AP 9. Bijlage Rapport Verkenning Senarios voor een Milieustraat
Tekst van het document
Gemeente Nunspeet
Verkenning scenario's voor een Milieustraat Concept
23 september 2025
Onderzoek naar drie scenario’s voor een milieustraat in de gemeente Nunspeet, op basis waarvan een richtinggevende keuze kan worden gemaakt.
In opdracht van:
Gemeente Nunspeet
Opsteller(s):
Drs. Ing. P.M.J. de Bruin (Paul) R.A. Zuyderduyn (Ronald) R.Q. de Bruin BSc. (Rogier)
Projectnummer IPR Normag:
101560
Aantal pagina’s:
31
Status rapportage
Datum
Toegestuurd naar
Concept
8 augustus 2025
Gemeente Nunspeet, Rutger Nijeboer
Concept
11 augustus 2025
Gemeente Nunspeet, Rutger Nijeboer (versie na secretariaat IPR Normag en tekstuele verbeteringen, geen inhoudelijk wijzigingen). Besproken op 13 augustus 2025.
Concept
14 augustus 2025
Gemeente Nunspeet, Rutger Nijeboer. Op- en aanmerking op versie 11 augustus 2025 verwerkt. Bespreking op 1 september 2025.
Concept
2 september 2025
Gemeente Nunspeet, Rutger Nijeboer.
Eindconcept
23 september 2025
Gemeente Nunspeet, Rutger Nijeboer. Opmerkingen bij versie 2 september 2025 verwerkt.
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 2 gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotoko23 september 2025 piëren, opnamen, of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van IPR Normag.
Inhoudsopgave
1
2
Aanleiding en aanpak 1.1
Aanleiding voor verkenning milieustraat Nunspeet .............................................. 4
1.2
Aanpak van de verkenning ................................................................................. 4
1.3
Opbouw van de rapportage ................................................................................ 4
Huidige situatie 2.1
3
4
5
4
5
Beschikbare voorzieningen ................................................................................ 5
De milieustraat van de toekomst
7
3.1
Wettelijk kader .................................................................................................. 7
3.2
Relevante ontwikkelingen: van vuilstort naar grondstoffencentrum ...................... 7
3.3
Toelichting verschijningsvormen ........................................................................ 8
Drie toekomstscenario’s
10
4.1
Continueren (en optimaliseren) huidige situatie ................................................ 10
4.2
Een gemeentelijke milieustraat in Nunspeet ..................................................... 15
4.3
Gezamenlijke milieustraat met buurgemeenten ................................................ 19
Samenvattende beoordeling scenario’s
Bijlagen
24
26
bijlage 1 Tarieven huidige afvalstoffenheffing ................................................................. 27 bijlage 2 Areaalgegevens gemeente Nunspeet ............................................................... 27 bijlage 3 Kosten gemeente Nunspeet voor KCA en AEEA ................................................. 27 bijlage 4 Overzicht investeringen en (exploitatie)kosten scenario’s .................................. 28 bijlage 5 Rijtijden .......................................................................................................... 30
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
3
1 Aanleiding en aanpak 1.1
Aanleiding voor verkenning milieustraat Nunspeet Nunspeet heeft op dit moment geen eigen gemeentelijke milieustraat. Inwoners brengen hun grof afval naar commerciële partijen zoals BB Grondwerken, Van Werven en Remondis. Er zijn verder door de gemeente verder geen afspraken (bijvoorbeeld over dienstverlening of tarieven) met deze ondernemingen. Voor klein chemisch afval (KCA) en afgedankte elektrische en elektronische apparaten (AEEA) kunnen inwoners terecht bij het innamepunt op de gemeentewerf. De kosten voor het brengen van afval naar de particuliere milieustraten worden niet gedekt via de afvalstoffenheffing; inwoners betalen rechtstreeks aan de commerciële partijen. De tarieven voor het afvoeren van afval bij de commerciële aanbieders zijn verschillend, en de gemeente heeft weinig controle over de kwaliteit van de dienstverlening en de tarieven. Dit beperkt de mogelijkheden om gemeentelijke doelstellingen op het gebied van afvalscheiding en circulaire economie actief te ondersteunen. Conform het Raadsakkoord 2022 – 2026 (Samen voor Elkaar) neemt de gemeente daarom het initiatief voor realisatie van een milieustraat in Nunspeet. Oogmerk is het laagdrempelig maken van het storten van grof afval om het restafval van de huishoudens te verminderen.
Daarbij wordt ook onderzocht of een ketenconcept haalbaar is, bijvoorbeeld door samenwerking met kringloopwinkel, donatie overtollige producten en kleding voor hergebruik en een repair-café. Uitgangspunt is dat de vervuiler betaalt1. Daarom is een verkenning van alternatieven gewenst voor een richtinggevend besluit over de in de toekomst gewenste milieustraat voor inwoners van de gemeente Nunspeet. De alternatieven zijn: doorgaan op de huidige voet (inclusief een optimalisatievariant), realiseren van een eigen milieustraat in de gemeente Nunspeet of een gezamenlijke milieustraat met buurgemeenten.
1.2
Aanpak van de verkenning IPR Normag is gevraagd drie scenario’s voor een milieustraat in de gemeente Nunspeet uit te werken en te beoordelen. Het is een uitwerking op hoofdlijnen waarin de contouren van de milieustraat worden geschetst. De mate van diepgang van de uitwerking is voor een richtinggevend besluit. Daarna kan de verdere uitwerking van het betreffende scenario zijn beslag krijgen.
1.3
Opbouw van de rapportage In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie in kaart gebracht, met aandacht voor de bestaande voorzieningen voor het inzamelen van afval in de gemeente Nunspeet. Vervolgens gaat hoofdstuk 3 in op de toekomstige rol en betekenis van milieustraten, mede in het licht van ontwikkelingen richting een circulaire economie. In hoofdstuk 4 worden drie scenario’s voor de toekomstige milieustraat uitgewerkt: voortzetting van de huidige situatie, realisatie van een eigen milieustraat binnen Nunspeet, en een gezamenlijke milieustraat met buurgemeenten. Elk scenario wordt beoordeeld op aspecten als kosten, milieueffecten, service voor inwoners en uitvoerbaarheid. Hoofdstuk 5 bevat een samenvattende beoordeling en vergelijking van de scenario’s op basis van een multicriteria-analyse.
1 Bron: Raadsakkoord gemeente Nunspeet 2022-2026 “Samen meer voor elkaar”.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
4
2 Huidige situatie Dit hoofdstuk schetst de huidige situatie in de gemeente Nunspeet op het gebied van afvalinzameling. De focus is daarbij vooral gericht op de brengvoorzieningen voor (gescheiden) inzameling van grof huishoudelijk afval.
2.1
Beschikbare voorzieningen Nunspeet telt ruim 29.000 inwoners. Vanwege het aantal huishoudens in hoogbouw, valt Nunspeet in hoogbouwklasse D2. De volgende figuur toont de huidige (inzamel)voorzieningen waarvan de inwoners van Nunspeet gebruik kunnen maken voor het gescheiden aanbieden van recyclebare grondstoffen en restafval.
Ophalen aan huis In de gemeente worden GFT-afval, oud papier en restafval aan huis ingezameld met behulp van minicontainers. De inzamelfrequentie voor GFT en restafval bedraagt 26 keer per jaar, terwijl oud papier en karton 13 keer per jaar worden opgehaald. Daarnaast wordt textiel vier keer per jaar aan huis ingezameld door een charitatieve organisatie. Oud papier en karton worden bij hoogbouwlocaties 13 keer per jaar aan huis ingezameld. Voor bewoners van hoogbouw geldt dat restafval kan worden aangeboden via ondergrondse containers. Met het vaststellen van de Afvalvisie gemeente Nunspeet en keuzescenario’s, worden vanaf 2026 inzamelvoorzieningen voor GFT/E bij hoogbouw geplaatst. Tevens wordt per 1 januari 2028 diftar op basis van gewicht-frequentie ingevoerd. Voor grof of chemisch afval worden de volgende inzamelmogelijkheden geboden: •
Klein chemisch afval (KCA) in volle chemobox kan op afspraak aan huis worden
2 In de Benchmark Huishoudelijk Afval (uitgevoerd onder auspiciën van de NVRD en RWS) wordt onderscheid
gemaakt in vier hoogbouwklasse. Klasse D staat voor gemeenten met <20% hoogbouw. Dat zijn overwegend gemeenten met laagbouw (grondgebonden woningen).
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
5
opgehaald. Aanmelden daarvoor moet uiterlijk één werkdag vóór de ophaaldag. •
Elektrische apparaten kunnen door de gemeente worden opgehaald. De kosten hiervoor bedragen in 2025 € 45,–. Aanmelding kan telefonisch via de gemeente.
•
Takken en snoeihout kunnen in het voor- en najaar gratis acht keer per jaar aan huis worden opgehaald. De ophaaldata staan op de afvalkalender. Aanmelden kan tot uiterlijk 12.00 uur op de werkdag voorafgaand aan de ophaaldag.
•
Grofvuil kan door een externe inzamelaar worden opgehaald. De kosten voor deze service bedragen € 52,50 per kubieke meter en dienen vooraf of bij afhaling te worden voldaan, contant of via een mobiel pinautomaat. De ophaaldatum is afhankelijk van het aantal aanvragen en de locaties binnen de gemeente waar grofvuil moet worden opgehaald.
In Nunspeet zijn diverse kringloopwinkels actief, waarvan enkele een ophaalservice aanbieden.
Brengvoorzieningen: milieustraten Voor het brengen van grof of chemisch afval zijn er voor inwoners diverse mogelijkheden in en rond de gemeente. KCA en AEEA kunnen worden gebracht naar het inzamelpunt op de gemeentewerf aan de Hullerweg. De gemeente beschikt niet over een eigen milieustraat. Inwoners kunnen grof huishoudelijk afval brengen naar particuliere milieustraten. Eén daarvan is gelegen in de gemeente Nunspeet. De overige twee zijn gevestigd in buurgemeenten. Locatie Hattemerbroek is per november 2025 gesloten sluiten en wordt daarom in deze verkenning niet meegenomen. BB Transport en Afvalinzameling
Van Werven Recycling B.V. (Oldebroek)
Remondis B.V.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
6
3 De milieustraat van de toekomst Dit hoofdstuk beschrijft de actuele ontwikkelingen en de rol van de milieustraat in het gemeentelijk afval- en grondstoffenbeleid en bij de totstandkoming van een circulaire (grondstoffen)economie. Tot slot wordt een overzicht gegeven van de verschijningsvormen van milieustraten zoals deze in de praktijk vormkrijgen.
3.1
Wettelijk kader Volgens de Wet milieubeheer is iedere gemeente in Nederland wettelijk verplicht om (al dan niet samen met andere gemeenten) te voorzien in minimaal één brenglocatie waar inwoners hun grof huishoudelijk afval gescheiden weg kunnen brengen. In het Besluit activiteiten leefomgeving is opgenomen dat op een brenglocatie een minstens 18 fracties gescheiden moeten worden ingezameld.
3.2
Relevante ontwikkelingen: van vuilstort naar grondstoffencentrum Een milieustraat wordt gebouwd voor decennia. Het is daarom goed om naar de lange termijn te kijken. Verschillende trends hebben ook invloed op de rol en positie van een milieustraat. Op basis van recent trendonderzoek (NVRD) zien we: •
Een toenemende druk op de openbare ruimte: dit kan leiden tot minder brenglocaties of minstens brenglocaties waar ook andere functies worden gecombineerd.
•
Toenemende schaarste van grondstoffen: dit geeft een prikkel om hergebruik en reparatie zo goed mogelijk te faciliteren.
•
Een verwachte groei in de circulaire businessmodellen: dit leidt ertoe dat recycling van grondstoffen steeds rendabeler wordt, en daarmee ook activiteiten op een circulair ambachtscentrum.
•
Strengere wet- en regelgeving: met het aankomend Circulair Materialen Plan is te verwachten dat meer grondstofscheiding nodig is; ook op brenglocaties. Voor de financiering hiervan krijgen gemeenten steeds meer te maken met producentenorganisaties (i.v.m. producentenverantwoordelijkheid).
•
Veranderende consumptiepatronen: dit betekent dat ook consumenten steeds bewuster consumeren; met oog voor circulariteit en andere waarden.
De visie op de rol en positie van een milieustraat is dan ook aan het veranderen. Duidelijk is dat de rol van de gemeente in het organiseren van een brenglocatie de komende decennia relevant blijft. Dit blijkt ook uit het nationale programma Nederland Circulair 2050, waarin sprake is van het icoonproject ‘Circulaire Ambachtscentra'. Dit is een initiatief gericht op het stimuleren van circulariteit. De functies van een milieustraat worden hiervoor gecombineerd met hergebruik en reparatie, educatie en bewustwording, sociale werkgelegenheid en circulair ondernemerschap. Vanuit de Rijksoverheid is het de ambitie om in 2050 een landelijk dekkend netwerk aan Circulaire Ambachtscentra te hebben in Nederland. Op lokaal niveau moet worden beoordeeld in hoeverre hier ook behoefte aan is én ruimte voor is. Op een brenglocatie zijn dus de nodige (gewenste) veranderingen te verwachten. In plaats van een ‘vuilstort’ moet de brenglocatie meer gericht zijn op circulariteit. Dit betekent dat gemeenten inzetten op: • Gastheerschap: om burger te ‘belonen’ voor goed gedrag;
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
7
• Flexibiliteit: differentiatie mogelijk in een groter aantal te ontvangen grondstofstromen; • Bewustwording: een plek waar circulariteit zichtbaar wordt; • Circulair ontwerp: een circulair ingerichte locatie: met een innamestraat voor grondstoffen (recycling/hergebruik) en logische routing op de locatie; • Multifunctioneel: combinatie met andere functies, zoals reparatie, hergebruik; op locatie of in een circulair netwerk. In verschillende gemeenten lopen trajecten, waarbij men het perspectief van een circulair ambachtscentrum verkend. Per gemeente verschilt het ambitieniveau. Ook de gemeente Nunspeet moet komen tot een keuze in ambitieniveau, waarbij dit is afgestemd op de wensen van inwoners en de (circulaire) kansen binnen de gemeente. De mogelijkheden variëren van een kleine brengfaciliteit (zoals een mobiele milieustraat) tot en met een volledig uitgewerkt circulair ambachtscentrum. De volgende paragraaf beschrijft deze verschijningvormen.
3.3
Toelichting verschijningsvormen Door alle ontwikkelingen in het afvaldomein, waaronder die van Circulaire Ambachtscentra, zien we inmiddels verschillende verschijningsvormen van milieustraten/afvalbrengstations in Nederland. De verschillende verschijningsvormen zijn sterk uiteenlopend. Wij hebben deze geclassificeerd naar zeven verschijningsvormen en lichten elke kort toe.
Mobiele milieustraat De mobiele milieustraat is een wagen waarmee als toevoeging op een bestaande milieustraat stromen opgehaald kunnen worden bij inwoners in de buurt. Hierdoor worden stromen die anders in het restafval zouden kunnen belanden alsnog opgehaald en kunnen ook mensen zonder auto grofvuil langsbrengen. De mobiele milieustraat biedt bewoners die moeilijk naar een milieustraat kunnen komen de mogelijkheid om dichtbij huis alsnog afval te scheiden. De belangrijkste stroom afval die in ontvangst wordt genomen, zijn de kleine elektrische apparaten. Daarnaast heeft de mobiele milieustraat een informerende functie: een onderdeel van het gastheerschap van de medewerkers is het informeren van de bewoners over afval scheiden.
Kringloopplein Het kringloopplein lijkt op een milieustraat, maar is uitgebreider. De nadruk ligt op spullen die nog opnieuw gebruikt kunnen worden, zoals kringloopgoederen, materialen om te repareren en herbruikbaar bouwmateriaal. Een kringloopplein neemt minder afvalstromen in, maar er zijn meer mogelijkheden voor herbruikbare (kringloop)goederen relatief aan een normale milieustraat. Het kringloopplein is niet geschikt om alle stromen in te nemen, waardoor de inwoner op een andere manier toegang moet hebben tot een milieustraat om zo de 18 wettelijk verplichte stromen in te zamelen.
Milieustraat/Afvalbrengstation Een volwaardige milieustraat zien wij als een milieustraat die zich al voorbereid op mogelijk strengere eisen. Dit houdt in dat een volwaardige milieustraat faciliteiten voor inzameling van de verplichte stromen, een bordes om verkeersstromen te scheiden en deponering van afval voor de inwoner te vergemakkelijken, een KCA-depot, en gescheiden verkeersstromen voor vrachtverkeer en inwoners in verband met veiligheid.
Recyclepunt Het recyclepunt is de uitbreiding van een milieustraat met inname van kringloopgoederen. Deze goederen worden ingenomen ten behoeve van een kringloopwinkel die zich niet op het terrein bevindt. Ook zamelt een recyclepunt meer stromen in dan een milieustraat. Bij inname van
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
8
kringloopgoederen is een medewerker aanwezig die de bruikbaarheid van de goederen inschat en gastheerschap meebrengt om de ervaring te verbeteren. Het recyclepunt is een gevarieerde vorm die erg uiteen kan lopen. Een milieustraat met innamepunt en medewerker voldoet, maar er kan ook breed opgezette milieustraat gebouwd worden met vergaande stroominzameling.
Grondstoffencentrum Het grondstoffencentrum gaat verder dan het recyclepunt in die zin dat er als uitbreiding op het gastheerschap en de innamemogelijkheid ook een reparatiegelegenheid op locatie is. Het grondstoffencentrum straalt meer circulariteit uit door de aard van de faciliteiten en werkzaamheden die er plaatsvinden. Bovendien ziet de inwoner door de reparatie, sortering en inname van kringloopgoederen op locatie de inwoner ook duidelijker wat er met de oude spullen gebeurt. Bij een grondstoffencentrum kunnen verschillende partijen een samenwerking als circulair netwerk aangaan. En standaard samenwerking is een kringlooporganisatie, een maatschappelijk werkorganisatie en de inzamelaar, maar dit netwerk kan uitgebreid worden met lokale circulaire ondernemers of scholen voor educatieprojecten.
Circulair Centrum Een Circulair Centrum is een combinatie van een milieustraat met vergaande aparte stroominzameling, inname en reparatie van kringloopgoederen en een kringloopwinkel. Het enige verschil met een Circulair Ambachtscentrum is dat er geen of minder educatie en circulaire bedrijvigheid aanwezig is bij het Circulair Centrum. Een Circulair Centrum werkt vaak binnen een Circulair Netwerk en probeert verschillende partijen op het snijvalk MVO en Circulariteit te binden en samen te brengen. Zo heeft het Circulair Centrum in Geldrop een samenwerking met de voedselbank op de locatie.
Circulair Ambachtscentrum Educatie is het onderscheidende punt van een circulair ambachtscentrum relatief aan een circulair centrum. Op een circulair ambachtscentrum is er een permanente plek of programma gefocust op bewustwording en educatie rondom circulaire thema’s. Vergaande stroominzameling is niet verplicht, maar wel passend bij het concept Circulair Ambachtscentrum. Extra ruimte reserveren/creëren voor toekomstige stromen die voortkomen uit circulaire/ideeën en initiatieven zijn daarbij een mooie stap
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
9
4 Drie toekomstscenario’s In deze verkenning worden drie scenario’s toegelicht en uitgewerkt op hoofdlijnen waarbij ook een eerste beoordeling van de praktische haalbaarheid, milieu, kosten en de service wordt gegeven. •
Continueren (en optimaliseren) van de huidige situatie met particuliere milieustraten
•
Een gemeentelijke milieustraat in de gemeente Nunspeet
•
Gezamenlijke milieustraat met buurgemeenten
4.1
Continueren (en optimaliseren) huidige situatie
4.1.1
Service en kenmerken van de milieustraten Bij dit scenario blijven de huidige voorzieningen bij de externe (commerciële) partijen en de voorziening voor AEEA en KCA op de gemeentewerf in stand. De huidige situatie vormt ook het nul-scenario waaraan de andere scenario’s worden getoetst. De door de inwoners ervaren service omvat verschillende aspecten waarbij de bereikbaarheid, kosten en de service op de milieustraat zelf in het algemeen de belangrijkste zijn. Zoals gezegd kunnen inwoners van Nunspeet hun grof huishoudelijk afval brengen naar de volgende particuliere milieustraten: •
BB Transport en Afvalinzameling (Nunspeet)
•
Van Werven (Oldebroek)
•
Remondis (Ermelo)
De verschillende locaties en bedrijven bieden verschillende voorzieningen en service. De locaties hebben geen KCA-depot of scheiding van bezoekers en werkverkeer. Dit is in de praktijk prima werkbaar, maar is wel een verschil met milieustraten van gemeenten die uitsluitend toegankelijk zijn voor inwoners en waarbij het gastheerschap extra vorm krijgt door medewerkers op de milieustraat (en het bordes). Gastheerschap op een gemeentelijke milieustraat betekent in het algemeen bezoekers vriendelijk ontvangen, duidelijk uitleg geven over afvalscheiding, toezien op veiligheid en naleving van regels, en problemen signaleren. Het combineert service en toezicht, zodat bezoekers zich welkom voelen en hun afval correct en veilig aanbieden. Voor het brengen van grof of chemisch afval zijn er deze mogelijkheden. Voor het Klein chemisch afval (KCA) staat een Chemocar elke derde zaterdag van de maand 1,5 uur op de Markt in Nunspeet. Klein chemisch afval, waaronder accu’s, en afgedankte elektrische en elektronische apparaten zoals koelkasten en diepvriezers, kunnen op werkdagen gratis worden ingeleverd bij de gemeentewerf. Als het apparaat nog werkt of te repareren is, kan het ook worden ingeleverd bij de Kringloopwinkel aan de Nijverheidsweg in Nunspeet.
Openingsvenster De openingstijden van de particuliere milieustraten zijn ruim. Zowel qua tijden als dagen (inclusief zaterdag). De beschikbaarheid wordt als goed beoordeeld. Versie 2.
Openingstijden Milieustraat
*¹
BB Transport en Afvalinzameling maandag tot en met vrijdag: 07:00 uur – 18:00 uur
Van Werven (Oldebroek) Remondis (Ermelo) maandag tot en met vrijdag: 07.00 – maandag tot en met vrijdag: 07.30 – 17.00 uur 17.00 uur
zaterdag: 08:00 – 15:00 uur
zaterdag van 09.00 – 12.00 uur
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
zaterdag van 09.00 – 12.00 uur
10
Bereikbaarheid Met betrekking tot de bereikbaarheid van de milieustraten is gekeken naar de gemiddelde rijtijden en afstanden van de milieustraten voor inwoners van Nunspeet. De gemiddelde afstand (voor alle inwoners van Nunspeet) varieert van 4 tot 17 kilometer, met een gemiddelde rijdtijd van 7 tot 17 minuten. Versie 2.
BB Transport en Afvalinzameling
Ligging t.o.v. woonkernen in gemeente Gewogen gemiddelde reistijd (min.) Gewogen geiddelde afstand (km)
Omdat de inwoners zelf kunnen kiezen, kunnen zij uiteraard de dichtstbijzijnde locatie kiezen. De volgende kaartjes tonen hiervan de resultaten. De witte stip geeft huidige locatie van de milieustraat aan.
Van Werven (Oldebroek)
00:07 4,0
00:17 15,3
00:16 17,6
Van Werven (Oldebroek)
De grootte van de gekleurde cirkels betreft het aantal huishoudens in de verschillende wijken, terwijl de kleur een indicatie geeft van de gemiddelde rijtijden vanuit de betreffende wijk naar de locatie (witte stip). De bereikbaarheid van de milieustraten is dus wisselend. Vooral bij de buiten Nunspeet gelegen locaties moeten inwoners (uit elke wijk) rekening houden met rijtijden van minstens 15 minuten. BB Transport en Afvalinzameling (Nunspeet)
Remondis (Ermelo)
Milieustraat
Remondis (Ermelo)
Milieustraat
Milieustraat
Deze afstanden en rijtijden zijn in vergelijking met veel andere milieustraten in Nederland niet sterk afwijkend. In gemeente Nunspeet zijn kringloopwinkels en gemeentewerf gemiddeld beide op 6 minuten rijden voor de inwoners.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
11
4.1.2
Milieu De milieuprestaties van de gemeente Nunspeet (het verminderen van de hoeveelheid restafval en meer en betere scheiding van recyclebare grondstoffen) zijn in vergelijking met andere gemeenten goed te noemen. De cijfers wijzen erop dat de gemeente een goed recyclingpercentage heeft en minder restafval produceert. Wel zamelt de gemeente ook minder gescheiden afvalstromen in. Ook zamelt de gemeente minder KCA en AEEA in vergeleken met het landelijk gemiddelde. De hoeveelheid ingezameld grof huishoude- Inschatting afvalstromen via een milieustraat kg per inwoner lijk afval in de gemeente Nunspeet is daarbij echter niet in beeld. Cijfers over de hoeInschatting veelheden grof afval bij de private milieuVersie 2. gemeente Huishoudelijk restafval 30 straten worden niet met de gemeente geFijn huishoudelijk afval 4 deeld. Daarom is op basis van een vergelijGrof huishoudelijk afval 72 king met andere gemeenten een inschatting gemaakt van de hoeveelheden die naar ver- Totaal via milieustraat 106 %afvalscheiding 72% wachting jaarlijks worden gebracht. De volgende tabel toont dat gemiddeld 106 kg/inw. per jaar wordt gebracht waarvan 72% gescheiden. 3 Ter illustratie de volgende grafiek met de hoeveelheden grof huishoudelijk afval dat inwoners brengen naar de milieustraat.
Deze cijfers zijn gebaseerd op de Benchmark Huishoudelijk Afval (peiljaar 2023) voor met Nunspeet vergelijkbare gemeenten in hoogbouwklasse D.
4.1.3
Investering, kosten en opbrengsten Investeringen De gemeente heeft geen kosten voor het gebruik van de particuliere milieustraten. Inwoners die gebruik maken van deze milieustraten betalen daarvoor een tarief aan de poort. Voor de verschillende materiaalstromen (gescheiden, ongescheiden) gelden verschillende tarieven. Ook verschillen de tarieven van de milieustraten onderling. Hoewel deze kosten niet zichtbaar zijn in de afvalstoffenheffing, zijn dit uiteraard wel kosten waarmee inwoners van Nunspeet te maken hebben. Daarom is een inschatting gemaakt van deze zogenaamde verborgen kosten.
3 In het scenario gaan we uit van 75% van deze genoemde afvalhoeveelheden. Dit vanwege de relatief hoge
tarieven van de private milieustraten.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
12
Exploitatiekosten De kosten voor de brengvoorzieningen omvatten de kosten voor het innamepunt voor KCA en AEEA op de gemeentewerf. De kosten voor het beheer en de exploitatie bedragen ongeveer € 85.000,per jaar (peiljaar 2025). Dit is omgerekend € 7,30 per huishouden. Deze kosten zijn onderdeel van de afvalstoffenheffing. Kosten gemeente Nunspeet voor KCA en AEEA Kosten KCA Kosten AEEA
€ €
2024 77.000 € 3.200 €
2025 82.000 3.800
Totaal gemeente Nunspeet Kosten per huishouden
€ €
80.000 € 6,90 €
85.000 7,30
Versie 2.
Formatie 0,7 0,2 0,9
* Inzet o bv o pgave Nunspeet en tarief schaal 6 o verhead o bv 'Handleiding Overheidstarieven 2024/2025' excl. B TW
De volgende tabel toont de kosten en opbrengsten van dit scenario. De gemeente doet verder geen investeringen in een milieustraat. De exploitatiekosten zijn beperkt tot het inzamelen van KCA en AEEA (circa € 7,- per huishouden per jaar). De verborgen kosten (de kosten die inwoners betalen voor het brengen van hun grof afval) bedragen op basis van een schatting € 299.000,- per jaar (€ 26,- per huishouden). Dit is gemiddeld genomen, maar niet ieder betaald deze gemiddelde kosten. De kosten per huishouden hangen samen met de hoeveelheid gebracht grof afval: de vervuiler betaalt. Deze kosten zijn ook geen onderdeel van gemeentelijke afvalstoffenheffing want worden direct aan de betreffende onderneming betaald. Het zijn uiteraard wel lasten voor de inwoners. Indicatie investering en kosten per jaar Versie 2.
Sc.1: Huidig €/jaar
€/huish.
Investering
€
-
€
Exploitatie Milieustraat Locatiekosten voor Milieustraat Uitvoeringskosten op Milieustraat Afvalverwerking Milieustraat Inkomsten op Milieustraat
€ € € € €
-
€ € € € €
Huidige kosten
€
384.000 €
33
Kosten per jaar
€
384.000
33
€
0 0 -
Uitgangspunten algemeen: Grondkosten € 200/m². Rente(%): grond; 1,5 overig; 1,5.
Samenvattend kosten huidige situatie Daarom kan worden gesteld dat het met het continueren van dit scenario gemiddeld € 33,- per huishouden per jaar is gemoeid. Waarbij € 7,- via de afvalstoffenheffing wordt geïnd, en € 26,- direct wordt afgerekend bij de particuliere milieustraten. Het volgen van dit scenario heeft geen geFinanciën (per huishouden) Scenario 1 Versie 2. volgen voor de afvalstoffenheffing. De inwoGevolgen Afvalstoffenheffing €0 Verborgen kosten inwoners € 26 ners betalen wel de zogenaamde (poorttarieven) ‘verborgen kosten’ van circa € 26,- per Kosten voor portemonee huishouden € 26 huishouden per jaar. Het kosteneffect (ver- (stijging afvalstoffenheffing + verborgen kosten) €0 Kostenverschil met huidige situatie schil met de huidige situatie) is dus € 0,per huishouden. Dit is ook het nul-scenario waarmee de andere scenario’s worden vergeleken.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
13
4.1.4
Praktische uitvoerbaarheid en mogelijkheden voor verbetering Dit scenario schetst de huidige situatie en is derhalve al bewijs van de praktische uitvoerbaarheid. De service is wellicht niet op alle punten optimaal, maar volstaat. Omdat er verder geen afspraken zijn gemaakt met de private ondernemingen, heeft de gemeente Nunspeet geen directe invloed op de beschikbaarheid en continuïteit van de inzamelvoorzieningen. Een variant van dit scenario is een optimalisatiemodel. Daarbij wordt gedacht aan het volgende model: •
Op een centraal gelegen locatie beheert en exploiteert een privaat afvalbedrijf de benodigde voorzieningen voor gescheiden inzameling van grofvuil van huishoudens. Het private afvalbedrijf continueert daarbij de bedrijfsactiviteiten waaronder de inzameling van bedrijfsafval.
•
Daarbij is het gewenst dat inwoners van Nunspeet alle verplichte stromen (conform het Activiteitenbesluit) gescheiden kunnen aanbieden 4, wat inhoudt dat een aantal extra inzamelvoorzieningen geboden moet worden. Over het aantal in te zamelen stromen en eventuele kwaliteitseisen aan de inrichtingen van de milieustraat maken de gemeente en het particuliere bedrijf nadere afspraken.
•
Een kringloopbedrijf krijgt op of nabij deze locatie ruimte voor inname, reparatie, demontage en verkoop.
•
In de praktijk zetten kringloopbedrijven voor inname, reparatie en demontage van kringloopgoederen ook mensen met een afstand tot de reguliere arbeidsmarkt in. Eventueel kan het kringloopbedrijf ook medewerkers inzetten voor het gastheerschap bij de milieustraatfuncties.
In dit optimalisatiemodel wordt ervan uitgegaan dat het private afvalbedrijf en kringloopbedrijf zelfstandig zorg dragen voor de benodigde investeringen en het beheer en de exploitatie. En vergelijkbaar met de huidige situatie betalen inwoners voor het aanbieden van hun (gescheiden) afval. Eventueel kan de gemeente bemiddelen bij het vinden van een geschikte locatie, als een dergelijke verbetering niet op de bestaande locatie(s) mogelijk is. Gedacht kan worden aan vestiging op bedrijfsterrein De Kolk. Ook zouden gemeente en ondernemingen nadere afspraken kunnen maken over het serviceniveau en de beschikbare faciliteiten5. De haalbaarheid en mogelijkheden van een geoptimaliseerd model zouden verder verkend en onderzocht moeten worden. Daarbij moet inzicht worden gekregen in de ambities en bereidheid van private afvalonderneming(en) en kringloopbedrijf om een model zoals geschetst concreet vorm te willen geven. Ook kan uit deze verkenning blijken dat tegenover investeringen (in een locatie en faciliteiten) door een private afvalonderneming, zekerheden gewenst zijn ten aanzien van continuïteit en financiële haalbaarheid. Daarvoor kan worden verkend of en op welke wijze de gemeente hierbij een rol kan spelen, rekening houdend met de juridische (on)mogelijkheden.
4 In de huidige situatie kunnen stromen zoals EPS (piepschuim), harde kunststoffen en metalen niet geschei-
den worden ingeleverd. 5 Daarbij dient rekening te worden gehouden met de aanbestedingsplicht van de gemeente bij het verstrek-
ken van overheidsopdrachten, evenals met de regels omtrent staatssteun.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
14
4.2
Een gemeentelijke milieustraat in Nunspeet
4.2.1
Service en kenmerken van de milieustraat De milieustraat die voor dit scenario model staat is een volwaardige milieustraat met KCA-depot, inclusief een innamepunt voor kringloopgoederen. Vanwege de beperkte schaal (de milieustraat bedient circa 11.600 huishoudens) is het financieel draagvlak voor een breder geoutilleerde milieustraat te beperkt. Er zijn dan ook geen andere ‘ambachtscentrumfuncties’ zoals beschreven in hoofdstuk 3. Voor bijvoorbeeld het sorteren of demonteren van ontvangen afvalstromen – eventueel met de inzet van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt – zijn de afvalstromen te klein, en de benodigde investeringen wegen daar niet tegenop. Er wordt uitgegaan van het (gebruikelijk) benodigde oppervlakte (7.000 m2) voor milieustraten met een dergelijk (klein) verzorgingsgebied. Voor het beheer en de exploitatie zijn 2 medewerkers benodigd. De milieustraat heeft geen weegbrug, wat niet alleen een forse investering vergt maar door het gebruik door alleen inwoners van Nunspeet kan worden volstaan met een weging bij de verwerkers. Er is toegangsregistratie. Dit bevat een routing waarbij de inwoners zichzelf kunnen aanmelden op aanmeldzuilen en vervolgens geleid worden door duidelijke bebording en makkelijk begeleid kunnen worden door de medewerkers van de milieustraat.
Er is een circuit voor de gratis stromen (metalen, oud papier, wit en bruingoed, etc.) en een voor te betalen stromen. Deze bevatten halfhoog bordes voor de stromen welke in grote afzetcontainers worden gestort door de inwoners en een KCA depot dat voldoet aan alle vereisten.
Openingstijden Milieustraat
Versie 2.
Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag
Scenario 2: Eigen milieustraat in Nunspeet gesloten 13:00 - 16:00 (3,0uur/wk) 13:00 - 16:00 (3,0uur/wk) 13:00 - 16:00 (3,0uur/wk) 13:00 - 16:00 (3,0uur/wk) 9:00 - 12:00 (3,0uur/wk) gesloten 15,0uur/wk
Ook zal er ruimte zijn om herbruikbare stromen uit te sorteren en op te slaan voor transport naar de kringloopwinkels. Tot slot zal er een personeelsgebouw nodig zijn met sanitaire voorzieningen, ruimte om te pauzeren en kantoor voor de meewerkend voorman t.b.v. administratieve taken.
Openingsvenster Het openingsvenster is afgestemd op het verzorgingsgebied van 11.600 huishoudens en het aantal te verwachten bezoekers. We gaan uit van een openingsvenster van 5 dagen per week (inclusief zaterdag) met een openingsvenster van totaal 15 uur per week. Zie de tabel voor een voorbeeld van de openingstijden. De openingstijden zijn uiteraard naar wens te wijzigen.
Bereikbaarheid
Verspreide huizen Zuiderzeeland Nunspeet Nunspeet-Oost Verspreide huizen Zuiderzeeland Nunspeet-West Nunspeet-Zuid Hulshorst Verspreide huizen bosgebied Nunspeet Hulshorst Verspreide huizen bosgebied Verspreide huizen Hulshorst Hulshorst
Verspreide huizen bosgebied Vierhouten Vierhouten
Verspreide huizen Elspeetse Bos Elspeet
Verspreide huizen Elspeet en omgeving
Tot 5 min
5-10
10-15
15-20
20-25
v.a.25 IPR Normag ®
Rijminuten vanuit wijk naar Gemeentewerf huishoudens Afval brenglocatie
Versie 2.
Uitgangspunt van dit scenario is een milieustraat in de gemeente. De exacte locatie is nog niet bekend. Voor de scenariovergelijking gaan we ervan uit dat de milieustraat zich in of nabij het logistiek zwaartepunt bevindt. Dit is het punt in de gemeente van waaruit de meeste inwoners gemiddeld de kortste afstand hoeven af te leggen. Om dit zwaartepunt te berekenen, wordt het aantal inwoners per wijk meegenomen. Hoe meer mensen in een wijk wonen, hoe zwaarder die wijk meetelt in de berekening. Op basis van deze berekening constateren wij dat de gemeentewerf op of nabij het logistiek zwaartepunt is gevestigd.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
15
De inwoners van Nunspeet hebben een gemiddelde rijtijd van 6 minuten naar deze locatie. Voor een klein aantal inwoners bedraagt de reistijd 15 tot 20 minuten. Over het geheel is een milieustraat in de gemeente Nunspeet goed toegankelijk. Zie volgend figuur ter illustratie.
4.2.2
Milieu Een eigen milieustraat zal zorgen voor meer controle over de afvalscheiding op de milieustraat zelf. Waar Nunspeet nu afhankelijk is van de faciliteiten en service van externe partijen, zal de gemeente in dit scenario meer toezicht en begeleiding kunnen bieden op de milieustraat zelf. Ook is de milieustraat alleen toegankelijk voor inwoners. Dit kan als gevolg hebben dat het aantrekkelijker wordt voor inwoners om het afval naar de milieustraat te brengen, wat inzameling kan verbeteren, tot meer afvalscheiding leidt en minder restafval. Op deze milieustraat kunnen 26 stromen gescheiden worden. Het schema toont een voorbeeld waarin nog keuzes kunnen worden gemaakt. Ook kan onderscheid worden gemaakt in gratis en betaalde stromen. Mede in verband met het besluit voor de invoering van diftar in de gemeente Nunspeet, is het noodzakelijk dat toegang tot de milieustraat gereguleerd is (met pasje) en betaald moet worden voor (ongescheiden) restafval. Er wordt ervanuit gegaan dat de gemeente een beleid gaat voeren waarbij het voor inwoners loont om te scheiden en voor niet-scheidbare of -recyclebare stromen moet worden betaald. Er is uitgegaan van een gemiddeld tarief van € 1,50 per 10 kg. Vergelijkbaar met tarieven in gemeente Elburg.
4.2.3
Investering, kosten en opbrengsten Investeringen We gaan uit van een geheel nieuw te bouwen milieustraat. Voor een toekomstbestendige milieustraat geldt als praktijk norm een terrein van minimaal 6.500 m2. De investering voor een eigen volwaardige milieustraat is circa € 4,6 miljoen. Het volgende overzicht toont een nadere specificatie. Sc.2: Milieustraat Nunspeet Versie 2.
Investering Investering grond Investering civiel&bouwkundig (excl. grond) Investering bestrating & installaties (excl. grond)
€/jaar € 4.600.000 € 1.500.000 € 2.300.000 € 800.000
€/huish. € 384 € 125 € 194 € 65
In de gemeente Nunspeet is grond gereserveerd voor een milieustraat. Voor een onderlinge vergelijking van de scenario’s wordt in alle scenario’s uitgegaan van € 200,- per m2. De investering civiel en bouwkundig bevat de civieltechnische en bouwkundige investeringen die betrekking hebben op de infrastructuur en de fysieke gebouwen en structuren van de milieustraat. Ook moet geïnvesteerd worden in bestrating en installaties, zoals de verharding van het terrein en systemen om de milieustraat goed te laten functioneren. Deze investeringen worden verdisconteerd in de jaarexploitatie. We gaan in alle scenario’s uit van de actuele rekenrente in gemeente Nunspeet 1,5% rente. Verder hanteren we conform het beleid van Nunspeet de volgende afschrijvingstermijnen: gebouwen 40 jaar en installaties 15 jaar.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
16
Exploitatiekosten Het overzicht toont de geprognosticeerde exploitatiekosten. Sc.2: Milieustraat Nunspeet Versie 2.
Investering Exploitatie Milieustraat Locatiekosten voor Milieustraat Uitvoeringskosten op Milieustraat Afvalverwerking Milieustraat Inkomsten op Milieustraat Inkomsten uit poorttarief Voorziening opvangen tegenvallers Huidige kosten Inzamelen KCA en AEEA Verborgen kosten (poorttarief inwoners)
€/jaar € 4.600.000
€/huish. € 384
€ 450.000 € 242.000 € 185.000 € 235.000 € -212.000
€ 39 € 21 € 16 € 20 € -18
€ -263.000 € 51.000
€ -384.000 € -85.000 € -299.000
€ -23 €4
€ -33 € -7 € -26
De exploitatiekosten voor een eigen milieustraat zijn per saldo € 450.000,- per jaar (€ 39,- per huishouden). Dit is opgebouwd uit de volgende kostencomponenten: •
Locatiekosten voor de milieustraat. Dit zijn de rentelasten en afschrijvingen van activa6 en kosten voor beheer en onderhoud (instandhouding).
•
Uitvoeringskosten betreft de kosten voor de inzet van mens en materieel. Er is uitgegaan van 2 medewerkers voor het beheer op de milieustraat, zowel ontvangst bezoekers als logistiek, facilitair- en containerbeheer en afvoer van de ingezamelde afval- en grondstofstromen. Er is rekening gehouden met een toerekening van overhead, onder meer voor de administratieve taken. Materieel betreft onder meer een mobiele overslagkraan en kleine werktuigen.
•
Afvalverwerking betreft het saldo van de verwerkingskosten en -baten. In alle scenario’s wordt uitgegaan van dezelfde verwerkingstarieven (en -baten).
•
Inkomsten zijn de tarieven die door de bezoekers moeten worden betaald voor de betreffende stromen. Deze baten zorgen voor een verlaging van de afvalstoffenheffing 7.
Samenvattend en vergelijking met kosten huidige situatie In de huidige situatie zijn de kosten € 33,- per huishouden. Dit zijn de kosten per huishouden voor AEEA/KCA (€ 7,-) en de ‘verborgen’ kosten (€ 26,-). In dit scenario met een eigen milieustraat in Nunspeet zal de afvalstoffenheffing (€ 39,- minus € 7,- KCA/AEEA minus € 4,- reserve) € 28,- per huishouden stijgen. De ‘verborgen’ kosten in de huidige situatie (€ 26,-) komen te vervallen, daarvoor in de plaats komen de tarieven (€ 23,- per huishouden) op gemeentelijke milieustraat. Per saldo € 3,- minder. De kosten van dit scenario (in de portemonnee per huishouden) bedragen daardoor (€ 28 + € 23) € 51,- per huishouden.
6 Grond uiteraard alleen rentelasten. 7 In deze kostencomponent is ook een reservering voor het opvangen van fluctuaties in de marktprijzen voor
de verwerking van afval. Deze component (ongeveer € 4,- per huishouden) zou ook buiten deze kostenopstelling gehouden kunnen worden.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
17
Het financieel effect van scenario 2 voor de portemonnee van per huishouden (stijging afvalstoffenheffing + lagere ver- Financiën (per huishouden) borgen kosten) ten opScenario 1 Versie 2. Scenario 2 Gevolgen Afvalstoffenheffing €0 € 28 zichte van de huidige situVerborgen kosten inwoners € 26 € 23 atie (€26) bedraagt daar(poorttarieven) door (€ 51,- minus € 26) Kosten voor portemonee huishouden € 26 € 51 (stijging afvalstoffenheffing + verborgen kosten) € 25,- per huishouden €0 Kostenverschil met huidige situatie € 25 meer kosten per jaar.
4.2.4
Praktische uitvoerbaarheid en mogelijkheden voor verbetering Het op- en inrichten van een eigen milieustraat in de gemeente Nunspeet is in praktijk uitvoerbaar. De aanwezigheid van de milieustraat van BB Transport en Inzameling is hiervan een bewijs. Wel zal een geschikte locatie gevonden moeten worden voor een eigen milieustraat. Mogelijkheden voor verbetering (op de schaal van voorzieningen voor de milieustraat van de toekomst) zijn echter beperkt. Vanwege de beperkte schaal, is het financieel draagvlak voor een breed geoutilleerde milieustraat te beperkt. Het aantal te ontvangen afval- en grondstofstromen is te klein om hiervoor ook eigen sorteer- en demontage activiteiten te organiseren.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
18
4.3
Gezamenlijke milieustraat met buurgemeenten
4.3.1
Service en kenmerken van de milieustraat Een regionale milieustraat samen met buurgemeenten kan de efficiëntie van het afvalbeheer verbeteren en bijdragen aan de ambities van de circulaire economie. Schaalgrootte en daarmee ook breder financieel draagvlak bieden meer mogelijkheden voor efficiëntieverbetering en voor het ontwikkelen van meer verschillende voorzieningen op de milieustraat. In de richting van een circulair ambachtscentrum. In dit scenario gaan we uit van een gezamenlijke milieustraat met drie gemeenten en totaal circa 40.000 huishoudens. Op basis van de (benodigde) dimensionering (ruimte), voorzieningen (gebouw, bordes, installaties), apparatuur en bemensing worden de kosten geprognosticeerd. Deze omvatten de initiële investeringsopgave en de (jaarlijkse) exploitatiekosten. De verwerkingskosten worden gebaseerd op de te verwachten hoeveelheden. We gaan uit van gebruikelijke kostenkengetallen. Bij het bepalen van de kosten en andere grootheden gaan we uit van het aandeel van de gemeente Nunspeet naar rato van het aantal huishoudens. De milieustraat die wij in praktische zin voor ogen hebben heeft een (totaal) oppervlakte van circa 15.000 m2. De milieustraat omvat alle voorzieningen van een reguliere milieustraat inclusief een KCA depot dat voldoet aan alle vereisten. De opzet van de milieustraat is echter ruimer. Dit is ook nodig gelet op het aantal bezoekers.
In dit scenario beschikt de milieustraat over extra faciliteiten: •
Innamepunt voor herbruikbare goederen (ten behoeve van kringloopwinkels).
•
Sorteerruimte. Werkruimte om herbruikbare stromen verder uit te sorteren en te bulken voor transport. Ontvangen stromen worden gesorteerd in specifieke (en daarmee ook waardevoller) recyclebare grondstoffen. Door deze stromen tijdelijk op te slaan, kunnen de kosten voor (meer gebulkt) transport laag worden gehouden.
•
Demontagehal waar samengestelde producten (bijvoorbeeld elektronische apparatuur, meubels, et cetera) gedemonteerd worden in (beter en kostenefficiënter) recyclebare grondstoffen.
Dergelijke activiteiten zijn economisch alleen rendabel indien de aanvoer van afval- en grondstofstromen voldoende groot en constant is. Verder beschikt deze gezamenlijke milieustraat over een personeelsgebouw met sanitaire voorzieningen, ruimte om te pauzeren en kantoor voor de meewerkend voorman ten behoeve van administratieve taken. Met een routing waarbij inwoners zichzelf aanmelden op aanmeldzuilen en vervolgens geleid worden door duidelijke bebording en de medewerkers. Deze routing heeft twee circuits; een voor de gratis stromen (metalen, oud papier, wit en bruingoed, etc.) en een voor te betalen stromen. Er zijn weegbruggen om in en uit te wegen voor een correcte vaststelling van het gewicht dat afgerekend dient te worden. En op deze wijze kan het gebrachte afval per deelnemende gemeente worden geregistreerd.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
19
Er wordt gebruik gemaakt van een halfhoog bordes voor de stromen die in grote afzetcontainers worden gestort door de inwoners. De figuur is bedoel ter illustratie. Het betreft de (nieuwe) milieustraat van de gemeente Zevenaar.
Openingsvenster Voor een gezamenlijke milieustraat met een verzorgingsgebied van 40.000 huishoudens is een ruim openingsvenster gewenst en vanwege de schaal ook nodig. De milieustraat is op 6 dagen per geopend, dus inclusief zaterdag én een avondopenstelOpeningstijden Milieustraat Scenario 3: Gezamenlijke ling. Totaal 42 openingsuren per week. De volgende tabel milieustraat in toont een mogelijk schema, maar hier zijn uiteraard nog buurgemeente Versie 2. keuzes in te maken. Maandag 13:00 - 16:00 (3,0uur/wk) Dinsdag
9:00 - 16:00 (7,0uur/wk)
Om de efficiëntie te vergroten en congestie te minimaliWoensdag 9:00 - 16:00 (7,0uur/wk) 9:00 - 16:00 (7,0uur/wk) seren bij de nieuwe milieustraat, kan worden overwogen Donderdag Vrijdag 9:00 - 20:00 (11,0uur/wk) om bloktijden (voor bezoekers uit bepaalde gebieden) of Zaterdag 9:00 - 16:00 (7,0uur/wk) bezoeken op afspraak in te voeren. Dit reguleert de toeZondag gesloten 42,0uur/wk stroom van bezoekers door hen een specifiek tijdsblok te laten reserveren voor hun bezoek. Dit systeem zorgt voor een betere spreiding van de werklast voor het personeel en optimaliseert de operationele capaciteit van de milieustraat.
Bereikbaarheid Voor dit scenario is uitgegaan van een locatie buiten de gemeente Nunspeet. In samenwerking met twee andere gemeenten zal het gezamenlijk logistiek zwaartepunt verschuiven. De volgende afbeelding gaat uit van een locatie in Harderwijk. De bijbehorende rijtijden voor de verschillende wijken in Nunspeet wijzen op een rijtijd van 15 tot 20 minuten voor de meeste inwoners van Nunspeet. Bezoekers van een milieustraat gaan vrijwel altijd met de auto, omdat ze grotere hoeveelheden afval of grofvuil vervoeren. Daar komt bij dat het laden en lossen van spullen een groter deel van de totale tijdsinvestering vormt dan alleen het rijden zelf. De rijtijd is daarmee slechts één onderdeel van het geheel. Bovendien zijn rijtijden van 15 tot 20 minuten vrij normaal voor regionale milieustraten en worden ze in veel andere gemeenten zelfs als standaard beschouwd. Voor incidentele bezoeken (zoals een paar keer per jaar) wordt een iets langere reistijd dan ook vaak geaccepteerd, zeker als daar een betere voorziening of samenwerking met andere gemeenten tegenover staat.
4.3.2
Verspreide huizen Zuiderzeeland Nunspeet Nunspeet-Oost Verspreide huizen Zuiderzeeland Nunspeet-West Nunspeet-Zuid Hulshorst Verspreide huizen bosgebied Nunspeet Hulshorst Verspreide huizen bosgebied Verspreide huizen Hulshorst Hulshorst
Verspreide huizen bosgebied Vierhouten Vierhouten
Verspreide huizen Elspeetse Bos Elspeet
Verspreide huizen Elspeet en omgeving
Tot 5 min
5-10
10-15
15-20
20-25
v.a.25 IPR Normag ®
Rijminuten vanuit wijk naar Regionale Milieustraat huishoudens Afval brenglocatie
Versie 2.
Milieu We gaan ervan uit dat minstens dezelfde 26 stromen kunnen worden gebracht naar de gezamenlijke milieustraat, als bij een eigenstandige milieustraat. Echter vanwege de ruimere opzet heeft een gezamenlijke milieustraat meer mogelijkheden op uit te breiden of stromen veder te specificeren. Bijvoorbeeld oud ijzer wordt verder gescheiden in ijzer en aluminium.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
20
Een gezamenlijke milieustraat brengt verschillende voordelen met zich mee wat betreft duurzaamheid. Door betere inrichting en de aanwezigheid van servicemedewerkers op het terrein worden inwoners begeleid bij het scheiden van de gebrachte afvalstromen. Een servicegerichte dienstverlening zorgt ook voor tevreden inwoners die daardoor ook vaker hun afval gescheiden naar de milieustraat zullen brengen. Ook is de milieustraat alleen toegankelijk voor inwoners. We gaan ervan uit dat de gemeente een tarievenbeleid voert waarbij het voor de bezoeker loont om te scheiden en voor niet-scheidbare en niet-recyclebare stromen moet betalen. Voor de vergelijkbaarheid van de scenario’s is uitgaan van hetzelfde gemiddeld tarief van € 1,50 per 10 kg.
4.3.3
Investering, kosten en opbrengsten Investeringen Ook in dit scenario gaan we uit van een nieuw te bouwen milieustraat. Voor een toekomstbestendige milieustraat geldt als praktijk norm een terrein van 15.500 m2. De totale investering voor een gezamenlijke – breed geoutilleerde - milieustraat is circa € 8 miljoen. Het aandeel van gemeente Nunspeet in deze investering bedraagt € 2,1 miljoen. Het volgende overzicht toont een nadere specificatie. Indicatie investering en kosten per jaar Sc.3: Gezamenlijk Versie 2.
Investering Investering grond Investering civiel&bouwkundig (excl. grond) Investering bestrating & installaties (excl. grond)
Totale kosten €/jaar € 8.000.000 € 3.000.000 € 3.700.000 € 1.300.000
Kosten Nunspeet €/jaar €/huish. € 2.100.000 € 178 € 800.000 € 67 € 1.000.000 € 83 € 300.000 € 29
Dezelfde kostenkengetallen als voor een eigenstandige milieustraat worden gehanteerd. Grond wordt verworven voor € 200,- per m2. De investering civiel en bouwkundig bevat de civieltechnische en bouwkundige investeringen (infrastructuur, gebouwen, bordes). Ook wordt geïnvesteerd in bestrating en installaties, zoals de verharding van het terrein en de benodigde (ook ICT) systemen om de milieustraat goed te laten functioneren. Zoals gezegd worden de investeringen verdisconteerd in de jaarexploitatie, waarbij we uitgaan van de actuele rekenrente in gemeente Nunspeet 1,5%. Verder hanteren we conform het beleid van Nunspeet de volgende afschrijvingstermijnen: gebouwen 40 jaar en installaties 15 jaar.
Exploitatiekosten Het volgende overzicht toont de geprognosticeerde exploitatiekosten. De exploitatiekosten voor de gehele milieustraat zijn daarbij vermeld (ruim € 1 miljoen per jaar). In het vervolg kijken we naar het aandeel van de gemeente Nunspeet. In de bijlage vindt u een verder gespecificeerd overzicht.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
21
Sc.3: Gezamenlijk Versie 2.
Investering Exploitatie Milieustraat Locatiekosten voor Milieustraat Uitvoeringskosten op Milieustraat Afvalverwerking Milieustraat Inkomsten op Milieustraat Inkomsten uit poorttarief Voorziening opvangen tegenvallers
Huidige kosten Inzamelen KCA en AEEA Verborgen kosten (poorttarief inwoners)
Kosten Nunspeet €/jaar €/huish. € 2.100.000 € 178 € 229.000 € 123.000 € 162.000 € 161.000 € -217.000 € -273.000 € 56.000
€ -384.000 € -85.000 € -299.000
€ 20 € 11 € 14 € 14 € -19 € -24 €5
€ -33 € -7 € -26
De exploitatiekosten voor een gezamenlijke (regionale) zijn per saldo € 229.000,- per jaar (€ 20.per huishouden). Dit is opgebouwd uit de volgende kostencomponenten: •
Locatiekosten voor de milieustraat. Dit zijn de rentelasten en afschrijvingen van activa 8 en kosten voor beheer en onderhoud (instandhouding).
•
Uitvoeringskosten betreft de kosten voor de inzet van mens en materieel. Er is uitgegaan van (totaal) 9 medewerkers voor het beheer op de milieustraat, zowel de bezoekers als de logistiek, facilitair- en containerbeheer en de afvoer van de ingezamelde afval- en grondstofstromen. Voor de demontage zullen mensen worden ingezet met een afstand tot de arbeidsmarkt. Er is rekening gehouden met een toerekening van overhead, onder meer voor de administratieve taken. Materieel betreft onder meer een mobiele overslagkraan en kleine werktuigen.
•
Afvalverwerking betreft het saldo van de verwerkingskosten en -baten. In alle scenario’s wordt uitgegaan van dezelfde verwerkingstarieven (en -baten).
•
Inkomsten zijn de door tarieven die door de bezoekers moeten worden betaald voor de betreffende stromen. Deze baten zorgen voor een verlaging van de afvalstoffenheffing 9.
Samenvattend en vergelijking met kosten huidige situatie In de huidige situatie zijn de kosten € 33,- per huishouden. Dit zijn de kosten per huishouden voor AEEA/KCA (€ 7,-) en de ‘verborgen kosten’ (€ 26,-). In dit scenario met een gezamenlijke regionale milieustraat zal de afvalstoffenheffing in Nunspeet (€ 20,- minus € 7,- KCA/AEEA minus € 5,- reserve) € 8,- per huishouden stijgen. De ‘verborgen’ kosten in de huidige situatie (€ 26,-) komen te vervallen, daarvoor in de plaats komen de tarieven (€ 24,- per huishouden) op gemeentelijke milieustraat. Per saldo € 2,- minder. De kosten van dit scenario voor de portemonnee van per huishouden bedragen daardoor (€ 8 + € 24) € 32,- per huishouden kosten per jaar.
8 Grond uiteraard alleen rentelasten. 9 In deze kostencomponent is ook een reservering voor het opvangen van fluctuaties in de marktprijzen voor
de verwerking van afval. Deze component (ongeveer € 5,- per huishouden) zou ook buiten deze kostenopstelling gehouden kunnen worden.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
22
Het financieel effect van dit scenario voor de portemonnee van per huishouden (stijging afvalstoffenheffing + lagere verFinanciën (per huishouden) borgen kosten) ten opzichte Scenario 1 Versie 2. Scenario 3 Gevolgen Afvalstoffenheffing €0 €8 van de huidige situatie (€26) Verborgen kosten inwoners € 26 € 24 bedraagt daardoor (€ 32,(poorttarieven) minus € 26) € 6,- per huisKosten voor portemonee huishouden € 26 € 32 (stijging afvalstoffenheffing + verborgen kosten) houden meer kosten per jaar ten opzichte van de €0 Kostenverschil met huidige situatie €6 huidige situatie.
4.3.4
Praktische uitvoerbaarheid en mogelijkheden voor verbetering Het gezamenlijk op- en inrichten van een regionaal functionerende milieustraat vergt een projectmatige aanpak en een lange termijn commitment van de betrokken gemeenten. Op basis van de gepresenteerde businesscase op hoofdlijnen lijkt een gezamenlijke technisch en financieel haalbaar. De jaarkosten zijn weliswaar hoger dan de huidige situatie, maar de gemeenten krijgen daarvoor wel een moderne en goed geoutilleerde milieustraat voor in de plaats. In de opzet van de gezamenlijke milieustraat wordt al in diverse ‘circulaire’ functies voorzien zoals een demontagehal en mogelijkheden voor verdere sortering (en daarmee opwaardering) van ontvangen afval- en grondstofstromen. Inclusief de inzet van mensen met een afstand tot de reguliere arbeidsmarkt waarmee kan worden bijgedragen aan de sociaal-maatschappelijke doelen van de gemeente(n): SROI. Vanwege de ruime opzet en schaal zijn er goede mogelijkheden voor verdere optimalisatie en innovatie. Bijvoorbeeld door nieuwe (extra) soorten gescheiden materiaal te ontvangen en educatieve doeleinden. Bijvoorbeeld het ontvangen van schoolklassen om hen kennis te laten maken met circulaire ambities en activiteiten van de gemeenten. De samenwerking vergt echter ook een lang termijn commitment van de betrokken gemeenten.
Een dergelijke milieustraat wordt gebouwd voor minstens 15 tot 20 jaar.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
23
5 Samenvattende beoordeling scenario’s Om te komen tot een zo objectief mogelijke vergelijking van scenario’s is een afwegingskader opgesteld. De scenario’s worden in de matrix onderling en per criterium beoordeeld. De score geeft aan welk scenario het meest of het best invulling geeft aan het betreffende criterium. Scenario 1 omvat continueren van de huidige situatie en het optimalisatiemodel (centrale locatie inclusief kringloopbedrijf). Multricriteria-analyse Meer ‘o’ is een betere score
Scenario 1 Huidige situatie Versie 2.
Scenario 2
Optimalisatie Eigen milieustraat huidige situatie in Nunspeet
Scenario 3 Gezamenlijke milieustraat in buurgemeente
o o
oo ooo
oo oo
ooo ooo
Risico tijdens exploitatie
ooo o ooo
ooo oo ooo
o oo o
oo ooo oo
Uitvoerbaarheid
ooo
oo
o
oo
Score / aantal punten
12
15
9
15
Scenario 1 €0 € 26
Scenario 2 € 28 € 23
Scenario 3 €8 € 24
(stijging afvalstoffenheffing + verborgen kosten)
€ 26
€ 51
€ 32
Kostenverschil met huidige situatie
€0
€ 25
€6
Bijdrage aan circulaire economie Service richting inwoner Financiën Milieu/duurzaamheid
Financiën (per huishouden) Versie 2.
Gevolgen Afvalstoffenheffing Verborgen kosten inwoners (poorttarieven)
Kosten voor portemonee huishouden
Toelichting: •
Bijdrage aan de circulaire economie Geeft uitdrukking aan de mate waarin de milieustraat bijdraagt aan de totstandkoming van een circulaire (grondstoffen)economie. En in lijn is met het gewenste toekomstbeeld.
•
Service Met dit criterium toetsen wij de mate waarin inwoners service ervaren. Dit betreft onder meer de service (en voorzieningen) op de locatie zelf, openingstijden en -dagen en de bereikbaarheid van de locatie (reisafstand en rijtijd). Juist aan de bereikbaarheid van de locatie wordt veel waarde gehecht.
•
Milieu/duurzaamheid Dit criterium geeft uitdrukking aan de mate waarin het scenario bijdraagt aan de milieuprestatie van de gemeente: minder restafval, meer gescheiden recyclebare grondstoffen.
•
Kosten Met dit criterium toetsen wij de kosten en omvang van investeringen behorende bij de scenariokeuze. Hierbij worden ook de financiële gevolgen per huishouden – in het onderste deel van de matrix - meegeteld.
•
Risicobeheersing Geeft uitdrukking aan de mate waarin de gemeente zelf risico’s loopt in de oprichtings- en beheerfase. Minder risico voor de gemeente betekent een hogere score.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
24
•
Uitvoerbaarheid Met dit criterium toetsen wij op complexiteit van implementatie. Des te meer hindernissen, des te lager de score.
Het betreft een ongewogen multicriteria-analyse. Elke criterium telt dus even zwaar. Het is aan het (gemeente)bestuur om eventuele gewichten aan criteria toe te kennen.
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
25
Bijlagen
Scenarioverkenning milieustraat Nunspeet voor een richtinggevend besluit 23 september 2025
26
bijlage 1
Tarieven huidige afvalstoffenheffing Tarieven 2020
Versie 2.
Tarieven inzameling aan huis Eenpersoonshuishouden Tweepersoonshuishouden Meerpersoonshuishouden Recreatiewoning
2021
2022
2023
2024
2025
*¹
Overige tarieven 1m³ grof huishoudelijk afval Afvalpas
€ 144,00 € 168,00 € 189,00 € 144,00
€ 158,00 € 180,00 € 204,00 € 158,00
€ 168,00 € 198,00 € 228,00 € 168,00
€ 170,28 € 200,40 € 230,52 € 170,28
€ 179,88 € 214,68 € 249,96 € 179,88
€ 198,00 € 240,00 € 282,00 € 198,00
€ 52,50 € 15,00