AP 9. Bijlage Beleids beheerplan Water Riolering WHOEN
Tekst van het document
Risicodialogen in het kader van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) In het kader van het DPRA voeren we risicodialogen met stakeholders. Deze gesprekken gaan over de risico’s van klimaatverandering en mogelijke maatregelen die wij en onze stakeholders kunnen nemen om daarmee om te gaan.
4.5.2 Doelmatige samenwerking Samenwerking in de waterketen De afgelopen planperiode gingen we, met het oog op het Bestuursakkoord Water, aan de slag met het verminderen van kwetsbaarheid, verminderen van meerkosten en beperken van lokale lastendruk. Deze doelstellingen zijn nog steeds belangrijk in de samenwerking, maar de focus ligt nu ook op andere aspecten. Naast kostenbesparing levert samenwerken ook een toename van de kwaliteit en de vermindering van de kwetsbaarheid, door de uitwisseling van kennis Over kansrijke mogelijkheden voor verdergaande samenwerking, bijvoorbeeld op het gebied van operationeel beheer, gaan we in gesprek.
Afstemming met andere beleidsterreinen We streven ernaar doelmatig te werken aan onze wateropgaven. We willen meekoppelkansen optimaal benutten. Dat betekent dat we, daar waar onze opgave die van een ander beleidsterrein raakt, samen optrekken. We hebben hier een start mee gemaakt door tijdens de totstandkoming van dit afvalwaterketenprogramma ook af te stemmen met andere beleidsterreinen binnen onze gemeenten. Om de afstemming gemakkelijker te maken, stellen we naar aanleiding van dit afvalwaterketenprogramma een leidraad op. In die leidraad noemen we relevante normen vanuit ons beleid en verwijzen we naar de bijbehorende beleidsstukken. Het doel is om hiermee de verankering van waterbeleid in onder andere ruimtelijke ontwikkeling en groenbeheer te verbeteren. Daarnaast inventariseren we de behoefte aan een één- of tweejaarlijks overleg tussen relevante beleidsterreinen van een gemeente. Dit heeft als doel elkaar en elkaars belangen beter te leren kennen, waardoor we elkaar wanneer relevant beter kunnen vinden.
36
| Royal HaskoningDHV
Hoe gaan we er komen?
4.6 Communicatie Inwoners en organisaties zijn belangrijke partners van de gemeenten en het waterschap als het gaat om de waterketen. Veel van de maatregelen die de gemeenten en het waterschap nemen om bijvoorbeeld klimaatbestendig te worden, de waterkwaliteit te waarborgen of droogte tegen te gaan zijn voor succes afhankelijk van inwoners en organisaties. Een deel van de verantwoordelijkheid leggen de gemeenten formeel bij de inwoners en organisaties, zoals de bergingseisen bij het vergroten van verhard oppervlak. Bij andere maatregelen wordt een beroep gedaan op bewustwording en welwillendheid van inwoners en organisaties. In beide gevallen is communicatie tussen de gemeenten (en het waterschap) en inwoners en organisaties van groot belang. Daarom zetten wij in op twee strategieën: we communiceren helder naar inwoners en organisaties en we creëren bewustwording door educatie op waterthema’s. • Heldere communicatie: helderheid wat inwoners en organisaties van gemeenten en waterschap kan verwachten en duidelijk maken welke verantwoordelijkheden bewoners en organisaties zelf hebben. • Educatie op waterthema’s: bewustwording van organisaties en inwoners over hun eigen rol in klimaatadaptatie en bescherming van de waterkwaliteit.
4.6.1 Heldere communicatie Uitgangspunten voor onze communicatie Lange, ingewikkelde beleidsteksten vinden wij niet geschikt om onze burgers voor te leggen. Liever richten wij ons op concrete zaken, waar mensen direct mee aan de slag kunnen. Voor onze communicatie over het afvalwaterketenprogramma en de maatregelen die daar uit voortvloeien hanteren wij daarom de volgende uitgangspunten: • We communiceren over concrete en actuele zaken. • De onderwerpen waarover we communiceren hebben betrekking op de directe leef- of werkomgeving van onze bewoners en organisaties. We kiezen onderwerpen die onze inwoners en organisaties van dichtbij raken. • We leggen in onze communicatie uit waarom iets belangrijk is én bieden handelingsperspectief: op welke manier willen we dat onze bewoners en organisaties hun gedrag aanpassen? • We scheppen heldere wederzijdse verwachtingen: wat is de verantwoordelijkheid van de gemeente en waar leggen we die bij onze bewoners en organisaties? • Waar mogelijk benutten we bestaande (lokale) initiatieven en koppelen daar onze boodschap of ons initiatief aan.
Waterloket voor vragen We hebben als gemeente de verantwoordelijkheid om vragen van inwoners en organisaties over ons waterbeleid te beantwoorden. Dat doen we middels ons Waterloket, dat wordt uitgevoerd door Veluwe Duurzaam. Op de website en via het telefoonnummer van Veluwe Duurzaam kunnen inwoners en organisaties terecht voor alle vragen rondom water. Ook de thema’s energie en duurzaamheid komen aan bod.
Aansluiten bij bestaande communicatiekanalen Voor communicatie over dit programma en de daaruit voortvloeiende maatregelen sluiten wij zo veel mogelijk aan bij bestaande vormen van communicatie. We zullen gebruik maken van het platform van Veluwe Duurzaam en verschillende middelen inzetten, zoals bijvoorbeeld korte informatiefilmpjes of animaties. Daarnaast kunnen we aansluiten bij lopende participatietrajecten, zoals vaste bewonersavonden die in verschillende wijken in onze gemeenten georganiseerd worden, bewonersavonden over aardgasvrije wijken of risicodialogen in het kader van het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DRPA). We maken onze inwoners bewust van het belang van goed rioolgebruik. Doekjes, vet, verf en medicijnen horen niet in het riool. Daarbij sluiten we aan bij de landelijke campagne ‘Niet in het riool' van stichting Rioned.
Hoe gaan we er komen?
Royal HaskoningDHV |
37
Publiciteitsacties op relevante momenten Op relevante momenten, zoals de vaststelling van dit programma, organiseren we acties om de inwoners en organisaties bekend te maken met ons beleid. Dit doen we altijd vanuit het perspectief van de inwoners en organisaties: waarom is dit voor hen op dit moment relevant. Voor de lancering van dit programma organiseren we een regentonactie, vergezeld van een flyer met tips over water(gebruik). Andere mogelijke acties zijn: • de actie ‘tegel eruit, plant erin’, inwoners kunnen een tegel inleveren in ruil voor een plantje; • aandacht voor watergebruik middels een ‘douche-coach’: een informatiepakketje inclusief zandloper voor onder de douche; • prijsvragen, zoals kleurplaatacties voor onze jonge inwoners.
Financiële prikkels (subsidies) Om onze inwoners en organisaties te ondersteunen actie te ondernemen, ondersteunen we ze met verschillende subsidies. In het samenwerkingsverband Noord-Veluwe wordt bijvoorbeeld momenteel een subsidie voorbereid die inwoners en organisaties ondersteund bij het nemen van een breed scala aan klimaatbestendige maatregelen, zoals: • • • •
berging en infiltratie op eigen terrein, bijvoorbeeld door een wadi in de voortuin; afkoppelen; groene gevels en daken; regenwaterschuttingen.
4.6.2 Educatie op waterthema’s We vinden het belangrijk dat onze inwoners kennis hebben van de waterketen en zich bewust zijn van hun rol daarin. Enerzijds zetten we daarvoor in op heldere communicatie naar onze inwoners en organisaties, anderzijds willen we onze ( jonge) inwoners coachen op het gebied van water. Daarvoor zetten we in op educatie. Vaak zullen educatie en communicatie hand in hand gaan. Als het gaat om educatie van onze inwoners, zetten we per gemeente één of meerdere van de onderstaande initiatieven in.
Waterschoolpleinen We stimuleren scholen om aandacht te besteden aan de wateropgaven door (bijvoorbeeld) het realiseren van waterspeelplekken op het schoolplein. Afgekoppeld water wordt dan gebruikt voor een educatieve speelplek waar water de hoofdrol speelt. Scholen kunnen ook gebruik maken van leskisten of gastlessen om aandacht te besteden aan het thema water. Naast de directe educatieve waarde voor basisschoolkinderen, heeft dit een indirect educatief effect op broers, zussen, ouders en docenten. De provincie Gelderland stelt een subsidie beschikbaar voor het aanleggen van een groen schoolplein.
Educatieve wadi’s Om een breder publiek kennis te laten maken met de klimaatadaptieve (water)maatregelen die we nemen, voegen we een educatief element toe aan een aantal van onze wadi’s. Door de nut en noodzaak van de wadi ter plekke toe te lichten, bijvoorbeeld door middel van informatiebordjes, creëren we meer waterbewustzijn onder onze inwoners.
Advies van experts We zetten tuinexperts in die onze inwoners helpen bij het klimaatbestendig en waterrobuust maken van hun tuin. Dit kan op vele verschillende manieren: • online adviesgesprekken; • als gemeente het gebruik van de app Nationale Tuincheck stimuleren, die beoordeeld de klimaatbestendigheid van jouw tuin en geeft je concrete tips voor verbeteringen; • het organiseren van evenementen in de wijk, waar bewoners gezamenlijk en onder begeleiding van de expert aan de slag gaan met hun tuin; • excursies naar voorbeeldtuinen;
38
| Royal HaskoningDHV
Hoe gaan we er komen?
• watercoaches: een vrijwillige stad- of dorpsgenoot die inwoners helpt met watebewuster leven; • een inloopavond met een expert.
Hoe gaan we er komen?
Royal HaskoningDHV |
39
5 Wat gaan we doen? Elke gemeente en het waterschap nemen lokaal maatregelen. De basisopgave is om het bestaande stelsel goed te beheren en wanneer nodig te renoveren/vervangen, verbeteren of te optimaliseren. Maar er wordt ook geïnvesteerd in nieuwe projecten. Dit hoofdstuk geeft overzichtelijk weer welke maatregelen de vier gemeenten nemen in de aankomende planperiode. Deze maatregelen dragen bij aan een toekomstbestendige waterketen en zijn deels gebaseerd op de strategie. Op deze pagina zijn de belangrijkste maatregelen opgenomen die meestal voor meerdere gemeenten gelden. Deze zijn onderscheiden naar Onderzoek (O), Beleid (B) en Beheer en Onderhoud (BO) en er is aangegeven bij welk thema uit onze visie deze hoort. We nemen in onze kostendekkingsplannen een jaarlijks bedrag op voor onderzoek. Daaruit kunnen de onderzoeken die nodig zijn om onze visie te verwezenlijken bekostigd worden. De onderzoeken worden deels gezamenlijk uitgevoerd en deels individueel per gemeente.
40
| Royal HaskoningDHV
Wat gaan we doen?
5.1 Maatregelen Afvalwater Nr.
Maatregel
Thema Type
A1
Onderzoek rioolvreemd water
O
A2
Inzicht in functioneren systeem door analyse meetgegevens
O
A3
Verkenning sturing droogte voorspelling (rwzi Hattem)
O
A4
Onderzoek gezamenlijk rioolbeheer
O
A6
Gezamenlijk aanbesteden gemalenbeheer
BO
A7
Actualiseren BasisZuiveringsPlannen (waterschap
B
A8
Verkennen Optimalisatie Afvalwater Systeem (OAS)-kans: deel Oosterwolde/Oldebroek afkoppelen naar rwzi Elburg (waterschap)
O
A9
OAS-kans: ombouwen verbeterd gescheiden stelsels naar gescheiden stelsels
O
A10 Renovatie rwzi Hattem (waterschap)
OB
A11 Beheer en onderhoud
OB
A12 Inspecteren rioolstelsel
OB
A13 Volgen ontwikkelingen ‘grondstoffen uit afvalwater’ en aanhaken wanneer relevant
O
A14 Onderzoek kansen voor riothermie en aquathermie
O
A15 Verkennen mogelijkheden doelmatige alternatieven riool buitengebied
O
A16 Verminderen piekafvoeren zuivering Hattem
OB
Legenda: Type: O = Onderzoek, B= Beleid, BO = Beheer en Onderhoud
Toelichting De hoofdopgave wat betreft afvalwater bestaat uit het goed beheren van het stelsel, zodat een goede werking nu en in de toekomst geborgd is. De onderzoeksmaatregelen zijn voor een belangrijk deel gekoppeld aan de optimalisatie van zuiveringskring Hattem. Waterschap Vallei en Veluwe gaat samen met de gemeenten Hattem en Oldebroek de komende planperiode bijvoorbeeld verder met het uitwerken hoe door sturing op de gemalen de afvoerpieken naar de zuivering afgevlakt kunnen worden.
Wat gaan we doen?
Royal HaskoningDHV |
41
5.2 Maatregelen Hemelwater Maatregel
Thema Type
H1 Beleid klimaatbestendig (her)ontwikkelen vastleggen in verordeningen
B
H2 Waterstructuurplannen opstellen
B
H3 Afkoppelkansen/opgave actualiseren en opnemen in waterstructuurplannen
O
H4 BRP’s actualiseren
B
H5
Risico’s op wateroverlast bij extreme neerslag waar nodig beter inzichtelijk maken, door middel van 2D-modellering en rekening houdend met de interactie met het oppervlaktewater
H6 Risicodialogen voeren: welk risiconiveau accepteren we, wat is onze maatstaf voor een klimaatbestendige inrichting?
O
H7 Wijkgerichte (afkoppel)plannen opstellen op basis van het waterstructuurplan
B
H8 Nieuwe riolering ontwerpen op Bui09
BO
H9 Hemelwaterverordening opstellen
B
Legenda: Type: O = Onderzoek, B= Beleid, BO = Beheer en Onderhoud
Toelichting De waterstructuurplannen stellen we op binnen nu en 3 jaar. Daarmee wordt de opgave, wat nodig is om in 2050 klimaatbestendig ingericht te zijn, concreet. Zo nodig actualiseren we daarna de kostendekkingsplannen. In de kostendekkingsplannen bij dit programma zijn voor de korte termijn de concreet geplande (afkoppel)projecten opgenomen. Voor de langere termijn is voor ‘afkoppelen en klimaatbestendig herinrichten’ een vast bedrag per jaar opgenomen. Daarmee zijn we flexibel om daar waar kansen zich voor doen ‘mee te liften’ met projecten die vanuit andere thema’s geïnitieerd worden.
42
O
| Royal HaskoningDHV
Wat gaan we doen?
5.3 Maatregelen Grondwater Maatregel
Thema
Type
G1
Onderzoek gevolgen bodemdaling
O
G2
Onderzoek droogte tegengaan, hemelwater vasthouden
O
G3
Grondwatermeetnet beheren
BO
G4
Rekening houden met grondwaterfluctuatiezone bij (her)ontwikkeling
B
Legenda: Type: O = Onderzoek, B= Beleid, BO = Beheer en Onderhoud
Toelichting Wat betreft onderzoek naar de gevolgen van bodemdaling sluiten we aan bij regionaal onderzoek van bijvoorbeeld de Provincie Gelderland. Het onderzoek naar de mogelijkheden om droogte tegen te gaan nemen we integraal mee in de waterstructuurplannen. Het doel van deze plannen is de ambitie om in 2050 klimaatbestendig ingericht te zijn te concretiseren. Hemelwater vasthouden waar het valt en daar waar mogelijk infiltreren is een voorbeeld van droogtebestrijding in bebouwd gebied.
Wat gaan we doen?
Royal HaskoningDHV |
43
5.4 Maatregelen Oppervlaktewater Maatregel
Type
O1
Beheer en onderhoud van watergangen en waterbergingen
BO
O2
Knelpunten vanuit de Ecoscans oplossen in samenwerking met het waterschap
BO
Legenda: Type: O = Onderzoek, B= Beleid, BO = Beheer en Onderhoud
Toelichting In 2015 en 2016 zijn voor alle watergangen in bebouwd gebied door Waterschap Vallei en Veluwe ecoscans uitgevoerd. Op basis daarvan hebben waterschap en gemeenten samen kansen en maatregelen geformuleerd. Een deel hiervan zal komende planperiode uitgevoerd worden. Alhoewel we formeel niet verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit van zwemwateren, hechten wij als gemeenten een grote waarde aan een goede kwaliteit. Daar waar mogelijk leveren we daar een bijdrage aan.
44
Thema
| Royal HaskoningDHV
Wat gaan we doen?
5.5 Maatregelen Samenwerking Maatregel
Thema
Type
S2 Binnen de gemeente integraal afstemmen om kapitaalsvernietiging te voorkomen en meekoppelkansen te benutten
BO
S3 De gezamenlijke aanbesteding van gemalenbeheer
BO
S4 Leidraad waterbeleid opstellen
B
S5 Behoefte en nut terugkerend integraal gemeentelijk overleg onderzoeken
O
Legenda: Type: O = Onderzoek, B= Beleid, BO = Beheer en Onderhoud
Toelichting We zoeken de samenwerking op binnen onze eigen organisatie en als gemeenten onderling, bijvoorbeeld in het Ambtelijk Overleg Water en Klimaatadaptatie. Om de samenwerking binnen onze gemeenten te bevorderen, stellen we een leidraad waterbeleid op. Dat is een samenvattend document, waarin we verwijzen naar specifieke delen van ons beleid die relevant zijn voor andere domeinen. Dat maakt ons beleid toegankelijker en duidelijker voor collega’s van andere domeinen.
Wat gaan we doen?
Royal HaskoningDHV |
45
5.6 Maatregelen Communicatie Maatregel
Type
C1
Waterloket onderbrengen bij Veluwe Duurzaam
BO
C2
Gezamenlijk optrekken: groen/blauwe schoolpleinen? Subsidie?
B
C3
Regels voor afgekoppeld gebied regelmatig communiceren
BO
C4
Regentonactie organiseren ter gelegenheid van lancering AWKP
BO
C5
Subsidie klimaatadaptatie
B
C6
Educatieve wadi’s realiseren
BO
C7
Experts inzetten voor educatie aan inwoners
BO
C8
Aansluiten bij bestaande alternatieven wat betreft communicatie rondom wateropgaven
B
Legenda: Thema: Volkgezondheid, klimaatadaptatie, Communicatie en Educatie, Circulariteit Type: O = Onderzoek, B= Beleid, BO = Beheer en Onderhoud
Toelichting De in deze paragraaf genoemde maatregelen zijn voorbeelden waar we mee aan de slag willen. Daarnaast benutten we gaandeweg de kansen die zich voordoen om te communiceren over de thema’s binnen onze visie en daarbij maken we gebruik van het platform van Veluwe Duurzaam. We communiceren óók over alle relevante zaken die voortvloeien uit de andere maatregelentabellen. Voor de leesbaarheid zijn die maatregelen hier niet herhaald.
46
Thema
| Royal HaskoningDHV
Wat gaan we doen?
6 Wat hebben we nodig? In dit Beleids- en beheerplan Water en Riolering is vastgelegd hoe wij de komende periode ervoor zorgen dat we aan de gemeentelijke zorgplichten voldoen. De financiën die gemoeid zijn met het uitvoeren van de gemeentelijke watertaken moeten in balans zijn. De uitgaven op korte en op langere termijn dienen gedekt te worden door de inkomsten uit de zogenaamde rioolheffing. Binnen het planproces van het gezamenlijke Beleids- en beheerplan Water en Riolering hebben we afgestemd over onderlinge verschillen en overeenkomsten wat betreft financiële uitgangspunten. Daar waar mogelijk is meer éénheid aangebracht in deze uitgangspunten, maar er blijven verschillen, zoals bijvoorbeeld in de manier van heffen. Een uitgebreide financiële verantwoording en onderbouwing van de rioolheffing is opgenomen in een separaat document per gemeente bij de downloads. De bepaling van de hoogte van de rioolheffing is een belangrijke uitkomst van dit plan.
Wat hebben we nodig?
Royal HaskoningDHV |
47
6.1 Kostendekking waterschap Vallei en Veluwe Naast de gemeentelijke rioolheffing betalen inwoners en bedrijven waterschapsbelasting. De zogenaamde zuiveringsheffing wordt gebruikt voor het zuiveren van het water dat via de riolering een woning of bedrijf verlaat. De watersysteemheffing is bedoeld voor veilige dijken, optimale waterstanden en schoon oppervlaktewater en wordt geheven volgens een verdeelsleutel onder alle inwoners, bedrijven, agrariërs en natuurbeheerders. Voor meer informatie over de zuiveringsheffing van het waterschap verwijzen we naar de website van Waterschap Vallei en Veluwe.
48
| Royal HaskoningDHV
Wat hebben we nodig?
6.2 Kostendekking gemeente Hattem De financiën die gemeente Hattem nodig heeft om de gemeentelijke watertaken te kunnen uitvoeren worden geïnd door middel van een rioolheffing. De gemeente Hattem kent ten aanzien van de rioolheffing een gebruikers- en eigenarenheffing. De eigenarenheffing wordt geheven naar de waarde van het eigendom. De gebruikersheffing wordt aangeslagen per eenheid van 250 kubieke meter afgevoerd water. De rioolheffing in de gemeente Hattem bedraagt in 2020 gemiddeld € 178 per woning. De totale inkomsten bedragen afgerond € 1,06 miljoen. Bijna 60% van de inkomsten wordt besteed aan de exploitatie en dient voor de uitvoering van onder andere het dagelijks beheer en onderhoud, personeelslasten, onderzoeken en maatregelen. 31% van de inkomsten zijn nodig voor de kapitaallasten (rente en afschrijvingslasten van riool gerelateerde investeringen uit het (recente) verleden). Bij de vaststelling van de benodigde rioolheffing voor de komende jaren wordt 30 jaar vooruitgekeken (tot en met 2050). Daarbij wordt rekening gehouden met de kosten die nodig zijn om riolen, gemalen en andere onderdelen van het stedelijk watersysteem op een gegeven moment te vervangen. Ook de opgave vanuit het Rijk om in 2050 klimaatbestendig ingericht te zijn, brengt extra kosten met zich mee.
Schommelingen in de lasten over de jaren worden opgevangen door de zogenaamde egalisatievoorziening. Hierdoor worden fluctuaties in de heffing voorkomen en kan in jaren met hoge lasten saldo onttrokken worden uit de voorziening. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de rioolheffing in de periode 2021 t/m 2050.
De komende jaren is een bovengemiddelde stijging van de rioolheffing nodig vanwege de grote investeringen, met name de Binnenstad en Rijnstraat e.o. Gedurende de beschouwde periode van 30 jaar wordt het saldo van de voorziening volledig benut ten gunste van een gelijkmatige ontwikkeling van de rioolheffing.
Wat hebben we nodig?
Royal HaskoningDHV |
49
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar het kostendekkingsplan.
50
| Royal HaskoningDHV
Wat hebben we nodig?
6.3 Kostendekking gemeente Oldebroek De financiën die gemeente Oldebroek nodig heeft om de gemeentelijke watertaken te kunnen uitvoeren worden geïnd door middel van een rioolheffing. De gemeente Oldebroek kent ten aanzien van de rioolheffing een gebruikersheffing. Voor woningen geldt een vast tarief en voor niet-woningen is het leidingwaterverbruik (in klassen) maatgevend voor de hoogte van de heffing, waarbij de heffing van de laagste klasse (<500 m3 verbruik) gelijk is aan de heffing voor woningen. Daarnaast geldt een speciaal tarief voor percelen waarvan enkel hemelwater wordt afgevoerd (percentage van de WOZ waarde) en een maximering voor veehoudersbedrijven (ten aanzien van waterverbruik). De rioolheffing in de gemeente Oldebroek bedraagt in 2020 € 149 per woning. De totale inkomsten bedragen afgerond € 1,52 miljoen. Ruim tweederde van de inkomsten wordt besteed aan de exploitatie en dient voor de uitvoering van onder andere het dagelijks beheer en onderhoud, personeelslasten, onderzoeken en maatregelen. 17% van de inkomsten zijn nodig voor de kapitaallasten (rente en afschrijvingslasten van riool gerelateerde investeringen uit het (recente) verleden). De kostendekkende rioolheffing is berekend voor een periode van 30 jaar (met een doorkijk tot 2065).
Daarbij wordt rekening gehouden met de kosten die nodig zijn om riolen, gemalen en andere onderdelen van het stedelijk watersysteem op een gegeven moment te vervangen. Ook de opgave vanuit het Rijk om in 2050 klimaatbestendig ingericht te zijn, brengt extra kosten met zich mee. Schommelingen in de lasten over de jaren worden opgevangen door de zogenaamde egalisatievoorziening. Hierdoor worden fluctuaties in de heffing voorkomen en kan in jaren met hoge lasten saldo onttrokken worden uit de voorziening. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de rioolheffing in de periode 2021 t/m 2050.
Gedurende de beschouwde periode van 45 jaar wordt het saldo van de voorziening volledig benut ten gunste van een gelijkmatige ontwikkeling van de rioolheffing. De investeringen nemen vanaf 2047 aanzienlijk toe. Zoals in onderstaande grafiek te zien zijn er voldoende middelen om deze investeringen te zijner tijd te doen.
Wat hebben we nodig?
Royal HaskoningDHV |
51
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar het kostendekkingsplan.
52
| Royal HaskoningDHV
Wat hebben we nodig?
6.4 Kostendekking gemeente Elburg De financiën die gemeente Elburg nodig heeft om de gemeentelijke watertaken te kunnen uitvoeren worden geïnd door middel van een rioolheffing. De gemeente Elburg kent ten aanzien van de rioolheffing een gebruikersheffing. Voor woningen geldt een vast tarief en voor niet-woningen is het leidingwaterverbruik (in klassen) maatgevend voor de hoogte van de heffing, waarbij de heffing van de laagste klasse (<200 m3 verbruik) gelijk is aan de heffing voor woningen. De rioolheffing in de gemeente Elburg bedraagt in 2020 gemiddeld € 203 per woning. De totale inkomsten bedragen afgerond € 2,26 miljoen. Meer dan 70% van de inkomsten wordt besteed aan de exploitatie en dient voor de uitvoering van onder andere het dagelijks beheer en onderhoud, personeelslasten, onderzoeken en maatregelen. 34% van de inkomsten zijn nodig voor de kapitaallasten (rente en afschrijvingslasten van riool gerelateerde investeringen uit het (recente) verleden). De kostendekkende rioolheffing is berekend voor een periode van 30 jaar (met een doorkijk tot 2065). Daarbij wordt rekening gehouden met de kosten die nodig zijn om riolen, gemalen en andere onderdelen van het stedelijk watersysteem op een gegeven moment te vervangen. Ook de opgave vanuit het Rijk om in 2050 klimaatbestendig ingericht te zijn, brengt extra kosten met zich mee.
Schommelingen in de lasten over de jaren worden opgevangen door de zogenaamde egalisatievoorziening. Hierdoor worden fluctuaties in de heffing voorkomen en kan in jaren met hoge lasten saldo onttrokken worden uit de voorziening. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de rioolheffing in de periode 2021 t/m 2050.
Gedurende de beschouwde periode van 45 jaar wordt het saldo van de voorziening volledig benut ten gunste van een gelijkmatige ontwikkeling van de rioolheffing. De investeringen nemen rond 2040-2050 en rond 2060 aanzienlijk toe. Zoals in onderstaande grafiek te zien zijn er voldoende middelen om deze investeringen te zijner tijd te doen.
Wat hebben we nodig?
Royal HaskoningDHV |
53
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar het kostendekkingsplan.
54
| Royal HaskoningDHV
Wat hebben we nodig?
6.5 Kostendekking gemeente Nunspeet De financiën die gemeente Nunspeet nodig heeft om de gemeentelijke watertaken te kunnen uitvoeren worden geïnd door middel van een rioolheffing. De gemeente Nunspeet kent ten aanzien van de rioolheffing een eigenarenheffing. Voor zowel woningen, als voor niet-woningen geldt een vast tarief. De rioolheffing in de gemeente Nunspeet bedraagt in 2023 € 132,46 voor percelen die in hoofdzaak tot woning dienen en € 299,00 voor percelen die niet in hoofdzaak tot woning dienen. Indien geen sprake is van een directe of indirecte aansluiting op het gemeentelijke rioleringsstelsel, bedraagt de heffing € 19,00 voor het afvoeren van hemelwater. De totale inkomsten uit de rioolheffing bedragen afgerond € 1,86 miljoen. Daarnaast vindt er in 2023 een onttrekking uit de egalisatievoorziening plaats om tot een 100% kostendekkend geheel te komen. 68% van de totale lasten wordt besteed aan de exploitatie en dient voor de uitvoering van onder andere het dagelijks beheer en onderhoud, personeelslasten, onderzoeken en maatregelen. De kapitaallasten (rente en afschrijvingslasten van riool gerelateerde investeringen uit het (recente) verleden) vormen 23% van het totaal. De kostendekkende rioolheffing is berekend voor een periode van circa 50 jaar.
Daarbij wordt rekening gehouden met de kosten die nodig zijn om riolen, gemalen en andere onderdelen van het stedelijk watersysteem op een gegeven moment te vervangen. Ook de opgave vanuit het Rijk om in 2050 klimaatbestendig ingericht te zijn, brengt extra kosten met zich mee. Schommelingen in de lasten over de jaren worden opgevangen door de zogenaamde egalisatievoorziening. Hierdoor worden fluctuaties in de heffing voorkomen en kan in jaren met hoge lasten saldo onttrokken worden uit de voorziening. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van de rioolheffing in de periode 2023 t/m 2070. Om een 100% kostendekkende rioolheffing te hebben en houden is de komende jaren een stijging van de rioolheffing benodigd van 1,5% per jaar (exclusief jaarlijkse indexatie). Vanaf 2035 is een oplopende stijging van de heffing voorzien tot maximaal 2,5% per jaar (exclusief indexatie) in de periode 2045 - 2061.
Gedurende de totale beschouwde periode wordt het saldo van de voorziening volledig benut ten gunste van een gelijkmatige ontwikkeling van de rioolheffing. De investeringen nemen vanaf circa 2045 aanzienlijk toe. Zoals in onderstaande grafiek te zien zijn er voldoende middelen om deze investeringen te zijner tijd te doen (en de kapitaallasten op te vangen).
Wat hebben we nodig?
Royal HaskoningDHV |
55
Voor een uitgebreide toelichting verwijzen we naar het kostendekkingsplan.
56
| Royal HaskoningDHV
Wat hebben we nodig?
Bijlagen Begrippenlijst
Begrippenlijst Afkoppelen
Basisrioleringsplan Biodiversiteit BRP Circulaire economie CO2-emissiereductie Doelmatig Drinkwater-voorziening Drukriool
Energietransitie Geïnfiltreerd Gemaal
58
| Royal HaskoningDHV
Afkoppelen houdt in dat verhard oppervlak (zoals verharding en daken) niet meer is aangesloten op de riolering, maar loost op het oppervlaktewater of in de bodem. Hiermee voorkomen we dat relatief schoon regenwater onnodig naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie gaat (Bron: Hoogheemraadschap van Rijnland). Een plan waarin op gedetailleerde wijze wordt aangegeven hoe de inzameling en afvoer van afvalwater en neerslag binnen een gebeid dient te gebeuren. De graad van verscheidenheid aan levensvormen (bijvoorbeeld soorten planten en dieren). Basisrioleringsplan: een plan waarin op gedetailleerde wijze wordt aangegeven hoe de inzameling en afvoer van afvalwater en neerslag binnen een gebeid dient te gebeuren. Een economisch systeem met gesloten (grondstof)kringlopen. Verminderen van vrijkomend CO2. Een (voorgenomen) handelwijze is doelmatig of efficiënt als de betreffende inspanningen en uitgaven daadwerkelijk bijdragen aan de realisatie van het beoogde doel en de kosten in verhouding staan tot de opbrengsten. Alle activiteiten die ondernomen worden om landbouw, industrie en huishouden te voorzien van drinkwater. Drukriolering is een systeem voor transport van vervuild huishoudelijk afvalwater met een enkele drukleiding of een netwerk van drukleidingen. Het punt van lozen is het punt waar het totale debiet van het drukrioleringssysteem terugkeert naar atmosferische druk.
Het proces om van fossiele energie (zoals olie) naar duurzame energie (zoals zonne-energie, windenergie) te gaan. In de grond gebracht Een rioolgemaal pompt afvalwater van het ene naar het andere deel van het rioolstelsel.
Gemengde riolering
Een type riolering waarbij zowel stedelijk afvalwater als (schoon) hemelwater via dezelfde buis vervoerd wordt. Een alternatief hiervoor is gescheiden riolering, hierbij worden afvalwater en hemelwater apart afgevoerd.
Grondwaterfluctuatie-zone
Een zone rondom het Veluwemassief, aan de oostzijde van de stuwwal van Nijmegen en een zone langs de Randmeren die extra gevoelig is voor grondwateroverlast.
Hitte-eilanden
Hitte-eilanden zijn kleine of grotere plekken, meestal in steden, waar de temperaturen – als het elders al heet is – nog hoger zijn (Bron: hitte-eilanden.nl).
Hittestress
Aandoening bij mensen en dieren die wordt veroorzaakt door hitte en lichamelijke klachten tot gevolg heeft, zoals uitdroging.
Infiltratie-voorzieningen
Systemen waarmee infiltratie van water in de grond vergemakkelijkt wordt.
Klimaatadaptatie
Het proces van aanpassen aan het veranderende klimaat, in dit geval gaat het om aanpassingen in de fysieke leefomgeving.
Klimaatbestendig
Een klimaatbestendige inrichting is voorbereid op het veranderende klimaat. Bijvoorbeeld op hevige neerslag of extreme hitte en droogte.
Klimaatverandering KNMI Meekoppelkansen
Ontwateringsdiepte Optimalisatie Afvalwater Systeem
Overstorten Rioolgemaal Rioolstelsel
Het proces van opwarming van de aarde. Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut Wanneer de ene partij werk uitvoert in een bepaald gebied, is het relatief goedkoop om een ander knelpunt in dat gebied direct mee te nemen. Voorbeeld: Een straat moet opgebroken worden vanwege rioolvervanging. Het is dan relatief goedkoop om niet de oude bestrating terug te leggen, maar de straat meteen klimaatbestendig te maken. Het werk voor het eruit halen en erin leggen van de straat moet immers sowieso gebeuren. Het hoogteverschil tussen het maaiveld en de grondwaterstand. Een integrale analyse van de afvalwaterketen gericht op het genereren van voorstellen om de afvalwaterketen te optimaliseren.
Nooduitlaten in het rioolstelsel, waardoor bij hevige regenval en capaciteitstekort om rioolwater te bergen, rioolwater rechtstreeks op oppervlaktewater wordt geloosd. Een rioolgemaal pompt afvalwater van het ene naar het andere deel van het rioolstelsel. Het geheel aan buizen, pompen en putten dat is aangelegd om stedelijk afvalwater in te zamelen en te transporteren.
Risicodialogen
Een serie gesprekken met belanghebbenden over de effecten van klimaatverandering waarin belangen, risico's, prioriteiten en ambities worden afgestemd.
Risicogestuurd beheer
Op basis van beschikbare gegevens en data wordt het risiconiveau van onderdelen van riolering ingeschat. Die inschatting wordt gebruikt voor prioritering van (onderhouds)werkzaamheden.
Stedelijk afvalwater
Een mengsel van huishoudelijk afvalwater met bedrijfsafvalwater, afvloeiend hemelwater, grondwater of ander afvalwater dat vrijkomt in een woonkern (Bron: Rijkswaterstaat)
Transportleidingen Transportriool
Leidingen die gebruikt worden om grote afstanden afvalwater te vervoeren. Een hoofdriool bedoelt voor de afvoer tussen gebieden of naar de afvalwaterzuiveringsinstallatie.
Waterstructuurplan
Een plan waarin voor een gebied is weergegeven op welke wijze het water wordt opgevangen en waar het naar toe wordt geleid.
Watersysteem
Het geheel van oppervlaktewater, grondwater en de daarmee samenhangende waterbodems, oevers en kunstwerken alsmede de daarin levende organismen.
WH2050-scenario
Het WH2050-scenario voorspelt een wereldwijde temperatuurstijging van 2 graden in 2050. Voor Nederland voorspelt het zachtere en nattere winters en drogere zomers.
Royal HaskoningDHV |
59