke verkeersafwikkeling en parkeren Het Plan omschrijft op hoofdlijnen de afwikkeling van het verkeer binnen het plangebied. Wij zijn in de veronderstelling dat deze wegen, fiets- en wandelpaden op onze terreinen bij ons in beheer zijn. Deze hebben wij in gebruik ten behoeve van onze medewerkers, cliënten en bezoekers. Wij maken u erop attent dat wij dit gebruik niet zonder meer kunnen verruimen en vertrouwen erop dat de ontsluiting van alle toekomstige nieuwbouw - door derden- op hun eigen terrein wordt voorzien, evenals het parkeren. Het parkeren is naar onze mening overigens ernstig onderbelicht en verdient verdere uitwerking, gelet op de voorziene toename van het aantal bezoekers én het wegvallen van P1 als centrale parkeerfaciliteit voor het gehele landgoed. Met verbazing hebben wij gelezen dat het Plan het parkeren in het groen toestaat (art 8), zolang dit maar ondergeschikt is aan de betreffende bestemming én binnen een straal van 10 meter van het gebouw wordt aangelegd. Wij menen dat hierdoor afbreuk gedaan wordt aan de -door de gemeenteraad- gewenste versterking van het groene karakter van het landgoed. Het afsluiten van onze parkeervoorzieningen én/of het wegennet heeft niet onze voorkeur, maar zal onvermijdelijk zijn als dit noodzakelijk is voor de veiligheid van onze cliënten. In onze brief aan het college d.d.

8 juni 2020 (productie 4) hebben wij overigens toegezegd mee te werken aan nader onderzoek, voor de ontsluiting van het landgoed Endegeest via fiets- en wandelpaden.

Uit de Gebiedsvisie leiden wij niet af dat de ontsluiting van de nieuwbouw over het eigen terrein zal plaatsvinden, i.c. niet over de terreinen van GGZ Rivierduinen. Dit betreft ook het parkeren. Wij willen dit in het Plan geborgd zien. Mocht dit anders moeten worden geïnterpreteerd, dan ontvangen wij graag een andere uitwerking van de toegang tot én de ontsluiting van de toekomstige nieuwbouw.

Datum

4 augustus 2021

Blad

7

e. Aantasting van privacy Het Plan vertelt over meerdere bronnen die geluidsoverlast kunnen geven, zoals wegverkeer, railverkeer en bedrijven. Wonen (met zorg) wordt als zodanig niet als geluidsbron aangemerkt en dat is wat ons betreft niet terecht. Het Plan lijkt geheel voorbij te gaan aan het feit dat het landgoed in belangrijke mate in gebruik is voor de opvang en herstel van cliënten in de GGZ. Op geen enkele wijze wordt in het Plan gesproken over de toename van geluidshinder voor de huidige bewoners van het plangebied, waaronder onze cliënten. Onderzoek daarnaar ontbreekt, terwijl wel voorzien is in de grootschalige nieuwbouw van bijv. het westelijk bouwvlak, grenzend aan onze kliniek aan de Wielewaallaan. Wij kunnen ons niet voorstellen dat de bewoning van deze nieuwbouw zal bijdragen aan het herstel van onze cliënten, vanwege het behouden van de rustgevende setting waarin deze klinieken nu gepositioneerd zijn in het landgoed. Integendeel, wij hebben vooralsnog redenen om aan te nemen dat deze nieuwbouw contraproductief zal uitwerken op het herstelprogramma dat wij aanbieden. Daarbij komt dat de ligging van deze nieuwbouw dusdanig in de directe nabijheid van onze klinieken is bedacht dat wij ons zorgen maken over de vrijheidsbeperkende voorzieningen die nodig zijn om de privacy (bijv.

inkijk, verkeersbewegingen, of scheiden van bezoekersstromen) van onze cliënten te borgen. Deze beperkingen zullen alsdan -onbedoeld maar met zekerheid – een negatieve uitwerking krijgen op met name hun bewegingsvrijheid en schadelijk zijn voor onze zorgverlening.

Wij wensen dat onze cliënten geen overlast ondervinden van de nieuwbouw, in de vorm van geluidshinder of aantasting van hun privacy en vragen om dit nader uit te werken in het Plan. Dit kan naar onze overtuiging het beste gerealiseerd worden door de nieuwbouw op het westelijke bouwvlak weer ‘binnen de ring’ (d.w.z.: Kasteellaan) te positioneren en qua verschijningsvorm te verkleinen/verlagen tot bijv. niet hoger dan onze klinieken.

4.

Juridisch perspectief

a. Samenwerking tussen GGZ Rivierduinen en gemeente Oegstgeest m.b.t. ontwikkeling van landgoed Endegeest Sinds vele decennia is GGZ Rivierduinen een van de grootste zorgaanbieders in uw gemeente geweest. Park Endegeest is én blijft voor ons één van de kernlocaties voor de behandeling en opvang van onze cliënten. Hier verlenen wij op dit moment onze zorg in een drietal klinieken voor langdurende herstelzorg, een herstelvoorziening voor cliënten met autisme (beter bekend als Meander), incl. een Kwekerij (‘de Kievit’) en een Bewegingscentrum. Tijdens diverse bijeenkomsten, waaronder die van de Commissie Ruimte in september 2018 hebben wij benadrukt dat Oegstgeest een kernlocatie is en zal blijven, als antwoord op vragen die waren gerezen naar aanleiding van onze verkoopplannen. In het Historisch en Cliënten perspectief, beschreven bij de punten 1 en 2 van dit schrijven hebben we hopelijk deze vragen nogmaals voorzien van de werkelijke context. De hiervoor genoemde verkoopplannen waren overigens voorzien in onze Ontwikkelovereenkomst van februari 2010 (zie bijlage 3a) maar zijn in een stroomversnelling gekomen als gevolg van de stelselwijziging in de zorgfinanciering.

Aan de Ontwikkelovereenkomst hebben wij uitvoering gegeven, wat geleid heeft tot nieuwbouw aan de Valklaan en de sloop van de oudbouw, zoals de locatie Blauwe Tram en de paviljoens aan de voorzijde van kasteel Endegeest. De bouwvlekken op de locatie Endegeest zijn voor onze bedrijfsvoering van groot belang. Deze bouwvlekken zijn voor een groot deel ontstaan als gevolg van onze investering in de sloop van de oude opstallen. In het Ambitiedocument van bureau Hartzema maar ook tijdens de vele gesprekken op ambtelijk en bestuurlijk niveau hebben wij toegelicht dat deze bouwvlekken essentieel zijn voor onze vervangende nieuwbouw.

Datum

4 augustus 2021

Blad

8

De Ontwikkelovereenkomst konden wij als gevolg van het door u op 14 juni 2019 genomen voorbereidingsbesluit niet langer nakomen, omdat de daarin genoemde ontwikkelingen (‘het project’) normaliter gerealiseerd moesten worden binnen de geldigheidsduur van het bestemmingsplan Wilhelminapark en Geesten. Het voorbereidingsbesluit ging immers vooraf aan het aflopen van de geldigheidsduur van de Ontwikkelovereenkomst. Dat de ontwikkeling van het gebied voor ons niet af is en nog steeds voortduurt, blijkt alleen al uit de aanvraag van 5 februari 2020 – en op verzoek van uw College herzien op 12 augustus 2020 – voor een omgevingsvergunning voor 16 eenheden beschermd wonen op locatie Blauwe Tram. Wij stellen vast dat het college haar inspanningsverplichting uit de Ontwikkelovereenkomst niet is nagekomen, omdat de gemeenteraad een voorbereidingsbesluit heeft genomen c.q. heeft bekrachtigd. Wij betreuren dit, temeer omdat het college in de Ontwikkelovereenkomst een verplichting op zich genomen heeft om zich in te spannen dat alle benodigde publiekrechtelijke procedures in gang worden gezet en worden doorlopen teneinde te bewerkstelligen dat de ontwikkeling en realisatie van het project mogelijk wordt. Daarbij heeft het college de verplichting op zich genomen zich er toe in te spannen dat ook andere bestuursorganen (lees: de raad en/of provincie) tijdig hun medewerking zullen verlenen.

Daarnaast heeft het college niet de nodige inspanning geleverd om te voorkomen dat de gemeenteraad een voorbereidingsbesluit zou nemen, dan wel dat de provincie een Omgevingsverordening én een uitbreiding van het NNN-gebied in 2019 heeft vastgesteld zonder ons daarin te betrekken. De gemeente heeft er derhalve zelf voor gezorgd dat zij haar eigen inspanningsverplichting jegens ons niet kon nakomen. Door aldus te handelen heeft de gemeente ons benadeeld, hetgeen volledig in strijd is met het bepaalde in en de geest van de Ontwikkelovereenkomst. Dit gegeven wordt onverklaarbaar versterkt doordat het college ditmaal besloten heeft om de provincie te verzoeken tot uitbreiding van het NNN-gebied, wat in het Plan te lezen valt. In art. 14 van deze Ontwikkelovereenkomst is evenwel ook vastgelegd hoe om te gaan met de uitvoering van de overeenkomst, indien de uitvoering niet kan plaatsvinden als gevolg van buiten de invloedssfeer van een van beide partijen liggende omstandigheden dan wel als gevolg van onvoorziene omstandigheden.

In het verlengde hiervan is besloten dat “partijen met elkaar in overleg treden met als doel de inhoud van deze overeenkomst aan te passen, zulks evenwel met zo min mogelijke wijzigingen en zoveel mogelijk met inachtneming van de doelstelling van de onderhavige overeenkomst alsmede zoveel mogelijk met vermijding van enig nadeel voor één van de partijen.” Met het ondertekenen van de allonge op de Ontwikkelovereenkomst (zie productie 3b) hebben wij aan zo’n overleg invulling gegeven om een dreigende impasse en langer voortdurende onzekerheid te voorkomen.

Wij hebben met de gemeente Oegstgeest een overeenkomst over de ontwikkeling van landgoed Endegeest. Wij maken ernstig bezwaar tegen de hiervoor geschetste gang van zaken, in het bijzonder de nalatigheid van de gemeente met oog op haar inspanningsverplichting jegens GGZ Rivierduinen en willen dat de gemeente alsnog haar inspanningsverplichting onvoorwaardelijk nakomt, met oog op het realiseren van onze toekomstige nieuwbouw óf uitbreiding van de bestaande gebouwen. b. Locatie Blauwe Tram In overleg met voormalig portefeuillehouder Glasbeek hebben wij ingestemd met het verplaatsen van de Blauwe Tram-locatie in zuidelijke richting, opdat daarmee de groene zichtas wordt versterkt. De voorwaarden om aan het verzoek van de gemeente mee te werken zijn vastgelegd in de allonge op de Ontwikkelovereenkomst d.d. 12 juni 2020.

Datum

4 augustus 2021

Blad

9

In bijlage B van die allonge is sprake van een bouwvlak welke aanzienlijk groter is dan het in het Plan ingetekende bouwvlak. Dit is niet correct, gelet op het bepaalde in de hiervoor genoemde allonge. Daarbij komt dat het bouwvlak in het Plan zeer weinig mogelijkheden biedt indien geen kapvergunning wordt verstrekt vanwege de aldaar aanwezige bomen, als gevolg waarvan wij gedwongen zouden worden tot gestapeld bouwen in plaats van grondgebouwen bouwen. Dit maakt dat het ten volle benutten van die bouwvlek onzeker is en -vanwege de alternatieve gestapelde bouw- kostenverhogend.

Wij verwijzen naar onderstaande tekening uit de allonge en vragen om het Plan dienovereenkomstig aan te laten passen.

c. Beleidskaders Het raadsamendement van 28 mei 2019 op de Nota van Uitgangspunten Wilhelminapark & Geesten vraagt om een uitwerking in de vorm van een Gebiedsvisie, die de basis moest vormen voor dit Plan. De bijgestelde Gebiedsvisie van 20 mei 2021 is door de raad op 3 juni 2021 vastgesteld. Als belangrijke waarden worden de ondergrond en het landschap genoemd, om te beschermen of te versterken. Een verandering in bebouwing of gebruik mogen voor die waarden (w.o. biodiversiteit en rust) geen risico vormen. Een overlast gevende toename van de intensiteit van het gebruik als gevolg van de ontwikkeling van park Endegeest dient te worden vermeden, is te lezen in het amendement. En een verbetering van de beeldkwaliteit is een ander speerpunt om te realiseren, voor zover mogelijk. Het college heeft gemeend deze doelstellingen te realiseren door het NNN-gebied te willen (laten) uitbreiden. Wij zien niet in hoe het college tot deze afweging gekomen is om – in samenwerking met de provincie ZH - een deel van ons bezit tot NNN-gebied te willen bestemmen (locatie Blauwe Tram en Kliniek voor Autisme Meander) én tegelijkertijd ten koste van cliënten van GGZ Rivierduinen het ontwikkelvolume te verplaatsen en benutten voor de bebouwing van het westelijk bouwvlak én de uitbreiding van het Gezondheidscentrum.

Ons is niet duidelijk hoe dit Plan aansluit bij de Nota van Uitgangspunten Wilhelminapark & Geesten én het daarop volgende raadsamendement van 28 mei 2019, in het bijzonder met betrekking tot de voorgenomen bestemmingsverruiming én bebouwingen en de daaruit vloeiende risico’s met oog op de aantasting van de biodiversiteit en rust in het landgoed. Wij vragen dit te verduidelijken. Eén van de doelstellingen van het NNN-netwerk is dat dit moet bijdragen aan een “leefbare en veilige omgeving ter behoud van unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden”. Als afgeleide hiervan is in de

Datum

4 augustus 2021

Blad

10

toelichting op het Plan terug te lezen dat het noodzakelijk is toe te werken naar een aaneengesloten NNNstructuur. De onderbouwing daarvoor ontbreekt in het Plan en van een “open parklandschap” – waarover het college rept in de raadsinformatiebrief van 2 april 2020 - is nu al helemaal géén sprake, bij gebreke van zichtlijnen vanuit de Kasteellaan op bijv. de locatie nabij de Kwekerij, of vanaf de Kwekerij op locatie Blauwe Tram.

De bedrijfseconomische en zorginhoudelijke belangen van GGZ Rivierduinen worden naar onze stellige indruk terzijde geschoven en op ondoorzichtige wijze ondergeschikt gemaakt aan het doel om de groene zone in het plangebied te verbreden, terwijl nader onderzoek ontbreekt om die groene zone op andere wijze in het plangebied te realiseren. Wij maken bezwaar tegen deze eenzijdige benadering en vragen nader onderzoek te doen naar alternatieven om de gewenste groene zone te verbreden, mits (en zodat) deze niet ten koste gaan van onze zorg voor onze cliënten. Het Plan verwijst naar de NNN-richtlijnen op grond waarvan nieuwe gebouwen alleen zijn toegestaan, mits deze de bestaande gebouwen, op dezelfde locatie en met hetzelfde bebouwd oppervlak, vervangen. Het begrip ‘locatie’ is niet uitgewerkt. Omwille van de vele en meestal onvoorziene ontwikkelingen in de vraag naar zorgvastgoed wensen wij dat in dit verband het begrip ‘locatie’ gekoppeld is aan het ‘bredere’ bestemmingsvlak. Ook wensen wij in dit verband dat wij niet beperkt worden in het realiseren van toekomstige uitbreidingen, uiteraard passend binnen het bestemmingsvlak en de volumes van het bestemmingsplan. Als voorbeeld: als in onze ingediende aanvraag voor een omgevingsvergunning voor de locatie Blauwe Tram wordt uitgegaan van een bebouwd oppervlak van bijv.

400 m2, dan willen wij geborgd zien dat wij de mogelijkheid hebben om de overige 2.600 m2 te kunnen benutten voor toekomstige uitbreidingen of aanpassingen aan het gebouw.

Wij vragen onder verwijzing naar bovenstaande motivering af te zien van uitbreiding van het NNN-gebied, om zodoende te borgen dat wij onze uitbreidingsvraag naar passende en betaalbare huisvesting kunnen blijven benutten. Het Plan dient bij te dragen aan de gezondheid en veiligheid van de provincie Zuid-Holland, als één van de speerpunten van het provinciaal beleid. De motivering vanuit dit Plan is dat dit doel gerealiseerd wordt vanuit de nieuwbouw van het zorgcluster. Wij hebben de vorige wethouder laten weten dat wij niet geloven in een veranderde huisvestingsvraag vanuit een versterking van het zorgcluster. Aan de andere zijde willen wij benadrukken dat de voorgenomen uitbreiding van het NNN-gebied strijdig is met de provinciale Omgevingsvisie, omdat dit onze bedrijfsvoering verzwakt en ons belemmert om adequate zorg te kunnen verlenen. Hoewel sprake is van provinciaal beleid, heeft het college de Omgevingsverordening van provincie ZuidHolland ten onrechte als dwingend recht aangemerkt door voorbij te gaan aan de mogelijkheid om voor ons ontheffing te vragen voor (vervangende) nieuwbouw voor locatie Kwekerij en eventueel Blauwe Tram cf. art. 13 van deze verordening. Sterker, het college is voornemens om de uitbreiding van het NNN-gebied voor te dragen aan de provincie.

Dit is voor ons onbegrijpelijk, omdat het op geen énkele wijze bijdraagt aan het streven van de provincie aan een verbetering van de gezondheid en veiligheid. Wij menen dat de gemeente in deze aan te rekenen is dat zij een ondeugdelijke belangenafweging gemaakt heeft, door het belang van een uitbreiding van de groene zones in het landgoed te laten prevaleren boven het zorgbelang. Dit is strijdig met het provinciaal beleid.

Wij menen dat door dit Plan de gemeente onmogelijk kan bijdragen aan het beoogde doel van de provinciale Omgevingsvisie, zoals hiervoor omschreven en vragen het Plan te herzien zodat het onze bedrijfsvoering steunt én daarmee bijdraagt aan de gezondheid en veiligheid van de provincie ZuidHolland.

Datum

4 augustus 2021

Blad

11

d. Documentatie bij ontwerp bestemmingsplan De Geesten Document

Betreft

Vraag

Bestemmingsregels

1.58

Dit artikel betreft een definitie van ‘Zorgwonen’. Wij vragen u om duidelijk te maken of aan alle vijf genoemde criteria moet worden voldaan, dus cumulatief of aan één daarvan.

Regels

7.1

Dit artikel omschrijft de bestemming ‘Gemengd’. Wij vragen u – gezien de nummering - aan te geven of alle genoemde functies van toepassing zijn, of slechts enkele.

Regels

8

Parkeren ‘in het groen’ zou niet in een vrije zone van 10 meter vanaf het gebouw moeten plaatsvinden, maar binnen het bestemmingsvlak. Dit kan/zal bijdragen aan de kwaliteit van de inrichting van het landgoed.

Regels

11.1

Dit artikel beschrijft de bestemming ‘Maatschappelijk’. Opvallend is dat horeca één van de hoofdfuncties is. Dit lijkt ons strijdig aan het begrip Maatschappelijk. Wij vragen beter te motiveren waarom deze functie niet ondergeschikt is aan de andere functies, zoals dat ook geldt voor kantoren.

Regels

11.1

Ook is op grond van dit artikel ‘Wonen met zorg’ toegestaan, als een andere hoofdfunctie. Dit lijkt ons strijdig aan het begrip Maatschappelijk. Wij vragen beter te motiveren waarom deze functie niet ondergeschikt is aan de andere functies, zoals dat ook geldt voor kantoren. Aangezien deze woonvorm anders is dan ‘Zorgwonen’, vragen wij om aan te geven welk maatschappelijk thema aan deze vorm van wonen ten grondslag ligt, te omschrijven welke doelgroepen gehuisvest worden, én hoe de gemeente zal uitsluiten dat de betreffende locaties/gebouwen gebruikt zullen worden voor regulier wonen zoals dat door corporaties of woningverhuurders wordt aangeboden, d.w.z. een woonvorm zonder overheersend zorgelement.

Regels

11.2

Artikel 30 is op de locaties met de specifieke bouwaanduiding ‘3’ niet van toepassing, op grond waarvan het bestuur niet de mogelijkheid heeft om kleinere aanpassingen in het bouwontwerp toe te staan. Onduidelijk is waarom voor een selectieve groep aan gebouwen of locaties hiervoor gekozen is en niet voor alle.

Kaart

Meander

Het is ons niet duidelijk welke uitgangspunten gebruikt zijn om voor de locatie Meander het aantal wooneenheden te maximeren op 24, terwijl niet voorzien kan worden hoe de woonbehoefte zich de komende jaren zal ontwikkelen. Wij vragen het maximumaantal te schrappen.

Tot slot Wij gaan ervan uit dat wij over de voortgang van deze procedure geïnformeerd blijven en dat wijzigingen die ons aangaan bij voorkeur besproken worden, alvorens deze te verwerken. Wij staan open om op ambtelijk en/of bestuurlijk niveau met de gemeente van gedachten te wisselen opdat het Plan aan kracht toeneemt én meer tegemoet komt aan onze bezwaren en wederzijdse belangen.

Datum

4 augustus 2021

Blad

12

En wij eindigen graag onze zienswijze waarmee wij zijn begonnen. Met het echte perspectief. Dat is perspectief van inwoners, naasten en familie die hulp vragen voor medemensen die te maken hebben met een complexe mentale ontregeling. Dat is een zienswijze die minstens zo belangrijk is als dat prachtige landgoed Endegeest. Met vriendelijke groet,

Femke Kothuis Voorzitter Raad van Bestuur