St. t.k.n. nr. 2. Coll. rap. Subs. aanvr. St. Bibliotheek Noordwest Veluwe

Datum

Akk.

Bespr.

15 mei 2022 Zaaknummer: M.W. Storteboom /L. van der Maas M.E. van de Kolk-Hillebrand Samenleving/Kunst- en Cultuur J.C. Bos mr. P.F.A. Klein Nee Maatschappij en Middelen - TKN Nee Ja Openbaar: divers , Financiën,

4819

Overleg

B W W W W W S

Aan burgemeester en wethouders Datum: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Team: Naam teammanager: Directie: Raad: Commissie: OR: Communicatie: Bijlage(n): Betrokken teams:

Ja

Onderwerp: Subsidieaanvraag 2022 Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe (bibliotheekwerk) Samenvatting Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe (hierna: BNWV) heeft een subsidieaanvraag voor 2022 ingediend en een aanvraag voor een aanvullende subsidie voor 2022. Het gaat om een subsidieaanvraag op basis van de opdracht voor het bibliotheekwerk 2020-2023 en is gericht op de instandhouding van de huidige mate van dienstverlening van de bibliotheeklocaties in Nunspeet en Elspeet. Dit voorstel bevat een advies over de toekenning voor 2022, en een advies hoe de bibliotheek in 2022 incidenteel van extra financiële middelen kan worden voorzien. Ten slotte wordt in beeld gebracht welke toekomstscenario’s er zijn voor de dienstverlening van de bibliotheken in de gemeente Nunspeet vanaf 2023 met bijbehorende financiële consequenties, waarover nadere advisering volgt en een bestuurlijke afweging moet worden gemaakt bij de behandeling van de meerjarenbegroting 2023-2026. Advies aan burgemeester en wethouders 1. BNWV voor 2022 een subsidie te verlenen op grond van hoofdstuk 5 van de Deelverordening subsidie cultuur Nunspeet 2014 van: − € 110.000,-- voor de huur van de ruimten voor de bibliotheken in het dorpshuis in Elspeet en Veluvine in Nunspeet; − € 59.000,-- voor de servicekosten die door Stichting Veluvine Beheer en Stichting Dorpshuis Elspeet in rekening worden gebracht;

Pagina 1 van 8

-2-

−

€ 436.000,-- voor overige kosten (o.a. personeelskosten, collectie en activiteitenkosten. 2. BNWV voor 2022 een incidentele aanvullende subsidie te verlenen van max. 50.000,-- op grond van artikel 4.23, lid 3, sub d van de Algemene wet bestuursrecht om de huidige mate van dienstverlening (met name wat betreft de bibliotheek in Elspeet) te kunnen handhaven. 2. Instemmen met financiële dekking van de totale subsidie van € 655.000,-- voor 2022 middels: − € 601.850,-- vanuit het budget Bibliotheek Nunspeet (Taakveld 7.6); − € 33.150,-- vanuit het budget Kunst- en Cultuurbeleid (Taakveld 7.3); − € 20.000,-- (eenmalig) vanuit het Wmo-transformatiebudget (Taakveld 1.6). 3. BNWV de subsidie verstrekken in vier voorschotten van: − € 280.000,-- voor 1 juni 2022; en − € 125.000,-- respectievelijk voor 1 augustus, 15 september en 1 november 2022. 4. Instemmen met de bijgevoegde conceptbeschikking met bijbehorende uitvoeringsovereen-

komst 2022 en Opdracht bibliotheekwerk. 5. De subsidieaanvraag voor het tot 1 januari 2022 via de provincie gefinancierde project

Laaggeletterdheid voorlopig niet toekennen voor 2022 en via een afzonderlijk aan u voor te leggen voorstel beoordelen. 6. Kennisnemen van de toekomstscenario’s voor de dienstverlening van de bibliotheken in de gemeente Nunspeet vanaf 2023 met bijbehorende financiële consequenties, waarover nadere advisering volgt en een bestuurlijke afweging moet worden gemaakt bij de behandeling van de meerjarenbegroting 2023-2026.

Collegevergadering van: 20-5-2022 Beslissing college: conform advies

Nummer:

-3-

TOELICHTING Inhoudelijke toelichting Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe (hierna: BNWV) heeft een reguliere subsidieaanvraag voor 2022 ingediend en een aanvraag voor een aanvullende subsidie voor 2022. Het gaat om een subsidieaanvraag op basis van de opdracht voor het bibliotheekwerk 2020-2023 en is gericht op de instandhouding van de huidige mate van dienstverlening van de bibliotheeklocaties in Nunspeet en Elspeet. Dit voorstel bevat een advies over de toekenning voor 2022, en een advies hoe de bibliotheek in 2022 incidenteel van extra financiële middelen kan worden voorzien. Ten slotte wordt in beeld gebracht welke toekomstscenario’s er zijn voor de dienstverlening van de bibliotheken in de gemeente Nunspeet vanaf 2023 met bijbehorende financiële consequenties, waarover nadere advisering volgt en een bestuurlijke afweging moet worden gemaakt bij de behandeling van de meerjarenbegroting 2023-2026. Reguliere subsidieaanvraag 2022 Bij de aanvraag van de subsidie 2022 van afgerond € 687.000,-- was door BNWV nog uitgegaan van het huurbedrag in 2021 dat door Stichting Omnia Wonen in rekening werd gebracht voor de locatie Elspeet in het toenmalige kulturhus (+ een indexatie van 2%). Inmiddels huurt BNWV van Stichting Dorpshuis Elspeet (SDE) en is de huur verlaagd tot € 38.000,-- per jaar i.p.v. de verwachte € 85.000,--.

De aanvraag van een subsidie van € 35.000,-- voor 2022 voor het tot 1 januari 2022 via de provincie gefinancierde project Laaggeletterdheid wordt voorlopig niet toegekend. Via een afzonderlijk aan u voor te leggen voorstel dient u de aanvraag voor dat project te beoordelen. U wordt als gevolg van het voornoemde voorgesteld om voor 2022 een subsidie toe te kennen die uitkomt op € 605.000,--. Daar moet echter wel onderstaande kanttekening bij worden geplaatst. Subsidiebudget gemeente Nunspeet In de gemeentebegroting was in 2021 voor het derde achtereenvolgende jaar voor de bibliotheek een bedrag beschikbaar van € 646.850,--. Het subsidiebudget is voor het laatst geïndexeerd in 2019 met 1,5%. Ondanks een uitbreiding van wettelijke functies en taken, prijs- en huurstijgingen en gestegen personeelskosten (cao-verhogingen) krijgt BNWV al sinds 2021 vrijwel hetzelfde bedrag aan subsidie als gevolg van geen/beperkte indexering en diverse bezuinigingen van het subsidiebudget. Het subsidiebudget is met ingang van 1 januari 2022 verlaagd met € 45.000,-- (tot en met in ieder geval 2024) tot € 601.850,-- omdat de huurlasten met € 45.000,-- zijn verlaagd per 1 januari 2022 nu niet langer Stichting Omnia Wonen maar SDE de ruimten in het kulturhus/dorpshuis Elspeet verhuurt aan BNWV.

Het bedrag van € 45.000,-- waarmee het subsidiebudget is verminderd, wordt van 2022 t/m 2024 ingezet als dekking voor een incidentele exploitatiesubsidie van 3 jaar aan SDE. Ontstane tekort Al een aantal jaren op rij kan de door BNWV aangevraagde subsidie niet volledig door u worden toegekend omdat het subsidiebudget niet toereikend is. BNWV doet daarom al een aantal jaren een beroep op de algemene reserve die zij heeft voor elk van de vier gemeenten waar BNWV bibliotheeklocaties heeft en subsidie van ontvangt. Op 31 december 2021 bleek het werkelijke tekort over 2021 afgerond € 64.000,-- voor de locaties Nunspeet/Elspeet te zijn, gebaseerd op werkelijke baten van € 793.000,-- en werkelijke lasten van 857.000,-- in 2021. Door het verminderen van de algemene reserve van afgerond € 60.000,-- (peildatum 1 januari 2021) met een tekort op 31 december 2021 van € 64.000,-- bedraagt de algemene reserve voor het onderdeel gemeente Nunspeet inmiddels € 4.000,-- negatief. Hierdoor is de onwenselijke situatie ontstaan dat het aandeel van de gemeente Nunspeet in het totaal van het eigen vermogen van BNWV ook negatief is geworden.

-4-

Aanvraag aanvullende incidentele middelen 2022 In mei 2021 heeft de directeur/bestuurder van BNWV de hiervoor beschreven situatie en de consequenties in de vorm van een aantal scenario’s aan de portefeuillehouder voorgelegd. Om ruimte te bieden aan uw college en tijd te winnen voor het formuleren van een evenwichtig, toekomstbestendig bibliotheekbeleid voor de gemeente Nunspeet heeft BNWV in september 2021 voor 2022 een pragmatische begroting ingediend gericht op het continueren van de dienstverlening op het huidige niveau in 2022. In oktober 2021 heeft BNWV ook ingesproken bij de raadscommissie Maatschappij en Middelen. U hebt vervolgens de opdracht gekregen om na te gaan welke mogelijkheden er zijn om BNWV in 2022 van extra financiële middelen te voorzien. De portefeuillehouders Cultuur en Onderwijs hebben constructieve gesprekken gevoerd met BNWV om tot een goede balans te komen tussen enerzijds de mogelijkheden die BNWV heeft om samen met u en de inwoners van de gemeente Nunspeet verder te werken aan o.a. taal- en informatievaardigheden, en het voorkomen en bestrijden van laaggeletterdheid, en anderzijds de financiële mogelijkheden van de gemeente Nunspeet. Toen in kwartaal 1 van 2022 bleek dat prijsstijgingen ervoor zorgden dat het ontstane tekort exponentieel bleef stijgen, heeft de Raad van toezicht van BNWV haar directeur/bestuurder op de vingers getikt.

BNWV loopt financiële risico’s door het toenemende tekort. Voor hen is dit niet langer vol te houden, en bij ongewijzigd beleid van de gemeente Nunspeet alleen op termijn door BNWV op te vangen door het afschalen van de dienstverlening in de gemeente Nunspeet. Voor 2022 heeft BNWV daarom bij de gemeente een aanvullende aanvraag ingediend voor extra middelen in 2022 en structureel jaarlijks vanaf 2023 van € 50.000,--. Als de extra incidentele subsidie van € 50.000,--- in 2022 aan BNWV niet (volledig) wordt toegekend, dan volgt BNWV de ontwikkeling van het tekort in 2022 nauwgezet en zijn wellicht al maatregelen in 2022 noodzakelijk, met in het worst-case-scenario een verdere afschaling van de bibliotheek in Elspeet, die nu 10 uur per week full service open is, tot een (selfservice) servicepunt. Omdat BNWV nog geen zicht heeft op de feitelijke subsidie van de gemeente Nunspeet voor 2022 is BNWV nog geen nieuwe financiële verplichtingen met SDE aangegaan. Dit heeft ook negatieve gevolgen voor de liquiditeit van SDE, waarmee BNWV graag gesprekken wil continueren om van het voormalige kulturhus in Elspeet een toekomstbestendig dorpshuis te maken met passende voorzieningen, aansluitend bij de behoeften van de inwoners van de kern Elspeet .

U wordt voorgesteld BNWV voor 2022 een incidentele aanvullende subsidie te verlenen van maximaal 50.000,-- op grond van artikel 4.23, lid 3, sub d van de Algemene wet bestuursrecht om de huidige mate van dienstverlening, met name wat betreft de bibliotheek in Elspeet, in 2022 te kunnen handhaven. Toekomstscenario’s dienstverlening bibliotheek vanaf 2023 In dit voorstel bent u geadviseerd over de subsidietoekenning 2022. Hierbij worden ook ter kennisname de toekomstscenario’s geschetst voor de dienstverlening van de bibliotheken in de gemeente Nunspeet vanaf 2023 met de bijbehorende financiële consequenties, waarover nadere advisering volgt en een bestuurlijke afweging moet worden gemaakt door u en de gemeenteraad bij de behandeling van de meerjarenbegroting 2023-2026 aan de hand van de inmiddels hiervoor ingediende aanvragen voor nieuw beleid. In de komende periode worden ambtelijke en bestuurlijke gesprekken over dit onderwerp voortgezet met BNWV, nadat er besluitvorming is over de subsidietoekenning 2022.

-5-

Aangetekend moet worden dat om aan de wettelijke verplichtingen te voldoen BNWV er nadrukkelijk niet voor kiest om de hoofdvestiging in Nunspeet in het financiële verhaal te betrekken. Recentelijk is deze locatie geoptimaliseerd, mede gericht op de samenwerking met het Nuborgh College Veluvine, resulterend in een adequaat functionerende bibliotheekvestiging in Nunspeet en een personele organisatie die zeer efficiënt draait. Dat is belangrijk om te handhaven. Daarom concentreert BNWV zich op oplossingen die gezocht moeten worden bij de locatie in Elspeet. Het gaat om de volgende toekomscenario’s: 1. Sluiten bibliotheek Elspeet Voordelen: Financieel tekort BNWV vervalt. Nadelen: Inzet op laaggeletterdheid (1 op 7 laaggeletterd) in Elspeet vervalt. Uitdaging voor liquiditeit SDE en leegstaande ruimte in Dorpshuis Elspeet. In Elspeet wordt op dit moment bovengemiddeld uitgeleend en de uitleen vervalt. Extra impuls voor kinderen door voorleesactiviteiten valt volledig weg. Ondersteuning m.b.t. digitale vaardigheden valt weg. Afname voorzieningenniveau kern Elspeet. Grotere afstand tussen inwoners Elspeet en bibliotheek. Financiële consequenties: Subsidiebudget hoeft niet te worden verhoogd, maar is toereikend. 2. Afschalen bibliotheek Elspeet tot servicepunt Voordelen: Er blijft een uitleenmogelijkheid van de bibliotheek in Elspeet behouden.

Nadelen: Alleen een selfservice uitleen van een beperkte collectie resteert. Geen professionele kracht meer, maar alleen vrijwillige inzet voor basistaken. Aan activiteiten valt o.a. weg, tenzij vrijwilligers vanuit Elspeet dit zelf oppakken: o Inzet op laaggeletterdheid in Elspeet. o Extra impuls voor kinderen door voorleesactiviteiten. o Ondersteuning m.b.t. digitale vaardigheden. Verschraling aanbod vanuit bibliotheek in dorpshuis in Elspeet. Financiële consequenties: - Door besparing van € 40.000,-- hoeft het subsidiebudget maar beperkt te worden verhoogd met ongeveer € 10.000,-- structureel jaarlijks. 3. Handhaven huidige opzet bibliotheek in Elspeet. Voordelen: − De bibliotheek is 10 uur per week open en er is professionele ondersteuning. − Er is een redelijke collectie beschikbaar op de locatie. − Door professionele krachten worden beperkt o.a. de volgende activiteiten georganiseerd, mits er projectsubsidies voor zijn toegekend: o Inzet op laaggeletterdheid in Elspeet; o Ondersteuning m.b.t. digitale vaardigheden. Nadelen: De bibliotheek is op dinsdag en zaterdag (en net als in Nunspeet op zondag) gesloten. De inzet op laaggeletterdheid is zeer beperkt. De activiteiten zijn qua financiering afhankelijk van projectsubsidies.

-6-

-

Beperkte toegevoegde waarde qua aanbod vanuit bibliotheek in Dorpshuis Elspeet.. Alleen als vrijwilligers vanuit Elspeet ervoor beschikbaar zijn, vindt het volgende plaats:: o Extra impuls voor kinderen door voorleesactiviteiten. Financiële consequenties: Subsidiebudget moet worden verhoogd met € 50.000,-- structureel jaarlijks.* * Hiervoor is een aanvraag ingediend voor nieuw beleid voor de meerjarenbegroting 2023-2026.

4. Opschalen bibliotheek Elspeet tot een volwaardige bibliotheek. Voordelen: - De bibliotheek is volwaardig voor alle doelgroepen in Elspeet zes dagen per week open en er is professionele ondersteuning. - Er is een uitgebreide collectie beschikbaar op de locatie. - Door professionele krachten worden o.a. de volgende activiteiten georganiseerd, met name gefinancierd vanuit de reguliere subsidie en beperkt vanuit projectsubsidies: o Een Informatiepunt Digitale Overheid met de daarbij behorende dienstverlening door professionele medewerkers; o Cursussen om de digitale vaardigheden van inwoners (jong en oud) te vergroten, o Voorleesactiviteiten voor peuters en jonge kinderen; o Literaire activiteiten voor volwassenen, zoals onder andere het uitnodigen van schrijvers of andere sprekers. Grote waarde binnen het Dorpshuis Elspeet qua publiekstrekker en aanbod.

Financiële consequenties: - Het subsidiebudget moet worden verhoogd met € 50.000,-- structureel jaarlijks ter dekking van het tekort, en daar bovenop met nog eens minimaal € 60.000,-- of maximaal € 80.000,-- worden verhoogd om tot een volwaardige bibliotheek te komen = totaal € 110.000,-- of maximaal € 130.000,-- extra jaarlijks structureel.* Een tussenstap is denkbaar waarbij de bibliotheek een taakstelling wordt opgelegd, en € 50.000,--beschikbaar is + bijvoorbeeld € 40.000,-- jaarlijks extra structureel voor specifieke activiteiten. * Voor de optie € 50.000 + € 60.000,-- = totaal € 110.000,-- structureel jaarlijks extra is een aanvraag ingediend voor nieuw beleid voor de meerjarenbegroting 2023-2026.

Beoogd effect Op basis van de Deelverordening subsidie cultuur Nunspeet 2014 kan een budgetsubsidie worden verleend voor het verzorgen van het openbaar bibliotheekwerk binnen de gemeente Nunspeet waarbij specifiek geldt, op grond van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen, dat: 1. invulling wordt gegeven aan de vijf kernfuncties van de bibliotheek: a. ter beschikking stellen van kennis en informatie; b. bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; c. bevorderen van lezen en het laten kennismaken met literatuur; d. organiseren van ontmoeting en debat; en e. laten kennis maken met kunst en cultuur 2. er een vestiging in de kern Nunspeet en Elspeet is; 3. er met diverse (maatschappelijke) instellingen wordt samengewerkt, waaronder in ieder geval die voor primair en voortgezet onderwijs en volwasseneneducatie; 4. de bibliotheek ruime openingstijden hanteert; 5. de bibliotheek deel uitmaakt van een basisbibliotheek; 6. de bibliotheek gecertificeerd is door de Stichting Certificering Openbare bibliotheken; 7. cultuureducatie wordt aangeboden; 8. het aanbod deels wordt gerealiseerd door de inzet van een combinatiefunctionaris.

-7-

Een toekomstbestendige bibliotheek is meer gericht op connectie en wat minder op collectie. De bibliotheek is een plaats waar mensen leren participeren. Onder meer door de toegang tot informatie en kennis en door het opdoen van taalvaardigheden. De bibliotheek heeft dan ook een grote rol in het brede vraagstuk rondom laaggeletterdheid. Ook heeft de bibliotheek een taak in het bevorderen van mediawijsheid voor alle bevolkingsgroepen. De bibliotheek moet zich richten op het tot stand brengen, stimuleren en faciliteren van waardevolle verbindingen. Financiële toelichting De totale subsidie 2022 van € 655.000,-- wordt financieel gedekt middels: • € 601.850,-- vanuit het budget Bibliotheek Nunspeet (Taakveld 7.6); • € 33.150,-- vanuit het budget Kunst- en Cultuurbeleid (Taakveld 7.3); • € 20.000,-- (eenmalig) vanuit het Wmo-transformatiebudget (Taakveld 1.6). Binnen Programma 7 zijn in de begroting niet voldoende middelen beschikbaar om de volledige incidentele aanvullende subsidie te dekken van maximaal 50.000,--. Vanwege de bijdrage van de bibliotheek aan doelen binnen het beleidsplan sociaal domein is eenmalig dekking gezocht en gevonden voor het resterende bedrag van € 20.000,-- in het Wmo-transformatiebudget, maar vanaf 2023 moet de dekking voor dit bedrag binnen het bibliotheekbudget zelf plaatsvinden, waarvoor een aanvraag voor nieuw beleid is ingediend.

De subsidie wordt aan BNWV verstrekt in vier voorschotten van: • € 280.000,-- voor 1 juni 2022; en • € 125.000,-- respectievelijk voor 1 augustus, 15 september en 1 november 2022. Het subsidiebudget Bibliotheek Nunspeet (Taakveld 7.6) wordt op grond van de vastgestelde uitgangspunten voor de begroting 2023-2026 in ieder geval in 2023 verhoogd met 2%. Als er in de toekomst niet meer of minder wordt geïndexeerd, terwijl de kosten aan de kant van de bibliotheek toenemen door bijvoorbeeld indexering van de huur, dan ontstaat er weer een tekort binnen het subsidiebudget. Alternatieven, kanttekeningen en risico’s Op 30 januari 2020 hebben de colleges van de gemeenten Ermelo, Harderwijk, Nunspeet en Putten een nieuwe opdracht vastgesteld voor het bibliotheekwerk 2020-2023. Naar aanleiding van deze opdracht heeft BNWV haar beleidsplan 2020-2023 op 10 september 2020 aan de colleges aangeboden. De missie van de bibliotheek is op grond van het beleidsplan als volgt: ‘Onze bibliotheek is dé ontmoetingsplaats voor alle bewoners van de Noordwest Veluwe die graag lezen, leren of hun taal- of digitale vaardigheden willen ontwikkelen. In hun eigen tempo, betaalbaar en in een veilige omgeving.’ De missie is uitgewerkt in de volgende vier strategische doelstellingen voor 2020 – 2023. 1. Realiseren en toegankelijk maken van een doorgaande leeslijn; 2. Vergroten van taalvaardigheden; 3.

Vergroten van digitale vaardigheden; 4. Creëren van gastvrije ontmoetingsplaatsen. Met deze doelstellingen en de prioriteiten die op basis daarvan worden gesteld zijn of zijn alle ambities, wensen en eisen vanuit centrale en lokale regelgeving (opdracht van gemeenten) in het strategische beleid van de bibliotheek verankerd voor deze periode. De opdracht 2020-2023 voor het bibliotheekwerk is als bijlage hierbij gevoegd. De Uitvoeringsovereenkomst 2022 waarin de voorwaarden voor de beschikbaar gestelde subsidie voor het inzetten van de combinatiefunctionaris zijn opgenomen, is eveneens bijgevoegd.

-8-

Evaluatie Evaluatie vindt tussentijds in 2022 bestuurlijk en ambtelijk plaats, en achteraf na verantwoording van de subsidie na 31 mei 2023. Beleidsindicatoren Belangstelingspercentage bibliotheken De belangstelling wordt uitgedrukt in het aantal uitleningen. Het jaar 2017 dient als basis (211.317 uitleningen) 100%. 2018 214180 101,4% 2019 227607 107,7% 2020 226249 107,7% De gegevens 2021 zijn in juni 2022 beschikbaar. De gegevens 2022 zijn in het voorjaar van 2023 beschikbaar. Percentage bezoekers Bibliotheek Het aantal bezoeken bedroeg in 2020 208.839, dat is een daling van 48,6% t.o.v. 2019. Dit is verklaarbaar door corona gedurende een deel van 2020. Het aantal leden nam echter iets toe in 2020 naar 27.394; dat is een geringe stijging van 1,1%. De gegevens 2021 zijn in juni 2022 beschikbaar. De gegevens 2022 zijn in het voorjaar van 2023 beschikbaar.