A15 Bijlage 5 bij Brief d.d. 4 augustus 2021 GGZ Rivierduinen - Zienswijze ontwerpbestemmingsplan de Geesten 2021

GGZ Rivierduinen Postbus 405, 2300 AK LEIDEN

Aan het College van B&W van Oegstgeest

Contact

F. Kothuis

E-mail: secretariaat@oegstgeest.nl

Locatie

Leiden

Afdeling

Raad van Bestuur

Telefoon

071 – 890 6624

E-mail

f.kothuis@rivierduinen.nl

Kenmerk

0168/FK/AC/2021

Datum

28 mei 2021

Onderwerp

Reactie op vernieuwde Gebiedsvisie De Geesten d.d. 4 mei 2021

Geacht College, Bijna een jaar geleden is de eerste versie van de Gebiedsvisie de Geesten vastgesteld. Hieraan voorafgaand hebben wij u per brief van 6 mei 2020 deelgenoot gemaakt van onze bedenkingen en zorgen over die Gebiedsvisie. Hoewel wij uit het raadsvoorstel van 11 mei 2021 begrijpen dat “wijzigingen in het proces en

aanvullende inzichten over verschillende ruimtelijke aspecten hebben geleid tot een actualisatie van deze Gebiedsvisie”, kunnen wij niet anders dan vaststellen dat ook deze vernieuwde Gebiedsvisie onvoldoende tegemoet komt om onze zorgen weg te nemen. Dat heeft voornamelijk te maken met het feit dat de continuïteit van onze zorg op de middellange en langere termijn in het gedrang zal komen, doordat de voor ons beschikbare ruimte van onze huidige bouwvlekken c.q. ontwikkellocaties zou krimpen als de plannen uit de Gebiedsvisie worden doorgevoerd. Deze bouwvlekken betreffen de locaties achter de Kwekerij, de Blauwe Tram en nabij de klinieken aan de Endegeesterstraatweg. Verderop in deze brief gaan wij hier nader op in. Juist door deze bouwvlekken zijn wij in de afgelopen jaren in staat geweest om op duurzame wijze te voorzien in de vraag naar passende en betaalbare zorg en huisvesting voor onze patiënten. De voorziene krimp raakt GGZ Rivierduinen daarom in het hart van onze patiëntenzorg. Wij voorzien hierdoor dat de toekomstige ontwikkeling van de zorg belemmerd wordt indien de gemeente de huidige plannen in de Gebiedsvisie De Geesten van 4 mei 2021 onverkort doorzet. Het zal u bekend zijn dat Park Endegeest in Oegstgeest voor GGZ Rivierduinen sinds jaar en dag één van de kernlocaties is, voor de langerdurende behandeling en begeleiding van patiënten die aan herstel werken.

Door de lange historie op dit terrein – die meer dan een eeuw teruggaat tot 1897 - en de beschermende en rustgevende parkachtige omgeving is Park Endegeest bij uitstek geschikt én onmisbaar voor de langerdurende herstelgerichte zorg. Deze zorg wil GGZ Rivierduinen onverminderd vanuit deze locatie blijven bieden. GGZ Rivierduinen maakt derhalve sinds lange tijd deel uit van de zorginfrastructuur in de regio. In de bijlage bij deze brief treft u een verkorte presentatie aan van ons zorgaanbod op locatie Endegeest. Het zal u ook niet ontgaan zijn dat wij -tot onze spijt- de laatste jaren gedwongen waren om een groot deel van ons sterk verouderde vastgoed te transformeren of af te stoten wegens wettelijke en maatschappelijk noodzakelijke wijzigingen in de bekostiging van onze patiëntenzorg. Veel van die Sandifortdreef 19, 2333 ZZ Leiden www.rivierduinen.nl

Postbus 405, 2300 AK LEIDEN

Kvk 28103824

Bank IBAN: NL76BNGH0285166085

Datum

28 mei 2021

Blad

2

gebouwen stonden leeg en waren niet geschikt voor de opvang van onze patiënten. Hierdoor konden wij niet tegelijk bouw- en ontwikkelruimte op Park Endegeest benutten. Dit neemt echter niet weg dat de bouwvlekken -zoals hiervoor genoemd- voor ons echt van heel grote strategische waarde zijn, bijv. om de grote vraag naar beschermd wonen in uw gemeente op te kunnen vangen. Ook zijn deze bouwvlekken noodzakelijk om de modernisering van onze klinische zorg te kunnen vormgeven, zonder torenhoge (plan)kosten vanwege interim-huisvesting elders buiten Park Endegeest te hoeven maken. Onderstaand vatten wij onze reactie op de Gebiedsvisie van 4 mei 2021 puntsgewijs en in volgorde van de Gebiedsvisie op hoofdlijnen samen. Wij verzoeken u vriendelijk hiervan kennis te nemen en de Gebiedsvisie op deze onderdelen in het belang van onze patiëntenzorg aan te passen.

Proces (pagina 4, 11, 67) In de Samenvatting van de Gebiedsvisie op pagina 4 lezen wij dat de gemeente Leiden en de provincie ZuidHolland de wens hebben geuit om het zogenaamde ‘zorgcluster’ in het gebied te versterken in relatie tot onderwijs en onderzoek. Dit is één van de vier genoemde speerpunten in de Gebiedsvisie. Vanzelfsprekend doet GGZ Rivierduinen graag mee aan gesprekken over initiatieven gericht op versterking van de relatie tussen zorg, onderzoek en onderwijs om synergievoordelen te onderzoeken. In de Gebiedsvisie wordt echter ook de suggestie gewekt dat zorgpartijen om ‘clustering’ hebben gevraagd. Dit is (nog steeds) niet het geval. Met andere zorgorganisaties op Park Endegeest heeft GGZ Rivierduinen sinds jaar en dag een heel goede samenwerking, die een bredere strekking hebben en verder gaan dan de vestigingen op Park Endegeest. Deze samenwerking vertaalt zich op dit moment echter niet in een vraag naar zorgvastgoed voor gemeenschappelijk gebruik op Park Endegeest. Daarbij komt dat in eerdere gesprekken met de andere zorgorganisaties over de ruimtelijke ontwikkeling van het plangebied De Geesten is vastgesteld dat alle zorgorganisaties de visie delen dat met name de rustgevende parkachtige setting van Park Endegeest bij uitstek geschikt en ook noodzakelijk is voor de langerdurende herstelgerichte zorg en begeleiding van hun patiëntengroepen.

Wij lezen ook dat er een behoefte bestaat om de ontwikkeling van het Leiden Bio Science Park te ondersteunen, zo ook dat de wens bestaat om een goede economische basis te geven aan het kasteel. De motivering hiervoor missen wij. Dit is van belang én heeft tot gevolg om ook andere dan zorgfuncties toe te staan in Park Endegeest. Helaas ontbreekt het in de Gebiedsvisie aan een visie, hoe deze stromen aan functies samengaan, wetende dat de afspraak is dat onze patiënten zich vrij én veilig over het Park Endegeest moeten kunnen begeven. Helaas hebben wij geen mogelijkheid gehad om hierover eerder met uw bestuur in gesprek te gaan. Het College heeft ons eerder tijdens een bestuurlijk overleg in 2020 bevestigd dat de ontwikkelruimte van het bouwvlak nabij onze klinieken aan de Valklaan ongewijzigd in het ontwerp bestemmingsplan De Geesten wordt opgenomen en dus volledig voor GGZ Rivierduinen beschikbaar blijft. Ook waren wij toen gerustgesteld met de bevestiging dat de ontwikkelruimten voor onze bestaande bebouwingen ongewijzigd voor GGZ Rivierduinen beschikbaar blijven, zolang deze binnen de betreffende bouwvlakken blijven. Door het globale karakter van de Gebiedsvisie zien wij deze voor ons belangrijke toezeggingen onvoldoende concreet in de Gebiedsvisie terug.

Wij leiden uit de Gebiedsvisie ook af dat de wens tot vergroening moet resulteren in het reduceren van de bebouwing in de groene verbindingszone tussen Park Endegeest en Park Rhijngeest. Het bouwvlak van de locatie nabij onze Kwekerij wordt weg bestemd en ons ontnomen. Het College heeft ons meegedeeld dat in dit verband sprake is van dwingend recht vanuit de provincie, mede omdat de locatie in NNN-gebied gelegen zou zijn én wij tot nu toe niet van deze bouwvlek gebruik gemaakt zouden hebben. Wij hebben het

Datum

28 mei 2021

Blad

3

College gevraagd om een toelichting en motivering. Deze hebben wij ontvangen, waarvan wij constateren dat de gemeente voorbij gegaan is aan de positieve vergunning voor het plaatsen van de kapschuur. Evengoed hebben wij de indruk dat het College van mening is dat GGZ Rivierduinen ruimte moet maken voor de verdere vergroening van Park Endegeest, zonder onze belangen daarin te willen afwegen óf met ons in gesprek te gaan over mogelijke alternatieven. Dit is teleurstellend. De wens tot verdere vergroening resulteert volgens de Gebiedsvisie ook in het verdichten aan de westelijke zijde van het plangebied, terwijl vanuit zorgperspectief juist de behoefte aan ruimte en rust in het groengebied zo essentieel is voor onze herstelgerichte zorg. Wij doelen hiermee op het groter geworden bouwperceel aan de kasteellaan, maar ook op het verschuiven hiervan, ernstig nabij en richting onze klinieken aan de Wielewaallaan en de Valklaan. Onduidelijk is in hoeverre deze bouwvolumes de privacy van onze patiënten aantasten. Wij vragen u hiervoor aandacht door te garanderen dat deze privacy geborgd blijft. Het lijkt erop dat het streven naar verdere vergroening van het landgoed nog steeds prevaleert boven de zorg die al ruim een eeuw sinds 1897 door GGZ Rivierduinen en zijn rechtsvoorgangers op Park Endegeest wordt geleverd. Hiertegen maken wij bezwaar.

Wij vragen u om de plannen op dit punt te herzien.

Groen (pagina 5, 44, 45 en 46) Ons is opgevallen dat in de Gebiedsvisie de zogenaamde groene corridor, in casu het gebied gelegen tussen beide NNN-terreinen in, wordt toegevoegd aan het NNN-gebied. De locatie Blauwe Tram valt hierbinnen, evenals het verblijfsgebouw Meander. Dit valt niet te rijmen met de toezegging die het College aan ons heeft gedaan dat de beoogde nieuwe locatie Blauwe Tram (zie hierna) buiten de NNN-zone gesitueerd blijft. Over beperkingen is in het bestuurlijk overleg met de voormalig portefeuillehouder dhr. Glasbeek in 2020 geen woord gesproken. De toezeggingen die door het College zijn gedaan, zijn voor ons essentieel. Wij verwachten dan ook dat het College deze zal nakomen. Daarbij komt dat een uitbreiding van het NNN-gebied dezelfde beperkingen zal impliceren voor onze bestaande gebouwen óf de vervanging daarvan, zoals het Bewegingscentrum en de Kliniek Herstel Autisme. Dit is voor ons niet acceptabel omdat dit onze bedrijfsvoering ernstig zal hinderen. Wij maken hiertegen dan ook bezwaar en vragen garanties dat wij geen beperkingen zullen ondervinden als gevolg van uitbreiding van het NNN-gebied.

Auto, Fiets en Voetganger (pagina 6, 51) Uit de Gebiedsvisie maken wij op dat het voornemen bestaat om het middendeel van de Geesterstraatwegen opnieuw in te richten. Ter plaatse van de zogenaamde groene corridor wordt de openbare ruimte zo ingericht, dat de auto ‘te gast is’ in een groene parkachtige sfeer. Wij vragen aandacht voor de bereikbaarheid van onze klinieken en meer in het bijzonder dat de bereikbaarheid voor de veiligheidsdiensten, gewaarborgd blijft. Endegeest (pagina 7, 65, 67) Voor kasteel Endegeest en bijgebouwen spelen volgens de Gebiedsvisie economische motieven een rol om de bestemming te verruimen, maar ook om aan de flanken van het kasteel een opmerkelijk volume aan nieuwbouw toe te staan. Onduidelijk is hoe deze gebouwen worden ontsloten en hoe daarvoor parkeervoorzieningen worden gerealiseerd. Omwille van een veilige en beschermde leefomgeving voor onze patiënten stellen wij de eis dat wij bij de uitwerking van het plan betrokken worden. Wij willen een veilige leef-/woonomgeving voor onze patiënten, zodat zij vrij en zonder beperkingen gebruik kunnen maken van Park Endegeest.

Eigenaren (pagina 18, 19)

Datum

28 mei 2021

Blad

4

GGZ Rivierduinen is erfpachter bij gemeente Leiden. Er is sprake van een eeuwigdurend recht van erfpacht. Het is tot op heden onduidelijk welk standpunt gemeente Leiden inneemt en of zij aanleiding ziet om de bestaande erfpachtafspraken aan te passen. In het geval dat dit in het nadeel van GGZ Rivierduinen uitwerkt, willen wij de garantie dat GGZ Rivierduinen hiervoor wordt gecompenseerd.

Locatie Blauwe Tram (pagina 41, 45, 55) Wij hebben het College per brief reeds laten weten dat wij onder voorwaarden kunnen instemmen met het zuidwaarts verplaatsen van onze bouwvlek/ontwikkellocatie Blauwe Tram, waarbij het College heeft toegezegd dat de volumes (bouwperceel en aantal m2 bebouwing) niet wijzigen. Een nieuw element is de door u beoogde verruiming én dichterbij gelegen nieuwbouw ter plaatse van het Gezondheidscentrum. Dit leidt ertoe dat wij voor onze nieuwbouw niet beperkt willen worden door het oude bouwvlak, maar vrij zijn om deze te realiseren binnen het nieuwe bestemmingsvlak, verder afgelegen van de oprukkende nieuwbouw ter plaatse van het Gezondheidscentrum. Omdat het voornemen bestaat om deze locatie toe te voegen aan NNN-gebied, ontvangen wij graag de onvoorwaardelijke bevestiging dat ook toekomstige uitbreidingen van het bebouwd oppervlak zijn toegestaan, met dien verstande dat deze door ons zullen worden gerealiseerd binnen het verplaatste bestemmingsvlak en tot maximaal het toegestane aantal m2 bvo. Wij hebben voor deze locatie op 5 februari 2020 een omgevingsvergunning aangevraagd voor de tijdelijke huisvesting voor beschermd wonen, binnen het toen bekende bestemminmgsvlak. Op verzoek van de voormalige portefeuillehouder dhr.

Glasbeek hebben wij op 12 augustus 2020 een 2e omgevingsvergunning ingediend, omdat het bestemmingsvlak op zijn verzoek werd verschoven. Tot onze verbazing hebben wij zeer recentelijk vernomen dat het College voornemens is om die 2e aanvraag af te wijzen, d.w.z. dat wij na ruim 45 weken wachten met lege handen staan. Wij vinden dit onfatsoenlijk en niet getuigen van behoorlijk bestuur wetende dat GGZ Rivierduinen en het College medio 2020 een schriftelijke afspraak gemaakt hebben (in de vorm van de allonge op de Ontwikkelovereenkomst) om deze vergunningsaanvraag met voorrang te behandelen. Wij stellen ons op het standpunt dat de uiteindelijke vergunning niet tussentijds doorkruist mag worden door de voordracht van de gemeente om het NNN-gebied uit te (laten) breiden en vragen u om deze voordracht c.q. uitbreiding uit te stellen totdat de positieve vergunning onherroepelijk geworden is. Zie verder ook ons standpunt als weergegeven in deze brief onder “Ontwikkelovereenkomst”.

Locatie Kwekerij (pagina 45) Volgens de Gebiedsvisie zou dwingend recht van toepassing zijn, waardoor deze bouwvlek nabij de Kwekerij van ons wordt afgenomen en wordt weg bestemd. Wij hebben de gemeente in 2019 reeds geïnformeerd over onze plannen om op middellange termijn deze locatie in te zetten voor de nieuwbouw voor een intensieve behandelunit op het gebied van autismespectrumstoornissen. De nieuw te realiseren kliniek zal zich richten op patiënten met zeer complexe diagnostiek met een daaraan gekoppeld behandeltraject. De regionale en landelijke voorzieningen op dit gebied zijn namelijk zeer beperkt. De locatie nabij De Kwekerij is daarvoor uitermate geschikt vanwege de directe nabijheid van onze andere klinieken, zoals voor Klinisch Herstel Autisme én vanwege de beschutte ligging. Wij zien momenteel géén betere mogelijkheden om deze nieuwbouw elders op het terrein te realiseren. In het geval dat deze bouwvlek al definitief zou vervallen, wensen wij door de gemeente gelijkwaardig gecompenseerd te worden.

Locatie Endegeesterstraatweg (pagina 62, 63) Voormalig portefeuillehouder dhr. Glasbeek heeft ons toegezegd dat deze bouwvlek, grenzend aan onze drie klinieken ten zuiden van het plangebied, exclusief en ongewijzigd voor ons ter beschikking blijft, voor bijvoorbeeld klinische voorzieningen voor ouderenpsychiatrie. Wij zien die toezegging onvoldoende terug in de Gebiedsvisie en gaan ervan uit dat het College deze toezegging gestand doet.

Datum

28 mei 2021

Blad

5

Overige (pagina 42, 68, 70) Overeenkomstig blz. 42 en 70 van de Gebiedsvisie zouden enkele van onze opstallen in aanmerking komen voor herontwikkeling. Dit betreft het Bewegingscentrum, de Kwekerij (‘Kieviet’) én de Kliniek Herstel Autisme, beiden gelegen aan de oostzijde van het plangebied. Voor zover dit anders bedoeld wordt dan vervangende nieuwbouw door GGZ Rivierduinen, vragen wij u om toe te lichten wat in dit verband onder herontwikkeling wordt verstaan. In de Gebiedsvisie is voor enkele van onze bestaande opstallen aangegeven welke mogelijkheden tot uitbreiding bestaan. Dit is op pagina 68 en 70 van de Gebiedsvisie gedaan in de vorm van nieuw te realiseren bebouwing c.q. aanbouw (suggesties). Graag gaan wij hierover in overleg, om te bezien hoe deze te realiseren zijn. De Gebiedsvisie gaat ervan uit dat grotere bouwvolumes tot ca. 13,5 m1 hoogte mogelijk moeten zijn, naar wij aannemen is dit hoofdzakelijk om bedrijfseconomische motieven. Wij begrijpen de stelling van de Monumentencommissie, die erop neerkomt dat hierdoor afbreuk wordt gedaan aan de aloude –lagerepaviljoenstructuur. Aan de randen van Park Endegeest is deze ruimtelijke relatie tot het kasteel wellicht minder relevant. Om die redenen zien ook wij mogelijkheden om de toegestane maximale bouwhoogte van onze gebouwen aan te passen naar 13,5 m1. Graag gaan wij hierover met u in gesprek.

Ontwikkelovereenkomst Op 11 juni 2020 is de allonge op de bestaande Ontwikkelovereenkomst ondertekend. Dit stelt ons tevreden, omdat in geval dat zich onvoorziene omstandigheden voordoen de afspraak is dat GGZ Rivierduinen en het College in overleg treden met als doel de inhoud van de Ontwikkelovereenkomst aan de passen, waarbij zoveel als mogelijk moet worden gestreefd naar een (nieuwe) overeenkomst (of allonge) die zoveel als mogelijk lijkt op de oude overeenkomst. Als gevolg van het voorbereidingsbesluit van 13 juni 2019 was toen daarvan sprake. Helaas stellen wij vast –wellicht door het vertrek van de portefeuillehouder dhr. Glasbeek- dat nadien het bestuurlijk contact zeer beperkt gebleven is. Wij blijven hopen dat dit contact hersteld wordt, om welke reden wij daartoe recentelijk het initiatief genomen hebben. De essentie én afspraken zoals vastgelegd in de Ontwikkelovereenkomst (en allonge) staan centraal, omdat wij de indruk hebben dat het gebruik door GGZ Rivierduinen van de rechten op de 3 bouwvlekken niet of onvoldoende herkend worden. Voor alle duidelijkheid melden wij u op voorhand dat wij ons op deze rechten zullen beroepen.

Gelet op onze bouwrechten van de locatie achter de Kwekerij én die van de Blauwe Tram betekent dit dat de gemeente verplicht is zich in te spannen dat de bouwrechten van GGZ Rivierduinen niet verloren gaan en te onderzoeken of en zo ja waar binnen het plangebied deze bouwrechten toch gerealiseerd kunnen worden. De gemeente is op grond van deze Ontwikkelovereenkomst ook verplicht zich in te spannen voor het verkrijgen van de benodigde ontheffingen van de Omgevingsverordening in verband met de ligging van de locaties in NNN-gebied. Deze expliciete inspanning missen wij in de Gebiedsvisie. Wij verwachten dat hiertoe het College in ieder geval een gemotiveerd verzoek in zal dienen bij het bestuur van de provincie. Indien mogelijk werken wij daarin graag met u samen. Het is vaste jurisprudentie dat een bouwlocatie alleen kan worden weg bestemd, als een zorgvuldige belangenafweging heeft plaatsgevonden en deugdelijk gemotiveerd kan worden waarom het belang bij de nieuwe functie zwaarder weegt dan de oude functie. In dit geval is daarvan naar onze overtuiging geen sprake. In de Gebiedsvisie wordt vervolgens ingezet op “het verbinden van het groen, in combinatie met

het reduceren van bebouwing in de groene verbindingszone. Het bouwvlak achter de Kwekerij wordt niet meer opgenomen in het nieuw op te stellen bestemmingsplan (dwingend recht)”.

Datum

28 mei 2021

Blad

6

Dit is feitelijk niet juist. De Omgevingsverordening biedt immers de mogelijkheid om een verzoek tot ontheffing in te dienen. Daarbij speelt de vraag of en zo ja welke specifieke natuurwaarden zouden worden beperkt als gevolg van het opnieuw opnemen in het nieuwe bestemmingsplan van genoemde bouwrechten. Die vraag wordt in de Gebiedsvisie niet beantwoord. GGZ Rivierduinen meent dat in ieder geval ecologisch onderzoek verricht dient te worden naar de vraag of kan worden voldaan aan de voorwaarden voor ontheffing natuur. Wij hebben ons eerder bereid verklaard om dit ecologisch onderzoek te laten verrichten. De opmerking in het raadsvoorstel van 11 mei jl. dat aanvullende onderzoeken als bijlage bij het nieuwe ontwerpbestemmingsplan gevoegd zullen worden, doet enigszins vermoeden dat aan onze vraag wordt voldaan. Het vervallen van onze bouwrechten behelst een grote schadepost voor GGZ Rivierduinen. Wij hopen echter dat de Gebiedsvisie op grond van bovenstaande argumenten alsnog dusdanig wordt aangepast dat onze bouwrechten niet komen te vervallen, maar dat binnen de uitgangspunten van de Gebiedsvisie deze bouwrechten alsnog worden gerespecteerd. Dit is mogelijk binnen de kaders die de Omgevingsverordening biedt om binnen NNN-gebied ontwikkelingen te realiseren.

Tot slot Of deze versnelde behandeling om de Gebiedsvisie te kunnen vaststellen niet ten koste gaat van de zorgvuldigheid en kwaliteit, van het proces én onze zorg voor de patiënten, vragen wij ons oprecht af. Omdat wij van het College medio 2020 op schrift bevestigd gekregen hebben dat onze aanvraag voor de omgevingsvergunning voor de Blauwe Tram passend is in het bestemmingsplan, kan deze aanvraag wel degelijk op korte termijn worden behandeld, wetende dat deze niet op gespannen voet staat met deze Gebiedsvisie. Wij hopen u op deze wijze voldoende te hebben geïnformeerd over onze opvatting over de hoofdlijnen en enkele van de belangrijkste onderdelen van de Gebiedsvisie De Geesten en de invloed hiervan op onze zorg in Park Endegeest. Onze inzet is dat de Gemeenteraad en het College van B&W van Oegstgeest samen met GGZ Rivierduinen het belang van de sinds jaar en dag aanwezige zorg voor mensen met psychische problemen op korte en lange termijn zal willen veilig stellen. Met vriendelijke groet,

Femke Kothuis Voorzitter Raad van Bestuur