Memo Handle with Care - commissie AB 18 mei

Memo Handle with Care

Aanleiding Medio 2019 zijn wij gestart met voorbereidingen om Handle with Care te implementeren. Bij Handle with Care gaat het erom dat school na een huiselijk geweld-incident waar de politie bij betrokken is vóór de start van de volgende schooldag digitaal een signaal binnenkrijgt dat er bij het betreffende kind ‘iets’ thuis gebeurd is. Doel is dat snel steun wordt geboden aan het kind in de vorm van aandacht te geven aan een leerling en begrip te hebben voor de situatie. Kracht van de werkwijze zit in de snelheid. De bedoeling is dat de Politie kindgegevens digitaal doorgeeft aan Leerplicht. Leerplicht stuurt een contactpersoon van de betreffende school (bij voorkeur voor 8.30 uur) een bericht ‘Handle with Care’ met de naam van het kind. En de contactpersoon van school informeert de leerkracht. Om deze werkwijze te kunnen implementeren is een projectsubsidie aangevraagd vanuit het programma Geweld Hoort Nergens Thuis. Niet alleen Nunspeet heeft zich hiervoor aangemeld, ook de vijf andere regiogemeenten van de Noord-Veluwe en gemeente Apeldoorn, met de intentie de werkwijze uiteindelijk uit te rollen in de hele NOG-regio. Doordat wij slechts enkele weken de tijd hadden om een projectaanvraag in te dienen was het niet mogelijk om het plan vooraf goed uit te werken met de noodzakelijke kernpartners: Politie, Leerplicht en alle scholen.

Het was om die reden voor ons op dat moment voldoende te weten dat Politie en Leerplicht in principe bereid waren hun medewerking te verlenen. Het onderwijs is daarin toen niet meegenomen, omdat er al bekend was dat er (in elk geval in Nunspeet) op een aantal scholen al geruime tijd de wens bestond om Handle with Care in te voeren, gezien zeer goede resultaten elders. Vanuit de Politie werd positief, maar met reserves gereageerd omdat men de consequenties niet goed kon overzien. Vanuit Leerplicht en Meerinzicht werd al snel volle medewerking toegezegd. Dit was voldoende basis om de aanvraag in te dienen. Na toekenning van de projectsubsidie is gestart met de voorbereidingen. Omdat Augeo al veel goede ervaringen heeft in andere regio’s lag er vrijwel direct een compleet draaiboek met een juridisch getoetst voorbeeldconvenant en tools voor implementatie klaar. Voor Nunspeet is ingeschat dat er maandelijks 4 à 5 incidenten (omgerekend maximaal 1 per week) in aanmerking komen voor een Handle With Care-signaal 1. Met Meerinzicht / Leerlingzaken zijn voorbereidende afspraken gemaakt voor de regio NoordVeluwe. Bij hen zit namelijk het meeste werk, namelijk het koppelen van namen van kinderen aan een school en de betreffende school via een standaardmail informeren.

Toegezegd is dat de ureninzet die nodig is voor Handle with Care vanaf 2021 onderdeel zou zijn van de reguliere afspraken met leerplicht. 1 Te leveren inspanningen door uitvoeringspartners zijn minimaal en passend binnen de taken

Uit onderzoek van Augeo blijkt dat de te leveren inspanning door de uitvoeringspartners niet hoger blijkt te liggen dan vooraf ingeschat. De politiefunctionaris dient al een zorgmelding op te maken (bericht aan Veilig Thuis voor een risicomelding om huiselijk geweld te onderzoeken), waar al tijd voor wordt gerekend. Het Handle with Care signaal kan daarbinnen 0-15 minuten extra handelingstijd geven, blijkt uit de pilots. Voor de functionaris bij Leerplicht die nagaat waar de leerling staat ingeschreven en die het signaal van politie aan desbetreffende school doorgeeft, wordt gemiddeld 15 minuten per werkdag berekend. Er wordt verwacht dat de uitvoering na verloop van tijd nog efficiënter en effectiever opgepakt kan worden, omdat partijen sensitiever en meer ervaren worden met de aanpak.

-2-

Lokaal is Handle with Care besproken in het Bestuurlijk Overleg Onderwijs (12 november 2019). Alle aanwezigen waren unaniem positief over de implementatie van Handle with Care. De Politie is ondertussen door de projectleider Handle with Care benaderd. Helaas liep vervolgens het overleg met de Politie niet zoals gehoopt. Ook latere gesprekken leidden niet tot de intentie om vanuit de Politie medewerking te verlenen aan deze werkwijze. Dit heeft uiteindelijk geleid tot het collegebesluit om te stoppen met de implementatie van Handle with Care (6 juni 2020). Eind 2020 is daarnaast door gemeente Apeldoorn besloten om dit project formeel terug te geven, aangezien er binnen de projectperiode geen mogelijkheden meer werden gezien voor implementatie, nu de politie niet bereid is om mee te werken. Wel lopen er nog initiatieven bij de gemeente Apeldoorn en in Ermelo, Harderwijk, Putten om op termijn mogelijk alsnog te komen tot implementatie door Handle with Care als lokale prioriteit te benoemen. Laatste ontwikkelingen In de Commissie AB van 11 maart 2021 werd het Uitvoeringsplan 2021 Integraal Veiligheids Plan (IVP) en politiejaarcijfers 2020 behandeld. Daarbij kwam ook Handle with Care opnieuw aan de orde met het verzoek naar alternatieven te kijken zoals organiseren via Veilig Thuis of leerplichtambtenaar.

Gevraagd is expliciet te kijken naar de 24 uurs beschikbaarheid van Veilig Thuis, omdat Veilig Thuis op dit moment wel 24/7 bereikbaar is, maar niet 24/7 beschikbaar. Daarnaast is Handle with Care op 25 maart 2021 tijdens het districtelijk politie overleg kort aan de orde geweest. De boodschap van de politie, op niveau Oost Nederland, is dat de politie meldt aan Veilig Thuis en dat Veilig Thuis signalen zou moeten doorgeven aan de scholen. De politie heeft op 6 april 2021 een brief hierover gestuurd aan alle gemeenten in de regio NOG. Aangegeven is dat het voor de Politie wettelijk strafbaar zou zijn de gevraagde gegevens te delen met Leerplicht en dat Veilig Thuis de afweging zou moeten maken wie geïnformeerd zou moeten worden. Alternatieven, kanttekeningen en risico’s Vastgesteld beleid Implementatie van Handle with Care is als actie benoemd in het Beleidsplan preventief jeugdbeleid 2019-2022 (raadsbesluit september 2019, domein huiselijk geweld/kindermishandeling) en is onderdeel van de Uitvoeringsagenda Samen tegen huiselijk geweld 2020-2023 (raadsbesluit juni 2020). Standpunt van de Landelijke Politie sluit niet aan bij de Handle with Care aanpak De Landelijke Politie heeft haar autonome uitvoeringspositie, en daarmee afwijkende standpunten en beweegredenen ten opzichte van de ministeriële doelstellingen in het programma Geweld hoort nergens thuis.

Het standpunt van de Landelijke Politie is dat Handle with Care geen landelijk beleid is, maar dat er wel ruimte is voor districten en basisteams om HwC lokaal op te pakken. In de Driehoek kan een afweging van belangen worden gemaakt. Dit kan via het IVP. Hoe dit zich verhoudt tot de brief van 6 april is niet helemaal duidelijk. In elk geval is duidelijk dat er bij de Politie Oost Nederland sprake is van gebrek aan menskracht en financiële middelen, waardoor extreem scherpe keuzes nodig zijn. En veel zaken spelen in de avonduren, waarna het vervolgens heel moeilijk is om te garanderen dat de zaak tijdig overgedragen wordt aan de dienstdoende agent van de dagdienst. Ook is de Politie Oost Nederland van

-3-

mening dat Veilig Thuis de afweging zou moeten maken om evt. derden te informeren voor het organiseren van steun. Afweging alternatieven Veilig Thuis en leerplichtambtenaar zijn genoemd als alternatief. Wij hebben deze opties verkend. 1. Vergroten inzet Leerplicht Leerplicht is bereid haar rol te pakken, maar is afhankelijk van de melding om aan de slag te gaan. Deze zal moeten komen van de organisatie die betrokken was bij het geweldsincident in huiselijke kring. Dat zal nooit de leerplichtambtenaar zelf zijn. Zodra het signaal is ontvangen zal Leerplicht de school informeren. Dit was al onderdeel van de voorgestelde werkwijze. Conclusie: Wij zien dan ook geen mogelijkheid voor het uitbreiden van de rol bij Leerplicht. 2. Signaal via Veilig Thuis richting school Handle with Care is geen wettelijke taak van Veilig Thuis. Ook is 24 uurs beschikbaarheid geen wettelijke taak2. Veilig Thuis heeft op dit moment buiten kantooruren geen medewerkers beschikbaar om bv. mee te gaan op huisbezoek. Ook Veilig Thuis is dus, zeker buiten kantoortijden, afhankelijk van de zorgmelding van de Politie voordat verdere actie ondernomen kan worden om Handle with Care uit te kunnen voeren. Daarnaast dient te worden opgemerkt dat Veilig Thuis geen inzage heeft in de leerplichtadministratie en Leerplicht nodig heeft om schoolgegevens op te vragen.

Administratieve bereikbaarheid Veilig Thuis NOG uitbreiden 2

De wet verplicht Veilig Thuis om 24/7 uur bereikbaar te zijn. Dit betekent dat Veilig Thuis voor het uitvoeren van haar wettelijke taken 24/7 bereikbaar is en er geregeld moet zijn dat ook buiten kantoortijden een Veilig Thuis-medewerker de telefoon opneemt. Het gaat hierbij onder andere om advies geven, meldingen in ontvangst nemen en de triage uitvoeren. Die handelingen zijn niet overdraagbaar aan medewerkers van andere organisaties. Vooral de mogelijkheden die Veilig Thuis bij de wet heeft gekregen om na een melding van huiselijk geweld en/of kindermishandeling persoonsgegevens te verwerken zonder de betrokkenen daarvan direct in kennis te stellen, zijn taken die zijn voorbehouden aan Veilig Thuis-medewerkers. Om hieraan te voldoen hebben Veilig Thuis NOG, VT Gelderland Midden en VT Gelderland Zuid gezamenlijk een telefonische bereikbaarheidsdienst ingericht waarmee ook buiten kantoortijden alle wettelijke taken worden uitgevoerd door (geregistreerde) professionals die voldoende deskundigheid hebben op het terrein van kindermishandeling en huiselijk geweld. Bij 24/7 beschikbaarheid wordt bedoeld dat er dag en nacht specialisten beschikbaar zijn om in opdracht van Veilig Thuis uit te rukken in gezinnen of huishoudens te interveniëren, als snel handelen geboden is. Dit wordt een crisisinterventie genoemd.

Als de Veilig Thuis-medewerker van oordeel is dat als eerste vervolgstap een crisisinterventie noodzakelijk is, schakelt de Veilig Thuis-medewerker de crisisdienst in. Daarbij geeft Veilig Thuis aan wat er bij deze interventie specifiek moet gebeuren. De crisisdienst voert vervolgens de crisisinterventie uit. De beschikbaarheid tijdens kantooruren om te interveniëren bij acute onveiligheid is door VT NOG georganiseerd en past binnen de begroting. Het organiseren van 24/7 beschikbaarheid bij Veilig Thuis is een kostbare dienst, die veel overlap heeft met beschikbaarheids- en crisisdiensten van andere organisaties. Een eerste kosteninschatting gaat uit van € 600.000,-- voor de NOG-regio om een 24/7-beschikbaarheid bij Veilig Thuis NOG te organiseren. En daarbij is dan niet per definitie geregeld dat Veilig Thuis in alle situaties mee op huisbezoek gaat, maar alleen in geval van crisis. Dus de vraag is of daarmee ook de vraag m.b.t. Handle with Care volledig zal zijn beantwoord.

-4-

Om aan de wens vanuit de Politie tegemoet te komen zou overwogen kunnen worden dat de administratie op alle werkdagen een uur eerder beschikbaar is, zodat er tijd is om ontvangen signalen vanuit de Politie direct door te zetten richting Leerplicht. Hiervoor blijft echter noodzakelijk dat de Politie dit signaal tijdig doorgeeft. Wij zijn er op dit moment niet van overtuigd dat de Politie hier medewerking aan zal verlenen. Regelmatig ontvangt Veilig Thuis een zorgmelding vanuit de Politie pas na 2 tot 3 dagen, terwijl een Handle with Care-signaal binnen 24 uur bij de leerkracht moet zijn. Veilig Thuis zal dus in veel gevallen niet tijdig beschikken over de benodigde informatie. Het is dan ook niet logisch en niet wenselijk Handle with Care nu als bovenwettelijke taak op te nemen voor Veilig Thuis NOG. Conclusie Net als Augeo concluderen wij dat voor Handle with Care de meest logische en efficiënte route loopt van politie, via leerplicht naar school. Andere routes werken vertragend. En welke route ook wordt gekozen, wij blijven afhankelijk van de snelheid waarmee de Politie signalen doorgeeft. Wel zijn er nu elders in het land initiatieven om het signaal via Veilig Thuis te laten lopen.

Wij stellen voor de resultaten van deze pilots af te wachten en als deze succesvol blijken, en er liefst ook een positief landelijk standpunt vanuit de Politie ligt, dan alsnog met de Politie in gesprek te treden om Handle with Care ook in onze regio te implementeren. Advies Kennis nemen van de overwegingen om op dit moment geen alternatieve route te kiezen voor implementatie van Handle with Care, maar eerst de resultaten van pilots elders af te wachten.