Presentatie dhr. S. van Aarle Stadskracht september 2025

ONDERNEMERSFONDSEN IN DE PRAKTIJK

Even voorstellen STEFAN VAN AARLE 2016-2025: regisseur binnenstad Tilburg, voorzitter Ondernemersfonds, voorzitter BMT 2017-2019: binnenstadsmanager Oosterhout sinds 2019: Procesmanager transformatie Winkelcentrum Dukenburg Nijmegen sinds 2019: Directeur Vereniging Eigenaren Citycenter Arnhem sinds 2022: Voorzitter Vereniging Eigenaren Binnenstad Maastricht Adviseur centrumgebieden incl. uitvoering Specialist in samenwerking en fondsvorming Bestuurslid Platform Binnenstadsmanagement Maar bovenal: passie voor samenwerken in de binnenstad!

Centrummanagement noodzakelijk

Centrum als complex organisme: integrale aanpak cruciaal Coronacrisis heeft opgavenpakket vergroot. Efficiënt investeren in aantrekkelijkheid centrum: investeringsfondsen van overheid, ondernemers en vastgoedeigenaren. Gezamenlijke visie en steun tussen stakeholders centrum noodzakelijk. Opgave in NL: verder organiseren en activeren samenwerking Investeringskracht noodzakelijk voor aanpasbaarheid centrum Ondernemersfonds als middel en niet als doel

Budgetten nemen toe

Kleinere centra groeien ook al snel door naar Euro 100.000,- per jaar.

Bron: Platform Binnenstadsmanagement

De instrumenten

BIZ

Reclamebelasting*

OZB-verhoging

Gebiedsgericht

Ja

Ja

Nee, enkel hele gemeente

Ondernemers en /of vastgoed

Keuze, beide mogelijk

Ondernemers

Keuze, beide mogelijk

Draagvlak aantonen

Ja, regels in wet

Nee, niet noodzakelijk

Nee, niet noodzakelijk

Kosten inning

Lager dan reclamebelasting

Hoger dan BIZ en OZB

Gemiddeld

Tarief

WOZ

WOZ / reclame

Opslag WOZ

Differentiatie mogelijk

Ja

Ja

Nee (alleen ondernemer/ vastgoed)

Wettelijk kader

Ja

Nee

Nee

* Reclamebelasting gaat mogelijk als instrument verdwijnen

Wat is een BIZ? Afgebakend gebied waarbinnen gebruikers en/of vastgoedeigenaren gezamenlijk investeren. Alle niet-woningen. Projecten gericht op leefbaarheid, veiligheid, ruimtelijke kwaliteit en economische ontwikkeling in de openbare ruimte. Grondslag financiering: WOZ-waarde. Maar alleen als een ruime meerderheid dit wenst: opkomst 50% v.d. WOZ-objecten minimaal 2/3 voor WOZ voorstemmers > WOZ tegenstemmers Periode maximaal 5 jaar.

Aandachtspunten BIZ We gaan naar 800 BIZzen eind 2025 Steeds vaker toegepast op vastgoedsector Wet inmiddels 10 jaar actief Naar alle waarschijnlijkheid evaluatie in Tweede Kamer herfst 2025 Lobby om proces verlenging te versoepelen Draagvlak voor veel gebieden een struikelblok om BIZ te starten (intensief proces) Vergeet niet te indexeren!

Wat is een reclamebelasting? Gemeentelijke belasting op basis van Gemeentewet art. 227 Algemene belasting op openbare reclame-uitingen Opbrengst vloeit in principe naar algemene middelen (vrij besteedbaar) Kan gelden voor hele gemeente of specifiek deel (vaak een centrum) Alleen gebruikers met reclame betalen; pandeigenaren en ondernemers zonder reclame niet Gemeente bepaalt tarieven; kan vast bedrag of gedifferentieerd (grootte/locatie/WOZ) Kan ook top-down worden ingevoerd (politiek besluit) ongeacht unanimiteit onder ondernemers Looptijd: onbepaalde tijd

Aandachtspunten reclamebelasting

Voorbeeld tariefstelling A

Tijdvakbelasting Nog steeds een veelvoorkomende - maar inmiddels achterhaalde - methode Onzekerheid of instrument blijft bestaan. Drie varianten: Vast bedrag Naar WOZ Naar omvang uiting Hoe dan ook de duurste methode vanwege noodzaak jaarlijkse inventarisatie Voordeel: geen wettelijk draagvlak nodig Nadeel: kostbaar en kwetsbaar democratisch gehalte

Voorbeeld tariefstelling B

Reclamebelasting

Bedrijveninvesteringszone (BIZ)

Wettelijke grondslag

Gemeentelijke belasting op basis van Gemeentewet art. 227. Geen aparte landelijke wet; algemene heffing.

Specifieke Wet BIZ (2015) met strikte voorwaarden. Bestemmingsheffing alleen in aangewezen zone.

Type heffing

Algemene belasting (op openbare reclame-uitingen). Opbrengst vloeit in principe naar algemene middelen (vrij besteedbaar).

Bestemmingsheffing (oormerkbelasting) ten behoeve van ondernemersondersteuning in het gebied. Gebruik van opbrengst is wettelijk beperkt tot bepaald doel.

Gebied en toepassingsgebied

Kan gelden voor hele gemeente of specifiek deel naar keuze gemeenteraad. Wordt vooral in centra ingezet met veel zichtbare reclame.

Altijd afgebakend gebied (de BIZ-zone) binnen gemeente, vaak winkelgebied of bedrijventerrein.

Belastingplichtigen

Degene die een openbare reclame plaatst of voor wie deze wordt geplaatst (praktisch: de ondernemer/exploitant met een uithangbord, etalage, gevelreclame).

Gebruikers en/of eigenaren van niet-woningen in het gebied.

Heffingsgrondslag

Meestal gebaseerd op aard en omvang van reclame: bv. oppervlakte in m², aantal reclame-objecten, soort reclame. Gemeente bepaalt tarieven; kan vast bedrag of gedifferentieerd (grootte/locatie).

Meestal gekoppeld aan WOZ-waarde van het pand (zoals OZB) of een vast bedrag per pand/bedrijf. Differentiatie mogelijk op basis van waarde-klassen, type pand, locatie, etc.

Initiatief & draagvlak

Vaak op verzoek van ondernemers ingevoerd, maar geen wettelijke stemming vereist. Gemeente beslist autonoom.

Initiatief bij ondernemers zelf; zij moeten plan indienen. Wettelijke draagvlakmeting vereist.

Invoeringstraject

Relatief eenvoudig: gemeenteraad stelt verordening vast en gaat heffen. Geen uitgebreide procedure of externe eisen.

Intensief traject: ondernemers organiseren zich in vereniging/stichting, maken plan; overleg met gemeente; formele stappen (verordening, uitvoeringsovereenkomst) en stemming doorlopen.

Looptijd

Onbepaald – loopt door totdat de gemeenteraad besluit te stoppen of veranderen. Wordt feitelijk jaarlijks voortgezet bij vaststelling belastingen.

Max. 5 jaar per BIZ-periode. Daarna vervalt automatisch tenzij heringesteld.

Besteding: zeggenschap

Opbrengst naar algemene middelen, maar meestal via afspraak gereserveerd als ondernemersfonds. Gemeente verstrekt subsidie aan ondernemersvereniging/stichting die projecten uitvoert. Gemeenteraad bewaakt uitgave (subsidieverlening).

Opbrengst verplicht als subsidie aan BIZ-organisatie. Ondernemers beslissen direct over de inzet binnen de kaders van het plan; gemeente ziet toe op rechtmatigheid en dat het plan wordt uitgevoerd.

Besteding: doelen

Vrij besteedbaar (geen juridische beperkingen), maar in praktijk afgesproken voor ondernemersdoelen.

Beperkt tot extra voorzieningen tbv gebied: verbetering openbare ruimte, veiligheid, leefbaarheid, economisch klimaat. Mag niet dienen voor reguliere gemeentetaken of individuele bedrijfsvoordelen.

Betrokkenheid vastgoedeigenaren

Niet direct onderdeel van systeem. Vastgoedeigenaren betalen dus geen reclamebelasting louter vanwege bezit pand.

Kunnen volwaardig worden meegenomen als bijdrageplichtigen.

Controle & verantwoording

Gemeente controleert de besteding van de middelen via de subsidieafspraken met ondernemersfonds.

BIZ-organisatie moet jaarlijks aan gemeente verslag uitbrengen (inhoudelijk en financieel) volgens de subsidievoorwaarden. Gemeente toetst of activiteiten zijn uitgevoerd zoals beoogd.

Voordelen BIZ

Groter bereik: alle niet-woningen Ook vastgoedeigenaren kunnen worden betrokken BIZ inning is goedkoper om uit te voeren voor gemeente (2% gemiddeld versus 6% gemiddeld) Dus meer middelen en meer projecten Meer mogelijkheden tariefstructuur Democratisch instrument: recht op inspraak en inzage Standaard evaluatie na 5 jaar

Voordelen reclamebelasting Sneller en eenvoudiger in te voeren Geen wettelijke drempels of stemming vereist Flexibel aanpasbaar en geen vaste looptijd Lagere organisatiedruk voor ondernemers Minder juridische en administratieve eisen voor de gemeente Mogelijkheid tot brede vrijstellingsgrondslagen Ook bruikbaar als tijdelijke of overbruggende maatregel

Stappen

Wie

Aantal weken

1.

Besluitvorming initiatiefnemers en gemeente

O/G

2

2.

Mededeling aan de Raad

G

2

3.

Opstellen meerjarenplan

O

3

(projecten, organisatie en financiële

4.

WOZ-lijst opstellen door afd. Belastingen en ondernemers

G/O

2

keuzes).

5.

Proefpeiling

O

2

6.

Opstellen uitvoeringsovereenkomst gemeente-centrum

G/O

2

draagvlak.

7.

Opstellen verordening

G/Bel

2

Gemeente borgt de keuzes in

8.

Oprichting stichting/vereniging

O

1

Gemeenteraad besluit over verordening.

9.

Interne besluitvorming gemeente en ondernemers

G/O

2

Gemeente organiseert draagvlakmeting

10.

Gemeentelijke procedure

G

12

11.

Draagvlakmeting

G/O

5

12.

Bekendmaking uitslag draagvlakmeting

G

1

Route naar een fonds In grote lijnen: Ondernemers/vastgoedeigenaren maken de inhoudelijke keuzes

Ondernemers/vastgoedeigenaren zijn verantwoordelijk voor verwerven

verordening en overeenkomst.

en maakt uitslag bekend.

Duur oprichtingsperiode voor een gemiddeld fonds

36

Rollen van de gemeente

Informeren en ondersteunen van initiatiefnemers. Controleren of het meerjarenplan en de organisatie voldoen aan de eisen van de wet. Opstellen van de verordening. Organiseren van een draagvlakmeting. Jaarlijks heffen en innen van de bijdrage via het lokale belastingregime. Uitbetalen van de volledige opbrengst als subsidie aan de organisatie. Controleren van de rechtmatige en doelmatige besteding van de middelen door de organisatie. Afstemmen van het gemeentelijk basisvoorzieningenniveau met de organisatie. Evalueren van de uitvoering tijdens en aan het einde van de periode.

Zonder ondernemersfonds Geen structurele financiering voor gezamenlijke activiteiten Afhankelijk van vrijwillige bijdragen of subsidies Free rider-probleem Beperkte samenwerking en versnipperde inzet Minder zichtbare verbetering van het gebied Beperkte professionele slagkracht Moeizame positie in gesprek met gemeente en vastgoedeigenaren Geen langetermijnplanning mogelijk Afhankelijkheid van goodwill en inzet vrijwilligers

Conclusie

Samenvattend is de reclamebelasting een flexibeler, gemeentelijk gestuurd instrument dat eenvoudig ingezet kan worden om een ondernemersfonds te vullen, terwijl de BIZ een formeler, door ondernemers gedragen instrument is met duidelijke kaders en tijdslimiet. Beleidsmatig komt de keuze vaak neer op: voorkeur voor een snelle invoer en eenvoud (reclamebelasting) versus duurzame samenwerking met gegarandeerd draagvlak (BIZ).

Stefan van Aarle 06-23438415 stefan@stadskracht.nl