St. t.k.n. nr. 3. Bijlage Rapportage Coaching en doorontwikkeling Mantelzorgcentrum Nunspeet (geanonimiseerd)
Tekst van het document
Van Steunpunt Mantelzorg tot Mantelzorgcentrum Nunspeet
Coaching en doorontwikkeling
1
Colofon Opdrachtgever
Gemeente Nunspeet
Auteur(s)
Natalia Vermeulen, Therese Suidman
Informatie bij
Natalia Vermeulen, n.vermeulen @mantelzorg.nl, 06 291 425 67
Datum
17 november 2023
Versie
Definitieve versie
MantelzorgNL PRO ondersteunt alle professionals die met mantelzorg te maken hebben. MantelzorgNL PRO komt voort uit en werkt nauw samen met Vereniging MantelzorgNL.
2
Inhoudsopgave Colofon
.. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . ..
2
Samenvatting
. .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. ..
4
1. Aanleiding
.. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. ..
5
2. Proces en behaalde resultaten 3. Conclusies en aanbevelingen 3. v b h
.. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. ..
6
. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. ..
9
. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .
3. 2 Uitvoering en vorm van individuele mantelzorgondersteuning 3. 3 Uitvoering en vorm van lokaal samenwerken
.. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . ..
10
.. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . ..
11
3. 4 Positie van het Mantelzorgcentrum in lokale setting
. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . ..
12
. .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. .
13
. .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. .
14
3. 5 Besteding van extra subsidieregeling 3. 6 Projectmatig werken
3. 7 Website van het Mantelzorgcentrum Nunspeet
. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . ..
14
. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. .
15
. .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. .
16
3. 8 samenwerking m uv Tot slot
Dankwoord Bijlagen
3
Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
. .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . ..
16
.. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. . .. .. . .. . .. . .. .. .
17
Samenvatting In gemeente Nunspeet is in de periode februari 2022 tot maart 2023 een transitietraject gerealiseerd waarbij het steunpunt mantelzorg belangrijke stappen heeft gezet in de doorontwikkeling naar een expertisecentrum mantelzorg, het huidige Mantelzorgcentrum Nunspeet. Het traject werd begeleid door adviseurs van MantelzorgNLpro in nauwe samenwerking met het team van het steunpunt, bestuurders van betrokken organisaties, beleidsmedewerkers en wethouder van gemeente Nunspeet, mantelzorgers en maatschappelijke partners. Er is een breed gedragen visie en missie op integrale mantelzorgondersteuning gevormd: Elke mantelzorger in de gemeente Nunspeet wordt gezien en voelt zich gesteund.
Op basis daarvan is nagedacht over hoe de vernieuwde denk- en werkwijze te implementeren in de werkzaamheden van de teamleden. Er zijn keuzes gemaakt over een palet aan ondersteuning voor individuele mantelzorgers en de wijze waarop maatschappelijke partners gemotiveerd en gefaciliteerd kunnen worden om vanuit hun eigen beroep verantwoordelijkheid te nemen voor het erkennen, herkennen en faciliteren van mantelzorgondersteuning in Nunspeet, met oog op ieders belang en mogelijkheden. Dit allemaal in samenspraak met betrokken partners en mantelzorgers.
4
1. Aanleiding Gemeente Nunspeet wil komende jaren nadrukkelijk investeren in het integraal werken, aandacht voor inclusiviteit binnen de samenleving en preventie.1 Mantelzorgondersteuning is daar een onderdeel van. Gemeente Nunspeet wil met mantelzorgondersteuning een beweging naar preventief werken maken, om via verschillende wegen meer mantelzorgers te bereiken. Met als uiteindelijk resultaat dat expliciete aandacht voor mantelzorg(ers) integraal deel uit maakt van het werk van alle professionals en sociale verbanden in de gemeente. Naar aanleiding van de uitkomsten uit het adviestraject Mantelzorgondersteuning in Nunspeet (mei 2021),2 de uitkomsten uit onderzoeken op het gebied van mantelzorg 3 en op verzoek van het steunpunt mantelzorg Nunspeet, heeft gemeente Nunspeet op 21 december 2021de opdracht 4 bij MantelzorgNLpro belegd om de medewerkers van het steunpunt te begeleiden en coachen gedurende de eerste stappen richting de doorontwikkeling naar een Expertisecentrum Mantelzorg, hierna te noemen Mantelzorgcentrum Nunspeet.
MantelzorgNLpro heeft naar aanleiding van de opdracht en in samenspraak met het steunpunt mantelzorg Nunspeet een plan van aanpak opgesteld.5 Het mag duidelijk zijn dat het transitieproces van het steunpunt mantelzorg naar een plek waar alle expertise en kennis op het gebied van mantelzorgondersteuning met elkaar wordt gebundeld en uitgedragen, een forse opgave is 6 Het vraagt om een omslag in het denken en werken van zowel het team als professionals en mantelzorgers. De beweging/transitie zal enkele jaren in beslag nemen en zal uiteindelijk leiden tot uitvoering van de missie van het Mantelzorgcentrum en aangesloten partners: El .
Leeswijzer: Deze rapportage schetst de reeds doorlopen stappen en bevat aanbevelingen voor het versterken,
verduurzamen en doorontwikkelen van de bestaande dienstverlening van het Mantelzorgcentrum Nunspeet. Ook geeft de rapportage een inkijk in mogelijke vervolginvesteringen. De rapportage is tot stand gekomen in nauwe samenwerking tussen het team van het Mantelzorgcentrum Nunspeet, gemeente Nunspeet en MantelzorgNLpro
1 lntegraal
beleidsplan sociaal domein 2022-2025 gemeente Nunspeet | Lokale wet- en regelgeving (overheid. nl) https://lokaleregelgeving. overheid. nl/CVDR696897/1 Raadsakkoord-2022-Digitaal. pdf (nunspeet. nl) 2 Rapportage Mantelzorgondersteuning in Nunspeet. pdf 3 Blijvende bron van zorg | Publicatie | Sociaal en Cultureel Planbureau (scp. nl) Bezorgd naar school | Publicatie | Sociaal en Cultureel Planbureau (scp. nl) Passende zorg voor ouderen thuis | Publicatie | Sociaal en Cultureel Planbureau (scp. nl) 20212112_opdracht 4 MantelzorgNL coaching
Plan van aanpak Nunspeet. pdf 5 6 Zie bijlage 1 Definitie
5
Expertisecentrum Mantelzorg
2. Proces en behaalde resultaten Ondergenoemde resultaten zijn tot stand gekomen in nauwe samenwerking en afstemming met de medewerkers van steunpunt mantelzorg Nunspeet, de bestuurder van welzijnsorganisatie Het Venster en de adviseurs van MantelzorgNLpro. Het proces begon met collectieve teamsessies en individuele gesprekken. Een viertal collectieve teamsessies over:
✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Benodigdheden en randvoorwaarden om het omslagproces naar een expertisecentrum daadwerkelijk te starten. Rollen, taken en verantwoordelijkheden in de verschuiving van steunpunt naar expertisecentrum. Individuele competenties: aanwezige kennis, vaardigheden, ervaring, talenten en ambities binnen het team. Toekomstbeeld expertisecentrum: taken en thema’s vasthouden en loslaten, hoe een “toekomstproof” ondersteuning te organiseren passend binnen de al zo sterk aanwezige sociale cohesie onder de inwoners van gemeente Nunspeet. Individuele gesprekken over aanwezige competenties en wat eenieder nodig heeft om nieuwe rollen en taken uit te voeren. In gezamenlijkheid kennis en ervaring opgehaald bij vier andere Expertisecentrums mantelzorg. 7
Middels de uitkomsten uit de collectieve sessies en individuele gesprekken zijn volgende stappen gezet • •
Missie, visie en strategische doelen vastgesteld. 8 Advies m. b. t. communicatie opgesteld. 9
7 Zie bijlage 8 Zie bijlage
2 voor een overzicht 3 Missie, visie en strategie
Communicatieplan 9 Mantelzorgcentrum Nu
6
•
Model van het Nunspeets Mantelzorgcentrum is vastgesteld.
•
De rollen, taken en werkzaamheden zijn nader uitgewerkt in expertise, tijd en intensiteit. in Op 11 oktober 2022 hebben 25 maatschappelijke partners deelgenomen aan een bijeenkomst
•
de transitieplannen werden geïntroduceerd en input uit het werkveld is opgehaald voor het opstellen van een activiteitenplan 2023. 10 Planning voor het Mantelzorgcentrum 2023 uitgewerkt met input vanuit het werkveld en landelijke ontwikkelingen. Er is gestart met bouw van een nieuwe website met toegankelijk aanbod en informatie en advies voor zowel mantelzorgers als beroepskrachten, Mantelzorgcentrum is voorzien van nieuw logo en huisstijl Medewerkers van het steunpunt mantelzorg zijn actief bezig met een professionaliseringsslag middels het volgen van bijscholingen en trainingen. Maandelijks is er een 2uur durend overleg met alle teamleden over het doorontwikkelen van het Mantelzorgcentrum. Hierbij gaat het over zaken als monitoren en bijsturen van de voortgang van de planning en samenwerkingsafspraken, evaluatie en het uitstippelen van vervolgacties. Uitgangspunt voor het ondersteunen van mantelzorgers is 3 individuele gesprekken, om vervolgens samen met de mantelzorger te bezien wat de opbrengst van de gesprekken is en waar nog acties of doorverwijzingen ondernomen moeten worden. Een uitzondering vormen dementietrajecten waar langdurige begeleiding in samenwerking met andere betrokken beroepskrachten wenselijk is.
Er is een actieve samenwerking met een lokaal marketingcommunicatiebureau voor advisering en ontwikkeling van communicatiematerialen, het positioneren van het Mantelzorgcentrum in de Nunspeetse samenleving etc. Het coachingstraject van MantelzorgNLpro is afgerond op 23 maart 2023 met een officiële opening van het Mantelzorgcentrum. Hierbij waren zo’n 100 personen aanwezig waaronder mantelzorgers, wethouder Jennifer Elskamp, bestuurders, beroepskrachten en pers. 11 waar
• • • • •
•
•
•
10 Zie bijlage 5 Verslag bijeenkomst met de stakeholders 11 Opening Mantelzorgcentrum Nunspeet op 23 maart 2023 - Mantelzorg
7
(mantelzorg-nunspeet. nl)
•
Op 23 maart hebben 42 directeur/bestuurders van organisaties in het sociaal domein, zorginstellingen, zorgorganisaties en werkgevers het Mantelzorg Akkoord Nunspeet ondertekend. 12
12 Mantelzorg-Akkoord-Nunspeet-ondertekend-20-juni-2023. pdf
8
(mantelzorg-nunspeet. nl)
3. Conclusies en aanbevelingen VERNIEUWEN
van oorspronkelijke
werkwijze
Het traject is gestart met een interne beweging. Het enthousiasme en de motivatie van de teamleden en de bestuurder van moederorganisatie Het Venster om dit traject te starten, waren zichtbaar. Er werd professioneel met elkaar samengewerkt en afgestemd met oog op ieders kwaliteiten en talenten. Echter een meerjarige doorontwikkeling is afhankelijk van vele actoren en een transitie is een lerende praktijk. De werkafspraken zijn vernieuwd maar logischerwijze niet in beton gegoten. Een vernieuwde denk- en werkwijze vraagt van de teamleden deels andere invulling te geven aan persoonlijk leiderschap en het bewaken van de balans tussen de individuele mantelzorgondersteuning en domeinoverstijgend, integraal werken. Van de coördinator wordt nog eens extra gevraagd de teamleden continu uit te nodigen en uit te dagen om bij te dragen aan de innovatie van de werkzaamheden van het
Mantelzorgcentrum en het uitvoeren van werkzaamheden welke bijdragen aan de gezamenlijk opgestelde visie en strategische doelstellingen. Deze beweging blijft alleen in gang wanneer alle teamleden, de ‘bewegingmakers’, nauw samenwerken en continu de voortgang, nieuwe ontwikkelingen en gemaakte afspraken evalueren. Immers, de transitieperiode is en blijft een lerend proces. Daarop voortbordurend hierbij de aanbevelingen : • • • •
•
9
Continueer de eigen professionele doorontwikkeling aan de hand van de verdeling van rollen en taken. Denk daarbij aan bijscholing, kennisuitwisseling met andere organisaties etc. Stel een inwerkbeleid op voor personele wisselingen. Heb oog voor het behoud van en wees transparant over ieders taken en rollen. Hierbij een aanbeveling t. a. v. de rolverdeling
Bestuurder van het
Coördinator: Mantelzorg-
Venster
centrum
Uitvoerders: Mantelzorgconsulenten
Stel samen een werkagenda op met afspraken over periodieke teamoverleggen en overleggen met de bestuurder en collega’s van Het Venster. Doel is het beter integreren van de aandacht
voor de • • •
mantelzorger en mantelzorgondersteuning in het werk van maatschappelijk werkers en vrijwilligers. Voer binnen het team intervisie en casuïstiekbespreking uit (minimaal 4x per jaar). Maak afspraken over inzet van extra subsidie 13 t. b. v. de transitieperiode. Indien wenselijk maak gebruik van de expertise van een teamcoach.
We leren niet uit
ervaring maar uit reflectie erop.
3. 2 Uitvoering en vorm van individuele mantelzorgondersteuning Gedurende het traject heeft het team unaniem de wens uitgesproken om de reguliere werkzaamheden van het steunpunt mantelzorg voort te zetten. De individuele ondersteuning van de mantelzorgers, het bieden van lotgenotencontact en een activiteitenaanbod zal ook in het toekomstig Mantelzorgcentrum hoog in het vaandel staan. Tegelijkertijd werd er duidelijk dat er ruimte moest komen voor het (door)ontwikkelen van het Mantelzorgcentrum Nunspeet zonder in te leveren op de kwaliteit van het aanbod van de huidige mantelzorgondersteuning. De uitvoering van de reguliere werkzaamheden moest daarom in een andere vorm worden gegoten. Hierbij enkele aanbevelingen voor het creëren van ruimte voor het realiseren van integrale mantelzorgondersteuning met behoud van ondersteuning aan individuele mantelzorgers. Aanbevelingen: •
Neem als uitgangspunt de werkwijze van drie individuele gesprekken per mantelzorger.
Soms zullen er meer gesprekken nodig zijn, bijvoorbeeld in ondersteuning van GGZ-
Beschikking 13 subsidieverlening verste
10
•
✓ ✓ ✓ ✓ •
•
•
•
•
mantelzorgers of mantelzorgers met een naaste met dementie. Maatwerk bieden blijft uiteraard van belang. Voer in de gesprekken de volgende stappen uit: Breng de ondersteuningsbehoefte van de mantelzorger(s) in kaart middels een intakegesprek. Heb daarbij aandacht voor specifieke gebieden zoals financiën, wonen, werk, zorg en welzijn. Kies een geschikte interventie en/of verwijs (warm) door. Werk methodisch en aar passend systeem/netwerk gericht. Zo bereik je meerdere mantelzorgers en is de zorg binnen de familie en het netwerk beter op elkaar afgestemd. 14 Maak afspraken over monitoring, evaluatie en registratie. Heb aandacht voor verspreiding van informatie en advies. Niet iedereen is digitaal vaardig, veel mantelzorgers vinden het prettig om een folder met informatie over ondersteuningsmogelijkheden te ontvangen. Betrek de expertise en achterban van de maatschappelijke partners en burgers bij het organiseren van lotgenotencontact en ander activiteitenaanbod. Idealiter voelen burgers 15 en maatschappelijke partners zich in de toekomst voldoende uitgenodigd om zelf aan de slag te gaan met activiteiten of lotgenotencontact. Het Mantelzorgcentrum kan deze ambities aanjagen en het nodige faciliteren.
Denk bijvoorbeeld aan het actief uitnodigen tot dergelijke acties, het beschikbaar stellen van ruimte, verspreiding van informatie via eigen communicatiekanalen en het delen van kennis uit eerdere ervaringen. De inspanningen zullen op lange termijn leiden tot het versterken van persoonlijke, gemeenschappelijke en institutionele sociale basis in Nunspeet. Blijf ook in de toekomst zo gemotiveerd en oprecht betrokken bij de mantelzorgers en diens naasten zoals nu al het geval is. De huidige individuele mantelzorgondersteuning in gemeente Nunspeet is landelijk gezien van hoog niveau. Effectieve individuele mantelzorgondersteuning vraagt om maatwerk en meestal ook specifieke kennis. Wees je er altijd van bewust dat niet alleen jij, maar ook een tal van andere professionals passende ondersteuning kunnen bieden. Bijvoorbeeld een schoolmaatschappelijk werker, casemanager dementie, een GGZ-familie- ervaringsdeskundige etc. Met een (warme) doorverwijzing borg je de wederkerigheid van de onderlinge samenwerking. Verzamel signalen van mantelzorgers en pas het ondersteuningsaanbod daarop aan.
VERGROTEN
van draagvlak
binnen de samenwerkingsverbanden, verder profileren en positioneren
van het Mantelzorgcentrum
3. 3 Uitvoering en vorm van lokaal samenwerken De wijze waarop de teamleden van het Mantelzorgcentrum samenwerkingsafspraken aangaan met lokale partners, zal doorslaggevend zijn voor de groei en positie van het Mantelzorgcentrum in de Nunspeetse samenleving. Het Mantelzorgcentrum kan niet als enige partij de faciliterende en uitvoerende rol op de schouders nemen. De uitdaging zit in het in beweging brengen en houden van de
samenwerkingspartners voortkomend uit het Mantelzorg Akkoord, in hen faciliteren en gezamenlijke doelen bereiken.
Aanbevelingen m. b. t. lokaal samenwerken:
14 Studio
Familiezorg - Methode Familiezorg Netwerkcoach - MantelzorgNLpro 15 De mogelijkheden van zelfhulpgroepen | Movisie 11
• •
•
•
•
• •
• •
•
Begin bij organisaties waarmee er al warme contacten zijn of organisaties die uit zichzelf contact leggen. Actieve samenwerkingspartners en nieuwe partners sluiten aan bij activiteiten wanneer het onderwerp hen raakt en een ambitie aanspreekt. Denk daarom bij alle initiatieven aan een winwin verhouding en kies thema’s in samenspraak met partners. Equipeer alle betrokkene partners: Organiseer themabijeenkomsten in de vorm van leerervaringen waar alle betrokkenen niet de antwoorden voorgeschoteld krijgen, maar zelf juist op onderzoek gaan, iets meemaken/leren van het gekozen thema en waar zij mogen meepuzzelen. De uitkomsten dienen vervolgens als input voor het opstellen van (een uitbreiding of bijsturing van) een gezamenlijke aanpak. Betrek bij het opstellen en uitvoeren van het jaarlijks activiteitenplan relevante partners en mantelzorgers. Pak het systematisch aan, bijvoorbeeld door het gebruik van een tool voor leren 16 en verbeteren van de samenwerking. Maak ook met nieuwe partners steeds weer duidelijke afspraken. Wie heeft welke rol en taken? Wanneer is het doel bereikt? Hoe worden de resultaten geborgd binnen de betrokken organisaties? Etc. Kijk door de ogen van de ander: welk gezamenlijk belang heeft het netwerk? What’s in it for them? Deel de verhalen en maak de successen zichtbaar, zowel intern als extern.
Zo groeit de aandacht en versterkt de positie van het Mantelzorgcentrum en betrokken partners. Nieuwe samenwerkingspartners zullen gemotiveerd raken door de succesverhalen. Bepaal de positie en rol van het Mantelzorgcentrum in het lokale veld m. b. t. (bestaande) netwerken, zie 3. 4. Stel enerzijds doelen/activiteiten ter verbetering van samenwerking en verrijking van de kennis bij de partners t. a. v. mantelzorgers, en bewaak anderzijds hoe deze inspanningen zullen bijdragen aan het behalen van de visie van het Mantelzorgcentrum en de ambities uit het Mantelzorg Akkoord. Werk daarbij projectmatig, dat maakt voor eenieder helder wat de aanleiding is en wat het doel, de randvoorwaarden en eventuele risico’s van de uitvoerende werkzaamheden zijn. Vraag regelmatig feedback aan de mantelzorgers en partners. Evalueer en stel bij waar nodig.
3. 4 Positie van het Mantelzorgcentrum in lokale setting Een netwerk rondom mantelzorgondersteuning klinkt mooi, maar een speelveld is niet automatisch een netwerk. Een speelveld betekent niets anders dan een groep organisaties en partijen die op hetzelfde thema werken. Een netwerk betekent dat er ook wordt gecommuniceerd, samengewerkt en vraagstukken worden opgelost. Een netwerk heeft altijd een vorm van aansturing of regie nodig om daadwerkelijk tot het oppakken, oplossen van vraagstukken en het samenwerken te komen. Het Mantelzorgcentrum heeft dan bewuste de rol van de coördinator van de mantelzorgondersteuning in gemeente Nunspeet op zich genomen. Dat betekent dat er gewerkt wordt aan:
•
De positionering van de mantelzorgondersteuning binnen de werkzaamheden van maatschappelijke partners. Het (mede)ontwikkelen en uitvoeren van strategisch mantelzorgbeleid. Creëren van de juiste randvoorwaarden voor het ontstaan van interne en externe netwerken.
•
Aansturing en dagelijkse begeleiding van individuele mantelzorgondersteuning.
• •
Dat vraagt om helder beeld van eigen rol, de mogelijkheden, uitdagingen en beperkingen:
16 Stilstaan
12
bij lokale samenwerking rondom mantelzorgondersteuning. pdf (movisie. nl)
Mantelzorgcentrum als coördinator Vo
•
Gedeelde verantwoordelijkheid met maatschappelijke partners Hogere mate van samenwerking
•
Gemiddelde mate van kennisuitwisseling
•
Nadelen: • •
Zelf de kar moeten trekken. Hoge mate van verantwoordelijkheid voor het resultaat.
Aanbevelingen m. b. t. het eigen maken van de coördineerde rol: •
Wees trots op de eigen organisatie en draag dat uit.
•
Maak duidelijk welke urgentie er is voor een brede integrale aanpak van de mantelzorgondersteuning. Maak duidelijk welke onmisbare en noodzakelijk bijdrage mantelzorgers hebben in het ondersteunen van de kwetsbare bewoners. Heb daarbij actuele cijfers en uitkomsten uit onderzoeken paraat. De omloopsnelheid van personeel in de zorg en het sociaal domein is hoog, wees je ervan bewust dat het voeren van gesprekken met maatschappelijke organisaties en afstemming met elkaar een blijvend onderdeel is van de opdracht van het Mantelzorgcentrum. Neem voortouw in het aanjagen van de samenwerking en wees een gelijkwaardig partner in de uitvoering. Werk in vertrouwen samen met de partners. Zet in op deskundigheidsbevordering bij de maatschappelijke partners, vrijwilligers en ervaringsdeskundige mantelzorgers. Bouw aan netwerken met een specifiek thema, werk projectmatig en stem de projectleiding af, (voorbeeld: Mantelzorgcentrum & Vrijwilligersplein Land van Cuijk). Deel successen, hoe klein ook. Denk bij doelstellingen aan haalbaarheid, implementatie en borging. Soms moet je vertragen om uiteindelijk te kunnen versnellen.
•
• • • • • •
3. 5 Besteding van extra subsidieregeling Gemeente Nunspeet heeft besloten om in de periode 2023-2025 een extra subsidie aan het Mantelzorgcentrum te verlenen van € 27. 258,- voor bestendiging en afronding van deze transformatie naar expertisecentrum. Aanbevelingen: •
• •
• •
13
Gebruik de subsidie ter versterking van de positie als kenniscentrum: Zet het aanvullend abonnement van MantelzorgNL voort, dat biedt toegang tot informatieproducten, gratis kennisbijeenkomsten, trainingen en advies op maat. Ontwikkel in samenspraak met partners producten en diensten ter verbetering van de kennis en dienstverlening van de lokale partners. Houd het digitale platform actueel en toegankelijk, investeer in filmpjes, ervaringsverhalen, infographics etc. Houd het toegankelijk voor laaggeletterden en bewoners met een migratie achtergrond. Faciliteer bijeenkomsten voor mantelzorgers, beroepskrachten en bestuurders. Investeer in ervaringsdeskundigheid van een aantal mantelzorgers en maak hier gebruik van tijdens de bijeenkomsten op scholen, bij werkgevers etc.
VERSNELLEN door projectmatig werken gezamenlijke doelen behalen, impact monitoren en bijsturen 3. 6 Projectmatig werken Mantelzorgondersteuning is een breed begrip. Specifieke groepen mantelzorgers ervaren specifieke ondersteuningsbehoeften. De wijze waarop ze balans ervaren tussen draagkracht en draaglast speelt daarbij een doorslaggevende rol. Projectmatig werken is een beproefde manier om op controleerbare wijze iets tot stand te brengen. Het gaat om het stellen van meetbare doelen en het tijdelijk bij elkaar brengen van verschillende disciplines om het gestelde resultaat te halen. Met behulp van een startnotitie, het formuleren van een beoogd resultaat en afbakening, verdeling van bevoegdheden, een planning en de wijze van het meetbaar maken van effecten, worden resultaten sneller en efficiënter bereikt. Dat motiveert alle betrokkenen, zowel intern als extern. Aanbevelingen: • • •
•
•
Laat minimaal twee teamleden een opleiding projectmatig werken volgen. Zij kunnen vervolgens
andere teamleden meenemen in de werkwijze Pas de methode toe op alle toekomstige (samenwerking)projecten. Maak onderscheid tussen strategische meerjarendoelstellingen op thema’s/lijnen en projecten. Voorbeeld: ondersteuning aan jonge mantelzorgers is een thema waar langdurig aandacht naar uit zal gaan. Binnen dat thema kan jaarlijks een project(en) uitgevoerd worden. Deze leiden telkens weer tot het behalen van de strategische meerjarendoelstellingen. Het monitoren van impact van de geboden (preventieve) mantelzorgondersteuning is een uitdaging. Onze aanbeveling is dan ook om een klankbordgroep met mantelzorgers op te zetten, bijvoorbeeld per specifieke doelgroep (mantelzorgers met zorgontvanger in een verpleeghuishuis, werkende mantelzorgers etc. ) Door hen regelmatig te bevragen op de ervaren mantelzorgondersteuning en deze uitkomsten te monitoren, kan er op een langere termijn een conclusie gevormd worden. Een andere mogelijkheid is werken met vragenlijsten, bijvoorbeeld EDIZ, EDIZ-plus of Positieve Gezondheid. Door het periodiek laten invullen van de vragenlijsten door mantelzorgers, wordt waardevolle informatie ontsloten.
BORGEN door nemen van regie en wat meer “boven hangen. ” De partners en mantelzorgers voorzien van actuele informatie.
3. 7 Website van het Mantelzorgcentrum Nunspeet Eén van de uitdagingen is ongetwijfeld het loslaten van een deel van de verantwoordelijkheid voor de mantelzorgondersteuning en het toelaten van andere partijen die vanuit hun eigen rol en mogelijkheden aan de mantelzorgondersteuning zullen bijdragen. Hoe meer partners betrokken raken bij mantelzorgondersteuning in Nunspeet, des te belangrijker het wordt de website actueel te houden en zo in te richten dat alle kennis, informatie en advies wordt gebundeld voor zowel mantelzorgers als professionals. Daarnaast is het te verwachten dat steeds meer mantelzorgers zelfstandig op zoek gaan naar digitale
informatie en advies. Dit is nu al veelal het geval bij werkende mantelzorgers. Hoe faciliteer je mantelzorger en beroepskrachten op een toegankelijke wijze? Aanbevelingen:
14
•
•
•
Richt de website in met een duidelijke verdeling van informatie voor mantelzorgers en voor professionals. Vul de website met lokale informatie en verwijs voor algemene informatie door naar bijv. de website van MantelzorgNL en MantelzorgNLpro. Practice what you preach: Zet je eigen organisatie niet op een voetstuk. Je bent een onderdeel van een groep gelijkwaardige partners die gezamenlijk een breed pakket aan mantelzorgondersteuning in Nunspeet bieden. Jouw rol is die van aanjager, facilitator en coördinator. De partners hebben toegang tot het platform en plaatsen en onderhouden relevante informatie. Verwijs in folders, websites en andere informatiematerialen voor algemene vragen (bijv. over vergoedingen, wettelijke regelingen etc. ) naar de Mantelzorglijn van MantelzorgNL. 17 Hier werken ervaren mantelzorgmakelaars die als voorliggend veld ingezet kunnen worden om informatie en advies aan mantelzorgers en professionals te verstrekken.
3. 8 Samenwerking met partners. Om mantelzorgondersteuning op integrale wijze vorm te geven geeft het Mantelzorgcentrum kennis en expertise over mantelzorg door aan beroepskrachten. Daarnaast werkt het met de partners samen aan het faciliteren van goede mantelzorgondersteuning. Om beide doelstellingen te behalen is het Mantelzorgcentrum afhankelijk van het draagvlak bij de bestuurders van de partnerorganisaties. Zij zullen het beleid, prioritering, tijd- en financiële investering medebepalen. Aanbevelingen: • •
• •
Investeer in kennismaking met de betrokken bestuurders uit het Mantelzorg Akkoord. Dat kan op
individueel niveau maar ook in groepsverband. Plan een periodiek (jaarlijks) evenement in waarop alle voorafgaande inspanningen en toekomstige plannen door de samenwerkingspartners worden gepresenteerd en betrek hierin ook de mantelzorgers en ervaringsdeskundigen. Informeer bestuurders over de rol van het Mantelzorgcentrum binnen de lokale samenwerkingsverbanden. Vraag de bestuurders regelmatig om feedback op de mate van samenwerking en behaalde resultaten.
17 https://www. mantelzorg. nl/onderwerpen/ondersteuning/mantelzorglijn-voor-al-je-vragen-over-
mantelzorg/
15
Tot slot Dankwoord Dit rapport gaat over de wijze waarop in de gemeente Nunspeet gewerkt wordt aan preventie en integrale ondersteuning van mantelzorgers met in de hoofdrol een tomeloos enthousiast team van toenmalig steunpunt mantelzorg en bestuurder van Het Venster. Zij hebben sterke intrinsieke motivatie en oprecht geloof getoond in het belang van sociale cohesie en integrale samenwerking in gemeente Nunspeet. Zij hebben gedisciplineerd gewerkt aan het realiseren van Mantelzorgcentrum in Nunspeet, een plek waar mantelzorgers en maatschappelijke partners terecht kunnen voor ondersteuning en advies. Hiermee vervullen zijn een voorbeeldfunctie voor andere mantelzorgondersteunende organisaties in Nederland. Respect! Wees er ook trots op en zet door! Wij zijn alle betrokkenen dankbaar voor hun medewerking. Mantelzorgers, maatschappelijke partners, beleidsmedewerkers en de wethouder van gemeente Nunspeet hebben tijd vrijgemaakt en persoonlijke verhalen en verbetersuggesties gedeeld met ons en het gehele team. Jullie hebben de transitie van het steunpunt mantelzorg tot een Mantelzorgcentrum mogelijk gemaakt. Heel hartelijk dank voor de prettige samenwerking!
Natalia Vermeulen en Therese Suidman Adviseurs MantelzorgNLpro Zeist, 17 november 2023
16
Bijlagen Bijlage 1 Definitie
Expertisecentrum Mantelzorg Is dé
vindplek voor informatie, advies en ondersteuning gebied van mantelzorg Is een echte netwerkorganisatie. Investeert veel in de relatie met gemeentelijke instellingen en zorgorganisaties die zorgvragers en mantelzorgers tegenkomen. Maar ook scholen, werkgevers etc. worden
*
op het *
betrokken.
nauw e
_
Verbindt lokale
en
regionale
initiatieven rond het thema
mantelzorg.
Bijlage 2 Overzicht
bezochte
van
organisaties
Organisatie
Datum
8-7-2022 12-7-2022 12-7-2022
Gemeente
Vertegenwoordiger
| VMCA Almere | MVT Arnhem
5-9-2022
Centrum van
Mantelzorg
Functie
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
Purmerend
(geanonimiseerd) NN
Land
Cuijk
MOD
(geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) (geanonimiseerd)
Bijlage 3 Missie, visie
en
strategie Mantelzorgcentrum Nunspeet
Missie: Elke
mantelzorger in gemeente Nunspeet
wordt
gezien
en
voelt zich
gesteund.
Visie:
Wij zijn
netwerkorganisatie In de gemeente Nunspeet. Samen met maatschappelijke partners, professionele netwerken, ondernemen we acties in het belang van mantelzorgers in de gemeente Nunspeet en degenen voor wie zij zorgen. Hierbij houden we rekening met de aanwezige een
informele
en
diversiteit.
Wij versterken professionals, mantelzorgers, vrijwilligers en vraagstukken rond mantelzorgondersteuning.
andere
Door
overbelasting
aan
het aanbieden de kwaliteit
van
van
passende ondersteuning
het leven
van
willen
we
burgers
in het omgaan
voorkomen
en
met
dragen we bij
alle betrokkenen.
Strategie: e
e
17
Ondersteuning aan mantelzorgers door: individuele gesprekken; ontmoeting met lotgenoten; waardering; verbinden van mantelzorginitiatieven. Informatie en advies rond mantelzorgvraagstukken, zowel vraag- als aanbodgericht, aan mantelzorgers, professionals uit alle sectoren, verenigingen, vrijwilligers, kerken en andere burgers. Hierbij blijft het Mantelzorg Centrum actief op de hoogte van en beweegt mee met actuele ontwikkelingen.
Profilering/op de kaart zetten van mantelzorgondersteuning door: het belang van mantelzorgondersteuning actief op de agenda van relevante partijen te plaatsen en
te
houden;
het informeren
van
alle sectoren
over
mantelzorgondersteuning
door middel
van
verschillende
communicatiekanalen.
Trainingen/workshops aan mantelzorgers, professionals en andere relevante partijen; Onderzoek naar trends en behoeften op het gebied van mantelzorgondersteuning.
(geanonimise rd)
(geano im se rd)
(geanonimise rd) 20
de N