Bijlage mededelingenbrief weth. Stoffer - Onderzoek verbeteren publieke waarde

Berenschot B.V. Van Deventerlaan 31-51 3528 AG UTRECHT Postbus 8039 3503 RA UTRECHT 030 2 916 916 www.berenschot.nl Handelsregister 30046663 in Utrecht

Datum:

19 maart 2025

Onderwerp:

Onderzoek versterken publieke waarde in Nunspeet

Status:

Voorstel publiekelijk

Beste bestuur en directie van gemeente Nunspeet, Hierbij sturen wij jullie ons voorstel voor onderzoek naar de realisatie van publieke waarde in Nunspeet. Dit voorstel is aangescherpt op basis van het gesprek met het bestuur en het SMT. Het onderzoek leidt tot overzicht, inzicht en uitzicht. Met uitzicht bedoelen we een strategische ontwikkelagenda met concrete handvatten voor doorontwikkeling van de gemeente Nunspeet. Vraagstuk en doel Gemeente Nunspeet is continu in ontwikkeling. En dit is ook nodig: gemeenten staan voor steeds grotere maatschappelijke opgaven en de werkpraktijk wordt complexer. En een gemeentegrootte van 30.000 inwoners brengt ook kwetsbaarheden met zich mee. Dit vraagt veel van de gemeente, zowel bestuurders als ambtenaren. De afgelopen jaren heeft Nunspeet dan ook stappen gezet in de eigen organisatieontwikkeling. Zo heeft gemeente Nunspeet in 2021 een structuurwijziging ondergaan en vorig jaar domeinsturing en portfoliomanagement geïntroduceerd. Het algemene beeld is dat Nunspeet er goed voor staat: zowel qua brede welvaart, qua medewerkerstevredenheid als financiële situatie van de gemeente. Nunspeet wil niet stil blijven staan en door-ontwikkelen – en in dat licht extern lerend onderzoek laten uitvoeren. Niet om tot een pak papier te komen, maar om de inzichten uit dit onderzoek te gebruiken voor kwaliteitsverbetering van de gemeente.

Om te leren hoe maatschappelijke opgaven en bestuurlijke ambities beter te realiseren met de samenleving. Dit leidt tot de volgende onderzoeksvragen die in dit onderzoek centraal staan. Onderzoeksvragen Hoe kan de gemeente haar bestuurs- en realisatiekracht versterken, om de belangrijkste maatschappelijke opgaven van Nunspeet voor de komende vijf tot tien jaar beter te realiseren? Met specifiek aandacht voor: -

Aan welke publieke waarde en strategische maatschappelijke opgaven werkt de gemeente, en wat zijn de strategische doelen voor de komende vijf tot tien jaar?

GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG

2/10

-

Wat vraagt dit van de organisatie van de gemeente, specifiek qua strategische vermogen, integraal werken, uitvoeringskracht, professionaliteit en ambtelijk-bestuurlijk samenwerken?

-

Hoe werkt de gemeente met de samenleving aan draagvlak voor beleid en initiatieven (bij inwoners, partners en medeoverheden) en welke lessen kunnen hieruit getrokken worden?

-

Waar zitten de kracht en de kwetsbaarheden van de gemeente en wat kan de gemeente dan doen om toekomstbestendiger te worden?

Dit onderzoek wordt begeleid door een stuurgroep en de opdrachtgever van het onderzoek is het college van B&W en de directie van de gemeente. Vertrekpunt: maximale publieke waarde creatie Bij Berenschot hebben wij veel ervaring met het onderzoeken van gemeenten. Ons vertrekpunt is daarbij altijd ‘het publieke waarde model’. Hiermee brengen wij in beeld waar een gemeente maatschappelijke waarde toevoegt en/of hiervoor bepalende factoren op orde zijn. Daarvoor is een adequate organisatie nodig, met voldoende mensen en middelen en een passende wijze van besturing. Net als draagvlak van raad, inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en medeoverheden. •

Publieke waarde: de eigen opgaven en ambities heeft de gemeente Nunspeet al goed in beeld. Er is wel behoefte aan een feitelijke analyse van de uitgangssituatie en de belangrijkste opgaven – om af te zetten tegen waar de gemeente nu prioriteiten op legt, en hoe Nunspeet zich verhoudt met vergelijkbare gemeenten.

•

Organisatie: de organisatie in Nunspeet is in ontwikkeling. Het lukt vooralsnog goed om de hoge ambities en belangrijkste opgaven op te pakken. Tegelijkertijd kent de organisatie ook kwetsbaarheden. Dit vraagt aandacht van het onderzoek naar mogelijkheden om toekomstbestendiger te worden en hoe strategisch vermogen, integraal werken en professionaliteit te versterken.

•

Draagvlak/legitimiteit: maatschappelijke opgaven realiseren vraagt samenwerking met allerlei partijen in de samenleving. Daarnaast vraagt realisatie bestuurlijke keuzen waarin belangen worden afgewogen waar niet elke inwoner tevreden over zal zijn. In dit onderzoek kijken we naar wat de gemeente kan leren om verhouding met inwoners en legitimiteit van besluitvorming te versterken.

Uitgangspunten Op basis van de voorgesprekken zien wij een aantal uitgangspunten voor dit onderzoek: •

Het onderzoek moet vanzelfsprekend voortbouwen op bestaande documenten, onderzoeken en rapporten over dit onderwerp. Het onderzoek vraagt daarnaast beelden vanuit

3/10

verschillende invalshoeken en doelgroepen; zoals de maatschappij, raad, college en ambtelijke organisatie. •

Die onderzoek moet leiden tot overzicht, inzicht en uitzicht. o

Overzicht: in de feiten en opinies over het presteren van de gemeente Nunspeet.

o

Inzicht: in de lessen, knelpunten en kwetsbaarheden; door in te zoomen op een aantal casussen waarin zaken goed gaan en/of waar veel van geleerd kan worden.

o

Uitzicht: een strategische doorontwikkelagenda met perspectief om te komen tot werkbare toekomstgerichte en duurzame oplossingen en kwaliteitsverbetering.

•

In dit traject onderscheiden we daarvoor een onderzoeksfase (overzicht en inzicht) en een adviesfase (uitzicht). De adviezen worden daarbij in cocreatie met bestuur en management gemaakt, naar aanleiding van de uitkomsten uit de onderzoeksfase.

•

Dit onderzoek moet de gemeentelijke strategie zo handen en voeten geven, met handvatten en aanknopingspunten voor doorontwikkeling van de gemeente. Bijvoorbeeld voor interactie met maatschappij, ambtelijke bestuurlijke samenwerking en de ambtelijke organisatie.

Aanpak van het onderzoek We kiezen voor een effectieve bewezen aanpak, waarbij we met onderzoek eerst informatie verzamelen en analyseren – om daarna in afstemming tot adviezen te komen. 0. Organisatie van het onderzoek •

Ambtelijk opdrachtgever van het onderzoek (directie, bestaande uit gemeentesecretaris André Heijkamp en directeur bedrijfsvoering Pieter Klein). Zij zijn ons eerste aanspreekpunt voor het onderzoek en we spreken elkaar periodiek over de voortgang (ongeveer eens per twee weken).

•

De stuurgroep van het onderzoek (in ieder geval burgemeester Céline Blom, wethouder Wichert Stoffer, gemeentesecretaris André Heijkamp en directeur bedrijfsvoering Pieter Klein – wij kunnen ons voorstellen dat er nog een wethouder bij aansluit). Zij begeleiden het onderzoek en kijken op gezette momenten mee op keuzes in het onderzoek en tussen- en eindproducten (begin, midden, eind).

1. Onderzoek naar maatschappelijke opgaven, uitgangssituatie en draagvlak Het doel van de eerste fase is om met onderzoek tot een stevig gezamenlijk fundament te komen. Met overzicht over de uitgangssituatie van de gemeente, de maatschappelijke opgaven, de stand van zaken in de gemeentelijke organisatie en draagvlak voor het handelen – en inzicht in wat goed gaat en beter kan in een aantal gerichte casussen.

4/10

Stap 1: Werken aan overzicht •

Scan van de gemeente. Een cijfermatige scan over hoe het gaat in en met de gemeente Nunspeet. Met scores op de gemeentelijke opgaven (waar mogelijk met vergelijking met buurgemeenten). Op basis van overzichten die de gemeente zelf al beschikbaar heeft, aangevuld met CBS-cijfers over brede welvaart en onze eigen databronnen.

•

Desk research voor maatschappelijke opgaven en gemeentelijke ambities. Op basis van beeld dat de gemeente zelf heeft, en onder andere terug te vinden is in collegeakkoord, visiedocumenten van domeinen, eerdere onderzoeken en documenten over de organisatie (bijvoorbeeld organisatieontwikkeling en medewerkerstevredenheidsenquête) en documenten inzake de interactie van de organisatie met de maatschappij (zoals dienstverleningsconcept en participatievisie).

•

Verkennende gesprekken voor beelden van belangrijkste stakeholders. Over de belangrijkste opgaven, ambities, organisatieontwikkelingen (bv. portfoliomanagement) en de verhouding tot de samenleving. Ook worden voorbeelden voor de casussen opgehaald voor verdieping in de ‘inzicht-fase’. We voeren gesprekken met: alle collegeleden, de fractievoorzitters van de gemeenteraad, de leden van het SMT en een gesprek met de (vice)voorzitter van de Ondernemingsraad. Overzichtsnota. In deze Nota beschrijven we de uitkomsten van deze Overzichtsfase. Dit bespreken we met de stuurgroep. In dit gesprek bespreken we aandachtspunten en casussen voor verdieping in de volgende fase.

Stap 2: Werken aan inzicht In de inzichtfase verdiepen we de uitkomsten uit de eerste stap door te bespreken met sleutelgroepen en te verdiepen op een twee tot drie geselecteerde casussen. •

Bijeenkomsten met college, SMT, MT (geheel of per domein MT, nader te bepalen). Doel van deze bijeenkomsten is om vanuit gezamenlijke beeld van het feitenboek tot verdieping te komen van de uitkomsten door ontwikkelprioriteiten te benoemen en beelden op te halen voor de strategische agenda.

•

Verdiepen op 2 tot 3 casussen [optioneel]. We verdiepen in deze fase ook twee tot drie casussen om van te leren, het aantal is afhankelijk van de gewenste verdieping per casus en dit stemmen we af met de stuurgroep. In deze casussen is belangrijk dat een aantal aspecten samen komen, zoals samenwerking tussen fysiek en sociaal domein, en samenwerking met maatschappelijke partners en/of inwoners. We stellen voor in ieder geval 1 casus op te nemen die als best practice wordt ervaren, en bijvoorbeeld twee casussen met duidelijke leerpunten. Deze casussen verdiepen we met cijfers, documentstudie en per casus een aantal verdiepende (groeps)gesprekken, waaronder met betrokken maatschappelijke partners. Wie we spreken is afhankelijk van de casus. Selectie van de casussen gebeurt in

5/10

overleg met de stuurgroep maar kan bijvoorbeeld zijn: ontwikkeling stationsomgeving, huisvesting asielzoekers, ontwikkeling woningbouwproject en/of -gebied, ontwikkeling woonzorg locatie. De stuurgroep beoordeelt bij de start van fase 2 of deze verdieping wordt uitgevoerd en welke casussen dan worden onderzocht. Tabel 1. Gesprekspartners in stap 1 en stap 2 Gesprekspartner College

Rol en gesprek •

• • Ambtelijke organisatie

•

Maatschappij

•

• •

•

Gemeenteraad

• • •

Het college speelt een cruciale rol in het onderzoek. Zowel in het definiëren van ambities op het gebied van publieke waarden en complexe opgaven, als ook in beelden over interactie met de maatschappelijk, binnen het bestuur als met de ambtelijke organisatie. In Stap 1 Overzicht voeren we een individuele gesprekken met het college. In Stap 2 hebben we bijeenkomst met college om tot inzicht te komen door uitkomsten te duiden en te verdiepen. Ditzelfde geldt voor de ambtelijke organisatie, waarbij wij zowel beelden over de onderzoeksthema’s ophalen als waarmee wij de feitelijke uitkomsten duiden. In Stap 1 Overzicht voeren we gesprekken met de SMT-leden en OR In Stap 2 hebben we bijeenkomst met SMT, MT(‘s) en met direct betrokkenen bij casussen. Het maatschappelijk perspectief is belangrijk om het draagvlak voor de gemeente aan te toetsen. Hiervoor putten we (ook) veel uit documenten en beschikbare beelden van maatschappelijke partners m.b.t. de gemeente. In Stap 2 Inzicht voeren we in ieder geval (groeps)gesprekken met maatschappelijke partners uit de gemeente over de samenwerking. Dit gaat om circa 4-6 gesprekken (gemiddeld 2 per casus). De gemeenteraad speelt een belangrijke rol in dit type onderzoek, al verschilt de mate van betrokkenheid per onderzoek.

In Stap 1 Overzicht voeren we individuele gesprekken met de fractievoorzitters uit de gemeenteraad, hierin kunnen zij specifieke aandachtspunten voor het onderzoek meegeven. Het is gebruikelijk om de uitkomsten te bespreken in een informerende bijeenkomst met de gemeenteraad. We spreken met stuurgroep af wanneer en hoe we dit doen.

Nota van bevindingen. In deze Nota beschrijven wij onze uitkomsten. Dit betreft een compacte rapportage van het Feitenboek, aangevuld met de inzichten uit de verdiepende bijeenkomsten en verdiepende casusanalyses. We bespreken de Nota met de stuurgroep. 2. Van onderzoek naar adviezen Het doel van de tweede fase is om tot conclusies en vooral adviezen te komen waarmee de gemeente vervolgstappen kan zetten in haar doorontwikkeling. Om strategisch te opereren, waar nodig integraal te werken en de realisatiekracht te versterken. En om gerichte verbeteringen door te voeren in de bestuurscultuur, ambtelijke-bestuurlijke samenwerking en interacties met maatschappij.

6/10

Werken aan uitzicht Daarvoor voorzien wij de volgende activiteiten: •

Een sessie met het bestuur, om de uitkomsten te bespreken en prioriteiten te bepalen

•

Twee sessies met het (S)MT (eventueel één met hele MT), waarin we de uitkomsten van het onderzoek bespreken en vertalen naar strategische ontwikkelagenda.

•

Een gezamenlijke sessie voor bestuur en management (bijvoorbeeld halve dag) om strategische agenda te bespreken en vast te stellen. Rapportage. De adviezen die hieruit volgen voegen we toe aan de eerdere Nota van bevindingen. Dit vormt samen de eindrapportage. Deze bespreken we met de stuurgroep. Het is gebruikelijk om de uitkomsten te bespreken in een informerende

bijeenkomst met de gemeenteraad. We spreken met stuurgroep af wanneer en hoe we dit doen. Planning Als we begin april kunnen starten dan zien we de volgende planning voor ons. De opdracht wordt dan eind oktober afgerond afhankelijk van beschikbaarheid Nunspeet voor de laatste sessie.

april

mei

juni

juli

aug

sept

okt

nov

Fase 1 – Onderzoek Stap 1. Overzicht Scan van de gemeente Desk research Verkennende gesprekken Overzichtsnota

Stap 2. Inzicht Groepsbijeenkomsten Verdieping op 3 casussen Nota van bevindingen

Fase 2 – Uitzicht Sessies (S)MT Sessie College Sessie SMT/College Rapportage Wij zijn flexibel indien tijdlijnen of uitgangspunten wijzigen gedurende de uitvoering van het project en zullen in zo'n geval gezamenlijk bepalen wat het effect is op planning, scope, team of budget.

7/10

Onze ervaring en team In dit type trajecten brengen wij naast onze ervaring met gemeentelijke onderzoeken ook expertise mee op specifieke onderwerpen zoals opgavegericht werken met de maatschappij, ambtelijke bestuurlijke samenwerking en organisatieontwikkeling. We voeren de opdracht uit in een team met drie adviseurs (zie bijlage voor alinea CV) -

Sam Huberts: Senior adviseur: Projectleider. Verantwoordelijk voor resultaat. Eerste aanspreekpunt over voortgang.

-

Christiaan Gort: strategisch adviseur. Samen met Sam verzorgen van belangrijkste gesprekken en bijeenkomsten met college en SMT. Aanhaken bij stuurgroep. Meekijken op resultaten.

-

Hugo Geurts. Adviseur. Rol: deskresearch en feitenboek. Ondersteunen in analyses, gesprekken en rapportage.

Tijdens de uitvoering van onze werkzaamheden kunnen andere adviseurs met een vergelijkbaar profiel in overleg worden ingezet. Afrondend Op onze voorstellen en werkzaamheden zijn de algemene voorwaarden Berenschot Groep B.V. van toepassing. Zoals hierin vermeld, zijn onze adviseurs gehouden aan gedragsregels met betrekking tot geheimhouding en informatieverstrekking. Berenschot gaat actief om met maatschappelijk verantwoord ondernemen en diversiteitsbeleid, waarover wij u ook nader kunnen informeren. Wij evalueren deze opdracht samen met u tijdens en na afronding ervan. De eindevaluatie geschiedt mondeling of digitaal via onze webportal. Wij ontvangen graag een akkoord op deze opdrachtbevestiging. Wij verzoeken u vriendelijk uw inkoopverplichtingennummer en/of andere relevante informatie voor facturatie daarbij aan te geven. We kijken ernaar deze opdracht met u uit te voeren. Met vriendelijke groet, Berenschot B.V.

Voor akkoord Gemeente Nunspeet

Christiaan Gort senior managing consultant

8/10

9/10

Bijlage 1: Alinea CV van onze consultants

Christiaan Gort Christiaan is senior managing consultant in de publieke sector. Binnen Berenschot is hij trekker van het marktvenster opgavegericht werken. Hij is strategisch sparringspartner voor bestuur en management. Hij richt zich primair op het realiseren van maatschappelijke opgaven en versterken van publieke organisaties en samenwerkingsverbanden. Hij heeft uitgebreide ervaring in gemeenteland (>15 jaar) bij allerlei soorten gemeenten in alle domeinen. De afgelopen jaren heeft hij meerdere directies begeleid in de ontwikkeling naar meer wendbare, opgavegerichte en/of datagedreven organisatie, onder andere bij gemeente Tilburg (2024), Noordoostpolder (2024), Rotterdam (2023), Zevenaar (2023), Leiden (2020), Renswoude (2019). Christiaan is goed bekend met gemeente Nunspeet. De afgelopen jaren is hij betrokken geweest bij de organisatieontwikkeling van Nunspeet door meedenken over de nieuwe structuur, doorontwikkeling van fysiek domein en adviseren over domeinsturing. Christiaan is expert op het gebied van complexe organisatieveranderingen die vragen om een combinatie van harde (besturing, structuur en processen) als zachte (leiderschap, cultuur en gedrag) elementen. In opdrachten hanteert hij een participatieve en expertmatige aanpak. Dit leidt tot gefundeerde beslissingen en eigenaarschap.

Sam Huberts Sam Huberts is een gedreven en ervaren senior adviseur van gemeenten, publieke organisaties en ministeries. In zijn opdrachten richt hij zich altijd op het verbeteren van samenwerking in het openbaar bestuur. Hij staat voor stevige inhoudelijke analyse, maar is tegelijkertijd van mening dat verandering en strategie meer vraagt van een advies. Dit ziet hij onder andere in de onderzoeken die hij heeft uitgevoerd naar regionale samenwerking in Zuid-Limburg en Midden-Holland. Verder is Sam betrokken geweest bij het ontwikkelen van een nieuw gedragen samenwerkingsconstruct voor Talentenregio, en heeft hij voor Elburg een onderzoek naar toekomstscenario’s en toekomstige opgaven uitgevoerd. Daarnaast werkt Sam momenteel aan de afronding van een wettelijke evaluatie van de gemeente Maashorst voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Sam is analytisch ingesteld en heeft een bestuurskundige achtergrond (VU Amsterdam, cum laude). Hij gaat resultaatgericht, creatief en strategisch te werk.

10/10

Hugo Geurts Hugo Geurts is een betrokken en gedreven adviseur in het openbaar bestuur. In zijn werk focust hij zich voornamelijk op samenwerking in het publieke domein. Vaak betreft dit samenwerking binnen overheden, zoals bij de inrichting van overheidsorganisaties of ambtelijk-bestuurlijk samenwerken. Daarnaast richt Hugo zich veel op samenwerking tussen (overheids)organisaties, met name in regionaal verband, tussen verschillende overheidslagen of met bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties. Zo heeft hij ruime ervaring met onderzoek naar regionale opgaven en het maken van ‘foto’s’, zoals in de BRE-regio’s Friesland, Groningen, Zuid-Limburg en het Rijk van Nijmegen. Daarnaast begeleidde hij de inrichting van de Regio Deals Drechtsteden-Gorinchem en Zuid-Hollandse Delta. Verder heeft Hugo ervaring met toekomstoriëntaties en -visies, bijvoorbeeld in de gemeente Buren. Ook is Hugo betrokken bij de afronding van een wettelijke evaluatie van de gemeente Maashorst voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Momenteel werkt Hugo als programmasecretaris van een groot programma binnen de gemeente Den Haag, waarmee het samenspel tussen raad, college en ambtenarij en de organisatiecultuur worden geprofessionaliseerd. Hugo werkt resultaatgericht, betrouwbaar en met het grotere plaatje voor ogen.

Met zijn achtergrond in bestuurskunde en planologie (beide Msc) bekijkt hij vraagstukken multidisciplinair.