Document · PDF

St. t.k.n. nr. 2. Bijlage Rapportage PWE 2023

Commissie Maatschappij en Middelen 5 juni 2024, gemeente NunspeetBij agendapunt: Provinciale werkgelegenheid enquête;17.752 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023

Provinciale Werkgelegenheids Enquête Gelderland Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

De uitvoering van de PWE 2023 vond plaats in opdracht van de onderstaande instanties: • Gemeenten in Gelderland • Provincie Gelderland

Provincie Gelderland Programma Economie Postbus 9090 6800 GX Arnhem 026 359 91 91 beo@gelderland.nl

Overname van cijfers is toegestaan, als u de bron duidelijk vermeldt: PWE-Gelderland 2023. Dit rapport vindt u op www.gelderland.nl/pwe. Voor onderzoeken van Bureau Economisch Onderzoek: www.gelderland.nl/economisch-onderzoek.

Het Bureau Economisch Onderzoek van provincie Gelderland houdt zich bezig met gegevensverzameling, analyse, toekomstverkenningen en monitoring van de sociaal-economische situatie in Gelderland.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Over de gegevens De Provinciale Werkgelegenheidsenquête (PWE) voert jaarlijks onderzoek uit naar de omvang en samenstelling van de Gelderse werkgelegenheid. De belangrijkste uitkomsten van het onderzoek 2023 worden in dit document gepresenteerd. Hoewel veel bedrijven reageren op de enquête is de respons geen 100%, bij het onderzoek van 2023 is uiteindelijk een respons bereikt van 70% van de werkgelegenheid. Daarom is aanvullend, middels ophoging/bijschatting voor elk non-responsbedrijf (vestiging), een schatting van de werkgelegenheid gemaakt. Daarnaast wordt steeds gekeken in hoeverre de gegevens corresponderen met die uit voorgaande jaren. Anders dan bij andere bronnen is sprake van een compleet register waarin ook de historie van individuele bedrijven wordt bijgehouden. Dat maakt het mogelijk om analyses te doen op elk gewenst ruimtelijk en/of sectoraal niveau. De PWE onderscheidt zich daarmee van andere bronnen. De PWE verbetert continu haar historische gegevens. Eventueel geconstateerde fouten, omissies of dubbeltellingen worden met terugwerkende kracht hersteld. Maar ook gemeentelijke herindelingen en SBI-conversies worden op deze wijze verwerkt. Dat maakt het mogelijk om consistente ontwikkelingen weer te geven door de tijd.

Het is daardoor echter niet mogelijk de gegevens uit deze rapportage naast die van eerdere rapportages te leggen, analyses dienen plaats te vinden binnen de actuele database, d.w.z. met de (historische) gegevens zoals die momenteel in het PWE-bestand zijn opgenomen. In dit rapport worden cijfers voor uiteenlopende perioden gepresenteerd. Daar is voor gekozen om zo veel mogelijk kleur te geven aan ontwikkelingen en omslagen. Wel is getracht voornamelijk de ontwikkelingen 2022-2023 en 2014-2023 in beeld te brengen. De peildatum van het werkgelegenheidsonderzoek is steeds 1 april. Als gesproken wordt over de ontwikkeling van het afgelopen jaar, wordt de periode 1 april 2022- 1 april 2023 bedoeld. Het PWE-register bevat cijfers vanaf 1986. In beginsel kan vanaf dat jaar elke periode gepresenteerd worden. Als gevolg van afrondingen en weglaten van cellen met zeer weinig waarnemingen kan het voorkomen dat de totalen afwijken van de som der cellen. De totalen zijn dan leidend. De PWE telt het aantal banen bij vestigingen. Met een vestiging wordt elke locatie bedoeld waar of van waaruit betaalde arbeid wordt verricht. Een bedrijf kan meerdere vestigingen hebben, de PWE probeert steeds per vestiging het aantal banen te tellen. Gemakshalve wordt veelal gesproken over bedrijven, maar bij de PWE gaat het steeds om vestigingen.

Ten aanzien van banen geldt dat alle banen geteld worden, die van mensen in loondienst, maar ook zelfstandigen, meewerkenden (DGA) etc.. Een persoon kan meerdere banen hebben. Hoewel soms ook gesproken wordt over werkzame personen, gaat het bij de PWE steeds om banen. Het aantal banen is daarom altijd groter dan het aantal werkzame personen. De term fte (full-time-eenheden) is niet van toepassing op de gegevens. Er wordt alleen onderscheid gemaakt in banen van minder dan 12 uur (kleine banen) en banen van 12 uur en meer (grote banen). COVID-19 Ten aanzien van de cijfers voor 2020 en 2021 geldt dat bedrijven is gevraagd om mensen, die door de COVID-maatregelen niet konden werken, maar alsnog wel op de loonlijst stonden, bijvoorbeeld als gevolg van steunmaatregelen (TOGS, TOZO, NOW), wél mee te tellen bij het aantal banen.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Inhoudsopgave

Over de gegevens

Samenvatting

3 5

Ontwikkeling 2022-2023

Sectoren

Type baan

Invulling van banen naar geslacht

Regio’s Stedendriehoek Achterhoek Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen Rivierenland/Fruitdelta Food Valley Noord Veluwe

13 13 15 16 18 20 22

Bedrijven

MKB, Midden en Kleinbedrijf

Toegevoegde waarde

Aandachtssectoren Food cluster Agro-cluster Health Medisch-cluster EMT (Energie en Milieu technologie) Maakindustrie Transport en logistiek Recreatie en toerisme Circulaire economie

31 32 33 34 35 36 37 38 39 40

5 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

9 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6 9.7 9.8 9.9

Bijlage Bijlage A: Ontwikkelingen aantallen banen Gelderland, regio’s naar sector Bijlage B: Ontwikkelingen aantallen banen naar gemeente Bijlage C: Toegevoegde waarde, banen, bedrijven en ontwikkeling 2013-2022 Bijlage D: Indeling regio’s

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

41 48 50 53

Samenvatting • In de periode 2022-2023 is weer sprake geweest van een forse groei van de werkgelegenheid in Gelderland. Het aantal banen groeide met 3,0%. In totaal waren er op 1 april 2023 1.123.240 banen, dat waren er 32.720 meer dan in 2022. • Het aantal banen is in alle sectoren toegenomen. Net als in de periode 2021-2022 was de gezondheidszorg goed voor de meeste nieuwe banen. Met een toename van 6.360 banen, was sprake van een bovengemiddelde groei (3,1%). De hele quartaire sector is relatief hard gegroeid. • Over wat langere termijn bezien is de zorg de leverancier van de meeste nieuwe banen. In de afgelopen 5 jaar kwamen er 23.760 banen bij, dat is ruim een kwart van alle nieuwe banen. Het sectoraandeel van de zorg is opgelopen naar 18,6% in 2023, in 2018 was dat nog 17,7%. • Bij de telling van banen wordt in dit onderzoek onderscheid gemaakt in grote banen (>=12uur), kleine banen (<12 uur) en uitzendkrachten. Het grootste deel van de getelde banen (79,3%) betreft grote banen. Het aandeel kleine banen is 16,2% en uitzendbanen (4,5%). • In de bouw wordt nog geen 8% van de banen ingevuld door vrouwen. Ook in de transportsector (20%) en industrie (22%) zijn relatief weinig vrouwen aan het werk. In de zorg daarentegen is het aandeel vrouwen met 83% het hoogst. • De Stedendriehoek telde in 2023 182.520 banen.

Met een groei van 2,4% lag de ontwikkeling wat onder het Gelderse beeld (3,0%). • De werkgelegenheid in de Achterhoek groeide in 2022-2023 met 2.560 banen naar een totaal aantal banen van 135.490, een groei van 1,9%. • De Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen is de regio met het grootste aantal banen in Gelderland. De regio is goed voor 38% van de Gelderse werkgelegenheid. Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid toe met 13.530 banen ofwel 3,3%. • De werkgelegenheid in Rivierenland is het afgelopen jaar met 3,5% gegroeid, dat is meer dan het Gelderse groeicijfer van 3,0%. Het aantal banen nam toe met 4.260 en kwam daarmee uit op 126.890. • De regio Food Valley kende met 3,2% het afgelopen jaar opnieuw een bovengemiddelde groei. Het aantal banen groeide met 4.810 tot 155.600. • Het afgelopen jaar groeide op de Noord Veluwe het aantal banen met 3,4% (+3.230 banen) naar 99.360 banen. Hiermee lag het groeicijfer voor dit jaar iets boven het gemiddelde groeicijfer van 3,0%. • De groei van het aantal bedrijven blijft onverminderd hoog. In april 2023 werden in totaal 224.920 bedrijven geteld in Gelderland. Dat waren er 12.150 meer dan in 2022. Het aantal bedrijven groeit jaarlijks aanzienlijk harder dan het aantal banen. • De groei van het aantal bedrijven kan het afgelopen jaar voor ruim 90% worden toegeschreven aan de eenmanszaken.

Het aandeel eenmanszaken is, over lange termijn bezien, aanzienlijk toegenomen. In 1999 was het aandeel eenmanszaken met 35% nog bescheiden. Inmiddels is dat aandeel opgelopen naar ruim 72%.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

• Het mkb bestaat uit 146.030 bedrijven, met in totaal 586.790 banen. Daarmee vormt het mkb 64,9% van alle bedrijven en 52,2% van de werkgelegenheid. • De toegevoegde waarde (TW) in Gelderland bedroeg in 2022 € 72.648 miljoen. In termen van toegevoegde waarde is de zakelijke dienstverlening de grootste sector, een vijfde van de toegevoegde waarde wordt geproduceerd in deze sector. Ook de industrie en groothandel blijken in termen van toegevoegde waarde een aanzienlijk hoger aandeel uit te maken dan in termen van banen.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Ontwikkeling 2022-2023 Als gevolg van het krachtige herstel van de werkgelegenheid na de COVID-19 periode groeide het aantal banen in de periode 2021-2022 met maar liefst 3,7%. Ook in 2022-2023 is weer sprake geweest van een forse groei. Het aantal banen groeide met 3,0%. In totaal waren er op 1 april 2023 1.123.240 banen, dat waren er 32.720 meer dan in 2022. Aantal banen Gelderland

Groei banen in Gelderland in %

Bij het verschijnen van dit rapport waren helaas nog geen LISA-cijfers1 voor Nederland beschikbaar. Het is dus nog niet mogelijk om de Gelderse cijfers in nationale context te plaatsen. Voor zover de voorlopige cijfers van andere provincies beschikbaar zijn, duiden die eveneens op een iets lagere banengroei dan vorige periode. 1 LISA voegt cijfers van de regionale/provinciale onderzoeken bij elkaar tot landelijke gegevens, zie ook www.lisa.nl

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Sectoren

Ontwikkeling banen Gelderland 2022-2023 naar sector, sectoraandeel2 Gelderland, alle banen Sectie Sector A BC DE F GA GB HJ I K LN O P Q RS

Landbouw/Visserij Industrie/Delfstoffenwinning Nutsbedrijven Bouwnijverheid Groothandel Detailhandel/autohandel Vervoer, opslag en communicatie Horeca Financiële instellingen Zakelijke dienstverlening Openbaar bestuur Onderwijs Gezondheidszorg Overige dienstverlening Alle sectoren

Banen 2023

Groei abs. 2022-2023

Groei in % 2022-2023

Sectoraandeel 2023

25.600 117.220 15.620 68.280 64.980 127.440 81.470 53.760 14.850 156.560 55.160 87.160 208.280 46.870 1.123.240

310 600 1.210 2.260 1.670 1.420 1.650 3.710 130 5.830 2.310 3.360 6.360 1.900 32.720

1,2% 0,5% 8,4% 3,4% 2,6% 1,1% 2,1% 7,4% 0,9% 3,9% 4,4% 4,0% 3,1% 4,2% 3,0%

2,3% 10,4% 1,4% 6,1% 5,8% 11,3% 7,3% 4,8% 1,3% 13,9% 4,9% 7,8% 18,5% 4,2% 100,0%

Het aantal banen is in alle sectoren toegenomen. Net als in de periode 2021-2022 was de gezondheidszorg goed voor de meeste nieuwe banen. Met een toename van 6.360 banen, was sprake van een bovengemiddelde groei (3,1%). De hele quartaire sector is relatief hard gegroeid. Naast de zorg is de zakelijke dienstverlening, met 5.830 nieuwe banen, goed voor de hoogste groei in absolute zin. De nutsbedrijven (8,4%) en horeca (7,4%) waren de hoogste groeiers in relatieve zin. Het vorig jaar ingezette herstel van de horeca, nadat er in de COVID-19 periode veel banen verloren zijn gegaan, heeft zich in 2023 dus doorgezet. Bij de overige dienstverlening (waar onder andere de cultuursector onder valt) lijkt sprake te zijn van een vergelijkbare ontwikkeling; het aantal banen groeide met 4,2% bovengemiddeld. De industrie kende de laagste banengroei, met 600 nieuwe banen was de groei slechts 0,5%. Ook de detailhandel/autohandel, een sector die goed is voor een aanzienlijk deel 2 Aan de sectoren nutsbedrijven en financiële dienstverlening wordt in deze rapportage geen/nauwelijks aandacht besteed omdat het om kleine sectoren gaat. Ontwikkelingen leiden al snel tot grote groei/ krimpcijfers terwijl de impact op de totale ontwikkeling beperkt is.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Ontwikkelingen afgelopen 5 jaar Ontwikkeling banen Gelderland 2019-2023 naar sector, in % en absoluut Gelderland, alle banen Sectie Sector A BC DE F GA GB HJ I K LN O P Q RS

2019-2020 2020-2021 2021-2022 2022-2023

-1,2% -1,6% -3,9% 0,8% -2,2% 0,4% 1,0% -6,0% 0,2% 0,8% 1,5% 1,9% 4,1% 0,5% 0,5%

0,0% 0,2% 6,9% 0,9% -0,6% 2,7% 1,8% -7,3% 0,4% 0,0% 3,3% 4,9% 1,6% -1,6% 1,0%

-0,6% 2,7% 4,1% 4,1% 3,4% 2,2% 6,3% 13,1% -0,2% 3,0% 1,8% 4,5% 3,5% 4,9% 3,7%

1,2% 0,5% 8,4% 3,4% 2,6% 1,1% 2,1% 7,4% 0,9% 3,9% 4,4% 4,0% 3,1% 4,2% 3,0%

Ontwikkeling Ontwikkeling 2019-2023 2019-2023 in % absoluut -0,2% 0,5% 3,8% 2,3% 0,8% 1,6% 2,8% 1,4% 0,3% 1,9% 2,7% 3,8% 3,1% 2,0% 2,1%

-160 2.110 2.160 5.860 2.030 7.830 8.410 3.000 190 11.280 5.620 12.210 23.760 3.490 87.790

Ook over langere termijn bezien is de zorg de leverancier van de meeste nieuwe banen. In de afgelopen 5 jaar kwamen er 23.760 banen bij, dat is ruim een kwart van alle nieuwe banen. Het sectoraandeel van de zorg is opgelopen naar 18,6% in 2023. In 2018 was dat nog 17,7% en in 1986, toen dit onderzoek voor het eerst werd uitgevoerd, was het aandeel ‘slechts’ 12,5%. De gemiddelde groei was echter in het onderwijs het hoogst. Jaarlijks is het aantal banen in het onderwijs met 3,8% toegenomen. In totaal is de sector gegroeid met ruim 12.000 banen. De quartaire sector (OPQ) was de afgelopen 5 jaar met een groei van 41.590 banen goed voor 47% van alle nieuwe banen. De industrie (0,5%) en de groothandel (0,8%) zijn de afgelopen 5 jaar relatief het minst gegroeid. De afgelopen 5 jaar is maar 1 sector, de landbouw, gekrompen qua aantal banen. Het aantal banen in de landbouw in de periode 2019-2023 is gekrompen met 160, een gemiddeld jaarlijkse ontwikkeling van -0,2%.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Type baan Bij de telling van banen wordt in dit onderzoek onderscheid gemaakt in grote banen (>=12uur), kleine banen (<12 uur) en uitzendkrachten. Het grootste deel van de getelde banen (79,3%) betreft grote banen. Het aandeel kleine banen (16,2%) en uitzendbanen (4,5%) is vele malen kleiner. Uitzendkrachten worden geteld bij de inlenende bedrijven en niet bij de uitzendbureaus. Door uitzendkrachten te tellen bij de bedrijven waar feitelijk het werk verricht wordt, ontstaat beter inzicht in welke sectoren de economische ontwikkelingen plaatsvinden. Wanneer de uitzendbanen worden geteld bij de uitzendbureaus (zoals het CBS doet), dan worden deze toegerekend aan de zakelijke dienstverlening.

Banen naar type dienstverband

Over lange tijd bezien lijkt er een lichte verschuiving plaats te vinden van grote banen naar kleine banen en uitzendbanen. In 2014 bedroeg het aandeel grote banen nog 80,3%, in 2023 was dat aandeel 79,2%. Het aandeel kleine banen nam in dezelfde periode iets toe, van 15,9% naar 16,2%. Het aandeel uitzendbanen groeide van 3,7% naar 4,5%. In het eerste COVID-jaar (2020) namen de aandelen kleine banen en uitzendkrachten af; vooral kleine banen in de horeca en detailhandel verdwenen, uitzendbanen werden in alle sectoren geschrapt. Inmiddels heeft zich dat hersteld. Ontwikkeling banen naar type baan en sector, Gelderland 2023 t.o.v. 2022 Sectie

Sector

Grote banen

Kleine banen

Uitzendbanen

Alle banen

Landbouw/Visserij

330

-150

130

310

Industrie/Delfstoffenwinning

Nutsbedrijven

770

360

-530

600

1.150

1.210

Bouwnijverheid

2.070

160

2.260

Groothandel

Detailhandel/autohandel

1.580

-90

180

1.670

1.040

420

-30

1.420

Vervoer, opslag en communicatie

1.950

-130

-170

1.650

Horeca

1.980

1.570

160

3.710

Financiële instellingen

170

-40

130

Zakelijke dienstverlening

5.440

240

150

5.830

Openbaar bestuur

2.160

150

2.310

Onderwijs

1.950

1.390

3.360

Gezondheidszorg

5.120

1.230

6.360

Overige dienstverlening

1.130

780

-20

1.900

Alle sectoren

26.830

5.960

-80

32.720

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

De toename van het aantal banen in 2022-2023 is vooral toe te schrijven aan grote banen. Er kwamen 26.830 grote banen bij. Verder kwamen er 5.960 kleine banen bij en gingen er bijna 100 uitzendbanen verloren. Dit is opmerkelijk omdat er vorige peridode nog 3230 uitzendbanen bij kwamen. De toename van kleine banen is in vergelijking met vorig jaar ongeveer gehalveerd. In de meeste sectoren geldt dat de banengroei vooral bij de grote banen lag. In de horeca en onderwijs ging het voor een aanzienlijk deel om kleine banen. Aandeel banen naar type baan en sector, Gelderland 2023 Sectie

Sector

Grote banen

Kleine banen

Uitzendbanen

Landbouw/Visserij

81,3%

13,1%

5,6%

BC DE

Industrie/Delfstoffenwinning

84,6%

4,3%

11,2%

Nutsbedrijven

79,6%

1,3%

19,1%

Bouwnijverheid

88,7%

4,3%

7,1%

Groothandel

86,3%

6,5%

7,2%

Detailhandel/autohandel

60,5%

38,8%

0,7%

Vervoer, opslag en communicatie

78,6%

11,6%

9,8%

Horeca

55,5%

42,5%

2,0%

Financiële instellingen

95,1%

2,0%

2,9%

Zakelijke dienstverlening

80,2%

16,2%

3,6%

Openbaar bestuur

88,7%

6,0%

5,3%

Onderwijs

81,9%

17,4%

0,7%

Gezondheidszorg

83,8%

14,5%

1,7%

Overige dienstverlening

76,7%

22,1%

1,3%

Alle sectoren

79,3%

16,2%

4,5%

In de horeca bestaat maar liefst 43% van de banen uit kleine banen. Ook in de detailhandel is de inzet van kleine banen relatief groot. In de sectoren bouw, groothandel, nuts en industrie wordt juist weinig gebruik gemaakt van kleine banen. Bij deze twee laatste sectoren valt de inzet van uitzendarbeid weer op. In beide sectoren wordt meer dan 10% van de banen ingevuld via uitzendbanen. In vergelijking met vorig jaar is de inzet van uitzendbanen wel wat afgenomen. Het aandeel uitzendbanen is gedaald van 4,7% naar 4,5%.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

4 Invulling van banen naar geslacht De invulling van banen naar geslacht verschilt per sector. In de bouw wordt nog geen 8% van de banen ingevuld door vrouwen. Ook in de transportsector (20%) en industrie (22%) zijn relatief weinig vrouwen aan het werk. In de zorg daarentegen is het aandeel vrouwen met 83% het hoogst. Onderwijs en overige dienstverlening zijn twee sectoren waar eveneens veel vrouwen werkzaam zijn. Van alle werkende vrouwen is precies de helft werkzaam in die drie sectoren. Bij de mannen is dat aandeel slechts 15%. In vergelijking met 2014 zijn de aandelen nauwelijks gewijzigd. In 2013 werd 54,7% van de banen ingevuld door mannen en 45,3% door vrouwen. Banen naar geslacht en sector, Gelderland 2023 Absoluut

Sector

Mannen

Aandeel in % Vrouwen

Mannen

Vrouwen

Landbouw/Visserij

18.450

7.250

71,8%

28,2%

Industrie/Delfstoffenwinning

91.990

25.330

78,4%

21,6%

Nutsbedrijven

12.300

3.380

78,4%

21,6%

Bouwnijverheid

62.990

5.300

92,2%

7,8%

Groothandel

47.650

17.460

73,2%

26,8%

Detailhandel/autohandel

65.740

61.790

51,5%

48,5%

Vervoer, opslag en communicatie

65.770

16.140

80,3%

19,7%

Horeca

27.140

26.920

50,2%

49,8%

Financiële instellingen

7.830

7.020

52,7%

47,3%

Zakelijke dienstverlening

97.210

59.770

61,9%

38,1%

Openbaar bestuur

33.010

22.310

59,7%

40,3%

Onderwijs

34.930

52.370

40,0%

60,0%

Gezondheidszorg

35.790

173.570

17,1%

82,9%

Overige dienstverlening

19.510

27.540

41,5%

58,5%

620.310

506.160

55,1%

44,9%

Vrouwen vervullen relatief veel kleine banen. Van de vrouwen die werken vervult 23% dat met een kleine baan, bij mannen is dat aandeel 11%. Bij bijna alle sectoren geldt dat het aandeel vrouwen in kleine banen hoger is dan het aandeel mannen. Uitzondering hierop vormt het openbaar bestuur. Hier werkt slechts 2% van de vrouwen in kleine banen, terwijl dat bij de mannen bijna 9% is. Ook bij de uitzendkrachten zijn opvallende verschillen te zien. Bijna 70% van alle uitzendkrachten is man, 30% is vrouw. Het beeld per sector is hier wel wisselend. In de sectoren landbouw, industrie bouw, handel en transport zijn de uitzend krachten vaker man, in de quartaire sector (openbaar bestuur, onderwijs, zorg) zijn de uitzendkrachten vaker vrouw.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Regio’s3 In regionaal perspectief komt naar voren dat de ontwikkelingen in de regio’s Rivierenland, Food Valley, Noord Veluwe en de Groene Metropoolregio (GMR) Arnhem-Nijmegen afgelopen jaar relatief gunstig zijn geweest. In deze vier regio’s lag de groei boven de 3%. De groei in de Stedendriehoek en Achterhoek lag wat onder het Gelderse groeicijfer van 3%. Over afgelopen 10 jaar bezien liggen de groeicijfers van Food Valley, GMR en Rivierenland wat boven het gemiddelde groeicijfer. De andere drie regio’s doen het net wat minder goed. De verschillen tussen de regio’s zijn echter niet erg groot.

Ontwikkeling banen naar regio, 2022-2023 Regio

Banen 2023

Groei absoluut 2022-2023

Groei in % 2022-2023

Gem. in % 2014-2023

Regio aandeel 2023

Stedendriehoek

182.520

4.330

2,4%

1,0%

16,2%

Achterhoek

135.490

2.560

1,9%

1,5%

12,1%

GMR Arnhem-Nijmegen

423.390

13.530

3,3%

1,8%

37,7%

Rivierenland

126.890

4.260

3,5%

1,8%

11,3%

Food Valley

155.600

4.810

3,2%

2,0%

13,9%

Noord Veluwe

99.360

3.230

3,4%

1,5%

8,8%

1.123.240

32.720

3,0%

1,6%

100,0%

Gelderland

In de paragrafen per regio wordt naast de groei per jaar ook steeds het indexcijfer (2014=100) gepresenteerd. Dit geeft beter aan wat het resultaat van alle groeicijfers over langere periode is en wat uiteindelijk het verschil is met de totale ontwikkeling in Gelderland. 3 Zie voor de regio-indeling bijlage C en ook de noot in bijlage C ten aanzien van de gekozen afbakening. Alle gegevens hebben alleen betrekking op Gelderse gemeenten.

5.1 Stedendriehoek De Stedendriehoek telde in 2023 182.520 banen. Met een groei van 2,4% lag de ontwikkeling wat onder het Gelderse beeld (3,0%). Sinds 2014 zijn de ontwikkelingen steeds wat minder gunstig dan het Gelders gemiddelde. Over de afgelopen 10 jaren bezien is de gemiddelde ontwikkeling met 1,0% groei per jaar lager dan het Gelders cijfer van 1,6%. Het indexcijfer voor de regio ligt met 109,3 onder het Gelderse cijfer (115,5). De regio heeft daarmee binnen Gelderland over de afgelopen 10 jaar de laagste gemiddelde groei in banen gerealiseerd. Groei banen Stedendriehoek en Gelderland in %

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Indexcijfer Stedendriehoek en Gelderland, 2014=100

Banen, ontwikkeling en sectoraandeel naar sector, Stedendriehoek regio 2023

Banen 2023

Sector aandeel 2023

Verschil t.o.v. Gelderland Groei

Afwijking sectoraandeel in %-punt t.o.v. Gelderland

Absoluut 2022-2023

Groei in % 2022-2023

3.450

1,1%

1,9%

-0,1%

-0,4%

19.250

120

0,6%

10,5%

0,1%

1.730

100

5,9%

0,9%

-2,6%

-0,4%

9.540

230

2,4%

5,2%

-1,0%

-0,9%

Groothandel

8.630

130

1,6%

4,7%

-1,1%

Detailhandel/autohandel

20.560

140

0,7%

11,3%

-0,4%

-0,1%

Vervoer, opslag en communicatie

8.910

-20

-0,2%

4,9%

-2,3%

-2,4%

Horeca

8.850

480

5,7%

4,9%

-1,7%

0,1%

Financiële instellingen

6.260

160

2,6%

3,4%

1,7%

2,1%

Zakelijke dienstverlening

26.900

850

3,3%

14,7%

-0,6%

0,8%

Openbaar bestuur

15.490

720

4,9%

8,5%

0,5%

3,6%

Onderwijs

10.630

360

3,5%

5,8%

-0,5%

-1,9%

Gezondheidszorg

34.120

650

1,9%

18,7%

-1,2%

0,1%

Overige dienstverlening

Sectie

Sector

Landbouw/Visserij

Industrie/Delfstoffenwinning

Nutsbedrijven

Bouwnijverheid

GA GB

Alle sectoren

8.220

370

4,7%

4,5%

0,5%

0,3%

182.520

4.330

2,4%

100,0%

-0,6%

14,3%4

Alleen in de sector vervoer werd een minimaal banenverlies geteld, alle andere sectoren kenden een toename van het aantal banen. De zakelijke dienstverlening (+850) kende in absolute zin de hoogste groei van het aantal banen, terwijl de horeca (5,7%) en de nutssector relatief gezien de hoogste groei van het aantal banen kenden. Hiermee heeft de horeca zich verder hersteld van het banenverlies in de COVID-19 periode. Ook bij de overheid (720) en de zorg (650) kwamen er veel nieuwe banen bij. Bij de sectorstructuur geldt dat openbaar bestuur (waaronder defensie) en financiële sector goed zijn vertegenwoordigd. Daarnaast is de gezondheidszorg met een sectoraandeel van 18,7% relatief goed vertegenwoordigd. Vervoer, groothandel en onderwijs zijn wat minder sterk aanwezig. De verschillen in sectorstructuur met de rest van Gelderland zijn relatief klein maar zijn de laatste 5 jaren weer wat toegenomen. 4 Dit cijfer is de (absolute) som van alle afwijkingen in de sectorstructuur van Gelderland. Hoe hoger dat cijfer hoe groter de afwijking van de gemiddelde structuur.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

5.2 Achterhoek De werkgelegenheid in de Achterhoek groeide in 2022-2023 met 2.560 banen naar een totaal aantal banen van 135.490, een groei van 1,9%. De werkgelegenheids ontwikkeling in de Achterhoek lag de afgelopen 10 jaar redelijk in lijn met de Gelderse ontwikkeling. Alleen in 2014-2015 en het afgelopen jaar lag de groei onder de gemiddelde groei in Gelderland. De gemiddelde jaarlijks groei ligt met 1,5% net iets onder het gemiddelde cijfer van de provincie (1,6%). Uitgedrukt in het indexcijfer is de ontwikkeling 114,7 terwijl dat voor Gelderland 115,5 is. Groei banen Achterhoek en Gelderland in %

Indexcijfer Achterhoek en Gelderland, 2014=100

Er was het afgelopen jaar een bovengemiddelde groei in de zorg (+1.000), maar ook de horeca (+410) en de zakelijke dienstverlening (+320) waren goed voor de nodige nieuwe banen. Opvallend is het banenverlies in de industrie (-130) en de financiële sector (-90). Voor bijna alle sectoren geldt dat de groeicijfers dit jaar wat onder het Gelders gemiddelde blijven hangen. Bij de sectorstructuur geldt dat de industrie met 17,5% sterk vertegenwoordigd is. Ook de landbouw is met een aandeel van 4,3% nog sterk vertegenwoordigd. In de dienstverlenende sectoren is het aandeel banen juist wat lager. Vooral het lage aandeel zakelijke dienverlening valt daarbij op. De Achterhoek lijkt daarmee een wat meer traditionele sectorstructuur te hebben en wijkt daarmee ook aanzienlijk (25,4%) af van de structuur in Gelderland. In vergelijking met vorig jaar is de afwijking opnieuw wat groter geworden.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Banen, ontwikkeling en sectoraandeel naar sector, Achterhoek 2023

Banen 2023

Absoluut 2022-2023

Groei in % 2022-2023

Sector aandeel 2023

Verschil t.o.v. Gelderland Groei

Afwijking sectoraandeel in %-punt t.o.v. Gelderland

Sectie

Sector

Landbouw/Visserij

5.830

0,7%

4,3%

-0,5%

2,0%

Industrie/Delfstoffenwinning

23.680

-130

-0,6%

17,5%

-1,1%

7,0%

Nutsbedrijven

1.090

8,6%

0,8%

0,2%

-0,6%

Bouwnijverheid

9.230

100

1,1%

6,8%

-2,4%

0,7%

Groothandel

9.280

0,9%

6,8%

-1,7%

1,1%

Detailhandel/autohandel

17.010

0,3%

12,6%

-0,8%

1,2%

Vervoer, opslag en communicatie

5.760

200

3,6%

4,3%

1,5%

-3,0%

Horeca

6.830

410

6,4%

5,0%

-1,0%

0,3%

Financiële instellingen

780

-90

-10,3%

0,6%

-11,2%

-0,7%

Zakelijke dienstverlening

13.150

320

2,5%

9,7%

-1,4%

-4,2%

Openbaar bestuur

3.980

150

4,0%

2,9%

-0,4%

-2,0%

Onderwijs

8.380

240

3,0%

6,2%

-1,0%

-1,6%

Gezondheidszorg

25.660

1.000

4,0%

18,9%

0,9%

0,4%

Overige dienstverlening Alle sectoren

4.840

100

2,0%

3,6%

-2,2%

-0,6%

135.490

2.560

1,9%

100,0%

-1,1%

25,4%

5.3 Groene Metropool Regio Arnhem-Nijmegen De GMR Arnhem-Nijmegen is de regio met het grootste aantal banen in Gelderland. De regio is goed voor 38% van de Gelderse werkgelegenheid. Het afgelopen jaar nam de werkgelegenheid toe met 13.530 banen ofwel 3,3%. De groei lag daarmee het afgelopen jaar boven de gemiddelde groei in Gelderland (3,0%). De werkgelegenheidsontwikkeling in de GMR Arnhem-Nijmegen loopt de afgelopen 10 jaar vrijwel gelijk met de Gelderse ontwikkeling en ontwikkelt zich zelfs een fractie beter. Het indexcijfer over de afgelopen 10 jaar ligt daardoor met 116,9 iets boven het Gelderse cijfer van 115,5. Groei banen GMR Arnhem-Nijmegen en Gelderland in %

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Indexcijfer GMR Arnhem-Nijmegen en Gelderland, 2014 = 100

Banen, ontwikkeling en sectoraandeel naar sector, GMR Arnhem-Nijmegen 2023 Verschil t.o.v. Gelderland Groei

Afwijking sectoraandeel in %-punt t.o.v. Gelderland

Groei in % 2022-2023

Sector aandeel 2023

240

5,9%

1,0%

4,6%

-1,2%

-260

-0,8%

7,5%

-1,3%

-2,9%

760

8,2%

2,4%

-0,3%

1,0%

18.400

650

3,7%

4,3%

0,2%

-1,7%

19.070

340

1,8%

4,5%

-0,8%

-1,3%

Detailhandel/autohandel

44.730

740

1,7%

10,6%

0,6%

-0,8%

Vervoer, opslag en communicatie

36.790

730

2,0%

8,7%

0,0%

1,4%

Horeca

20.410

1.650

8,8%

4,8%

1,3%

0,0%

Financiële instellingen

4.630

120

2,7%

1,1%

1,8%

-0,2%

Zakelijke dienstverlening

64.530

3.580

5,9%

15,2%

2,0%

1,3%

Openbaar bestuur

21.510

640

3,1%

5,1%

-1,3%

0,2%

Onderwijs

37.600

1.490

4,1%

8,9%

0,1%

1,1%

Gezondheidszorg

90.690

2.040

2,3%

21,4%

-0,9%

2,9%

Overige dienstverlening

18.790

800

4,5%

4,4%

0,3%

Alle sectoren

423.390

13.530

3,3%

100,0%

0,3%

16,4%

Banen 2023

Sectie

Sector

Landbouw/Visserij

4.390

Industrie/Delfstoffenwinning

31.750

Nutsbedrijven

10.110

Bouwnijverheid

Groothandel

Absoluut 2022-2023

Het afgelopen jaar was sprake van forse banentoename in de zakelijk dienst verlening. Er kwamen daar 3.580 nieuwe banen bij. Ook de gezondheidszorg zorgde dit jaar voor veel nieuwe banen (+2.040). Verder was in deze regio opnieuw sprake van banenherstel in de horeca (+1.650). Tot slot was het onderwijs goed voor bijna 1.500 nieuwe banen. Net als in de Achterhoek verloor de industrie banen (-260). Bij de sectorstructuur valt op dat met name de industrie, landbouw, bouw en groothandel wat minder vertegenwoordigd zijn. De dienstverlenende sectoren (met name de gezondheidszorg) daarentegen juist wat meer. De sectorstructuur vertoont een vrij gemiddeld beeld en de afwijkingen blijven in de loop van de tijd ongeveer gelijk.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

5.4 Rivierenland/Fruitdelta De werkgelegenheid in Rivierenland is het afgelopen jaar met 3,5% gegroeid, dat is meer dan het Gelderse groeicijfer van 3,0%. Het aantal banen nam toe met 4.260 en kwam daarmee uit op 126.890. De afgelopen 10 jaar is de werkgelegenheids ontwikkeling in Rivierenland net wat gunstiger geweest dan het Gelders gemiddelde. Het indexcijfer 2023 ligt met 117,4 iets boven het Gelderse cijfer (115,5). De ontwikkelingen in Rivierenland zijn dus over lange termijn bezien wat gunstiger dan de Gelderse ontwikkelingen. Groei banen Rivierenland en Gelderland in %

Indexcijfer Rivierenland en Gelderland, 2014 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Banen, ontwikkeling en sectoraandeel naar sector, Rivierenland 2023

Banen 2023

Sector aandeel 2023

Verschil t.o.v. Gelderland Groei

Afwijking sectoraandeel in %-punt t.o.v. Gelderland

Absoluut 2022-2023

Groei in % 2022-2023

6.550

-70

-1,1%

5,2%

-2,3%

2,9%

14.350

340

2,4%

11,3%

1,9%

0,9%

1.580

130

8,8%

1,2%

0,3%

-0,1%

Bouwnijverheid

10.050

670

7,2%

7,9%

3,8%

1,8%

Groothandel

11.410

340

3,1%

9,0%

0,4%

3,2%

Detailhandel/autohandel

14.480

430

3,1%

11,4%

2,0%

0,1%

Vervoer, opslag en communicatie

14.030

0,6%

11,1%

-1,5%

3,8%

Horeca

4.990

460

10,1%

3,9%

2,7%

-0,9%

Financiële instellingen

850

-50

-5,4%

0,7%

-6,3%

-0,7%

Zakelijke dienstverlening

16.920

570

3,5%

13,3%

-0,4%

-0,6%

Openbaar bestuur

2.850

3,3%

2,2%

-1,1%

-2,7%

Onderwijs

7.100

330

4,9%

5,6%

0,9%

-2,2%

Gezondheidszorg

16.550

660

4,1%

13,0%

1,0%

-5,5%

Overige dienstverlening

Sectie

Sector

Landbouw/Visserij

Industrie/Delfstoffenwinning

Nutsbedrijven

F GA

Alle sectoren

5.220

270

5,4%

4,1%

1,2%

-0,1%

126.890

4.260

3,5%

100,0%

0,5%

25,3%

Nieuwe banen waren er dit jaar vooral in de bouwnijverheid (+670), onderwijs (+660) en de zakelijke dienstverlening (+570). Ook in Rivierenland geldt een opvallend herstel van de horeca (+460 banen, ofwel een groeipercentage van 10,1%). Wat betreft de sectorstructuur geldt dat de sectoren groothandel, vervoer, landbouw, industrie, en bouwnijverheid meer dan gemiddeld zijn vertegenwoordigd. De dienstverlenende sectoren zijn juist minder vertegenwoordigd, waarbij vooral het lage aandeel gezondheidszorg opvalt. Met 25,3% afwijking ten opzichte van Gelderland telt de regio samen met de Achterhoek het grootste verschil in de sectorstructuur. De afwijking in sectorstructuur lijkt wel iets kleiner geworden.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

5.5 Food Valley De regio Food Valley kende met 3,2% het afgelopen jaar opnieuw een boven gemiddelde groei. Het aantal banen groeide met 4.810 tot 155.600. Over langere periode bezien geldt dat in de meeste jaren de groei hoger lag dan het Gelderse cijfer. Alleen in ’17-’18 en het eerste Covid-jaar lag de ontwikkeling iets onder het Gelderse cijfer. Het indexcijfer voor Food Valley staat inmiddels op 119,4, vergeleken met 115,5 voor Gelderland. Daarmee heeft de regio over lange termijn bezien binnen Gelderland de hoogste groei gerealiseerd. De gemiddelde jaarlijkse groei bedroeg in Food Valley 2,0% terwijl dat voor Gelderland gemiddeld 1,6% was. Groei banen Food Valley en Gelderland in %

Indexcijfer Food Valley en Gelderland, 2014 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Banen, ontwikkeling en sectoraandeel naar sector, Food Valley 2023

Banen 2023

Sector aandeel 2023

Verschil t.o.v. Gelderland Groei

Afwijking sectoraandeel in %-punt t.o.v. Gelderland

Absoluut 2022-2023

Groei in % 2022-2023

3.310

1,2%

2,1%

0,0%

-0,2%

17.280

530

3,1%

11,1%

2,6%

0,7%

700

4,2%

0,4%

-4,3%

-0,9%

Bouwnijverheid

11.660

360

3,2%

7,5%

-0,3%

1,4%

Groothandel

11.870

580

5,1%

7,6%

2,4%

1,8%

Detailhandel/autohandel

17.180

-20

-0,1%

11,0%

-1,2%

-0,3%

Vervoer, opslag en communicatie

10.880

630

6,2%

7,0%

4,1%

-0,3%

Horeca

6.640

160

2,5%

4,3%

-4,9%

-0,5%

Financiële instellingen

1.660

0,4%

1,1%

-0,5%

-0,3%

Zakelijke dienstverlening

23.970

210

0,9%

15,4%

-3,0%

1,5%

Openbaar bestuur

5.730

390

7,2%

3,7%

2,9%

-1,2%

Onderwijs

16.870

560

3,5%

10,8%

-0,6%

3,1%

Gezondheidszorg

22.240

1.190

5,6%

14,3%

2,5%

-4,3%

Overige dienstverlening

Sectie

Sector

Landbouw/Visserij

Industrie/Delfstoffenwinning

Nutsbedrijven

F GA

Alle sectoren

5.630

160

2,9%

3,6%

-1,4%

-0,6%

155.600

4.810

3,2%

100,0%

0,2%

17,0%

Voor de regio geldt dat bijna alle sectoren een groei lieten zien. Alleen de detailhandel was goed voor een klein banenverlies (-20). Veruit de meeste nieuwe banen werden geteld in de zorg (1.190). Daarnaast was de logistieke sector goed voor veel nieuwe banen (groothandel 580, vervoer 630). In vergelijking met andere regio’s heeft de industrie het opvallend goed gedaan, er kwamen hier 530 banen bij terwijl in sommige regio’s zelfs banen verloren gingen. Kenmerkende zaken in de sectorstructuur zijn de hoge aandelen van het onderwijs, zakelijke dienstverlening en groothandel en het lage aandeel gezondheidszorg. De totale afwijking in de sectorstructuur is met 17% niet opvallend en wijzigt in de loop van de tijd ook weinig.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

5.6 Noord Veluwe Tot 2016 lag de groei in de Noord Veluwe boven het Gelderse cijfer, daarna lag het steeds op of onder dat niveau. Het afgelopen jaar groeide het aantal banen met 3,4% (+3.230 banen) naar 99.360 banen. Hiermee lag het groeicijfer voor dit jaar iets boven het gemiddelde groeicijfer van 3,0%. Over de afgelopen 10 jaar bezien is het resultaat dat het indexcijfer met 114,2 net iets lager ligt dan het cijfer voor Gelderland (115,5). De gemiddelde jaarlijkse groei lag met 1,5% net iets onder het niveau van Gelderland (1,6%). Groei banen Noord Veluwe en Gelderland in %

Indexcijfer Noord Veluwe en Gelderland, 2014 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Banen, ontwikkeling en sectoraandeel naar sector, Noord Veluwe 2023 Sector aandeel 2023

Verschil t.o.v. Gelderland Groei

Afwijking sectoraandeel in %-punt t.o.v. Gelderland

Banen 2023

Absoluut 2022-2023

Groei in % 2022-2023

Landbouw/Visserij

2.090

1,0%

2,1%

-0,2%

Industrie/Delfstoffenwinning

10.920

0,0%

11,0%

-0,5%

0,6%

Nutsbedrijven

420

110

37,4%

0,4%

29,0%

-1,0%

Bouwnijverheid

9.410

250

2,8%

9,5%

-0,7%

3,4%

Groothandel

4.720

200

4,3%

4,7%

1,7%

-1,0%

Detailhandel/autohandel

13.490

0,4%

13,6%

-0,7%

2,2%

Vervoer, opslag en communicatie

5.100

0,5%

5,1%

-1,6%

-2,1%

Horeca

6.050

560

10,1%

6,1%

2,7%

1,3%

Financiële instellingen

680

-20

-2,4%

0,7%

-3,3%

-0,6%

Zakelijke dienstverlening

11.090

300

2,8%

11,2%

-1,1%

-2,8%

Openbaar bestuur

5.610

320

5,9%

5,6%

1,6%

0,7%

Onderwijs

6.580

370

6,0%

6,6%

2,0%

-1,1%

Gezondheidszorg

19.030

840

4,6%

19,2%

1,4%

0,6%

Overige dienstverlening

4.170

210

5,2%

4,2%

1,0%

0,0%

Alle sectoren

99.360

3.230

3,4%

100,0%

0,4%

17,7%

Sectie

Sector

A BC DE

Het afgelopen jaar kwamen er vooral banen bij in de gezondheidszorg (+840). Verder kwamen er relatief veel banen bij in de horeca (+560), onderwijs (+370), overheid (+320), zakelijke dienstverlening (+300) en de detailhandel (+360). Bij de sectorstructuur valt het hoge aandeel bouw op. Verder is de detailhandel goed vertegenwoordigd. Het aandeel zakelijke dienstverlening is aanzienlijk lager dan het Gelderse gemiddelde. Dat geldt in iets minder mate ook voor de sectoren vervoer, onderwijs en de groothandel. De sectorstructuur wijkt verder betrekkelijk weinig af van die van Gelderland. De afwijking is de afgelopen 10 jaren kleiner geworden. In 2014 kende de regio nog een relatief afwijkende sectorstructuur.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

6 Bedrijven5 Aantal bedrijven Gelderland

De groei van het aantal bedrijven blijft onverminderd hoog. In april 2023 werden in totaal 224.920 bedrijven geteld in Gelderland. Dat waren er 12.150 meer dan in 2022. Het aantal bedrijven groeit jaarlijks aanzienlijk harder dan het aantal banen. Veel mensen die eerder in loondienst waren zijn zelf een (klein) bedrijf begonnen. Ook in jaren dat het aantal banen afnam of nauwelijks groeide, groeide het aantal vestigingen met meer dan 2% (met uitzondering van 2017-2018). Ontwikkeling aantal banen en bedrijven Gelderland

De groei van het aantal bedrijven kan het afgelopen jaar voor ruim 90% worden toegeschreven aan de eenmanszaken6. Veel eenmanszaken zijn gestart in de zakelijke dienstverlening, zorg en bouwnijverheid. Ook het aantal nieteenmanszaken is toegenomen. In de meeste sectoren nam het aantal nieteenmanszaken toe, alleen in de landbouw en vervoer was er een substantiële teruggang van het aantal bedrijven. 5 Omwille van de leesbaarheid wordt hier gesproken over bedrijven. De PWE telt echter vestigingen. Een bedrijf kan bestaan uit meerdere vestigingen. Het feitelijk aantal bedrijven (ondernemingen) zal iets lager zijn dan in deze rapportage wordt aangegeven. 6 Veelal zijn eenmanszaken ZZP-er, maar dat hoeft niet. De PWE vraagt niet naar de belasting technische-/juridische status van bedrijven.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Ontwikkeling aantal bedrijven 2022-2023

2022

Sectie

Sector

A BC DE F GA GB HJ I K LN O P Q RS

9.900 9.380 400 23.140 8.620 24.640 14.330 7.000 1.270 50.050 390 13.860 26.690 23.100 212.770

Ontwikkeling totaal 2023 2022-2023 9.960 9.760 430 24.890 8.630 25.500 15.180 7.330 1.250 53.380 390 14.720 29.440 24.070 224.920

Waarvan eenmanszaken 2022-2023

Waarvan overige bedrijven 2022-2023

120 380 40 1.700 30 650 930 200 0 3.200 -10 250 2.610 880 10.980

-70 0 -10 50 -20 200 -80 140 -20 130 0 610 150 90 1.180

50 380 30 1.750 10 860 850 330 -20 3.330 0 860 2.760 970 12.150

Bij de groei van de eenmanszaken valt inmiddels op dat van de toename een steeds groter aandeel bestaat uit “parttime” eenmanszaken Hier werken alleen mensen minder dan 12 uur. Bij deze omvang kan onvoldoende inkomen worden gegenereerd om van te leven. Veelal zal vermoedelijk sprake zijn van een bedrijf naast bijvoorbeeld een baan in loondienst of van een hobbybedrijf. Van de bijna 11.000 eenmanszaken die er het afgelopen jaar bij kwamen waren er 3.200 “parttime” eenmanszaken. Het aandeel eenmanszaken is, over lange termijn bezien, aanzienlijk toegenomen. In 1999 was het aandeel eenmanszaken met 35% nog bescheiden. Inmiddels is dat aandeel opgelopen naar ruim 72%. In tegenstelling tot de groei van het aantal eenmanszaken, nam het aantal overige bedrijven af van bijna 68.900 in 1999 tot 62.400 in 2023. Ontwikkeling aantal bedrijven 1999 - 2023

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

In termen van banen is de bijdrage van eenmanszaken een stuk bescheidener. 25 jaar geleden was het aandeel banen bij eenmanszaken nog slechts 4,5% van het totale aantal banen. Inmiddels is dat opgelopen tot 14,5%. In de afgelopen 25 jaar zijn er bij eenmanszaken in totaal 125.540 banen bij gekomen, bij de overige bedrijven waren dat er 128.710. Bijna de helft van de groei van het aantal banen sinds de eeuwwisseling is daarmee toe te schrijven aan eenmanszaken. Ontwikkeling aantal banen 1999 - 2023

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

MKB, Midden en Kleinbedrijf Regelmatig wordt de vraag gesteld “Hoe groot is ons mkb nu eigenlijk?” Vaak wordt ervan uit gegaan dat het mkb bestaat uit bedrijven met minder dan 250 werkzame personen. Wordt die insteek gekozen dan geldt dat het MKB 99,8% van alle bedrijven omvat, goed voor 78,4% van de Gelderse werkgelegenheid. Slechts 420 bedrijven behoren dan niet tot het mkb. Deze grootbedrijven zijn goed voor 243.020 banen. In de officiële definitie van mkb (zie bijv. mkb-servicedesk) worden echter wat scherpere criteria aangehouden. In Nederland is vanaf 1 januari 2016 de volgende indeling van kracht: Categorie onderneming

Werknemers (fte)

Jaaromzet

of balanstotaal

middelgroot

< 250

≤ € 40 miljoen

≤ € 20 miljoen

Klein

< 50

≤ € 12 miljoen

≤ € 6 miljoen

micro

< 10

≤ € 0,7 miljoen

≤ € 0,35 miljoen

Helaas zijn over omzet en balanstotaal geen gegevens per bedrijf beschikbaar. Het is daardoor ook niet mogelijk hier op te selecteren. Verder geldt dat niet alle sectoren meegenomen zouden moeten worden. In het rapport “Jaarbericht De staat van het mkb 2023” wordt hierover het volgende gezegd: In het dashboard wordt vaak gesproken over de business economy, het nietfinanciële bedrijfsleven. Deze term wordt internationaal het meest gebruikt om het mkb af te bakenen. Verder wordt binnen het mkb (tot 250 werkzame personen) onderscheid gemaakt tussen zzp’ers (1 werkzaam persoon), het microbedrijf (2-9 werkzame personen), het kleinbedrijf (10-49 werkzame personen) en het middenbedrijf (50-249 werkzame personen). Bedrijven met méér dan 250 werkzame personen horen bij het grootbedrijf. Tot de business economy worden niet gerekend: de overheidssector, de agrarische sector, financiële dienstverlening, onderwijs, zorg, cultuur, sport en recreatie, belangen-en hobbyverenigingen en overige persoonlijke dienstverlening. De business economy is dus een deel van alle economische activiteiten (SBI B-N, exclusief K en inclusief 95). Wordt deze definitie gehanteerd dan komt het aantal mkb uit op 146.030, met in totaal 586.790 banen. Het is dan vervolgens mogelijk het aantal mkb te relateren aan het totaal aantal bedrijven en banen in de business economy.

Het mkb is dan goed voor 99,9% van het commerciële bedrijfsleven en 85,3% van de banen. Worden de aantallen gerelateerd aan alle sectoren dan vormt het mkb 64,9% van alle bedrijven en 52,2% van de werkgelegenheid.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Aandeel mkb in termen van bedrijven, 2023 Sector A

Landbouw, bosbouw en visserij

Winning van delfstoffen

Industrie

MKB

Overige

Totaal

Aandeel MKB

9.960

0,0%

100,0%

9.650

9.730

99,2%

Productie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas

100

110

96,3%

Winning/distributie van water; afval(water) beheer,sanering

310

320

98,1%

Bouwnijverheid

24.870

24.890

99,9%

Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s

34.100

34.130

99,9%

Vervoer en opslag

4.930

4.950

99,5%

Logies-, maaltijd- en drankverstrekking

7.330

100,0%

Informatie en communicatie

10.220

10.230

99,9%

Financiële instellingen

1.250

0,0%

Verhuur van en handel in onroerend goed

1.680

99,9%

Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening

40.100

40.130

99,9%

Verhuur van roerende goederen, overige zakel. dienstverl.

11.560

11.580

99,9%

Openbaar bestuur, overheidsdiensten, sociale verzekeringen

390

0,0%

Onderwijs

14.720

0,0%

Gezondheids- en welzijnszorg

29.440

0,0%

Cultuur, sport en recreatie

11.410

0,0%

Overige dienstverlening

1.130

11.530

12.660

8,9%

146.030

78.900

224.920

64,9%

MKB

Overige

Totaal

Aandeel MKB

25.600

0,0%

Alle sectoren

Aandeel mkb in termen van banen, 2023 Sector A

Landbouw, bosbouw en visserij

Winning van delfstoffen

Industrie

Productie, distributie, handel in elektriciteit en aardgas

300

100,0%

83.700

33.230

116.930

71,6%

980

7.360

8.340

11,7%

Winning/distributie van water; afval(water)beheer, sanering

4.390

2.890

7.280

60,3%

Bouwnijverheid

63.060

5.220

68.280

92,4%

Groot- en detailhandel; reparatie van auto’s

182.360

10.050

192.410

94,8%

Vervoer en opslag

35.940

16.770

52.700

68,2%

Logies-, maaltijd- en drankverstrekking

53.230

520

53.760

99,0%

Informatie en communicatie

25.270

3.500

28.770

87,8%

Financiële instellingen

14.850

0,0%

Verhuur van en handel in onroerend goed

6.540

230

6.770

96,5%

Advisering, onderzoek, special. zakelijke dienstverlening

88.700

8.320

97.020

91,4%

Verhuur van roerende goederen, overige zakel. dienstverl.

40.300

12.470

52.770

76,4%

Openbaar bestuur, overheidsdiensten, sociale verzekeringen

55.160

0,0%

Onderwijs

87.160

0,0%

Gezondheids- en welzijnszorg

208.280

0,0%

Cultuur, sport en recreatie

24.640

0,0%

Overige dienstverlening

2.030

20.200

22.240

9,1%

586.790

536.450

1.123.240

52,2%

Alle sectoren

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

8 Toegevoegde waarde7 De waarde van alle geproduceerde goederen en diensten (de productiewaarde of output) minus de waarde van goederen en diensten die tijdens deze productie zijn opgebruikt (het intermediair verbruik) wordt de toegevoegde waarde genoemd. De toegevoegde waarde wordt door het CBS berekend en is op dit moment bekend tot en met 2022, gegevens over 2023 waren tijdens het opstellen van dit rapport nog niet beschikbaar. De toegevoegde waarde (TW) in Gelderland bedroeg in 2022 € 72.648 miljoen. In termen van toegevoegde waarde is de zakelijke dienstverlening de grootste sector, een vijfde van de toegevoegde waarde wordt geproduceerd in deze sector. Ook de industrie en groothandel blijken in termen van toegevoegde waarde een aanzienlijk hoger aandeel uit te maken dan in termen van banen. Sectoren waar de bijdrage aan de toegevoegde waarde wat lager is zijn zorg, horeca en overige dienstverlening. In termen van banen geldt dat de zorg met een sectoraandeel van 18,5% de grootste sector in Gelderland is, in termen van toegevoegde waarde is het aandeel met 11% een stuk minder. Banen en toegevoegde waarde 2013-2022 naar sector Sector

Toegevoegde waarde in € miljoen

Banen

2013

2022

Gemiddelde jaarlijkse groei

Sector aandeel 2022

2013

2022

Gemiddelde jaarlijkse groei

Sector aandeel 2022

Landbouw/Visserij

1.290,8

1.470,8

1,5%

2,0%

28.180

25.290

-1,2%

2,3%

Industrie/ Delfstoffenwinning

8.636,7

11.869,9

3,6%

16,3%

108.710

116.630

0,8%

10,7%

Nutsbedrijven

1.417,3

1.542,4

0,9%

2,1%

11.030

14.410

3,0%

1,3%

Bouwnijverheid

2.803,1

4.325,4

4,9%

6,0%

55.990

66.020

1,8%

6,1%

Groothandel

5.172,0

7.161,3

3,7%

9,9%

57.910

63.310

1,0%

5,8%

Detailhandel/autohandel

3.409,8

4.279,4

2,6%

5,9%

112.330

126.020

1,3%

11,6%

Vervoer, opslag en communicatie

3.985,9

5.171,4

2,9%

7,1%

67.400

79.820

1,9%

7,3%

Horeca

1.042,4

1.387,8

3,2%

1,9%

42.960

50.050

1,7%

4,6%

Financiële instellingen

3.896,1

2.128,7

-6,5%

2,9%

20.700

14.720

-3,7%

1,3%

Zakelijke dienstverlening

11.719,4

14.506,5

2,4%

20,0%

133.460

150.730

1,4%

13,8%

Openbaar bestuur

4.526,1

5.600,3

2,4%

7,7%

51.640

52.840

0,3%

4,8%

Onderwijs

3.765,9

3.721,3

-0,1%

5,1%

70.220

83.800

2,0%

7,7%

Gezondheidszorg

6.751,7

7.961,2

1,8%

11,0%

182.200

201.920

1,1%

18,5%

Overige dienstverlening

1.525,6

1.521,6

0,0%

2,1%

40.490

44.980

1,2%

4,1%

Alle sectoren

59.942,9

72.648,1

2,2%

100,0%

983.190

1.090.520

1,2%

100,0%

7 Sinds dit jaar zijn aan alle vestigingen in het PWE-register schattingen gekoppeld van de toegevoegde waarde. De berekening hiervan is gedaan door Bureau Louter in opdracht van de stichting LISA. Kern is dat randtotalen van CBS-cijfers over COROP-gebieden en sectoren zijn toegedeeld aan de inliggende vestigingen. Voor elke vestiging is zo een schatting beschikbaar van de toegevoegde waarde. Hierbij moet nadrukkelijk vermeld worden dat het gaat om schattingen/berekeningen. In individuele gevallen kan de plank behoorlijk mis geslagen worden. Bij aggregaties van aantallen vestigingen zullen fouten uitgemiddeld worden en ontstaat een redelijk betrouwbaar beeld. Om vergelijking door de jaren mogelijk te maken is hier gebruik gemaakt van de gegevens in (constante) prijzen van 2015. Omdat het CBS op dit moment gegevens tot en met 2022 publiceert zijn nog geen recentere schattingen beschikbaar. In deze paragraaf wordt daarom naar de ontwikkelingen over de periode 2013-2022 gekeken.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

Als gevolg van een gemiddelde jaarlijkse groei van 2,2% de afgelopen 10 jaar is het indexcijfer voor 2022 gestegen naar 121. In termen van banen was de gemiddelde jaarlijks groei 1,2% waardoor het indexcijfer voor 2023 op 111 is uitgekomen. De toegevoegde waarde is dus aanzienlijk harder gegroeid dan het aantal banen. Vooral in de periode 2013-2017 groeide het aantal banen maar zeer beperkt, terwijl de toegevoegde waarde flink toenam. Vanaf 2018 is het aantal banen ook aanzienlijk toegenomen. Bij de groei van het aantal banen geldt dat in 2020, mede als gevolg van de diverse steunmaatregelen, geen dip in de ontwikkeling viel waar te nemen. Bij de toegevoegde waarde is wel een tijdelijke terugval gemeten. In de jaren 2021 en 2022 groeide de toegevoegde waarde weer harder dan het aantal banen. Indexcijfer banen, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

De gemiddelde toegevoegde waarde per baan is daardoor toegenomen van €60.000 in 2013 naar €66.600 in 2022. Tussen de sectoren bestaan aanzienlijke verschillen. De horeca bungelt met slechts €27.700 per baan onderaan. Daarnaast liggen sectoren als overige dienstverlening (€33.800), detailhandel (€34.000) en onderwijs (€39.400) aanzienlijk onder het gemiddelde. De sectoren groothandel (€113.100), overheid (€106.000) en industrie (€101.000) leveren juist een bovengemiddelde toegevoegde waarde per baan. Een deel van de verklaring voor de verschillen is gelegen in de inzet van kleine banen. Vooral in de horeca, detailhandel en onderwijs is er sprake van veel kleine banen. Doordat de gegevens over toegevoegde waarde gekoppeld zijn aan het vestigingenbestand van de PWE kunnen ook op lager schaalniveau kengetallen worden berekend. Zo geldt dat de meeste toegevoegd waarde in Nijmegen wordt gegenereerd. Het bedrijventerrein met de grootste toegevoegde waarde is Winkelsteeg NXP in Nijmegen. De cijfers van alle gemeenten en de grootste 10 terreinen in termen van toegevoegde waarde zijn opgenomen in bijlage C.

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9 Aandachtssectoren Het Gelderse economisch beleid heeft zich vaak gericht op een aantal clusters. Ook beleid van de rijksoverheid was/is veelal gericht op een aantal clusters. Door de loop van de tijd is ingezet op verschillende clusters, topsectoren of aandachtsectoren. De definiëring en naamgeving van de clusters is niet steeds hetzelfde geweest, maar veelal gaat het om min of meer dezelfde clusters. In dit hoofdstuk worden de ontwikkelingen van een aantal van deze clusters kort in beeld gebracht. Voor de exacte afbakening van de cluster wordt verwezen naar een document dat te vinden is via het Statistisch Zakboek van de provincie Gelderland (Overzichtsdocument PWE-clusters v2023-06-02). Alle afbakeningen zijn gebaseerd op een selectie van sbi-codes (standaard bedrijfsindeling van het CBS) die de hoofdactiviteiten van bedrijven aangeven. Enige relativering over de afbakening van de clusters is op zijn plaats. Hoewel een hoofdactiviteit een indicatie is van de hoofdactiviteit geldt dat onder elke code zeer verschillende bedrijven kunnen vallen, van traditioneel opererend tot zeer innovatief. De sbi-code doet ook niet altijd recht aan deelactiviteiten die een bedrijf uitvoert. Hierdoor kunnen bedrijven onterecht niet meegeteld worden of onterecht juist wel meegeteld worden.

Er mag echter vanuit gegaan worden dat fouten naar beide kanten elkaar uit middelen, maar de cijfers moeten gezien worden als indicatie. In de onderstaande tabel staat een samenvatting van de kengetallen per cluster. In de volgende paragrafen wordt een korte samenvatting per cluster gepresenteerd. Als gesproken wordt over groei gaat het hier steeds om de gemiddelde jaarlijkse groei 2013-2022. Het hanteren van veel clusters heeft als consequentie dat uiteindelijk veel sbi-codes wel onder een cluster vallen. Veel bedrijvigheid valt zelfs onder meerdere clusters. Het is daardoor ook niet mogelijk om cijfers over de clusters zonder meer bij elkaar op te tellen. Wordt alleen gekeken of bedrijvigheid tot één van de clusters behoort, dan geldt dat zowel in termen van banen als toegevoegde ruim 50% wel onder één of meer van de clusters valt. Toegevoegde waarde 2022 in € miljoen

aandeel in totaal TW

banen 2022

aandeel in totaal banen

Food

4.739,5

6,5%

57.950

5,3%

Agro

6.389,7

8,8%

86.450

7,9%

Health

1.769,2

2,4%

19.250

1,8%

Medisch cluster

7.742,1

10,7%

174.420

16,0%

EMT

5.999,8

8,3%

56.650

5,2%

Maakindustrie

11.764,7

16,2%

116.500

10,7%

Transport en logistiek

9.977,3

13,7%

115.680

10,6%

Recreatie en toerisme

2.212,6

3,0%

66.490

6,1%

Circulaire economie

2.650,8

3,6%

39.840

3,7%

Alle clusters

36.833,8

50,7%

563.450

51,7%

Alle sectoren

72.648,1

cluster

1.090.520

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.1 Food cluster Het Food-cluster omvat alleen bedrijven die zich (vermoedelijk) bezig houden met innovaties op het gebied van Food. De afbakening is opgesteld door Bureau Louter in het kader van Pieken in de Delta. De WUR en enkele andere onderwijsinstellingen specifiek gericht op Food zijn toegevoegd. Het Food-cluster was in 2022 goed voor een toegevoegde waarde van € 4.740 miljoen. en daarmee een sectoraandeel van 6,5%. In het cluster waren 57.950 mensen werkzaam, 5,3% van de Gelderse werkgelegenheid. De gemiddelde jaarlijkse groei over de afgelopen 10 jaar van zowel de toegevoegde waarde als het aantal banen (2,4% resp. 2,0%) lag iets boven de gemiddelde groeicijfers (2,2% resp. 1,2%). In termen van banen is na een forse groei in de periode 2015-2019 de afgelopen 3 jaren stabilisatie te zien van het aantal banen. Indexcijfer Food-cluster, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Food-cluster, banen Gelderland 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.2 Agro-cluster Het Agro-cluster omvat alle bedrijvigheid die op één of andere manier betroken is bij de landbouw. Hiertoe horen dus de primaire landbouw zelf, de toeleverende en verwerkende industrie maar ook dienstverlenende sectoren als groothandel en het volledige Food-cluster. De detailhandel is niet meegeteld. Het Agro-cluster is met een toegevoegde waarde €6.390 en 86.450 banen een stukje omvangrijker dan het Food-cluster. Het cluster is goed voor 8,8% van de toegevoegde waarde en 7,9% van het aantal banen. De groei van de toegevoegde waarde liep met 2,2% in de pas met de gemiddelde ontwikkeling. De groei van het aantal banen lag met 1,0% wat onder de gemiddelde groeicijfers. Voor een belangrijk deel wordt dat bepaald door de primaire landbouw waar zowel de ontwikkeling van banen (-1,2%) als de toegevoegde waarde (1,5%) onder het gemiddelde liggen. Indexcijfer Agro-cluster, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Agro-cluster, banen Gelderland, 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.3 Health Het cluster Health is oorspronkelijk ook afgebakend in het kader van Pieken in de Delta door Bureau Louter. In het kader van het Topsectorenbeleid werd gesproken over Life-sciences. Het gaat in feite om vrijwel dezelfde afbakening. Het betreft hier net als bij het Food-cluster een kleine selectie van innovatieve bedrijvigheid. Met een sectoraandeel van 1,8% van de banen gaat het om een betrekkelijk klein cluster. Zeker als bedacht wordt dat ongeveer de helft van het aantal banen gelieerd is aan Radboud UMC. Het aandeel toegevoegde waarde ligt met 2,4% wat hoger. Het betreft hier in totaal 19.200 banen en een toegevoegde waarde van € 1.770 miljoen. Zowel in termen van banen (1,8%) als de toegevoegde waarde (3,2%) is het cluster bovengemiddeld gegroeid. De ontwikkeling van de toegevoegde waarde laat een grillig verloop zien, waarbij na 2019 geen groei meer valt waar te nemen. In termen van banen verlopen de ontwikkelingen wat gelijkmatiger. De toegevoegde waarde per baan ligt met €92.000 aanzienlijk boven het Gelders gemiddelde (€66.200). Indexcijfer Health-cluster, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Health-cluster, banen Gelderland, 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.4 Medisch-cluster Dit cluster omvat naast de bedrijven uit het Health cluster ook de bedrijven in de gezondheidszorg zelf. Welzijnswerk wordt niet meegenomen. Het medisch cluster is met 174.420 banen, goed voor 16% van de Gelderse werkgelegenheid en daarmee het grootste cluster. Opmerkelijk is dat de bijdrage aan de toegevoegde waarde met een aandeel van 10,7% beduidend lager ligt. De groeicijfers (banen 1,3%, toegevoegde waarde 2,3%) liggen vrijwel op het Gelderse gemiddelde. De ontwikkeling van de toegevoegde waarde, inclusief de dip in 2020, loopt vrijwel paralellel met die van alle sectoren. Ten aanzien van de banen geldt dat de ontwikkeling van het medisch cluster in eerste instantie achter bleef bij de gemiddelde ontwikkeling, maar dat de laatste 5 jaar sprake is geweest van een inhaalslag. De totale groei van het aantal banen in de afgelopen 10 jaar is uiteindelijk net wat hoger dan het gemiddelde groeicijfer. Voor het health cluster geldt dat de toegevoegde waarde per baan aanzienlijk hoger dan het gemiddelde (€66.200) ligt. Voor het totale medische cluster ligt het er juist aanzienlijk onder (€44.400). Indexcijfer Medisch-cluster, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Medisch-cluster, banen Gelderland, 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.5 EMT (Energie en Milieu technologie) De EMT-sector was in 2022 goed voor 56.650 banen, een sectoraandeel van 5,2%. De toegevoegde waarde kwam in dat jaar precies uit op €6 miljard. Het sector aandeel komt met 8,3% aanzienlijk hoger dan dat op basis van banen. De groeicijfers lagen de afgelopen 10 jaar boven het gemiddelde, het aantal banen groeide met 2,0% en de toegevoegde waarde met 2,6%. De toegevoegde waarde per baan is met €105.600 het hoogste van alle clusters. Indexcijfer Emt-cluster, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Emt-cluster, banen Gelderland, 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.6 Maakindustrie Onder de maakindustrie wordt verstaan de gehele sector industrie (sectie C). In termen van toegevoegde waarde is dit met €11.764,7 miljoen. en een sectordeel van 16,2% de grootste sector in Gelderland. In termen van banen is de bijdrage met 110.500 (10,7%) wat kleiner. Opmerkelijk is dat groei van het aantal banen in de industrie wat achter is gebleven bij de gemiddelde ontwikkeling. De gemiddelde jaarlijkse groei bedroeg slechts 0,8%, waardoor het indexcijfer in 2022 op 107,2 uitkomt terwijl dat gemiddeld 110,9 was. De groei in banen valt wat tegen, de groei in toegevoegde waarde is daarentegen juist opvallend hoog. Die groeide met jaarlijks 3,7% een stuk sneller dan het gemiddelde. Mede door de snelle groei van de toegevoegde waarde is de toegevoegde waarde per baan hier, net als bij EMT, relatief hoog (€ 101.000). Indexcijfer Maakindustrie, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Maakindustrie, banen Gelderland, 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.7 Transport en logistiek Het cluster transport en logistiek is een samenstelling van de transportsector en de groothandel. In termen van banen is het cluster met 115.680 banen ongeveer even groot als de industrie. De toegevoegde waarde van het cluster is echter lager en komt uit op € 9.977 miljoen., een sectoraandeel van 13,7%. Zowel in termen van banen (1,5%) als toegevoegde waarde (3,4%) was de jaarlijkse groei hoger dan gemiddeld. Vooral de groei van de toegevoegde waarde was aanzienlijk, het indexcijfer is uiteindelijk op 135 uitgekomen, net iets onder het cijfer van de industrie. Indexcijfer Transport en logistiek, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Indexcijfer Transport en logistiek, banen Gelderland, 2013 = 100

Uitkomsten werkgelegenheidsonderzoek 2023 Gelderland

9.8 Recreatie en toerisme Het cluster recreatie is afgebakend door de 12 provincies/IPO. Anders dan bij de andere clusters worden activiteiten gewogen meegeteld. In het cluster waren in 2022 ongeveer 66.500 mensen werkzaam. Dat is goed voor een sectoraandeel van 6,1%. De werkgelegenheid groeide met 1,4% net wat harder dan gemiddeld. Tot 2020 groeide het aantal banen zelfs aanzienlijk sneller dan gemiddeld. In 2020 en 2021 was sprake van een behoorlijk dip in het aantal banen als gevolg van COVID-19. Het aantal banen heeft zich in 2022 hersteld, maar is nog niet terug op het niveau van 2019. Net als voor banen geldt dat de ontwikkeling in de toegevoegde waarde tot 2019 bovengemiddeld was. De toegevoegde waarde van het cluster bedroeg € 2212,6 miljoen., goed voor een sectoraandeel van 3,0%. De terugval in 2020 en 2021 is dramatisch te noemen, het indexcijfer zakte terug van ruim 120 naar 70. Bijzonder is dan ook het herstel in 2022 waardoor het niveau van 2019 zelfs net is overtroffen. De toegevoegde waarde per baan ligt in dit cluster slechts op € 33.000. Indexcijfer Recreatie en toerisme, toegevoegde waarde Gelderland, 2013 = 100

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14189954/1