St. t.k.n. nr 1. Collegebesluit september circulaire 2025

AAN BURGEMEESTER EN WETHOUDERS Datum:

8 oktober 2025

Zaaknummer:

1375737

Portefeuillehouder: W. Stoffer Ambtenaar: Team:

Financiën/Beleid

Teammanager: Directie: Raad:

Nee

Commissie:

Maatschappij en Middelen - TKN

OR:

Nee

Communicatie:

Nee

Bijlage(n):

Septembercirculaire 2025

Openbaar:

Ja

Betrokken teams:

Onderwerp septembercirculaire gemeentefonds 2025 Samenvatting De Septembercirculaire heet beleidsarm te zijn. In de Miljoenennota 2026 is door het demissionair kabinet een aantal maatregelen opgenomen die een doorwerking hebben naar het gemeentefonds. De uitkering voor 2025 valt positief uit door enkele incidentele bijdragen voor met name de compensatie van de kosten in de jeugdzorg. De jaren 2026-2029 vallen negatief uit ten opzichte van de Meicirculaire. In de Miljoenennota is het accres voor het jaar 2026 en verder geactualiseerd op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (bbp) door het Centraal Planbureau (CPB), met als gevolg een neerwaartse bijstelling van het accres en dus een lagere uitkering. Door deze negatievere inschatting van de economische groei door het CPB ontvangen gemeenten de komende jaren honderden miljoenen euro's minder dan eerder verwacht. De financiële gevolgen 2026-2029 worden meegenomen in de bijstellingsbrief bij de begroting 2026-2029. Het effect van 2025 wordt meegenomen in de 3e kwartaalrapportage 2025. Advies aan burgemeester en wethouders 1. De Septembercirculaire 2025 voor kennisgeving aannemen en de commissie Maatschappij en Middelen informeren; 2. De financiële gevolgen van 2025 verwerken in de derde kwartaalrapportage 2025.

Pagina 1 van 9

VoorstelEind

Pagina 2 van 9

TOELICHTING In de programmabegroting 2026-2029 is de gemeentefondsuitkering geraamd op basis van de meicirculaire 2025. De thans voorliggende septembercirculaire heet beleidsarm te zijn. In de Miljoenennota 2026 is door het kabinet een aantal maatregelen opgenomen die een doorwerking hebben op de hoogte van de algemene uitkering van het gemeentefonds. Deze circulaire bevat ook informatie over de actualisatie van het LPO accres op basis van de Miljoenennota 2026. In de Miljoenennota is het accres voor het jaar 2026 en verder geactualiseerd op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het Bruto Binnenlands Product (bbp) door het Centraal Planbureau (CPB), met als gevolg een neerwaartse bijstelling van het accres en dus een lagere uitkering. Door deze negatieve inschatting van de economische groei door het CPB ontvangen gemeenten de komende jaren honderden miljoenen euro's minder dan eerder verwacht. Deze effecten vanaf 2026 worden meegenomen in de 1e kwartaalrapportage 2026 en de financiële verkenning bij de programmabegroting 2027-2030. Het vervolg van de herijking van het gemeentefonds is gericht op een breder en structureler herstel van de financiële verhoudingen tussen het Rijk en de gemeenten Deze herijking van de uitkering zal ongetwijfeld consequenties hebben voor gemeenten.

Naar alle waarschijnlijkheid zal in de meicirculaire 2026 hierover meer duidelijkheid zijn. Hierna wordt de circulaire gevolgd en worden met name de voor Nunspeet van belang zijnde ontwikkelingen weergegeven. 1. Hoofdpunten Algemene uitkering De jaarlijkse toename of afname van de algemene uitkering wordt het accres genoemd. De hoogte van het accres is gekoppeld aan de meerjarige ontwikkeling van het nominaal bruto binnenlands product. Uitgangspunt is dat de uitkering meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgt. De volumeontwikkeling van het gemeentefonds wordt gebaseerd op een langjarig historisch gemiddelde (8 jaar) van de ontwikkeling van het bbp, waardoor de uitkering van het gemeentefonds naar verwachting minder gaat schommelen. In de septembercirculaire 2025 zijn de accressen weer bijgewerkt op basis van de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau (CPB) met als gevolg een neerwaartse bijstelling van het accres en dus een lagere uitkering. Ook hebben de wijzigingen in de toegepaste maatstafgewichten en de wegingsfactoren als gevolg van beleidsmatige maatregelen van het rijk een effect op de hoogte van de uitkering. 2. Algemene uitkering Wijziging in de omvang van de algemene uitkering Accres De ontwikkeling van de algemene uitkering wordt voor een belangrijk deel bepaald door de ontwikkeling van het accres.

Sinds de meicirculaire 2022 is het accres gesplitst in een volume- en een nominaal deel, waarbij het nominale deel ter compensatie is van loon- en prijsstijging en het volumedeel ter compensatie van bevolkingstoename en reëel accres. Het volume accres wordt vanaf 2024 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp. In de septembercirculaire is een nieuwe raming voor het accres 2025 en verder opgenomen op basis van het

Pagina 3 van 9

MEV2025. De raming laat een neerwaartse bijstelling zien zoals is opgenomen in de onderstaande tabel: Verloop algemene uitkering Gemeentefonds voor 2026-2028. BCF-plafond Gemeenten declareren hun BTW bij het BTW Compensatiefonds. Om te voorkomen dat er een open eind regeling ontstaat heeft de rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties van ± € 4,47 miljard. Blijven de gezamenlijke gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het gemeentefonds genomen. Naar inschatting van het ministerie van Financiën declareren gemeenten in 2025 minder BTW dan was voorzien in de meicirculaire 2025. In deze circulaire wordt een voorschot over 2025 verwacht van € 428 miljoen. Effect voor de gemeente Nunspeet voor 2025 is € 619.670,- . Afrekening hiervan vindt plaats bij de meicirculaire 2026. Voor de begroting met bijbehorende meerjarenraming is in de meicirculaire 2025 een advies opgenomen dat de raming maximaal gelijk mag zijn aan de afrekening van 2024, zijnde macro € 332 miljoen in alle jaren. De provinciaal toezichthouders hebben aangegeven dit advies als richtlijn te gebruiken bij het beoordelen van de begroting. In de Programmabegroting 2026-2029 is een bedrag buiten de circulaire om meegenomen van € 565.000,-.

In deze septembercirculaire wordt de ruimte onder het plafond hoger geraamd dan de afrekening 2024. Voor 2026 wordt de ruimte onder het plafond geraamd op € 636 miljoen. De ruimte loopt met de jaren verder op naar € 1.212 miljoen in 2029. De provinciale toezichthouder neemt deze positieve bijstelling niet mee bij het beoordelen van de begroting 2026. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de VNG heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Gemeenten ontvangen in totaal € 728 miljoen van het Rijk die ze kunnen inzetten ter ondersteuning van de transformatie van de Jeugdhulp conform de afspraken in de Hervormingsagenda. Het gaat dan om het versterken van de sociale basis en stevige lokale teams, met tevens aandacht voor het verbeteren van kind- en gezinsbescherming en de bredere integrale aanpak sociaal domein. Incidenteel wordt in 2025 € 1.106.803,- uitbetaald. Hiermee wordt de taakstelling voor 2025 verlaagd. Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp 2023 Dit betreft op de Aanvullende Post gereserveerde middelen voor loon- en prijsbijstelling die samenhangen met de voor Jeugdzorg gereserveerde middelen uit het Coalitieakkoord Rutte IV. De middelen voor de jaren 2024 en 2025 zijn reeds in de meicirculaire 2023 aan de algemene uitkering toegevoegd.

Nu worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld naar de algemene uitkering. Voor Nunspeet gaat het vanaf 2026 respectievelijk om bedragen van € 35.798,-, € 29.448,-, € 29.464,- en € 29.315,-. Toezicht gastouderopvang De Eerste Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel om de kwaliteit van gastouderopvang beter te waarborgen. De nieuwe kwaliteitseisen gaan gelden vanaf 1 juli 2026. De wetswijziging leidt tot

Pagina 4 van 9

meerkosten voor toezicht en handhaving op de gastouderopvang. Compensatie vindt plaats vanaf 2026 voor bedragen van respectievelijk € 2.260,- , € 3.201,-, € 3.202,- en € 2.700,- tot 2029. Rijksvaccinatieprogramma Per 1 januari 2025 worden er op advies van de Gezondheidsraad verschillende wijzigingen aangebracht in het vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP). Dit betekent dat sommige vaccinaties op een andere leeftijd aangeboden worden en dat er voor bepaalde leeftijdscohorten inhaalcampagnes nodig zijn. Deze veranderingen in het RVP schema hebben daarmee ook gevolgen voor de taken van gemeenten vanwege hun verantwoordelijkheid voor de uitvoering en financiering van het RVP. De kosten voor gemeenten stijgen in de gehele periode en daarom wordt een bedrag van € 3.199,- voor de hele periode in één keer in 2025 aan de algemene uitkering toegevoegd. Wet integrale suïcidepreventie Op 1 januari 2026 treedt de Wet integrale suïcidespreventie in werking. Gemeenten worden op grond van deze wet geacht suïcidepreventie in hun gezondheidsbeleid op te nemen en uit te voeren. Hiertoe wordt vanaf 2026 jaarlijks € 10 miljoen beschikbaar gesteld. Voor Nunspeet gaat het hierbij tot 2029 om bedragen van € 13.241,-, € 13.338,-, € 13.403,- en € 13.503,-.

Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Het kabinet stelt eenmalig € 60 miljoen beschikbaar aan gemeenten voor de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezing op 29 oktober. Het kabinet heeft hierover besloten na overleg met de VNG. Deze vergoeding is aanvullend op de vergoeding die gemeenten jaarlijks via het gemeentefonds krijgen voor de uitvoering van hun wettelijke taken bij het organiseren van verkiezingen. Voor 2025 is incidenteel € 96.907,- toegevoegd. Maatstaven, Uitkeringsfactor Voor uitkeringsjaar 2025 is geen sprake van wijzigingen in de definities van de verdeelmaatstaven. De uitkeringsfactoren voor de jaren 2025 tot en met 2030 wijzigen ten opzichte van de meicirculaire 2025. Voor 2025 is er sprake van een stijging van de uitkeringsfactor. Deze stijging wordt met name veroorzaakt door de verwerking van de actualisatie van de geraamde ruimte onder het plafond van het BTWcompensatiefonds. Voor 2026 en verder is te zien dat de uitkeringsfactor voor elk uitkeringsjaar naaqr beneden wordt bijgesteld ten opzichte van de stand meicirculaire 2025. Dit is het gevolg van de neerwaartse bijstelling van de accresraming voor de betreffende jaren.

Het effect van de mutatie van de omvang van de algemene uitkering als gevolg van de taakmutaties en de wijziging van de uitkeringsbasis zijn ongeveer met elkaar in evenwicht, waardoor het gecombineerde effect op de uitkeringsfactor minimaal is.

3a Integratie-uitkeringen In de periode 2025-2027 wordt in totaal ruim € 110 miljoen beschikbaar gesteld om de werking van loonkostensubsidie (LKS) bij beschut werk te verbeteren. Voor werknemers met een indicatie beschut

Pagina 5 van 9

werk zal een forfaitaire vaste vergoeding voor gemiste loonkosten worden ingevoerd. Deze maatregel vergt een wetswijziging die naar verwachting in 2028 in werking zal treden. Tot het moment dat de wetswijziging is gerealiseerd worden de extra middelen toegevoegd aan de Rijksbijdrage Beschut Werk (IU Participatie). In de periode 2025-2027 gaat het om de volgende bedragen € 53.770,-, € 57.147,- en € 60.949,-. Het wetsvoorstel Participatiewet in Balans is een initiatief om de Participatiewet te vereenvoudigen en te verbeteren, met name door meer maatwerk, versoepeling van regels en een menselijkere aanpak. Er wordt € 55,5 miljoen beschikbaar gesteld in de periode 2025-2030 ten behoeve van de implementatie van deze wet. Het gaat in deze periode om bedragen van respectievelijk om € 37.473,-, € 15.997,-, € 3.796,-, € 1.062,- en € 1.069,-.

3b Decentralisatie uitkeringen Vijftien nieuwe decentralisatie-uitkeringen zijn in het leven geroepen en in een aantal bestaande decentralisatie en integratie uitkeringen zijn wijzigingen doorgevoerd. Vaak hebben ze betrekking op een specifieke taak voor een beperkt aantal gemeenten. Bij deze nieuwe DU’s zijn ook enkele voormalige specifieke uitkeringen (spuks) opgenomen, die nu zijn overgeheveld naar het gemeentefonds. Het gaat dan voor Nunspeet om CDOKE en overheidsbrede dienstverlening (spuk IDO). Enkele decentralisatie-uitkeringen hebben ook consequenties voor 2026 en volgende jaren. Voor Nunspeet zijn slechts een paar mutaties van toepassing. Deze zijn in de financiële overzichten hieronder opgenomen. De meest in het oog springende is de uitkering CDOKE in 2026. Voorgesteld wordt om deze uitkeringen binnen de betreffende beleidsvelden te ramen of een stelpost op te nemen wanneer nog geen beleid is gevormd. Versterking omgevingsveiligheidsdiensten De VNG en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat zijn overeengekomen dat bepaalde taken van het vervolg op de Meerjarenagenda Versterking Omgevingsveiligheid (MVO) door gemeenten worden uitgevoerd. Het gaat om wettelijke taken op het terrein van de omgevingsveiligheid. Voor de jaren 2025, 2026, 2027 en 2028 ontvangt Nunspeet respectievelijk € 6.157,-, € 7.609,- € 7.609,- en € 6.000,-.

Register Externe Veiligheid (REV) Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is met medeoverheden verantwoordelijk voor het beheer van het REV. Gemeenten ontvangen via deze decentralisatie-uitkering een bijdrage als tegemoetkoming in de kosten voor het inregelen van de beheerwerkzaamheden voor de Kwetsbare gebouwen en locaties binnen het REV. De bijdrage is bedoeld voor het inregelen en het mee uitwerken van een efficiënte beheeraanpak, waarbij optimaal gebruik gemaakt wordt van bestaande (basis)registraties. Voor Nunspeet een bijdrage voor 2025 en 2026 van € 2.485,-. Spreidingswet Vanuit de Spreidingswet hebben gemeenten een nieuwe taak gekregen in het zoeken naar

Pagina 6 van 9

Opvangplekken. Zij ontvangen hiervoor middelen vanuit het gemeentefonds. Voor gemeenten is er een bijdrage van in totaal € 15,3 miljoen beschikbaar. Elke gemeente ontvangt een vast bedrag van € 20.000,-. Het resterende bedrag wordt verdeeld op basis van de verdeling van het aantal opvangplaatsen per gemeente. Nunspeet ontvangst voor 2025 in totaal € 34.717,-. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) De decentralisatie-uitkering CDOKE vervangt de SPUK CDOKE. In 2026 wordt een totaalbedrag van ruim € 666 miljoen beschikbaar gesteld aan gemeenten om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid7. Hiervan wordt € 30,5 miljoen in een volgende circulaire verdeeld op basis van een in overleg met de VNG nog vast te stellen verdeelsleutel. De middelen zijn ook beschikbaar voor de periode 2027 t/m 2030, maar de uitkeringsvorm na 2026 is nog niet bepaald. Deze decentralisatie-uitkering bestaat uit basisfinanciering en planfinanciering. Alle gemeenten ontvangen basisfinanciering ten behoeve van de vergroting van hun capaciteit (bemensing) voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid.

Daarnaast zijn aanvullend middelen beschikbaar voor gemeenten die in 2024 of 2025 planfinanciering hebben aangevraagd voor bijvoorbeeld het instellen van een zero emissie-zone, het aanleggen van zonneweiden of windparken en het aardgasvrij maken van woningen. Voor 2026 resulteert deze uitkering voor Nunspeet in een bedrag van € 915.026,-. Overheidsbrede Dienstverlening De SPUK Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) wordt vanaf 2026 omgezet naar de decentralisatieuitkering Overheidsbrede Dienstverlening. Via deze decentralisatie-uitkering worden gemeenten gefaciliteerd om laagdrempelige en empathische ondersteuning te bieden bij regelzaken met de (digitale) overheid en om hun regierol in het lokale netwerk in te vullen. Hiervoor is vanaf 2026 een structurele bijdrage van € 15,4 miljoen beschikbaar. Met deze decentralisatie-uitkering kunnen gemeenten, vanuit hun regiorol, lokaal bepalen waar en welke vorm van ondersteuning het meest passend is. De verdeling van de middelen over gemeenten is gebaseerd op het aantal inwoners en het aantal lager opgeleiden in gemeenten. Voor Nunspeet vanaf 2026 een structureel bedrag van € 24.989,-.

Pagina 7 van 9

Verloop algemene uitkering Gemeentefonds voor 2026-2028 Inkomsten Totaal uitkering

2026

2027

2028

2029

Totaal septembercirculaire 2025

64.153.142

63.161.526

61.474.305

62.073.199

Totaal meicirculaire 2025

63.209.629

63.230.712

61.661.943

62.318.584

943.513

-69.187

-187.638

-245.385

Participatie

57.147

60.949

-532

-567

Implementatie Participatiewet in balans

15.997

3.796

1.062

1.069

Loon/prijsbijstelling op de AP jeugdhulp

35.798

29.448

29.464

29.315

24.989

24.989

24.989

24.989

Effect Sociaal domein:

Overige: Overheidsbrede Dienstverlening (IDO)

915.026

Klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Wet integrale suïcidepreventie

13.241

13.338

13.403

13.503

Toezicht gastouderopvang

2.260

3.201

3.202

2.700

Versterking

7.609

7.609

6.000

-212.517

-265.226

omgevingsveiligheidsdiensten Register Externe Veiligheidsrisico's

2.485

Ruimte t.o.v. van de meicirculaire

-131.039

Financiële gevolgen van de septembercirculaire 2025 Uitkeringsjaar 2025 Totaal Na verwerking van de septembercirculaire 2025 Na verwerking van de meicirculaire 2025 Hogere uitkering

64.701.043 62.739.861 1.961.182

Het verschil wordt veroorzaakt door:

Pagina 8 van 9

-316.394

Ophogen bestaande budgetten Rijksvaccinatieprogramma Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Implementatie Participatiewet in balans Vervroegde Tweede Kamer verkiezingen Participatie (IU)

3.199 1.106.803 37.473 96.907 53.770

Stelposten Versterking omgevingsveiligheidsdiensten Spreidingswet

6.157 34.717

Vrij besteedbaar deel algemene uitkering Voorschot BCF plafond 2025 Overige mutaties uitkeringsfactor en basis Totaal

619.670 2.486 1.961.182

De per saldo hogere uitkering gemeentefonds 2025 wordt verwerkt in de 3 e kwartaalrapportage van 2025. Programmabegroting 2026-2029 – procesmatig In de programmabegroting 2026-2029 is de meicirculaire 2025 als uitgangsdocument verwerkt. De bovenstaande financiële consequenties vanaf 2027 ten opzichte van de meicirculaire 2025 worden, zoals bij de bijstellingsbrief is voorgesteld, verwerkt bij de financiële verkenning van de Programmabegroting 2027-2030. Deze negatieve bijstelling is met name het gevolg van een lager accres in de septembercirculaire 2025 ten opzichte van de meicirculaire 2025. De consequenties voor 2026 worden opgenomen in de eerste kwartaalrapportage 2026. De behandeling en de vaststelling van de programmabegroting staat gepland voor de raadsvergadering van oktober 2025.

Pagina 9 van 9