A13 Brief d.d. 3 augustus 2021 Adviescommissie Groen en Natuur Oegstgeest - Zienswijze ontwerpbestemmingsplan De Geesten

Adviescommissie Groen en Natuur Oegstgeest Aan

Gemeenteraad van Oegstgeest Postbus 1270 2340 BG Oegstgeest Betreft : zl 1 81 1 1 8551 I zienswijze ontwerpbestemmingsplan De Geesten

De Adviescommissie Groen & Natuur (AGN) van Oegstgeest biedt hierbij de volgende 15 zienswijzen

aan

Oegstgeest, 3 augustus 2021 Namens de adviescommissie,

t/*, Hermien Okker (secretaris)

f I >,"-:rË;&e Medeondertekend, Peter J. van Helsdingen (voorzitter)

GEÀ/E[í r'rF OEG$rGFË$ï

NÍ.

3 AUG2021

Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

Adviescommissie Groen en Natuur Oegstgeest ZIENSWIJZEN 2021 BIJ HET ONTWERPBESTEMMINGSPLAN "DE GEESTEN''

ZIENSWIJZE í Het ontwerpbestemmingsplan De GeesÍen dient alsnog volledig te worden afgestemd op bestaande beschermende maatregelen, zoals Rlksbeschermd dorpsgezicht, NatuurNetwerk Nederland en Landgoedbiotoop, en deze drie in samenhang. AIIe onderdelen vormen ímmers een ensemble. Dit biedt de besÍe waarhorg voor handhaving van rust in het gebied - een belangrijke voorwaarde voor instandhoudíng van de natuurwaarden en rust voor de zorgpatiënten die in het gebied worden verpleegd.

TOELICHTING Het valt niet te begrijpen dat een gebied met drievoudige bescherming zoveel veranderingen zou kunnen ondergaan - zoveel ingrepen zou moeten doorstaan - terwijl er in het verleden welovenrvogen tot die beschermende maatregelen is besloten. Die beschermende maatregelen stoelen op de supreme cultuurhistorische, natuunaretenschappelijke en landschappelijke waarden van het landgoed. Die kunnen niet lichtvaardig teniet worden gedaan door ingrepen die tegen die erkende waarden ingaan. Diverse gebouwen hebben of krijgen bovendien de status van monument. De bedoeling van aldeze beschermende maatregelen was en is het in samenhang te bewaren en te gebruiken van alle onderdelen op een manier die recht doet aan de waarden die tot de beschermende maatregelen hebben geleid. Cultuur én natuur én landschap vormen hier een ensemble. Zorgzaam gebruik is geboden. Het nu voorliggende ontwerpbestemmingsplan en aanhangende documenten dienen in dat licht te worden geïnterpreteerd en aangepast.

ztENswtJzE 2 De "Groene corridor" ter hoogte van Poortgebouw en Julianaschool is een functieloos concept en dient als ruimtelijk instrument te worden geschrapt. TOELICHTING ln de gebiedsvisie is een voorstel te vinden om een corridor, in de tekst een "robuuste verbinding" aan te leggen tussen de gebieden ten noordwesten (Julianaschool en parkeerterrein) en zuidoosten (Poortof entreegebouw) van de Endegeesterstraatweg. ln naam zou dit een ecologische verbinding zijn, maar het diende vooral als wisselgeld. Door op deze plek groen (natuur) aan te leggen kon elders van de NNN-structuur (NatuurNetwerk Nederland) afgesnoept worden, mogelijk zelÍs op twee plaatsen. Er ligt al een functionele verbinding tussen de twee terreindelen ter hoogte van het bosterrein langs de Endegeesterlaan en het park van het Landgoed Rhijngeest. Dit werd al meermalen uitgelegd, maar past blijkbaar niet in de onderhandelingstactiek. De nieuw aan te leggen corridor komt uit op het parkeertenein naast de Julianaschool, waar volgens de plannen de Leo Kannerschool gevestigd zal worden (in de bestaande school of in nieuwbouw). Een verbinding op die plaats zou - na ontmantelen van de parkeerplaats - ingericht kunnen worden als openbaar groen, maar groen op de kaart is nog geen natuur met duidelijke ecologische waarde.

Volledige ontmanteling van de parkeerplaats is bovendien een onrealistische gedachte omdat er voor aanvoer van de scholieren parkeerruimte nodig is. Bovendien bestaat het plan er een fietspad aan te leggen, wat strijdig is met de aanleg van een groene en ecologisch functionerende verbindingszone. Een concept derhalve vol strijdigheden. De "corridoi'ligt bovendien precies in de zichtas van het kasteel die het beste onaangetast kan doorlopen tot de Julianaschool. Het ontwikkelen van een groene corridor was in een eerdere opzet voor de herziening van het bestemmingsplan voor dit gebied een strategische zet - robuust groen toevoegen - om elders binnen de contouren van het NatuurNetwerk Nederland te kunnen bouwen. Aangezien van dat voornemen werd afgezien is die "robuuste groene corridor'' geen reëel concept meer. Wel kan de (gedeeltelijk) te handhaven parkeerplaats groener worden ingericht (meer "uit het zicht').

Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

ZIENSWIJZE 3 Geen wandelpaden verwijderen en geen open plekken maken in het bosperceel begrensd door de Geverss traat, Endegeesterl aan en En deg eesfersfraafweg TOELICHTING ln de Gebiedsvisie staat op verschillende plaatsen dat er wandelpaden zullen worden verwijderd (in combinatie met het veruijderen van ondergroei), met name in het bosperceel begrensd door de Geversstraat, Endegeesterlaan en Endegeesterstraatweg, Dit bosperceel is onderdeelvan de NNNstructuur. Het park van Landgoed Endegeest is van aanzienlijke ouderdom en heeft dankzij terughoudend beheer een grote rijkdom ontwikkeld in bodemfauna, overige fauna en flora. Er zijn vele voorbeelden bekend van goed bedoelde ingrepen die juist tot negatieve effecten op flora en fauna hebben geleid. Het verwijderen van paden en de voorgestelde herstructurering van het bos leidt niet tot ecologische winst en is om meerdere redenen sterk af te raden. De NNN-structuur ligt er niet voor niets, De biodiversiteitswaarde die met herstructurering van het bos bereikt zou kunnen worden is al aanwezig aan de randen van het bosperceel, waar ook de relatie met de aangrenzende landschapstypen te vinden is. De bermen van het padenpatroon geven samen juist goede variatie in open en gesloten bos die drager is van de aanwezige biodiversiteit.

De paden in het aangegeven bosperceelzijn bovendien onderdeelvan het oorspronkelijk ontwerp met enkele later ontstane aanvullingen. De padenstructuur draagt daarom het stempel cultureel en dient daarom tot erfgoed te worden gerekend. Concluderend kan duidelijk worden gesteld dat het padenpatroon niet dient te worden aangepast. De in de Gebiedsvisie opgenomen kaarten en de bijbehorende legenda zijn wat betreft de omschrijvingen verwarrend. De legenda maken niet duidelijk om welke paden het precies gaat en wat de toegedacht functie van de paden precies is. Ze worden om schreven als "Paden langzaam verkeer (voetganger, fiets)", maar Íietsen is op de meeste paden op het landgoed hoogst ongewenst. Het is daardoor hoogst onduidelijk wat precies bedoeld wordt met verwijderen en wat bedoeld wordt met de aanduiding "fiets".

ztENswlJzE 4 Gepland fietspad vanuit de Van Swietenlaan naar Julianaschool niet aanleggen op de wijze als voorgesteld, maar eventuele verbinding op een meer logische manier oplossen en buiten het Bos van Rhijngeest blijven. TOELICHTING Het fietspad zou een voortzetting zijn van het al aangelegde fietspad van de wijk Nieuw-Rhijngeest onder de A44 door naar de Van Swietenlaan. Daar gaan de fietsers via de Van Swietenlaan naar de Endegeesterstraatweg en verder links of rechts naar eigen keuze. Om uit te komen op een voetpad dat door het Bos van Rhijngeest richting Julianaschool loopt moet men zoeken waar precies het bruggetje ligt over de watergang om op dat bospad te komen; dat pad ligt dus niet in het verlengde van het fietspad. Het bospad loopt door het bos waar door een nieuw fietspad de rust onnodig en onwenselijk zou worden verstoord. Het bos - eigendom van het Zuid-Hollands Landschap - ligt in de NNN-zone en de NNN-structuur ligt er niet voor niets.

ZIENSWIJZE 5 Gepland fietspad van de Wassenaarceweg langs het kasteel naar de EndegeesÍerstraatweg niet aanleggen als aangegeven op kaarten in het Beeldl<waliteitsplan aan de oosb,ijde van de zuidelijke zichtas, maar aan de wesfuijde van die zichtas en huiten de ÀlÀlÀl-sÍructuur. TOELICHTING Als er al behoefte zou bestaan aan of noodzaak tot aanleg van een noord-zuid verbinding zou die aangelegd moeten worden in het westelijke deel van het terrein en tevens buiten de NNN-structuur en ruim ten westen daarvan. De oostelijke variant, als aan gegeven in het Beeldkwaliteitsplan, zou een waardevol deel van de NNN doorsnijden. De NNN-structuur ligt ook hier niet voor niets. ln de huidige wettelijke opvattingen is een fietspad een breed pad met verlichting met begeleidend wandelpad, iets Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

wat in die gevoelige omgeving absoluut niet past. Het zou bovendien conflicteren met "Prioritaire Zone 2" (Beeldkwaliteitsplan 3.1), die terecht ontzien wordt vanwege aanzienlijk ecologisch en biodiversiteitsbelang en binnen de NNN-structuur liggend. Het verdient de voorkeur om, als er al een snellere fietsverbinding naar de Wassenaarseweg zou moeten komen, deze aan te leggen ten westen van het Landgoed Endegeest, ten westen van de zuidelijk zichtas en buiten de uitloper van de NNN-structuur. Daar zou een fietspad de minste verstoring opleveren en na oversteken van de Wassenaarseweg direct aansluiten op wegen in het BioScience Park.

ZIENSWIJZE 6 De NlVÀl-sÍructuur (NatuurNetwerk Nederland) in het gehele ontwikkelingsplan respecteren en

intact laten. TOELICHTING De NNN-structuur (voorheen de Ecologische Hoofdstructuur) is een met zorg samengesteld netwerk van ecologisch waardevolle terreinen die tezamen een raster met hoge natuurwaarde in stand moeten houden in een dichtbevolkt land met zware en natuur bedreigende activiteiten: een reddingsboei voor de landelijke biodiversiteit. lngrepen anders dan passend beheer zijn in die structuur niet mogelijk. Maar het is meer dan dat. Er dient te worden gewaakt voor negatieve invloeden vanuit de aangrênzende gebieden en deze belangrijke zone dient niet uitsluitend te worden bezien als scherp omlijnd gebied (interpretatie naar de wet), maar naar de bedoeling van deze nationale structuur: het ondersteunen van biodiversiteitsherstel in ons land via dit netwerk. Bij alle voorgestelde ontwikkelingen in het gebied De Geesten dient hier nadrukkelijk rekening mee te worden gehouden.

Op vele plaatsen wordt er echter te gemakkelijk mee omgegaan: - een fietspad door de zuidrand van het Bos van Rhijngeest (in bezit van het ZuidHollands Landschap) - een fietspad vanaf de Wassenaarseweg het landgoed in en vervolgens dwars door een zeer belangrijk onderdeel van de NNN-structuur - een groot bouwvlak of erf rond het receptiegebouw/poortgebouw dat veel afsnoept van bijzondere gebieden ("Prioritaire Zones 1 en2", Beeldkwaliteitsplan 3.1) Voor al deze voorstellen zijn betere oplossingen te vinden die de NNN-structuur ongemoeid laten. ZIENSWIJZE 7 Het bouwvlak van het receptiegebouw/poortgebouw beperken, met name in noordelijke richting vanwege conflicterende situatie met ecologlbche waarde van "Prtoritaire Zone 7". TOELICHTING Op de kaart (Beeldkwaliteitsplan 3.1) staat een groot bouwvlak of erf rond het receptiegebouw/poortgebouw aangegeven dat veel m2 afsnoept van een bijzonder deelgebied ("Prioritaire Zone 1"), Uit de beschikbare documenten valt niet op te maken of de later aan de noordzijde toegevoegde uitbreiding als niet bij het monument passend wordt gesloopt, noch waar de kavel aan de noordzijde voor is bedoeld. ln noordelijke richting zou de bodem ongeroerd moeten blijven om de ecologische waarde te kunnen behouden, dus afbreken van latere aanbouw is prima, maar verdere ontwikkelingen buiten het sloopvlak zijn ongewenst.

Op de kaart lijkt meer ruimte gereserveerd te worden voor "ontwikkelingen" dan in dit gevoelige gebied gewenst is.

ztENswrJzE 8 Bodemberoering is in grote delen van hel Landgoed EndegeesÍ ongewenst in verband met de biizondere bodemgesteldheid. Ondergronds parkeren dient daarom niet te worden gefaciliteerd, tewijl de regels voor ondergronds bouwen moeten worden aangescherpt. TOELICHTING Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

ln grote delen van het gebied valt grote waarde toe te kennen aan de bijzondere opbouw van de bodem: een fijnmazige, gelaagde opbouw met afwisselende laagjes rivierklei en zandafzettingen, in de loop van de geschiedenis afgezet door de toen nog dynamische Oude-Rijn. De opname van het gebied in de NNN-structuur is mede daarop gebaseerd. Deze bijzondere bodemstructuur ls de basis voor de grote biodiversiteit waar Endegeest bekend om staat, met name voor de paddenstoelen, maar ook voor vele andere biota. (zie Gebiedsvisie Hfdst. 2.7). Het is daarom in principe grondig ongewenst om bodemwerkzaamheden uit te voeren die het bodemprofiel zullen aantasten. Bouwkundige aanpassingen om het parkeerprobleem en vooral het beeldbepalende aspect daarvan op te lossen door ondergronds parkeren als mogelijkheid te benutten dienen daarom niet te worden toegelaten. Terwijl ondergronds parkeren dus voorkomen dient te worden (wordt met het veel gebuikte "parkeren uit het zicht" ondergronds parkeren bedoeld?) is in het zicht parkeren in het centrale deel van het landgoed ongewenst vanwege verslechtering van de beeldkwaliteit. Een voorstel om parkeren te concentreren op de bestaande parkeer-accommodatie naast de Julianaschool aan de Endegeesterstraatweg lijkt daarom op zijn plaats. De "Groene conido/' is al als ongewenst en functieloos omschreven (zie zienswijze 2 van indiener dezes).

Ondergronds bouwen wordt onder voorwaarden toegestaan (Gebiedsvisie, Artikel 18). Bovenstaande beperking dient aan de voorwaarden voor ondergronds bouwen te worden toegevoegd. De AGN vraagt nadrukkelijk aandacht voor de desastreuze gevolgen van z\/are belasting door voertuigen bij bouwwerkzaamheden en tijdelijke depots van bouw- en sloopmaterialen. Aangezien de grondwaterstand in het gebied van groot belang is voor het behoud van de natuururraarden - met name bomen - vraagt de AGN nadrukkelijk overleg vooraf bij de planvorming wanneer bemaling gewensd lijkt. Het is beter schade te voorkomen dan achteraf te moeten betreuren.

ZIENSWIJZE 9

Parkeren zo strak mogelijk landschappelijk inpassen en aantallen zo klein mogelijk houden vanwege yÍsueíe verstoring en onrust bij het rijden over het landgoed. TOELICHTING Het herhaaldelijk genoemde uitgangspunt "parkeren uit het zicht" is een goed basisprincipe, mits duidelijk gekoppeld aan een verbod om ondergronds te parkeren (zie zienswijze 8). De AGN is voorstander van zo min mogelijk parkeren op het terrein zelf, maar het gebruik van de bestaande parkeerplaats bij de Julianaschool aan te wijzen als hoofdparkeerplaats. Dit bevordert de rust op het tenein en houdt het landschap vrij van verstorende aanblik van auto's. Dit houdt in dat het "uit het zicht parkeren" zoveel mogelijk wordt voorkomen. ZIENSWIJZE 1O

De Adviescomrnrbsie Groen & Natuur (AGN) is onaangenaam verrast dat twee voormalige 'prioritaire zones" (GebÍedsvisie 2020) opeens zijn aangeduid als onderzoeksgebred. De term wordt niet nader omschreven maar is mogelijk bedoeld als baslb voor een onderzoek naar de natuurwaarde van deze zones. Het "onderzoek" kan op een eenvoudige manier worden uitgevoerd met ondersteuning van de AGN. TOELICHTING ln een eerder opgesteld ontwerpbestemmingsplan, dat om politieke redenen nooit verder kwam dan ter inzage legging maar wel door de toenmalige gemeenteraad was aangenomen, waren twee prioritaire zones aangegeven om bijzondere natuurelementen te beschermen, met name paddenstoelen. Deze vielen deels samen met de NNN-structuur. De AGN is onaangenaam verrast dat deze zones opeens zijn aangeduid als onderzoeksopgaven, met andere woorden niet meer als prioritaire zone worden gezien. Er is geen enkelargument dat dit rechtvaardigt. Het natuurbelang is in die periode niet veranderd. Wanneer een adviesbureau een opdracht krijgt om dit te onderzoeken en dit serieus zal bestuderen zal men via expert-organisaties terecht komen bij twee personen die deel uitmaken van de Adviescommissie Groen & Natuur van Oegstgeest. Het zou daarom logisch zijn, onnodige bureaucratie vermijden en kosten besparen als dit via een kortere procedure zou kunnen worden behandeld. ZIENSWIJZE

íí Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

*Grote voonichtigheid" is de besÍe omschrtjving van

het toekomstig beheer van het

bestem m i n g s p I a n geb ied. TOELICHTING De natuur- en landschappelijke waarden van het gebied zijn bijzonder hoog en kunnen bij onjuiste ingrepen onnodig worden aangetatst. Grote voorzichtigheid en terughoudendheid is daarom geboden bij beheer en onderhoud van het plangebied, met name in het zuidelijke deel, het landgoed Endegeest. Uit de beschikbare documenten blijkt dat het Zuid-Hollands Landschap als mogelijke beheerder zal gaan optreden. Het is van groot belang dat enkele partijen met kennis over de huidige ecologische waarden, zoals de huidige terreinbeheerders van Rivierduinen, de Adviescommissie Groen & Natuur van Oegstgeest en diverse andere lokale en regionale specialistische groepen vanwege de grote gevoeligheid van het terrein bij de opstelling van beheerplannen zullen worden betrokken ten einde kennis te delen. Dit levert bovendien het voordeel op van continuering van goed beheer tegen lagere kosten.

ZIENSWIJZE 12 HeÍ Ís de AGN niet duidelijk hoe de aanduiding " (nieuwe) bebouwing met voorkanten georiënteerd op het groen" kan worden begrepen. Een nadere uitleg Ís gewensf. TOELICHTING De meeste gebouwen hebben een ingang en een extra opening, meestal uitgang genoemd. De ingang is meestal de hoofdingang. Wij tasten in het duister waarom de hoofdingang "op het groen" moet zijn gericht. Dit hangt in hoge mate af van welk deel van de omgeving als groener wordt gezien dan de andere zijden en hangt bovendien af van de definitie van "groen". Mogelijk leidt deze regel af van de echte intentie: maximaal inpassen in de omgeving en minimaalverstoren van de landgoedsfeer.

ZIENSWIJZE í3 De "Quickscan flora en fauna EndegeesÍ" is onvolledig en heeft uitsluitend betrekking op de wetteliike bescherming van flora en fauna in het kader van de Wet Natuurbescherming. De Quickscan is daardoor onvoldoende als onderbouwing van het voorliggende ontwerpbestemmingsplan en dient te worden aangevuld door nader onderzoek. De beoordeling van de natuurwaarden dient dieper te gaan dan deze benadering vanwege de hijzondere waarden in het onderhavige gebied. TOELICHTING Uit de opgevoerde waarnemingen blijkt hoe beperkt de mogelijkheden zijn van beperkte beschikbare tijd binnen de opdracht van een Quickscan. Slechts een fractie van de in het gebied met regelmaat waargênomen vogelsoorten - om maar één groep van diersoorten te noemen - werd tijdens de quickscan waargenomen. Met dit onderzoek is wellicht aan een wettelijke verplichting voldaan, maar is de werkelijke natuunvetenschappelijke waarde niet vastgelegd. Het is een forse omissie dat in de Quickscan geen melding wordt gemaakt van het voorkomen van Rode lijst soorten van paddenstoelen, te meer omdat voor de zwaarste categorieên Rode lijst soorten op grond van de Wet Natuurbescherming een zorgplicht bestaat. Meerdere soorten paddenstoelen uit die zwaarste categorieën zijn vastgesteld in het plangebied, met name in prioritaire zone 1.

ZIENSWIJZE í4 De AGN mist het advies van de Monumentenraad van de gemeenÍe OegsÍgeesÍ. Deze zou voor de bewoners van Oegstgeest zichtbaar moeten zijn. Voor De AGN lb heÍadvÍes van belang en verdient het bovendien nog enige aanscherping. TOELICHTING De AGN heeft ondershands kennis kunnen nemen van het advies van de Monumentencommissie van Oegstgeest, Aan het advies is de suggestie toegevoegd een team van specialistische adviseurs in te stellen vanwege de bijzondere kenmerken van het oude en fraaie landgoed Endegeest. Aanbevolen werd om in dit specialistische team o.a. architecten en een landschapsarchitect op te nemen. De AGN stelt voor daar ook een landschapsecoloog aan toe te voegen ten einde de ecologische waarden van het gebied zoveel mogelijk in stand te kunnen houden. Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

ZIENSWIJZE í5 HeÍ rs van belang naar zo groot mogelijke rusÍ fe sfreyen op het gebied van het landgoed gehruik door bestaande patiëntenzorg door Rivierduinen en eventuele toekomstÍge zorg organisaties in het gebied. Dit komt ook de natuurwaarden en -beleving ten goede. TOELICHTING

Voor de patiënten van de zorginstelling Rivierduinen in zowel het oostelijke als het westelijke deel van het grondgebied van het landgoed Endegeest is een rustige omgeving van groot belang. De patiënten wonen zowel in het oostelijke deel dat nog het meest de sfeer van het landgoed uitademt, het rustige parklandschap, als in het westelijke deel, waar de gebouwen dichter op elkaar staan en ook langdulig verpleegden zijn gehuisvest. Rust en groen zijn beide belangrijke omgevingsfactoren voor mensen met

psychische aandoeningen. Plannen voor de vestiging van een nieuwe zorginstelling voor onderzoek naar en behandeling van posttraumatische stress stoomissen staan in de steigers en ook voor die patiënten zijn rust en groen van eminent belang. Zonder waarborging van rust kan een dergelijke instelling zich niet op het tenein vestigen. Dat zou betreurenswaardig zijn omdat een dergelijke zorginstelling uitstekend past binnen de voonvaarden die Jhr. L.A.Ch. Gevers bij de verkoop van het landgoed in 1897 stelde. Die rust zou de AGN ook graag zien vanwege de instandhouding van de natuurwaarden in het gebied. Voor vogels behoeft dit geen nadere uitleg, zeker niet in dit vogelrijke gebied, maar rust is ook van groot belang voor vleermuizen en andere kleine zoogdieren. Voor rust zoekende bezoekers van het gebied geldt dit zeker niet minder.

Secretariaat: Hermien Okker - hermienokker@gmail.com

l

d

\ Ë-t

J J Y'J

F

l +s

TU tÀJ

t .*so

t"-

-a*

@

Lï

TJ'

t-.

c) (5 =

LLi

-t

IU C}

UJ

r \rA{

J

.í-J {

{

Lu

o

N

ly>

l

*À

I.l

4

{S--

*

r

J

e{

J

ê J

? lê

'..ï

Êo

?

t è _l

Y

T.'l

-*

ní s $

;

J

IJ

\y

*

I