St. t.k.n. nr. 3. Coll. rap. Inwonersonderzoek Sociale Basis 2022

Datum

Akk.

Bespr.

Overleg

B W W W W S

Aan burgemeester en wethouders Datum: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Team: Naam teammanager: Directie: Raad: Commissie: OR: Communicatie: Bijlage(n): Betrokken teams:

16 maart 2023 Zaaknummer: 836147 J.M. Elskamp S van den Berg Samenleving/WMO J.C. Bos mr. P.F.A. Klein Nee Ter kennisname aanbieden aan commissie aan commissie maatschappij en middelen van 11 mei 2023 Nee Ja Openbaar: Ja 1. Rapport inwonersonderzoek 2. Persbericht Samenleving

Onderwerp: Inwonersonderzoek Sociale Basis 2022 Samenvatting In December 2022 heeft Reiger Research, in opdracht van de Gemeente Nunspeet, een inwonersonderzoek uitgevoerd naar de sociale basis in Nunspeet. Het onderzoek was gericht op het in kaart brengen van de huidige situatie van de sociale basis. Vragen gingen onder andere over de ervaren verbondenheid in de kernen, de mate waarin inwoners naar elkaar omzien en de mate waarin inwoners zelfredzaam zijn en zichzelf kunnen ontplooien. De resultaten van het onderzoek kunnen enerzijds worden gezien als nulmeting voor de sociale basis, die inzicht verschaft in de huidige situatie rondom de gewenste maatschappelijke effecten zoals omschreven in het beleidsplan. Anderzijds bieden de resultaten handvaten om verder invulling te geven aan het beleid. De vijf gewenste maatschappelijke effecten zijn: • • • • •

Er is een stijging in de ervaren positieve gezondheid. Er is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het welbevinden en ontwikkelen van inwoners. De nodige ondersteuning is structureel, dichtbij en snel beschikbaar. Iedereen heeft dezelfde kansen, ongeacht afkomst of sociaaleconomische positie. Problemen zijn vroegtijdig onderkend, voorkomen of opgelost.

Pagina 1 van 4

-2-

Advies aan burgemeester en wethouders 1. Kennisnemen van het inwonersonderzoek sociale basis, als startpunt voor het versterken van de sociale basis. 2. Het onderzoek ter kennisname aanbieden aan de commissie Maatschappij en Middelen 2. Instemmen met het oppakken van de genoemde focuspunten 3. Instemmen met het versturen van bijgevoegd persbericht

Collegevergadering van: 25-4-2023 Nummer: Beslissing college: Conform advies, met de kanttekening dat wethouder Elskamp het mandaat heeft het persbericht op enkele onderdelen aan te passen / te verduidelijken. TOELICHTING Inhoudelijke toelichting In December 2022 heeft Reiger Research, in opdracht van de Gemeente Nunspeet, een inwonersonderzoek uitgevoerd naar de sociale basis in Nunspeet. Het onderzoek was gericht op het in kaart brengen van de huidige situatie van de sociale basis. Vragen gingen onder andere over de ervaren verbondenheid in de kernen, de mate waarin inwoners naar elkaar omzien en de mate waarin inwoners zelfredzaamheid zijn en zichzelf kunnen ontplooien. De resultaten van het onderzoek kunnen enerzijds worden gezien als nulmeting voor de sociale basis, die inzicht verschaft in de huidige situatie rondom de gewenste maatschappelijke effecten (benoemen) zoals omschreven in het beleidsplan. Anderzijds bieden de resultaten handvaten om verder invulling te geven aan het beleid. Visie, integraal beleidsplan sociaal domein en de sociale basis. In 2021 heeft de gemeenteraad de visie sociaal domein vastgesteld, gevolgd door het integraal beleidsplan sociaal domein. Hierin is onder andere vastgelegd dat we het in de gemeente Nunspeet belangrijk vinden dat iedereen kan meedoen, zich kan ontwikkelen en ondersteuning krijgt als dat nodig is.

Een belangrijke voorwaarde daarvoor is een stevige sociale basis. Daarvoor investeert de raad en het college de komende jaren in de sociale basis van de Nunspeetse samenleving; in de onderlinge betrokkenheid tussen inwoners op diverse plekken. In welzijnswerk, in scholen, in bestaanszekerheid, in gezondheid, in ondersteuning, in preventie en in communicatie richting de inwoners. Vanuit het programma sociaal domein is de ontwikkeling richting een sterke sociale basis ingezet. Hiervoor is onder andere een inwonersonderzoek uitgevoerd om te kijken waar de gemeente Nunspeet staat. Omdat de welzijnsafspraken vernieuwd moeten worden, wordt binnen de planvorming voor de sociale basis eerst de focus gelegd op het welzijnswerk en haar rol in de sociale basis. Uitkomsten onderzoek Het onderzoek was gericht op het verkrijgen van inzicht in de ervaren verbondenheid in de kernen, de mate waarin inwoners naar elkaar omzien en de mate waarin inwoners zelfredzaamheid zijn en zichzelf kunnen ontplooien. Het onderzoek schetst over het algemeen een (redelijk) positief beeld van Nunspeet: • De ervaren sociale cohesie (beoordeeld met een 6,3) ligt rond het landelijk gemiddelde. • Inwoners beoordelen hun gezondheid met gemiddeld een 7,5.

-3-

• • • •

Het deel van de bevolking dat vrijwilligerswerk doet in Nunspeet ligt met 50% ruim boven het gemiddelde. Inwoners zijn over het algemeen positief over hun toekomst. Inwoners weten over het algemeen goed waar ze terecht kunnen voor ondersteuning. Een meerderheid van de inwoners van mening dat er voldoende voorzieningen aanwezig zijn in Nunspeet.

Tegelijkertijd laat het onderzoek ook zien dat een aantal zaken aandacht verdienen. De belangrijkste constatering hierbij is dat er een groep kwetsbare inwoners is die extra aandacht verdient. Het gaat dan om: • Inwoners met een laag inkomen • Inwoners met een uitkering • Inwoners met gezondheidsproblemen • Inwoners die niet in Nederland zijn geboren • Alleenstaanden (en alleenstaande ouders) • 80-plussers Deze groepen ervaren meer eenzaamheid; zijn minder positief over hun toekomst; beoordelen hun gezondheid slechter en zij ervaren minder sociale cohesie. Tot slot vallen een tweetal andere zaken op: • Een kwart van de inwoners vindt het moeilijk tot heel moeilijk om hulp te zoeken. • Bijna de helft van de respondenten geeft aan dat ze door de gemeente niet of onvoldoende betrokken worden bij het maken van plannen voor voorzieningen of activiteiten. Ook is bijna de helft van de inwoners van mening dat de gemeente Nunspeet buurtbewoners onvoldoende helpt bij het realiseren van hun eigen ideeën voor voorzieningen en activiteiten in hun buurt. Inwoners met een inkomen dat onder de € 20.000 ligt en inwoners jonger dan 45 jaar geven eveneens veel vaker aan dat de activiteiten niet passen bij hun behoeften en zij nemen (daardoor) ook veel minder deel aan activiteiten. Communicatie • Persbericht • Het rapport wordt gedeeld en besproken met de betrokken uitvoeringspartners.

Ook zal er zal worden gekeken naar een mogelijkheid om het gesprek in de vorm van een bijeenkomst te organiseren. Evaluatie Zoals omschreven in de visie sociaal domein stelt de Gemeente Nunspeet zich ten doel om een sterke basis te ontwikkelen, waarin meedoen mogelijk is. Wanneer dit niet gaat, of niet vanzelfsprekend is, ondersteunen we elkaar om meedoen mogelijk te maken. De maatschappelijke effecten die ten grondslag liggen aan het beleid zijn dan ook een vertaling van het begrip meedoen. Alhoewel de sociale basis zich hoofdzakelijk begeeft in de sfeer van de eigen kracht van inwoners, collectieve voorzieningen en lichte ondersteuning (onderste drie lagen van de piramide), raakt de sociale basis wel alle maatschappelijke effecten die voor het sociaal domein in het beleidsplan zijn vastgesteld. Dat is omdat de sociale basis veel raakvlakken heeft met de andere beleidsvelden binnen het sociale domein. Hierom is het wenselijk om zicht te houden op de manieren waarop de beleidsvelden enerzijds en de gewenste maatschappelijke effecten anderzijds, elkaar beïnvloeden. Inzicht in het effect van- en de aard van deze verbindingen komt namelijk ten goede aan de effectiviteit van het beleid.

-4-

De resultaten van het onderzoek kunnen dan ook enerzijds worden gezien als nulmeting van de sociale basis, die inzicht verschaft in de huidige situatie rondom de vijf gewenste maatschappelijke effecten. Het voorstel is in dat kader om dit onderzoek elke twee jaar uit te voeren, om zo maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van de sociale basis te kunnen blijven monitoren. Dit stelt de Gemeente in staat om het effect van het beleid op de vastgestelde gewenste maatschappelijke effecten te meten. Dit sluit aan bij het actieplan Sociaal domein (2022/2023), waarin ten doel is gesteld om monitoring te ontwikkelen om inzichtelijk te maken hoe het gaat met de gewenste beweging in het sociaal domein. Anderzijds bieden de resultaten handvaten om verder invulling te geven aan het beleid. Hierin is het niet zo dat de resultaten vragen om een ingrijpende koerswijziging van het beleid, aangezien het College werkt aan het versterken van de sociale basis. Ter illustratie: de gemeente Nunspeet is onlangs aangehaakt bij het landelijke programma een tegen eenzaamheid, waarin samen met uitvoeringspartners wordt gewerkt aan een gerichte aanpak tegen eenzaamheid. Ook wordt nu gewerkt aan een nieuw uitvoeringsplan bestaanszekerheid en schulden.

De resultaten van het onderzoek zullen ook worden meegenomen in de subsidieafspraken die worden gemaakt met de welzijnspartijen, zodat het effect van het welzijnswerk aansluit op de behoeften die uit het onderzoek naar voren komen. De beleidsmedewerkers zullen evalueren in hoeverre een bijeenkomst met de netwerkpartners gewenst, van waaruit keuzes gemaakt gaan worden voor het omzetten van de cijfers in concrete plannen voor de sociale basis. Financiën Het inwonersonderzoek is en zal worden gefinancierd vanuit het Programma Sociaal Domein.