St. t.k.n. nr. 4. Coll. rapp. Septembercirculaire gemeentefonds 2022

Datum

Akk.

Bespr.

Overleg

B W W W W S

Aan burgemeester en wethouders Datum: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Team: Naam teammanager: Directie: Raad: Commissie: OR: Communicatie: Bijlage(n): Betrokken teams:

11 oktober 2022 Zaaknummer: W. Stoffer J. Veldkamp Financiën/Beleid K. Hofman mr. P.F.A. Klein Nee Maatschappij en Middelen - TKN Nee Nee Openbaar: Septembercirculaire 2022

57403

Ja

Onderwerp: Septembercirculaire Gemeentefonds 2022 Samenvatting De Septembercirculaire heet beleidsarm te zijn. In de Miljoenennota 2023 is door het kabinet een aantal maatregelen opgenomen die een doorwerking hebben naar het gemeentefonds. Het uitkeringsjaar 2022 valt positief uit ten opzichte van de Meicirculaire. Ook voor 2023-2026 is per saldo sprake van een plus in de algemene uitkering Gemeentefonds. Voor het jaar 2026 zijn incidenteel extra middelen door het kabinet toegekend ter opvang van een deel van de verwachte tekorten in het zogenoemde ‘ravijnjaar’ 2026. Ook hebben de wijzigingen in de toegepaste maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen van het rijk een financieel effect. Hierover bent u via de bijstellingsbrief bij de begroting ook al afzonderlijk geïnformeerd. Advies aan burgemeester en wethouders 1.De Septembercirculaire 2022 voor kennisgeving aannemen en de commissie Maatschappij en Middelen hierover informeren; 2.De financiële gevolgen voor 2022 verwerken in de eerstvolgende kwartaalrapportage;

Collegevergadering van: 18-10-2022 Beslissing college: conform advies

Nummer:

Pagina 1 van 5

-2-

TOELICHTING In de programmabegroting 2023-2026 is de gemeentefondsuitkering geraamd op basis van de meicirculaire 2022. De thans voorliggende septembercirculaire heet beleidsarm te zijn. In de Miljoenennota 2023 is door het kabinet een aantal maatregelen opgenomen die een doorwerking hebben op de hoogte van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Hierna wordt de circulaire gevolgd en worden met name de voor Nunspeet van belang zijnde ontwikkelingen weergegeven. 1. Hoofdpunten Algemene uitkering Deze uitkering wordt voor een groot deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven (trap op, trap af). De jaarlijkse toename of afname van de algemene uitkering wordt het accres genoemd. In de septembercirculaire 2022 zijn de accressen vanaf 2022 weer bijgewerkt. Ook hebben de wijzigingen in de toegepaste maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen van het rijk een financieel effect. Het uitkeringsjaar 2022 valt positief uit ten opzichte van de Meicirculaire. Ook voor 2023-2026 is per saldo sprake van een plus in de algemene uitkering Gemeentefonds. Voor het jaar 2026 zijn incidenteel extra middelen door het kabinet toegekend ter opvang van een deel van de verwachte tekorten in het zogenoemde ‘ravijnjaar’ 2026. Hierover bent u via de bijstellingsbrief bij de begroting afzonderlijk geïnformeerd. 2.

Algemene uitkering Wijziging in de omvang van de algemene uitkering Accres Na de roerige periode van corona waarin de accressen waren vastgeklikt hebben deze nu weer een behoorlijke impact op de financiële situatie van de gemeenten. Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Vervolgens zijn in de septembercirculaire 2022 de accressen vanaf 2022 bijgewerkt. Voor alle jaren vanaf 2023 is sprake van een lichte opwaartse bijstelling van het nominale deel (t.b.v. loon- en prijsstijgingen) van het accres. Voor het jaar 2021 wordt de uitkeringsfactor neerwaarts bijgesteld met 1 punt als gevolg van een grotere stijging dan tot nu toe aangenomen van het aantal huishoudens in de oudere leeftijdsgroep. Voor 2022 is een positieve bijstelling van 14 punten van toepassing. Deze is grotendeels toe te rekenen aan de ruimte onder het plafond van het BTW CompensatieFonds. Voor de jaren 2023-2026 is de berekende belastingcapaciteit 2022 van het CBS verwerkt. Bij de meicirculaire was nog een schatting van deze WOZ waardes opgenomen waardoor er een te lage vermindering op de algemene uitkering is toegepast. Deze bijstelling heeft voor deze jaren een negatief effect van € 312.800.

De resterende verschillen zijn het gevolg van bijstelling van de uitkeringsfactoren in de verschillende jaren. BCF-plafond

-3-

Gemeenten declareren hun BTW bij het BTW CompensatieFonds. Om te voorkomen dat er een open eind regeling ontstaat heeft de rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties van ± € 3,7 miljard. Blijven de gezamenlijke gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het gemeentefonds genomen. Naar inschatting van het ministerie van Financiën declareren gemeenten in 2022 minder BTW dan was voorzien in de meicirculaire 2022. In deze circulaire wordt een voorschot over 2022 verwacht van € 320,9 miljoen. Bij de meicirculaire 2023 volgt de definitieve afrekening over 2022. Voor de begroting 2023-2026 met bijbehorende meerjarenraming is in de meicirculaire 2022 een advies opgenomen dat de raming maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2021, zijnde macro € 335,4 miljoen in alle jaren. De provinciaal toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te gebruiken bij het beoordelen van de begroting. In de Programmabegroting 2023-2026 is een bedrag buiten de circulaire om meegenomen van € 430.000,-. Bij de berekening van de septembercirculaire 2022 blijkt dit € 440.000 te zijn. Bij de septembercirculaire 2023 zal het geactualiseerde bedrag bekend zijn. Eenmalige rijksbijdrage Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwe financieringssystematiek vanaf 2026.

In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Via de algemene uitkering komt € 924 miljoen beschikbaar. Een bedrag van € 76 miljoen wordt toegevoegd aan het BTW-compensatiefonds. Sociaal domein Het Rijk, de VNG en het IPO zijn voor de jaren 2024, 2025 en 2026 overeengekomen dat gemeenten zowel de extra rijksbijdragen voor de jeugdzorg als de geplande bezuinigingen voor 100% in de begroting 2023 opnemen. In de begroting 2022 mochten de gemeenten nog 75% opnemen. Verder zijn afspraken gemaakt over een aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen, waarbij de Rijksoverheid de verantwoordelijkheid heeft om deze besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. De afspraken over de extra rijksbijdragen voor de jeugdzorg dienen alleen voor de verwerking in de begroting 2023 - 2026. Voor de jaren erna blijft onduidelijk of gemeenten 100% mogen blijven ramen, aangezien deze jaren nog niet zijn opgenomen in de richtlijnen van de provinciaal toezichthouder. Maatstaven, Uitkeringsfactor Naast de mutaties in de algemene uitkering die worden veroorzaakt door wijzigingen in de maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen, wordt een deel van de mutatie veroorzaakt door gemeente specifieke wegingscoëfficiënten.

Deze verschillen komen alleen voor wanneer er in de berekende aantallen meerdere mutaties voorkomen. 3 Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Zes nieuwe decentralisatie-uitkeringen zijn in het leven geroepen en in een aantal bestaande decentralisatie en integratie uitkeringen zijn wijzigingen doorgevoerd. Vaak hebben ze betrekking op een specifieke taak voor een beperkt aantal gemeenten. Enkele decentralisatie-uitkeringen hebben ook consequenties voor 2022 en volgende jaren. Voor Nunspeet zijn een 3-tal nieuwe regelingen van toepassing. Het betreft uitkeringen voor de Invoeringskosten Omgevingswet, de Wet kwaliteitsborging bouw en Leerlingenvervoer Oekraïne. Verloop algemene uitkering Gemeentefonds voor 2023-2026 Inkomsten Totaal uitkering 2023 2024

2025

2026

-4-

Totaal septembercirculaire 2022 Totaal meicirculaire 2022 Effect Nieuwe stelposten: Kwaliteitsborging bouw Asiel (inburgering) Ruimte t.o.v. van de meicirculaire

52.277.704

51.431.422

52.078.108

49.014.162

51.659.392 618.312

51.407.468 23.954

52.541.627 -463.519

48.405.289 608.873

23.715 67.330

23.734 52.115

23.734 0

23.555 0

527.267

-51.895

-487.253

585.318

Ontwikkeling sociaal domein 2023 Op dit moment is voor 2022 nog sprake van budgettair neutraal ramen voor het sociaal domein. In het oude coalitieakkoord 2018-2022 is een aanvullend bedrag van € 850.000 opgenomen voor het loslaten van het budgettair neutraal ramen. Via Pauw (de applicatie die de gemeente gebruikt voor de berekeningen van het gemeentefonds) is het niet meer mogelijk deze budgettair neutrale ramingen vanaf 2023 te genereren vanwege de herijking van het gemeentefonds. In feite past dit ook niet bij de gedachte van een algemene uitkering (algemeen dekkingsmiddel). Voor het sociaal domein is er geen bijstelling doorgevoerd naar aanleiding van de uitkomsten van de septembercirculaire. De door de toezichthouder (provincie) toegestane structurele jeugdmiddelen zijn al in de conceptmeerjarenraming 2023-2026 opgenomen.

Financiële gevolgen van de septembercirculaire 2022 Uitkeringsjaar 2022 Na verwerking van de septembercirculaire 2022 Na verwerking van de meicirculaire 2022 Hogere uitkering Het verschil wordt veroorzaakt door: Sociaal domein • Participatie • Jeugdhulp • WMO Stelposten: Gezond in de stad (DU) Voorschoolse voorziening peuters (DU) Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Inburgering (IU) Handhaving quarantaine (DU) Einde lening inburgeringsplichtig (DU) Extra capaciteit BOAs (DU) Uitvoeringskosten klimaatakkoord (DU) Invoeringskosten Omgevingswet (DU) Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) (DU) Leerlingenvervoer Oekraïne (DU) Energietoeslag

Totaal

(Sociaal domein)

51.510.554

18.413.650

49.729.485 1.781.069

18.238.236 175.414

79.461 69.171 26.782 175.414 7.237 353 49.770 2.265 8.819 481 5.695 33.554 216.860 355.531 58.310 11.363 640.794

-5-

Asiel en vreemdelingenvoorziening

landelijke

23.707 1.414.739

Voorschot BCF plafond 2022 Overige mutaties uitkeringsfactor en maatstaven Totaal vrij inzetbaar Totaal

162.200 28.716 190.916 1.781.069

Opgemerkt dient te worden dat, buiten de circulaires om met toestemming van de toezichthouder, bij de opzet van de Programmabegroting 2022-2025 al een bedrag van € 280.000 structureel als BCF voorschot was opgenomen. De werkelijke afrekening komt op een bedrag van € 442.200. Per saldo een aanvulling van € 162.200. Het totale financiële effect van 2022 wordt verwerkt in de eerstvolgende kwartaalrapportage van 2022. Programmabegroting 2023-2026 – procesmatig De behandeling en de vaststelling van de programmabegroting staat gepland voor de raadsvergadering van oktober 2022. In de programmabegroting 2023-2026 is de meicirculaire 2022 verwerkt. De begrotingspositie kan in structurele zin worden beïnvloed door de uitkomst van de septembercirculaire en de kwartaalrapportages. In de programmabegroting is aangegeven dat wanneer deze situatie zich voordoet de raad via afzonderlijke brief zo spoedig mogelijk (medio oktober) zal worden geïnformeerd. Via een afzonderlijk voorstel is dit aan u worden voorgelegd.