Ter inzage Monitor-discriminatie-2023-Oost-Nederland
Tekst van het document
Discriminatie 2023 Oost-Nederland Gelderland & Overijssel
Voor u ligt de Monitor Discriminatie 2023 Oost-Nederland. In dit rapport zijn de discriminatiecijfers van 2023 samengebracht. De cijfers zijn gebaseerd op meldingen die binnenkomen bij de politie, de antidiscriminatievoorzieningen
In deze uitgave
(ADV’s), en het College voor de Rechten van de Mens. Zij rapporteren hun cijfers
Het monitoren van discriminatie
2
Discriminatieregistraties in 2023
6
Toelichting op de tabellen
8
Opvallend in 2023
10
Analyse van de ADV cijfers 2023 In de praktijk Gebiedskaart Discriminatie Oost-Nederland
toegelicht, om u een beter beeld te geven van zaken die speelden in 2023. Daarnaast laten politie, OM en ADV’s zien op welke wijze zij samenwerken om discriminatie aan te pakken.
Wat is discriminatie
ADV’s
12
Discriminatie is het in gelijke gevallen ongelijk
Het recht op gelijke behandeling is in diverse
behandelen van mensen op basis van
internationale verdragen en Nederlandse
14
kenmerken die er in een specifieke situatie
wetgeving goed gewaarborgd. Burgers die
niet toe doen. Dit zijn kenmerken zoals
discriminatie ervaren, moeten onafhankelijke
herkomst, huidskleur, handicap, seksuele
bijstand kunnen krijgen. Hiervoor is de Wet
voorkeur, godsdienst, politieke gezindheid,
gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen
geslacht of leeftijd. Discriminatie doet
(Wga) in het leven geroepen. In deze wet
zich in verschillende vormen voor. Het kan
is geregeld dat gemeenten hun inwoners
bijvoorbeeld gaan om uitsluiting bij werving
aanbieden dat zij bij een onafhankelijke
en selectie, het niet toegelaten worden tot
antidiscriminatievoorziening (ADV) terecht
een horecagelegenheid op grond van ras of
kunnen. Hier krijgen inwoners deskundig
het gepest worden op grond van seksuele
advies en juridische bijstand als zij dit
gerichtheid of herkomst. Discriminatie kan
wensen. ADV’s registreren alle meldingen
in Nederland op twee manieren worden
van discriminatie en rapporteren dit
berecht: via het strafrecht en via het
jaarlijks aan de gemeenten middels deze
burgerlijk recht. Voor het burgerlijk recht
discriminatiemonitor. Doordat ADV’s
wordt gebruik gemaakt van de Algemene wet
onafhankelijk en deskundig zijn op het gebied
gelijke behandeling (Awgb), de Wet gelijke
van wet- en regelgeving inzake discriminatie,
behandeling Wet gelijke behandeling op grond
voldoen zij aan de kwaliteitscriteria die de
van handicap of chronische ziekte (Wgbh/cz)
wet hieraan stelt. ADV’s werken als het nodig
en een aantal wetten binnen het arbeidsrecht
is samen met de politie en het Openbaar
over gelijke behandeling van mensen
Ministerie (OM) om gezamenlijk discriminatie
ongeacht geslacht, arbeidsovereenkomst of
aan te pakken. Ook preventie is een kerntaak
leeftijd.
van de ADV’s, maar deze wordt niet in de Wga
18
Monitoren van discriminatie 2
gezamenlijk op pagina 6 en 7. Natuurlijk worden de cijfers in dit rapport ook
genoemd. Daarom wordt in deze monitor niet gerapporteerd over preventie.
3
Politie Oost-Nederland
Dit zijn in de eerste plaats de politie en het OM. Om
De politie registreert meldingen en aangiften van
tot een goede verwerking van casuïstiek te komen,
discriminatie. De politie in Oost-Nederland werkt
wordt er zowel op casus- als op trendniveau met
nauw samen met het OM en de ADV’s. Een aangifte
elkaar gesproken. Dit is conform de in 2018 geldende
kan leiden tot strafrechtelijke vervolging door het OM.
Aanwijzing Discriminatie geformaliseerd in het
Waar bemiddeling mogelijk is, wordt er in voorkomende
Regionaal Discriminatie Overleg (RDO).
Afwegingen OM bij afdoening belediging met discriminatoir karakter
gevallen samengewerkt met ADV’s. Aangiften van discriminatie krijgen in Nederland prioriteit en worden
Meldingen
tijdens het Regionaal Discriminatieoverleg (RDO) met
Bij een aantal meldingen heeft een rechter, een
OM, politie en de ADV’s besproken.
klachtencommissie of het College objectief vastgesteld dat er sprake was van discriminatie. Bij een deel van
Het Openbaar Ministerie Oost-Nederland
Het Openbaar Ministerie
de meldingen volgt geen objectief oordeel, omdat de
heeft de zaak behandeld van een 16-jarige
Het OM heeft tot taak het handhaven van de
kwestie niet voor de rechter of een commissie wordt
jongen die op 17 september 2023 na de
strafrechtelijke rechtsorde. De strafrechtelijke
gebracht. Vaak wordt een oplossing gevonden door
wedstrijd FC Twente – Ajax een speler van
discriminatiebepalingen en de beschermde
bemiddeling of informatieverstrekking vanuit de
Ajax bij de spelersbus heeft uitgescholden
belangen die de wetgever daarmee heeft beoogd
ADV’s. Ook zijn er meldingen waarbij een melder alleen
en daarbij oerwoudgeluiden heeft
zijn daarbij bepalend. Het OM is samen met de
om advies vraagt of een luisterend oor nodig heeft.
gemaakt. De jongen heeft zich daarmee
politie gehouden aan de beleidsregel Aanwijzing
In sommige gevallen is er sprake van waargenomen
schuldig gemaakt aan belediging met een
Discriminatie. Binnen ieder arrondissementsparket
discriminatie als getuige of als belangenbehartiger;
discriminatoir karakter. Bij het nemen van
is een discriminatieofficier van justitie werkzaam die
ook deze meldingen worden geregistreerd.
de afdoeningsbeslissing zijn verschillende belangen tegen elkaar afgewogen.
deelneemt aan het RDO.
Enerzijds zorgde de belediging voor veel
Het College voor de Rechten van de Mens
maatschappelijke verontwaardiging en
STEENWIJKERLAND 5 3 10
Mensen die discriminatie ervaren buiten het strafrecht, kunnen bij het College voor de Rechten van de Mens
ZWARTEWATERLAND 3 1 6
KAMPEN 10 9 12
een oordeel vragen. Het College voor de Rechten van
1 1 7
ELBURG
4 3 4
NIJKERK 11 8 18
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij de ADV’s
van de ADV’s kunnen voorzien in onafhankelijke bijstand en
Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de ADV’s
4 4 17
APELDOORN 60 60 98
van het College voor de Rechten van de Mens worden
CULEMBORG 7 8 12
openbaar gemaakt en kunnen een krachtig middel zijn om
TIEL 6 3 WEST MAAS EN WAAL 29 4
WEST BETUWE 8 7 16
mensen bewust te maken van verboden onderscheid.
ZALTBOMMEL 4 2 14
WAGENINGEN 16 13 20
BUREN 3 2 6
3 6
MAASDRIEL 8 7 7
2 3 8
120 92 160
BEUNINGEN 9 6 2 WIJCHEN 8 7 11
ROZENDAAL 0 0 0
RHEDEN 7 5 19
DOESBURG 4 4 4
WESTERVOORT 6 DUIVEN 3 8 4 2 4 LINGEWAARD ZEVENAAR 9 19 7 14 11 16
OVERBETUWE 6 4 16
NEDER-BETUWE 0 0 2 DRUTEN
ARNHEM
RENKUM 4 3 8
NIJMEGEN 102 88 145
het een minderjarige, die niet eerder
15 16 37
LOCHEM 4 4 7
HENGELO 21 24 30
5 3 5
OLDENZAAL 7 8 16
met politie en justitie in aanraking was
5 1 6
gekomen en al veel negatieve reacties op
ENSCHEDE 53 40 74
zijn handelen had gekregen. De jongen had
HAAKSBERGEN 4 3 3 BERKELLAND 5 3 12
BRONCKHORST 3 2 5
DOETINCHEM 12 13 30 MONTFERLAND 7 7 7
2 2 6
LOSSER
BORNE 5 2 24
HOF VAN TWENTE
ZUTPHEN 20 22 30
DINKELLAND
ALMELO
0 0 4
VOORST 3 2 8
BRUMMEN 4 3 2
22 26 45
8 7 2 WIERDEN 5 1 3
RIJSSEN-HOLTEN DEVENTER
EDE 2 3 0
3 2 8
3 5 7
36 41 43
6 6 17
TUBBERGEN
HELLENDOORN RAALTE
0 1 0
EPE
6 6 9
BARNEVELD
Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
melders bijstaan in procedures bij het College. Oordelen
1 1 5
4 2 1
PUTTEN
niet wordt getolereerd. Anderzijds betrof
TWENTERAND
2 3 7
NUNSPEET
ERMELO
gelijkebehandelingswetgeving. De klachtenconsulenten
DALFSEN 3 5 6
HATTEM 0 1 0
OLST-WIJHE
HARDERWIJK 9 10 25
Legenda
4 3 34 OMMEN 6 3 5
HEERDE
3 2 2
de Mens is bevoegd om situaties te toetsen aan de
HARDENBERG
ZWOLLE 62 61 89
OLDEBROEK
moet het duidelijk zijn dat dit soort gedrag
STAPHORST 0 0 11
OUDE IJSSELSTREEK 10 8 10
OOST GELRE 2 3 13
AALTEN 2 2 9
bovendien spijt en zelf al een excuusbrief geschreven. In overleg met de jeugd- en
WINTERSWIJK 7 9 12
voetbalofficieren is daarom besloten de
BERG EN DAL 6 6 7
jongen een alternatieve straf in de vorm
HEUMEN 8 5 7
van een werk- en een leerstraf op te
LAND VAN CUIJK
leggen. Op deze manier ervaart hij niet
Samenwerking tussen meldpunten Burgers en professionals kunnen over (ervaren)
alleen de consequenties van zijn handelen,
Meer weten
discriminatie advies en ondersteuning vragen bij de
maar leert hij ook inzicht te krijgen in wat
over uw gemeente?
ADV’s. Voor de niet-strafrechtelijke incidenten wordt
hij verkeerd heeft gedaan en daarnaast
Klik dan op het kaartje,
er door de ADV’s gewerkt vanuit het principe van
verantwoordelijkheid te nemen voor zijn
scan de QR-code, of ga
hoor en wederhoor, met als doel het herstellen van de
gedrag.
naar vizieroost.nl
verhoudingen tussen betrokken partijen. De inzet van onafhankelijke bijstand vanuit de ADV’s behoort tot de kernactiviteiten. De ADV’s werken samen met lokale partners op het gebied van discriminatiebestrijding.
4
5
Discriminatieregistraties in 2023
ADV’s
College voor de Rechten van de Mens
Discriminatiegrond
Discriminatiegrond
Antisemitisme
12
Geslacht
17
Arbeidscontract
0
Herkomst/huidskleur
19
Arbeidsduur
0
Nationaliteit
8
Burgerlijke staat
4
Godsdienst
5
Geslacht
96
Seksuele gerichtheid
0
23
Burgerlijke staat
4
38
Politieke overtuiging
2
waarvan tegen moslims
25
Levensovertuiging
0
Handicap/chronische ziekte
124
Arbeidsduur
0
Herkomst, huidskleur
389
Arbeidsinvulling
1
Leeftijd
35
Vaste / tijdelijke arbeidscontracten
0
Levensovertuiging
3
WAZO-regeling
1
waarvan tegen transgender personen Godsdienst
Totaal aantal discriminatieregistraties
Politie Oost-Nederland
ADV’s
Discriminatiegrond
1
Meldingen inwoner2
861
Antisemitisme
92
Nationaliteit
30
Handicap / chronische ziekte
26
Meldingen plaats voorval3
754
Geslacht
16
Politieke gezindheid
14
Leeftijd
9
15
Godsdienst
42
Seksuele gerichtheid
61
Grond onbekend
1
Handicap
29
Niet-wettelijke gronden
Herkomst, huidskleur
635
Onbekend
Levensovertuiging
0
Seksuele gerichtheid
411
Terrein
Onbekend/overig
148
Arbeidsmarkt
Eigen screening
Politie
4
Discriminatie-incidenten
College voor de Rechten van de Mens Instroom verzoeken om oordeel
1373 5
93
Wijze van discriminatie Werkwijze ADV’s 2023
6
80
Terrein
26
2023
Arbeid – Werving en selectie
8
Arbeid – Aanstelling
0
174
Arbeid – Beëindiging arbeidsrelatie
14
Buurt/wijk
77
Arbeid – Arbeidsvoorwaarden
6
Collectieve voorzieningen
123
Arbeid – Arbeidsomstandigheden en overig
17
Bedreiging
139
Commerciële dienstverlening
103
Goederen en Diensten
24
Horeca/amusement
40
Sociale bescherming
8
Alleen registratie
327
Bekladding
107
Advies en informatie
511
Bespugen
0
Huisvesting
73
Geen terrein
14
Beïnvloeding beleid
46
Geweld
7
Media en reclame
28
Onbekend
2
Bemiddeling
74
Geweld icm uitlating
130
Onderwijs
51
Bijstaan in procedures
65
Pesterij
10
Openbare ruimte
61
Aantal oordelen en uitspraken
Doorverwijzing
97
Uitlating
906
Politie/OM/vreemdelingenpolitie
23
Oordelen met minstens een uitspraak
Eigen onderzoek Meldpunt discriminatie
75
Vernieling
44
Privésfeer
10
verboden onderscheid / strijd met de wet
Overig
58
Weigering
17
Publieke/politieke opinie
30
Oordelen zonder onderscheid /
Onbekend/overig
13
Sport en recreatie
41
strijd met de wet
Overig
16
Onbekend/niet van toepassing
13
Wijze van discriminatie 1. ADV’s: gezamenlijke rapportage van cijfers verzameld door Artikel 1 Noord Oost Gelderland, Vizier en Discriminatie.nl Deventer 2. Meldingen inwoner betreft door ADV’s in de politie-eenheid ontvangen meldingen. De meldcijfers van ADV’s zijn op plaats inwoner, tenzij anders aangegeven 3. Meldingen plaats voorval betreft meldingen over incidenten die in een gemeente in de politie-eenheid zijn voorgevallen. Er is een overlap tussen deze twee getallen. 4. Politie: discriminatie-incidenten zijn zowel reguliere incidenten als incidenten jegens werknemers met een publieke taak. De politie registreert alleen de grond en de aard van discriminatie, niet het maatschappelijk terrein.
Bedreiging
25
Geweld
14
Omstreden behandeling
495
Vijandige bejegening
335
Overig
12
Onbekend/niet van toepassing
18
5. College voor de Rechten van de Mens: Niet alle verzoeken/klachten leiden uiteindelijk tot een oordeel. Verzoeken zijn bijvoorbeeld niet-ontvankelijk, worden ingetrokken of er is sprake van een tussentijdse oplossing. 6. Niet-wettelijke gronden zijn meldingen over bijvoorbeeld persoonlijke overtuiging/mening, sociale status, opleidingsniveau en overige uiterlijke kenmerken (bijvoorbeeld tatoeages).
7
12 8
Toelichting op de tabellen
Man voelt zich niet gehoord en gesteund door politie Op een rumoerige uitgaansavond heeft de politie in het horecagebied de handen vol aan sussen van ruzies, wegsturen van dronken overlastplegers en het najagen van zakkenrollers, als een man zich meldt bij het steunpunt. Hij is zojuist buiten een café door een paar mannen mishandeld. De aanvallers verweten hem zijn geaardheid. De politie wil meelopen naar de plaats van het incident, als er een melding massale vechtpartij binnenkomt. Alle eenheden snellen die kant op. Er wordt aan de man verzocht om op een later moment contact op te nemen voor het doen van aangifte.
Discriminatiegronden
van wat er in 2023 heeft gespeeld binnen een
Meldingen worden door ADV’s geregistreerd
gemeente op het gebied van discriminatie.
De man voelt zich niet gehoord, en niet gesteund. Hij zoekt ook contact met de ADV om zijn verhaal
op basis van dertien gronden. Deze
Iemand kan immers melden over iets wat er in
te doen en om advies te krijgen. De klachtenconsulent biedt een luisterend oor en neemt in overleg
gronden zijn grotendeels gebaseerd op de
zijn eigen gemeente is gebeurd (bijvoorbeeld
met de man contact op met de discriminatiecoördinator van de lokale politie. De coördinator ziet toe
gelijkebehandelingswetgeving in Nederland. De
bij zijn huis), maar ook over iets dat in een
dat de inmiddels ingediende aangifte op de juiste gronden behandeld wordt. Daarnaast wordt een
politie gebruikt de discriminatiegronden die in
gemeente elders is gebeurd (bijvoorbeeld
gesprek gepland met de man, politieagenten en de klachtenconsulent om het vertrouwen te herstellen
het Strafrecht zijn vastgelegd. Daarnaast is er
op het werk), of over iets dat landelijk speelt
en om uit deze ervaring te leren.
in de registratiesystemen de mogelijkheid om
(bijvoorbeeld in de media).
‘onbekend’ in te vullen. Een registratie van een
De politie moet tijdens het handhaven van de openbare orde, maar ook in de strafrechtelijke
grond wordt gedaan op basis van de inhoud
Meldingsbereidheid & vindbaarheid
van een melding voordat onderzoek is gedaan
Veel ervaringen met discriminatie worden niet
en impact van discriminatie gerelateerde zaken te herkennen, en te erkennen. Tijdens incidenten op
naar het juridisch kader en bewijsmateriaal is
gemeld en blijven daarom buiten het beeld van
straat, maar ook door advisering, bemiddeling of strafrechtelijk optreden en onderzoek.
verzameld. Een registratie van een bepaalde
deze cijfers. Tevens zijn meldingen subjectief
grond hoeft om die reden niet te betekenen
van aard: sommige incidenten worden als
dat er ook in juridische zin sprake is van
discriminatie ervaren terwijl daar, juridisch
discriminatie op deze grond.
gezien, geen sprake van is. Daartegenover
afhandeling, soms scherpe keuzes maken. Tegelijkertijd is de politie aan slachtoffers verplicht de ernst
staan incidenten die juridisch gezien juist wel
Maatschappelijke terreinen
discriminatoir van aard zijn, maar waarvan
De meldingen die binnenkomen bij de anti-
mensen zich niet altijd bewust zijn. Deze
discriminatievoorzieningen (ADV’s) worden
ervaringen worden om verschillende redenen
geregistreerd op verschillende maatschap-
niet gemeld: mensen willen niet stil blijven
pelijke terreinen. Deze terreinen zien we
staan bij negatieve ervaringen of ze willen niet
deels ook terugkomen in de civielrechtelijke
als slachtoffer gezien of bestempeld worden
gelijkebehandelingswetgeving, maar ADV’s
door anderen. Men kan angst hebben voor de
hanteren van oudsher meer terreinen in hun
mogelijk negatieve gevolgen van een melding,
registratie, zodat specifieker stuurinformatie
geen vertrouwen hebben in het doen van een
aan beleidsmakers kan worden geboden.
melding of aangifte of de weg niet weten om een melding te kunnen doen. Soms wordt ook
Plaats voorval en plaats melder
verkeerd doorverwezen. De cijfers uit deze
In de gebiedskaart van deze monitor (p.18-19)
monitor zijn daarom slechts een indicatie van te
zijn de registraties van discriminatie op twee
duiden patronen in de samenleving. Gelijktijdig
manieren opgenomen: zowel van de plaats
met deze monitor is het landelijk rapport
van het gemelde voorval als de woonplaats
Discriminatiecijfers in 2023 gepubliceerd, dat
van de melder. Dit geeft een vollediger beeld
een analyse geeft van de landelijke trends.
8
9
Opvallend in 2023
Meer meldingen bij ADV’s
College voor de Rechten van de Mens
In 2023 is een duidelijke stijging waarneembaar van
Het aantal verzoeken om oordeel van het College voor
het aantal meldingen bij ADV’s ten opzichte van 2022.
de Rechten van de Mens is dit jaar vergelijkbaar met
De ADV’s in Oost-Nederland ontvingen gezamenlijk 861
dat van vorig jaar (in 2023 93 oordelen, in 2022 waren
meldingen: een stijging van 30 procent ten opzichte
het er 92). In 2023 is er in totaal over twintig zaken van
van 2022. Toen ontvingen de ADV’s 659 meldingen. De
inwoners uit Oost-Nederland een oordeel uitgesproken.
stijging in Oost-Nederland is sterker dan het landelijke
Hiervan was er in twaalf gevallen sprake van (deels)
stijgingspercentage, aangezien er landelijk 20 procent
verboden onderscheid met de wet. De andere zaken
meer meldingen zijn ontvangen dan vorig jaar. De
zijn bijvoorbeeld niet in behandeling genomen,
stijging is in aantallen vooral zichtbaar in de grond
teruggetrokken of nog niet op de zitting geweest. In
herkomst/huidskleur (+122 meldingen). Procentueel is
Oost-Nederland waren de gronden van de zaken die op
de stijging het sterkst bij seksuele voorkeur (van 32 naar
zitting zijn geweest: geslacht (8), handicap/chronische
61 meldingen, +90%) en nationaliteit (van 18 naar 30
ziekte (5), leeftijd (4) en herkomst (3).
meldingen, +66%).
Meer meldingen bij politie De stijging van meldingen bij de politie zet ook dit jaar
1373
1400
verder door: dit jaar zijn er meer dan 1300 meldingen
1300
uit de regio Oost-Nederland. De politie ontving in 2022 1036, en in 2021 nog 958 meldingen. De stijging is 32
1200
procent, een sterker percentage dan de afgelopen jaren.
1100
De gronden die in percentage het hardst zijn gestegen, zijn antisemitisme (van 40 naar 92, 130 procent) en
1036
1000
geslacht (van 7 naar 16, 128 procent). Maar de grootste
958
953
900
grond blijft herkomst/huidskleur, deze maakt met 635 meldingen in 2023 bijna de helft van het totaal aantal
861
800
meldingen uit. Van alle meldingen die bij de politie
700
zijn gedaan, gaan de meeste over discriminerende uitlatingen, zoals schelden en intimideren. In 2023 gaat
659
600
het om 906 meldingen, 66 procent van het totaal aantal
500
meldingen. Opvallend is dat er, ondanks het hoger aantal meldingen, ten opzichte van 2022 juist een lichte
400
daling heeft plaatsgevonden van het aantal meldingen
300
over weigering.
200
100
98
92
93
0
College voor de Rechten van de Mens 2021
10
11
Politie
2022
ADV’s
2023
Door deze kruistabel te maken kunnen we zien om welke redenen (gronden) personen in bepaalde omgevingen (terreinen) werden gediscrimineerd. De
Herkomst/Huidskleur
Leeftijd
Nationaliteit
Niet-wettelijke gronden
Onbekend
38
11
10
80
12
5
12
4
5
2
3
4
45
1
2
6
4
9
6
12
3
1
3
1
1
4
Buurt/Wijk
5
Collectieve voorzieningen
1
1
12
3
36
43
5
Commerciële dienstverlening
1
1
8
4
24
39
4
3
16
5
19
3
2
3 13
Horeca/amusement
6
Huisvesting
1
1
4
2
12
30
2
6
Media/Reclame
2
3
3
10
1
1
Onbekend
1
1
1
8
1
1
1
Onderwijs
1
1
4
7
32
Openbare ruimte/publiek domein
4
8
3
2
26
Overig
1
2
1
3
4
4
14
Politie/OM/Vreemdelingenpolitie
1
Privésfeer
2
1
2
4
3
1
3
10
4
1
8
17
Publieke/politieke opinie Sport/recreatie
1 1
12
2
2
van herkomst bij de arbeidsmarkt (van 43
Ten opzichte van 2022 en 2021 is er een
in 2022 naar 80 in 2023). Het gaat hierbij
stijging waarneembaar in het aantal
zowel over niet binnenkomen bij werkgevers
incidenten dat gemeld wordt in de openbare
als vervelende omgangsvormen op het
ruimte. Het gaat hier om situaties op straat,
werk. Ook op het gebied van commerciële
maar ook het openbaar vervoer of andere
dienstverlening zijn er veel meer klachten
openbare plekken. De meeste personen die
(van 21 naar 39): bijvoorbeeld over
hier situaties melden, geven aan dat dit is
(vermeend) profileren voor winkeldiefstal of
op grond van herkomst, seksuele voorkeur
zelfscankassa’s, maar ook over schelden of
of geslacht. Opvallend is dat, terwijl het
niet voldoende geholpen worden.
Seksuele gerichtheid
in zijn totaliteit sterk toeneemt, dat voor de combinatie herkomst/openbare ruimte niet geldt (28 meldingen in 2022 en 26 meldingen in 2023). De grootste stijging is hier juist te zien op de grond ‘seksuele gerichtheid’, waar in 2022 nog 7 meldingen werden gedaan, en in 2023 17 meldingen. De meeste meldingen werden gedaan over anoniem schelden en bekladding van regenboogsymbolen in de openbare ruimte.
2 5 2
3
Herkomst/huidskleur
6
Het hoogste aantal meldingen krijgen de ADV’s op grond van huidskleur of herkomst.
1 1
Herkomst is ook de belangrijkste reden
4
1
2
1
1
17
voelen op de arbeidsmarkt. Opvallend is
2
1
2
2
dat er in 2023 bijna een verdubbeling heeft
1
1
1
2 3
Openbare ruimte
aantal incidenten op grond van herkomst Politieke gezindheid
Levensovertuiging
Handicap/chronische ziekte
tabel is gebaseerd op de meldingen bij ADV’s in 2023.
Godsdienst
Arbeidsmarkt
een keer uitgewerkt, maar dan als kruistabel van de gronden en terreinen.
Geslacht
Burgerlijke staat
Antisemitisme
Analyse van de ADV cijfers 2023
In de tabel hiernaast zijn de cijfers zoals gerapporteerd op pagina 6-7 nog
1
4
1
2
waarom mensen zich gediscrimineerd
plaatsgevonden van meldingen op grond 1
3
5
4
1
2
13
In de praktijk
Verandering van arbeidsvoorwaarden na terugkeer van bevallingsverlof Een melder werkt met veel plezier in de zorg. Voorafgaand aan haar zwangerschapsverlof werkte zij op regelmatige werktijden. Nadat zij terugkomt van haar bevallingsverlof wil zij op dezelfde tijden blijven werken. Maar haar werkgever dwingt de melder om na haar verlof onregelmatige diensten te gaan draaien. De melder voelt zich gediscrimineerd door haar werkgever en neemt contact op met een antidiscriminatiebureau (ADV). De melder voelt zich gehoord en gesteund door de klachtenconsulent. De klachtenconsulent schrijft een hoor- en wederhoor brief aan de werkgever. Daarna vragen melder en ADV samen een oordeel aan bij het College voor de Rechten van de Mens. Na een zitting heeft het College voor de Rechten van de Mens geoordeeld dat de werkgever verboden onderscheid heeft gemaakt op grond van geslacht. De melder was heel blij met deze uitspraak. Ze heeft voor haar gevoel erkenning gekregen voor haar discriminatie ervaring.
Discriminatoir Deurbeleid Binnen enkele maanden ontvangt een ADV meerdere meldingen over het deurbeleid van een uitgaansgelegenheid, waarbij de meeste melders aangeven anoniem te willen blijven. De meldingen zijn verschillend van aard. Mensen zijn bij de deur geweigerd vanwege hun kleding, hun huidskleur, hun geaardheid, of omdat de uitsmijter aangaf dat het hoofd van de melder hem niet aanstond. Normaal gesproken beperkt de inzet van een klachtenconsulent zich bij melders die anoniem willen blijven tot morele/emotionele ondersteuning, informatie en advies. Omdat het meerdere anonieme meldingen betreft, start de ADV een eigen onderzoek en zoekt contact met de eigenaar van de uitgaansgelegenheid. De eigenaar geeft per mail aan discriminatie niet te tolereren. Helaas komt het - ook na herhaaldelijk aandringen - niet tot een gesprek. Hierna komen er echter geen nieuwe meldingen over het deurbeleid van deze onderneming binnen.
14
15
(Trans)vrouw in transitie ervaart moeilijkheden op haar werk
Uitgesloten op grond van handicap Een melder zit in een rolstoel. Zij wil zich aanmelden bij een vrijwillige fietsclub. Ze geeft aan met een driewieler
Een transgender vrouw die al meer dan twee
mee te kunnen fietsen.
decennia werkzaam is bij een logistiek bedrijf wordt geconfronteerd met pesterijen en kwetsende grappen door haar collega’s. Zij bevindt zich in transitie en haar directe collega’s, die allen mannen zijn, gaan respectloos met haar om. Ook mag zij van haar werkgever geen werk-rok met binnenbroek dragen op haar werk. Voor haar is dit kledingstuk een expressie van haar genderidentiteit. Zij voelt zich gediscrimineerd en maakt hiervan
Eerst wordt gezegd dat de fietsclub vol zit, daarna
Met hulphond geweigerd door luchtvaartmaatschappij
blijkt al gauw dat ze bang zijn dat de melder de boel ophoudt. Er zijn ook zorgen om de veiligheid. Teleurgesteld en boos neemt de melder contact
Een vrouw die gebruik maakt van een hulphond wil
op met een antidiscriminatievoorziening. Het voelt
een reis boeken. Tot haar verbazing kan zij de reis niet
onrechtvaardig om niet mee te kunnen doen. De
boeken omdat men haar hond niet wil toelaten op de
klachtenconsulent stelt een gesprek voor en heeft
vlucht.
hierin een bemiddelende rol.
melding bij een ADV. Vervolgens gaat meldster met
Zij dient een klacht in bij de luchtvaartmaatschappij
ondersteuning van de ADV in gesprek met haar werkgever. Het gesprek leidt ertoe dat het onderwerp diversiteit, waaronder ook het thema transgender, aan de kaak wordt gesteld in een nieuwsbrief binnen het bedrijf. Daarnaast laat meldster een nieuwe werkrok voor zichzelf maken die voldoet aan de door
Beide partijen staan open voor een gesprek. Tijdens het
maar voelt zich niet serieus genomen en afgewimpeld.
gesprek wordt erkend dat er fouten zijn gemaakt bij de
Daarom maakt zij melding hiervan bij een ADV en op
aanmelding. Dit had nooit mogen gebeuren. De melder
meerdere andere plekken waaronder ook bij diverse
wordt erkend en gehoord in haar discriminatie ervaring
media. Door de druk van mogelijke negatieve publiciteit
en kan zich opnieuw aanmelden bij de fietsclub. Ze is
is het probleem plotseling snel opgelost. Verdere
erg blij dat er een oplossing is gevonden.
interventie van de ADV is niet meer nodig.
werkgever gestelde eisen. Na akkoord van haar werkgever mag meldster de werk-rok dragen op haar werk.
Klant wil in apotheek niet geholpen worden door medewerkster met hoofddoek Een ADV krijgt een melding van een apothekersassistente. Een klant zei tegen haar dat hij niet door haar geholpen wilde worden omdat zij een hoofddoek droeg. Omdat er niemand anders beschikbaar was hielp zij hem uiteindelijk toch. Later kreeg de apotheek een slechte beoordeling op internet van deze klant. Meldster heeft gelukkig veel steun ervaren van haar werkgever en collega’s en op advies van haar werkgever contact met de ADV opgenomen. Aan de apotheker is geadviseerd om deze klant, bij een volgend bezoek, aan te spreken op zijn gedrag. Als het nodig is kan de apotheker deze klant weigeren en een toegangsverbod opleggen.
16
17
STEENWIJKERLAND 5 3 10
Registraties discriminatie Oost-Nederland
1 1 7
4 3 4
6 6 17
Aantal geregistreerde discriminatie-incidenten bij de politie
RAALTE
7 8 12
TIEL 6 3 WEST MAAS EN WAAL 29 4
WEST BETUWE 8 7 16
ZALTBOMMEL 4 2 14
WAGENINGEN 16 13 20
3 6
MAASDRIEL 8 7 7
DRUTEN 2 3 8
ROZENDAAL 0 0 ARNHEM 0 120 92 160
RENKUM 4 3 8
BEUNINGEN 9 6 2 WIJCHEN 8 7 11
RHEDEN 7 5 19
NIJMEGEN 102 88 145
DOESBURG 4 4 4
15 16 37
HENGELO 21 24 30
4 3 3 BERKELLAND 5 3 12
BRONCKHORST 3 2 5
OOST GELRE 2 3 13
DOETINCHEM 12 13 30 MONTFERLAND 7 7 7
OUDE IJSSELSTREEK 10 8 10
BERG EN DAL 6 6 7
HEUMEN 8 5 7
19
AALTEN 2 2 9
OLDENZAAL 7 8 16
ENSCHEDE 53 40 74
HAAKSBERGEN
ZUTPHEN 20 22 30
2 2 6
LOSSER
BORNE 5 2 24
5 3 5
LOCHEM 4 4 7
DINKELLAND
ALMELO
HOF VAN TWENTE
LAND VAN CUIJK
18
WIERDEN 5 1 3
0 0 4
VOORST 3 2 8
WESTERVOORT 6 DUIVEN 3 8 4 2 4 LINGEWAARD ZEVENAAR 9 19 7 14 11 16
OVERBETUWE 6 4 16
8 7 2
RIJSSEN-HOLTEN DEVENTER
BRUMMEN 4 3 2
22 26 45
NEDER-BETUWE 0 0 2
3 5 7
0 1 0
EDE 2 3 0
3 2 8
36 41 43
60 60 98
TUBBERGEN
HELLENDOORN
4 4 17
APELDOORN
BUREN 3 2 6
1 1 5
EPE
6 6 9
BARNEVELD
CULEMBORG
TWENTERAND
4 2 1
PUTTEN
Aantal meldingen over voorval in de gemeente bij een van de ADV’s
HATTEM 0 1 0
OLST-WIJHE NUNSPEET
OMMEN 6 3 5
DALFSEN 3 5 6
2 3 7
ERMELO
NIJKERK 11 8 18
4 3 34
HEERDE
3 2 2
Legenda
HARDENBERG
ZWOLLE 62 61 89
OLDEBROEK
HARDERWIJK 9 10 25
Aantal meldingen door inwoner van de gemeente bij de ADV’s
ZWARTEWATERLAND 3 1 6
KAMPEN 10 9 12
ELBURG
STAPHORST 0 0 11
WINTERSWIJK 7 9 12
5 1 6
Gezamenlijke uitgave Oost-Nederland
Politie
Openbaar Ministerie
Discriminatie.nl - Vizier
Politie-eenheid Oost-Nederland
Openbaar Ministerie
Ariënsplein 1
Europaweg 79
Arrondissementsparket
7511 JX Enschede
7336 AK Apeldoorn
Oost-Nederland
T 0900 8844
Eusebiusbinnensingel 28
I www.politie.nl
6811 BX Arnhem
Hanzeplein 11-27
T 088 699 19 00
8017 JD Zwolle
I www.om.nl IJsselburcht 3 6825 BS Arnhem Arend Noorduijnstraat 15
Mei 2024 Oost-Nederland
6512 BK Nijmegen
Dit is een gezamenlijke uitgave van de antidiscriminatievoorzieningen,
T 085 0734600
Oost-Nederland. Met dank aan het College voor de Rechten van de Mens
I www.vizieroost.nl
voor het beschikbaar stellen van informatie.
Discriminatie.nl Art. 1 Noord Oost Gelderland Prins Willem-Alexanderlaan 1419 7311 GA Apeldoorn
politie-eenheid Oost-Nederland en het arrondissementsparket
De Monitor Discriminatie 2023 Oost-Nederland verschijnt gelijktijdig met 9 andere regionale rapporten en het landelijke rapport Discriminatiecijfers in 2023. Het landelijk rapport Discriminatiecijfers 2023 en alle regionale
T 055 522 55 55
rapporten zijn te vinden op de website van de landelijke vereniging van
I www.art1-nog.nl
ADV’s: www.discriminatie.nl
Discriminatie.nl - Deventer Roggestraat 3 7411 EP Deventer T 0800 0880 I www.mddeventer.nl