St. t.k.n. nr. 1. Collegerap. Decembercirculaire 2021 gemeentefonds

Datum

Akk.

Bespr.

Overleg

B W W W W W S

Aan burgemeester en wethouders Datum: Portefeuillehouder: Ambtenaar: Team: Naam teammanager: Directie: Raad: Commissie: OR: Communicatie: Bijlage(n): Betrokken teams:

4 januari 2022 Zaaknummer: L. van der Maas J. Veldkamp Financiën/Beleid K. Hofman mr. P.F.A. Klein Nee Maatschappij en Middelen - TKN Nee Nee Openbaar: Decembercirculaire 2021 Financiën, ,

13416

Ja

Onderwerp: decembercirculaire gemeentefonds 2021 Samenvatting De decembercirculaire heeft doorgaans een beperkte strekking. Het is geen bijstelmoment voor het accres. Het gaat primair om onderwerpen die vóór het einde van het jaar geregeld dienen te zijn, met het oog op de jaarafsluiting bij het Rijk en de gemeenten. In eerdere circulaires is al aangegeven dat er voor 2021 geen accres-ontwikkelingen zijn. In de huidige circulaire wordt weer een aantal nieuwe decentralisatie-uitkeringen bekend gemaakt en wordt er op onderdelen opnieuw gecompenseerd voor de effecten van COVID-19. Daarnaast wordt een aantal taakmutaties van beperkte omvang gemeld. Tot slot worden de uitkeringsfactoren voor de jaren 2021 en 2022 met respectievelijk +1 en +2 punten bijgesteld. De decembercirculaire is gekoppeld aan de Najaarsnota van de rijksoverheid. Deze kent een peildatum 1 oktober, dus er wordt in deze circulaire geen nieuwe stand opgenomen. Advies aan burgemeester en wethouders 1. de decembercirculaire 2021 en de financieel verwerkte effecten inclusief de coronacompensatie voor 2021 en 2022 voor kennisgeving aannemen; 2. De financiële effecten 2022 en verder bij de eerste kwartaalrapportage 2022 verwerken.

Pagina 1 van 4

-2-

Collegevergadering van: 11-1-2022 Beslissing college: conform advies

Nummer: 9

-3-

TOELICHTING De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van de rijksuitgaven. Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. In december is er geen bijstelling, dus er wordt in deze circulaire geen nieuwe stand opgenomen. Over het bevriezen van de accressen voor de jaren 2020 en 2021 is in voorgaande circulaires al ingegaan. Voor de jaren vanaf 2022 heeft het kabinet besloten geen accres toe te kennen over het aanvullende maatregelenpakket van € 2,75 miljard naar aanleiding van de Algemene Politieke Beschouwingen. Normaliter zou daarvan ongeveer 10% worden toegevoegd aan het gemeentefonds. Wel compenseert het Rijk structureel € 80 miljoen per jaar vanaf 2022 voor de toename van salarissen in het zorgdomein. Dit bedrag wordt structureel toegevoegd aan de algemene uitkering via een taakmutatie (en dus niet via het accres). De helft is voor Jeugdzorg, de andere helft voor Wmo. Taakmutaties In de decembercirculaire 2021 zijn 14 taakmutaties opgenomen, waarvan 3 onderdeel uitmaken van het compensatiepakket in verband met de coronacrisis. De meeste impact hebben de mutaties in het sociaal domein voor de onderdelen WMO en Jeugd.

Het betreft incidenteel (2021) de continuïteit in de zorg (coronacompensatie) en structureel vanaf 2022 de aanvulling voor de hogere salarislasten in het zorgdomein. De rijksoverheid geeft bovendien aan dat voor de overheidsdienstverlening maatregelen nodig zijn die structureel tot verbeteringen in beleid en uitvoering moeten leiden (te denken valt o.a. het voorkomen van zaken als de toeslagenaffaire). Onderdeel hiervan is het versterken van de dienstverlening bij alle onderdelen van de overheid en dus ook de gemeenten. Het kabinet heeft hiervoor middelen beschikbaar gesteld tot en met 2027. Het gaat met name om de onderdelen Robuust rechtsbeschermingssysteem, Systeemleren, Versterking ondersteuning wijkteams en de Impuls integraal werken. Naast de hiervoor genoemde taakmutaties vindt er een bijstelling plaats door de verhoging van de uitkeringsfactor met 1 punt in 2021 en 2 punten in 2022 en een geringe uitname uit het gemeentefonds voor digitale voorzieningen in 2021. Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de nieuwe Wet kwaliteitsborging (Wkb) bouw- en woningtoezicht ontvangen gemeenten in 2021 een incidentele bijdrage. Ook voor de instandhouding van de lokale en regionale cultuur is incidenteel extra geld beschikbaar (coronacompensatie).

Decentralisatie- en integratie uitkeringen (DU en IU) De rijksoverheid werkt met een kasstelsel. Uitgaven worden verantwoord in enig jaar dat ze zijn betaald. Voor 2021 gelden bijdragen voor Inburgering, Mantelzorgbeleid en Inkomstenderving gemeenten (coronacompensatie). Ook zijn DU gelden beschikbaar voor de extra kosten gemeenteraadsverkiezingen in 2022 (coronacompensatie). Sociaal domein Voor de integratie uitkering Participatie zijn vanwege coronacompensatie extra middelen beschikbaar voor de sociale werkbedrijven (WSW). Financiële effecten december-circulaire 2021 Uitkeringsjaar 2021 -effecten uitkeringsfactor € 14.900 -continuïteit cruciale jeugdzorg € 31.400 -integratie uitkering Participatie € 90.300 -integratie uitkering Inburgering € 16.600* -decentralisatie uitkering Lening inburgering € 4.600* -decentralisatie uitkering Mantelzorgbeleid € 50.000* -Robuuste rechtsbescherming € 29.000* -Versterking ondersteuning wijkteams € 51.500* -Impuls integraal werken € 40.700* -Systeemleren € 8.100* -Inkomstenderving gemeenten (covid-19) € 71.000

-4-

-Continuïteit van zorg (Jeugd) (covid-19) -lokaal cultuuraanbod (covid-19) -Kwaliteitsborging Bouw en woningtoezicht -Continuïteit van zorg (WMO) (covid-19) TOTAAL Uitkeringsjaar 2022 -verhoging uitkeringsfactor met 2 punten -Gemeenteraadsverkiezingen (covid-19) -Zorgsalarissen WMO -Zorgsalarissen Jeugd -Robuuste rechtsbescherming -Versterking ondersteuning wijkteams -Impuls integraal werken -Systeemleren TOTAAL

€ 43.500 € 57.900* € 14.500* € 34.900 € 558.900

€ 52.500 € 55.200 € 65.100 € 67.100 € 30.200 € 53.500 € 6.900 € 8.400 € 338.900

De financiële uitkomsten van 2021 zijn verwerkt in het boekjaar 2021. Via een separaat voorstel zal worden gevraagd de met een ster geoormerkte bedragen over te hevelen naar 2022. De effecten van 2022 worden verwerkt in de eerste kwartaalrapportage 2022. Hiervan hebben de onderdelen Zorglasten WMO/jeugd een structureel effect. Voor Robuuste rechtsbescherming, Versterking ondersteuning wijkteams en Systeem leren zijn tot en met 2027 middelen in de algemene uitkering opgenomen. Voor de impuls integraal leren is in 2023 nog een bedrag van € 3.800 beschikbaar. Een verdere inhoudelijke toelichting is opgenomen in de gepubliceerde decembercirculaire 2021 en te raadplegen via de link: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2021/12/14/decembercirculaire-gemeentefonds2021. Ontwikkelingen 2022 en verder In deze circulaire wordt een vooraankondiging gedaan wat betreft een aantal regelingen. Deze zijn dus nog niet verwerkt in de cijfers van deze circulaire. Het betreft: - Decentralisatie-uitkering Bevolkingsdaling € 11,2 miljoen voor het jaar 2022. - Pilots voor Landelijke vreemdelingen voorzieningen voor het jaar 2022. - Crisisdienstverlening: aanpak jeugdwerkloosheid voor het jaar 2022. - Klimaatakkoordtaken van gemeenten voor uitvoeringskosten gemeenten € 40 miljoen.

Herijking Gemeentefonds De fondsbeheerders hebben in februari 2021 de herverdeeleffecten van de herijking van het Gemeentefonds voor het jaar 2017 gepubliceerd. Naar aanleiding van dit voorstel heeft de Raad voor het Openbaar bestuur (ROB) op 25 maart een tussenbericht met kritische vragen en opmerkingen uitgebracht. Het betrof onder andere de uitlegbaarheid van de herverdeeleffecten, met name in het sociaal domein. Dat was voor de fondsbeheerders aanleiding het voorstel opnieuw te bezien. Op 9 juli hebben de fondsbeheerders een aangepast voorstel voor het jaar 2017 bekend gemaakt en op 12 augustus een geactualiseerd verdeelvoorstel Gemeentefonds gebaseerd op de uitgangspunten van het jaar 2019. Deze actualisatie van het verdeelvoorstel resulteert in 168 voordeelgemeenten en 187 nadeelgemeenten. De ROB bracht op 19 oktober 2021 zijn eindadvies uit. De raad ziet een verbetering ten opzichte van het huidig verdeelstelsel. Wel is onder andere een vijftal onderwerpen opgenomen waaraan voldaan zou moeten worden voorafgaand aan de invoer. De VNG heeft het ministerie van BZK gevraagd om een reactie op het advies van de ROB. Daar heeft BZK op 13 december op gereageerd. Vervolgens start de VNG-consultatie bij gemeenten in de maanden december 2021 en januari 2022. De ALV van de VNG zal 11 februari 2022 een besluit nemen.

Een nieuw kabinet zal een besluit moeten nemen over het nieuwe verdeelstelsel. Inwerkingtreding is voorzien per 1 januari 2023. De publicatie van definitieve resultaten is uiterlijk in de meicirculaire 2022. Voorlopig valt de herijking positief uit voor Nunspeet, tenzij er als gevolg van de ALV een bijstelling gaat plaatsvinden die resulteert in een negatieve uitkomst.