St. t.k.n. nr. 1. Collegebesluit septembercirculaire 2024

Datum

Akk.

Bespr.

Overleg

B W W W W S

Aan burgemeester en wethouders Datum:

oktober 2024

Portefeuillehouder: Ambtenaar: Team: Naam teammanager: Directie: Raad: Commissie: OR: Communicatie: Bijlage(n): Betrokken teams:

W. Stoffer

Zaaknummer:

Klik of tik om tekst in te voeren.

Financiën/Beleid

Nee Maatschappij en Middelen - TKN Nee Nee Openbaar: Septembercirculaire en mededelingenbrief

Ja

Onderwerp: Septembercirculaire gemeentefonds 2024 Samenvatting De Septembercirculaire heet beleidsarm te zijn. In de Miljoenennota 2025 is door het nieuwe kabinet een aantal maatregelen opgenomen die een doorwerking hebben naar het gemeentefonds. Het uitkeringsjaar 2024 alsook de jaren 2025-2028 vallen positief uit ten opzichte van de Meicirculaire. Het accres, de aanvullende middelen voor jeugd en Wmo en het voorschot op het BTW Compensatiefonds zorgen met name voor een bijstelling van de uitkering gemeentefonds. De financiële gevolgen 2025-2028 worden meegenomen in de bijstellingsbrief bij de begroting 20252028. Het effect van 2024 wordt meegenomen in de 3e kwartaalrapportage 2024. Advies aan burgemeester en wethouders 1. De Septembercirculaire 2024 voor kennisgeving aannemen en de commissie Maatschappij en Middelen informeren; 2. De financiële gevolgen van 2024 verwerken in de derde kwartaalrapportage 2024.

Nummer:

Collegevergadering van: 8-10-24 Beslissing college: conform advies

Pagina 1 van 5

-2-

In de Miljoenennota is het accres voor het jaar 2025 en verder geactualiseerd op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB) (MEV25). TOELICHTING In de programmabegroting 2025-2028 is de gemeentefondsuitkering geraamd op basis van de meicirculaire 2024. De thans voorliggende septembercirculaire heet beleidsarm te zijn. In de Miljoenennota 2025 is door het kabinet een aantal maatregelen opgenomen die een doorwerking hebben op de hoogte van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Deze circulaire bevat ook informatie over de actualisatie van het LPO accres op basis van de Miljoenennota 2025, besparingsverlies jeugd en de indexatie Wmo demografie. Hierna wordt de circulaire gevolgd en worden met name de voor Nunspeet van belang zijnde ontwikkelingen weergegeven. 1. Hoofdpunten Algemene uitkering De jaarlijkse toename of afname van de algemene uitkering wordt het accres genoemd. De hoogte van het accres is gekoppeld aan de meerjarige ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product. Uitgangspunt is dat de uitkering meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgt. De volumeontwikkeling van het gemeentefonds wordt gebaseerd op een langjarig historisch gemiddelde (8 jaar) van de ontwikkeling van het bbp, waardoor de uitkering van het gemeentefonds naar verwachting minder gaat schommelen.

In de septembercirculaire 2024 zijn de accressen weer bijgewerkt op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB) met als gevolg dat alle jaren positief uitvallen. Ook hebben de wijzigingen in de toegepaste maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen van het rijk een positief effect. De berekeningswijze van de maatstaf huishoudens met een laag inkomen met drempel is gewijzigd. Zowel de positieve ontwikkeling van het bbp en de nieuwe berekeningsmethodiek van de maatstaf huishoudens met een laag inkomen met drempel hebben een positief effect op de hoogte van de algemene uitkering. 2. Algemene uitkering Wijziging in de omvang van de algemene uitkering Accres De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres. Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2025 en verder opgenomen op basis van het MEV2025. De raming laat een neerwaartse bijstelling zien.

De indexatie voor de inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar. Voor 2025 is de voor de prijs bbp omhoog bijgesteld. Per saldo stijgt het accres in 2025 en loopt terug naar nihil in 2029. BCF-plafond Gemeenten declareren hun BTW bij het BTW Compensatiefonds. Om te voorkomen dat er een open eind regeling ontstaat heeft de rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties van ± € 4,2 miljard. Blijven de gezamenlijke gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het

-3-

gemeentefonds genomen. Naar inschatting van het ministerie van Financiën declareren gemeenten in 2024 minder BTW dan was voorzien in de meicirculaire 2024. In deze circulaire wordt een voorschot over 2024 verwacht van € 447 miljoen. Afrekening hiervan vindt plaats bij de meicirculaire 2025. Voor de begroting met bijbehorende meerjarenraming is in de meicirculaire 2024 een advies opgenomen dat de raming maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2023, zijnde macro € 573 miljoen in alle jaren. De provinciaal toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te gebruiken bij het beoordelen van de begroting. In de Programmabegroting 2025-2028 is een bedrag buiten de circulaire om meegenomen van € 730.000,-. In deze septembercirculaire wordt de ruimte onder het plafond hoger geraamd dan de afrekening 2023. Voor 2025 wordt de ruimte onder het plafond geraamd op € 608 miljoen. De ruimte loopt met de jaren verder op naar € 1.179 miljoen in 2028. De provinciale toezichthouder neemt deze positieve bijstelling niet mee bij het beoordelen van de begroting 2025. Besparingsverlies Jeugd In de meicirculaire 2023 is landelijk voor jeugdzorg, onder voorbehoud van omzetting naar een definitief akkoord op de Hervormingsagenda jeugd, voor het jaar 2024 € 1.454 miljoen en voor 2025 € 954 miljoen beschikbaar gesteld.

De gemeenten mogen ervan uitgaan dat ze de middelen van de Hervormingsagenda jeugd volledig krijgen en dat de besparingen van de rijksmaatregelen volledig worden gehaald. In de meicirculaire 2024 was de geraamde besparing van het rijk van € 500 miljoen voor 2025 nog niet gerealiseerd. Om die reden wordt in 2025 incidenteel € 500 miljoen toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Het nieuwe kabinet Schoof kiest ervoor om vanaf 2026 de besparing van het rijk te laten vervallen. De besparing wordt in de septembercirculaire toegevoegd aan de algemene uitkering. Het gaat om € 500 miljoen in 2026 en € 511 miljoen vanaf 2027. Voor Nunspeet is dit een verhoging van € 709.000 in 2026 oplopend naar € 740.000 in 2028. Indexatie Wmo demografie Het rijk en de VNG werken aan de beheersbaarheid van de uitgaven van de wettelijke zorgtaken Wmo. De verwachting is dat in de toekomst (een nader te bepalen deel van) de Wmo niet langer via de algemene uitkering van het gemeentefonds gaat, maar via een afzonderlijke financiering. Vooruitlopend op de gekozen bekostigingsvorm is in de septembercirculaire vanaf 2026 een jaarlijks bedrag van € 75 miljoen oplopend tot € 300 miljoen in 2029 opgenomen. Voor Nunspeet is dit een verhoging van € 107.000 in 2026 oplopend tot € 312.000 in 2028.

Maatstaven, Uitkeringsfactor Ten opzichte van de meicirculaire 2024 zijn er wijzigingen in de uitkeringsfactor. De uitkeringsfactoren vallen voor de jaren 2024–2028 wel lager uit. (In 2024 bedraagt de daling 8 punten en daalt voor de jaren 2025-2028 gemiddeld 5 punten). Deze daling worden voornamelijk veroorzaakt door een stijging van de landelijke aantallen huishoudens met een laag inkomen boven drempel inwoners 75+, regionale cenrumfuncie, Woz waarden enzovoort. Voor Nunspeet heeft de daling van de uitkeringsfactor in combinatie met de mutaties in de maatstaven in 2024 een negatief effect van € 241.000. In 2025 is het effect nihil en loopt op in 2028 naar € 260.000 positief. Wet op de lijkbezorging De inwerkingtreding van het wetsvoorstel van de modernisering van de Wet op de lijkbezorging is voorzien op 1 januari 2026. Ten behoeve van de financiering van de beoogde wettelijke uitbreiding van de taken van de gemeentelijke lijkschouwer zijn middelen aan het gemeentefonds toegevoegd.

-4-

Kinderopvang Sociale Medische Indicatie De Sociaal Medische Indicatie (SMI) is een gemeentelijke regeling om gezinnen die geen recht hebben op Kinderopvangtoeslag, maar die ook niet in staat zijn de zorg voor hun kinderen volledig over te dragen vanwege sociale of medische problematiek, een vergoeding te kunnen bieden. Dit budget is de afgelopen jaren onder druk komen te staan en wordt door het rijk de komende jaren in stappen verhoogd.

3. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Zes nieuwe decentralisatie-uitkeringen zijn in het leven geroepen en in een aantal bestaande decentralisatie en integratie uitkeringen zijn wijzigingen doorgevoerd. Vaak hebben ze betrekking op een specifieke taak voor een beperkt aantal gemeenten. Enkele decentralisatie-uitkeringen hebben ook consequenties voor 2024 en volgende jaren. Voor Nunspeet zijn slechts drie mutaties op de decentralisatie-regelingen van toepassing. Het betreft een uitkering voor Wet Betaalbare huur, alleenverdieners problematiek 2024 en de decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken. Voorgesteld wordt om voor deze uitkeringen een stelpost te ramen ter uitvoering van deze onderwerpen. Wet Betaalbare huur Met we Wet betaalbare huur krijgen de gemeenten de bevoegdheid om toezicht te houden en handhavend op te kunnen treden met betrekking tot maximale huurprijzen en huurverhogingen. Het rijk stelt middelen beschikbaar voor de implementatie en de uitvoering van het wetvoorstel. Alleenverdieners problematiek2024 Gemeenten kunnen financiële ondersteuning bieden aan huishoudens die als gevolg van de alleenverdienersproblematiek in 2023 en 2024 onder het bestaansminimum uitkomen. Gemeenten kunnen de gemiste huur- en zorgtoeslag compenseren vanuit de individuele bijzondere bijstand.

Via deze decentralisatie-uitkering ontvangen gemeenten budget om aan de betreffende huishoudens bijzondere bijstand te verstrekken. Decentralisatie-uitkering Openbare bibliotheken In de periode 2023-2024 konden gemeenten een specifieke uitkering ontvangen voor het versterken van het lokale bibliotheekstelsel. Daarna zal een wettelijke zorgplicht voor gemeenten worden ingevoerd ten aanzien van de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze wettelijke zorgplicht zal een structurele bijdrage uit gemeentefonds beschikbaar worden gesteld. Tot aan dat moment ontvangen gemeenten een decentralisatie-uitkering in 2025 en 2026

Verloop algemene uitkering Gemeentefonds voor 2025-2028 Inkomsten Totaal uitkering 2025 2026 Totaal septembercirculaire 2024 59.388.302 56.240.117 Totaal meicirculaire 2024 59.020.285 54.947.827 Effect 368.017 1.292.290 Sociaal domein: Participatie Besparingsverlies jeugdzorg Indexatie Wmo demografie

36.423

34.965 709.408 106.275

2027 56.486.684 55.188.448 1.298.239

2028 56.683.506 55.341.495 1.342.011

34.814 753.590 211.928

35.053 740.305 312.004

-5-

Overige: Wet betaalbare huur 33.363 Openbare bibliotheken 100.000 Wet op de lijkbezorging Kinderopvang Sociaal Medische Indicatie

28.361 100.000 5.112 6.875

15.624

12.468

5.149 6.923

5.184 6.972

Ruimte t.o.v. van de meicirculaire

301.294

270.211

230.025

198.231

De bovenstaande financiële ruimte ten opzichte van de meicirculaire wordt meegenomen in het voorstel bijstellingsbrief bij Programmabegroting 2025-2028. Financiële gevolgen van de septembercirculaire 2024 Uitkeringsjaar 2024 Totaal Na verwerking van de septembercirculaire 2024 Na verwerking van de meicirculaire 2024 Hogere uitkering

59.973.622 59.546.257 427.365

Het verschil wordt veroorzaakt door: Stelposten: Alleenverdienersproblematiek Wet betaalbare huur

19.780 26.200

Voorschot BCF plafond 2024

633.589

Overige mutaties uitkeringsfactor en basis Totaal

-206.224 427.365

De per saldo hogere uitkering gemeentefonds 2024 wordt verwerkt in de 3e kwartaalrapportage van 2024. Programmabegroting 2025-2028 – procesmatig De behandeling en de vaststelling van de programmabegroting staat gepland voor de raadsvergadering van oktober 2024. In de programmabegroting 2025-2028 is de meicirculaire 2024 verwerkt. De begrotingspositie kan in structurele zin worden beïnvloed door de uitkomst van de septembercirculaire en de kwartaalrapportages. In de programmabegroting is aangegeven dat wanneer deze situatie zich voordoet de raad via afzonderlijke brief zo spoedig mogelijk (medio oktober) zal worden geïnformeerd. Via een afzonderlijk voorstel wordt dit aan u voorgelegd.