AP 7. Bijlage Definitief uitvoeringsplan herzien mantelzorgwaardering

Uitvoeringsplan “Herzien mantelzorgwaardering” Het uitvoeringsplan “Herzien mantelzorgwaardering” bestaat uit kaders voor het herzien van de mantelzorgwaardering en een actieplan. De kaders zijn opgesteld door de gemeente (ambtelijk, met instemming portefeuillehouder). Het actieplan is geschreven door Mantelzorgcentrum Nunspeet op basis van de kaders.

Kaders herzien mantelzorgwaardering Aanleidingen/ opdracht ▪ Raadsakkoord Gemeente Nunspeet 2022-2026 (blz. 6): “We proberen overbelasting van de mantelzorg te voorkomen. Daarom onderzoeken we op welke wijze we de beloning en respijtzorg van mantelzorgers kunnen herzien en verbeteren.” ▪ Collegeprogramma Gemeente Nunspeet 2022-2026 (blz. 9): “Een goed ontwikkeld vrijwilligerswerk en mantelzorg, zodat hulp- en zorgvragen zoveel mogelijk met relatief eenvoudige interventies kunnen worden afgedaan. (…) We stellen een actieplan op voor de ondersteuning en beloning/ waardering van respijt- en mantelzorgers”. Doel en opdracht De mantelzorgwaardering herzien en kaders opstellen voor uitvoering van de mantelzorgwaardering door Mantelzorgcentrum Nunspeet. Om vervolgens Mantelzorgcentrum Nunspeet de opdracht te geven om een actieplan te schrijven voor uitvoering van de mantelzorgwaardering. De gemeente zal hierin ondersteunen. De jaarlijkse waardering is nu op hoofdlijnen vastgesteld. Op basis van de vastgestelde kaders worden beleidsregels opgesteld. De kaders en voorwaarden met betrekking tot de mantelzorgwaardering zijn hiermee voldoende duidelijk en worden geborgd. Binnen de Visie Sociaal Domein is “ondersteuning “een van de drie kernwaarden.

In het Beleidsplan Sociaal Domein wordt dit verder uitgewerkt: mantelzorg vraagt soms te veel van inwoners, goede ondersteuning of ontlasting van taken kan dan helpend zijn. Oprechte waardering en erkenning van mantelzorgers draagt bij aan het volhouden van de mantelzorgtaken. Afbakening opdracht ▪ Op basis van het collegeprogramma dient er een actieplan te worden opgesteld voor de ondersteuning én beloning/ waardering van respijt- en mantelzorgers. Wat betreft de ondersteuning wordt verwezen naar bijgevoegde flyer (bijlage) van Mantelzorgcentrum Nunspeet. Het uitvoeringsplan “Herzien mantelzorgwaardering” ziet enkel op de mantelzorgwaardering. ▪ Respijtzorg blijft buiten de scope van deze opdracht. Het onderzoek naar toegang tot respijtaanbod voor mantelzorgers in de gemeente Nunspeet is afgerond. Momenteel is/ gaat de gemeente in gesprek met Mantelzorgcentrum Nunspeet op welke wijze Mantelzorgcentrum Nunspeet om gaat met de adviezen uit het rapport en hoe dit in de praktijk wordt vormgegeven. Zodra dit duidelijk is ontvangen het college en de commissie/ raad het definitieve onderzoek met een plan van aanpak. Dit is een afzonderlijk traject. ▪ Mantelzorgers kunnen te maken hebben met reiskosten. In sommige gemeenten wordt een deel van deze kosten betaald door de gemeente. Reiskosten door mantelzorgers blijven buiten de scope van deze opdracht.

Dit onderwerp wordt separaat uitgevraagd bij Mantelzorgcentrum Nunspeet. ▪ Het waarderen van overige “vrijwilligerstaken” valt buiten de scope van deze opdracht.

-2-

Financiën De laatste jaren staan er gemiddeld 1500 mantelzorgers ingeschreven. Op basis van het aantal van 1500 mantelzorgers wordt jaarlijks een totaal uit te keren bedrag verwacht van € 150.000, =. In de opdracht aan Mantelzorgcentrum Nunspeet wordt, gezien de ontwikkelingen, als kader opgenomen dat jaarlijks twee keer (in april en oktober) het aantal mantelzorgers dat staat ingeschreven aan de gemeente moet worden doorgegeven. Voor 2025 e.v. is er voor mantelzorgondersteuning € 112.750, = primair begroot. Dit staat los van de subsidie aan Mantelzorgcentrum Nunspeet die betaald wordt vanuit het Welzijnsbudget 1. De uren en kosten die worden gemaakt door Mantelzorgcentrum Nunspeet voor het uitvoeren van de mantelzorgwaardering moeten wel uit deze subsidie worden betaald. Jaarlijks is er door de gemeente gemiddeld € 20.000,-- - € 25.000,-- nodig voor het betalen van incidentele activiteiten en drukkosten. Bij incidentele activiteiten kan worden gedacht aan een extra training voor de mantelzorgconsulenten, een onderzoek, de presentatie van een onderzoek, inhuur van expertise, een extra netwerkbijeenkomst, een intervisietraject, etc. Daarnaast ontvangt Mantelzorgcentrum Nunspeet over 2025 nog een extra subsidie in verband met de transitie naar een mantelzorgcentrum (onderdeel van een meerjarige subsidie, collegebesluit d.d. 15-03-2022).

Voorgesteld wordt om voor 2025 € 90.000,-- extra beschikbaar te stellen om de mantelzorgwaardering, de extra subsidie en de overige kosten te betalen. En vanaf 2026 e.v. wordt voorgesteld om jaarlijks € 60.000,-- structureel extra beschikbaar te stellen. Begroting mantelzorgondersteuning 2025 Beschikbaar Primitief begroot Structurele extra budget Totaal beschikbaar Uitgaven begroot Mantelzorgwaardering Extra subsidie Mantelzorgcentrum Nunspeet Incidentele uitgaven Totaal uitgaven

2026 ev.

€ € €

112.750,00 90.000,00 202.750,00

€ € €

112.750,00 60.000,00 172.750,00

€

150.000,00

€

150.000,00

€ € €

27.258,00 25.000,00 202.258,00

€ €

22.750,00 172.750,00

1 Grondslag subsidie: Deelverordening subsidie welzijn in de sociale basis, wijkontmoetingscentra

en onafhankelijke cliëntondersteuning gemeente Nunspeet 2023

-3-

Betrokkenen en hun rol Betrokkenen Mantelzorgers Mantelzorgcentrum Nunspeet

WMO-consulenten Adviesraad Sociaal Domein Nunspeet

Wethouder Jennifer Elskamp College van burgemeester en wethouders

Commissie Maatschappij & Middelen

Gemeenteraad

Rol Behoeften peilen t.a.v. de mantelzorgwaardering. Contact mantelzorgers over de mantelzorgwaardering, meedenken kaders herzien mantelzorgwaardering en schrijven actieplan Informeren en op de hoogte houden Frisse blik werpen op de kaders voor het herzien van de mantelzorgwaardering en een (formeel) advies geven. Portefeuillehouder Voorstellen om in te stemmen met het uitvoeringsplan “Herzien mantelzorgwaardering” Uitvoeringsplan “Herzien mantelzorgwaardering” voorleggen ter bespreking. Het uitvoeringsplan “Herzien mantelzorgwaardering” vaststellen.

Participatie Mantelzorgcentrum Nunspeet belt jaarlijks met hulp van vrijwilligers alle mantelzorgers in de gemeente Nunspeet. Afgelopen jaar is, indien het gesprek zich daarvoor leende, ook gevraagd naar wat de mantelzorger vindt van de huidige mantelzorgwaardering. Conclusie belronde door Mantelzorgcentrum Nunspeet: Mantelzorgers zijn erg positief over de Nunspeet Kadopas. Men vindt het prettig dat zij zelf de keuze kunnen maken waaraan zij de waardering willen uitgeven. Meermaals komt in de gesprekken terug dat men de Kadopas gebruikt voor de feestdagen als Sinterklaas en Kerst. Ook op het bedrag van € 100,- (ook voor jonge mantelzorgers) wordt positief gereageerd. In de brief, die was bijgesloten bij de mantelzorgwaardering 2023-2024, hebben we mantelzorgers de gelegenheid gegeven om te reageren op de vernieuwde vorm van de mantelzorgwaardering. Hier is nauwelijks tot geen respons op gekomen. De kaders voor het herzien van de mantelzorgwaardering zijn besproken met Mantelzorgcentrum Nunspeet en voorgelegd aan de Adviesraad Sociaal Domein. Terugkoppeling Mantelzorgcentrum Nunspeet: ▪ Helder en overzichtelijk plan (kaders) waarmee ze uit de voeten kunnen. ▪ Voor een goed overzicht van wat Mantelzorgcentrum Nunspeet doet, hebben ze een flyer aangeleverd. ▪ Mantelzorgcentrum Nunspeet heeft een korte conclusie van de belronde toegestuurd.

▪ De Dag van de Mantelzorg is jaarlijks op 10 november, dit jaar op een zondag. Mantelzorgcentrum Nunspeet heeft kort aangegeven hoe daarmee om te gaan. ▪ Mantelzorgcentrum Nunspeet heeft aangegeven wat de huidige werkwijze is t.a.v. het inschrijven als mantelzorger en het ontvangen van de waardering. De huidige werkwijze blijft ongewijzigd. ▪ In overleg met Mantelzorgcentrum Nunspeet is voor evaluatie een termijn van 5 jaar bepaald. Terugkoppeling/ advies ASDN: zie bijgevoegd advies (bijlage)

-4-

Onderzoeken/ bronnen De uitkomsten van de participatie vullen we aan met de uitkomsten uit het onderzoek (bijlage) naar het mantelzorgwaarderingsbeleid dat in mei 2022 in opdracht van de gemeente Putten is uitgevoerd. Dit onderzoek bevat een korte benchmark van vijf omliggende gemeenten, te weten: Barneveld, Elburg, Ermelo, Harderwijk en Oldebroek. Omdat het een actueel onderzoek is en het informatie bevat van soortgelijke (buur)gemeenten is dit een relevant onderzoek. Daarnaast zijn de volgende onderzoeken/ bronnen geraadpleegd: ▪ Inwonersonderzoek Sociale Basis 2022, december 2022 ▪ De maatschappelijke waarde van mantelzorg, Mantelzorg NL/ ECORYS, 2021 ▪ Behoefteonderzoek Mantelzorgondersteuning, gemeente Nunspeet, september 2019 ▪ Handreiking waardering van mantelzorgers, VNG, Mezzo en VWS, juli 2015 ▪ Movisie, Mantelzorgwaardering: do’s en don’ts voor gemeenten, augustus 2015 Hoofdlijn in deze onderzoeken is dat de meeste mantelzorgers de voorkeur geven aan een geldelijke waardering. En dat een klein deel van de mantelzorgers behoefte heeft aan een persoonlijke uitreiking. Tijdsplanning Tijd (2024) Uiterlijk week 33 (12/08-16/08) Uiterlijk week 34 (19/08-23/08) Week 36 (2/09-6/09) Week 38 (16/09-20/09) Week 39 (23/09-27/09) Vervolg

Wat? Uiterlijk 13 augustus collegevoorstel met bijlagen in roulatie brengen Uiterlijk 20 augustus 2024 moet het voorstel besproken zijn in collegevergadering B&W. 23 augustus verzending commissie stukken Raadscommissie Maatschappij en Middelen op donderdag 5 september Verzenden raadsstukken op woensdag 18 september Raadsvergadering op donderdag 26 september Uitvoeren actieplan, 10 november is de Dag van de Mantelzorg. Gezien de Dag van de Mantelzorg dit jaar op een zondag valt, zullen de activiteiten vanuit het MZC dit keer plaatsvinden op zaterdag 9 november.

Vorm en onderwerpen actieplan Het actieplan is een concreet en praktisch plan van maximaal 5 bladzijden. Het actieplan wordt jaarlijks kort geëvalueerd met de gemeente (ambtelijk) en geactualiseerd. Er wordt gekozen voor jaarlijks omdat de invulling van de activiteiten rondom de Dag van de Mantelzorg en de uitreiking van de mantelzorgwaardering niet elk jaar exact hetzelfde zijn. Het actieplan bevat de volgende onderdelen/ onderwerpen: ▪ Een korte omschrijving van de uitkomsten van participatie aangevuld met de hoofdlijnen van het onderzoek dat in opdracht van de gemeente Putten is uitgevoerd. ▪ Een korte conclusie aan het eind van het actieplan hoe de invulling van de mantelzorgwaardering (het actieplan) aansluit bij de behoefte van de Nunspeetse mantelzorgers. ▪ De huidige mantelzorgwaardering bestaat uit: een brief van de wethouder, flyer Mantelzorgcentrum Nunspeet en waardering. Het wordt verpakt in een envelop van de gemeente. De adressen worden aangeleverd door Mantelzorgcentrum Nunspeet. Dit vraagt (veel) afstemming tussen Mantelzorgcentrum Nunspeet en de gemeente. Is het efficiënter als Mantelzorgcentrum Nunspeet het verzorgen van de mantelzorgwaardering voor haar rekening neemt?

-5-

▪ ▪ ▪

▪ ▪

De mantelzorgwaardering bedraagt € 100,-- per persoon. De mantelzorgwaardering voor jonge mantelzorgers bedraagt ook € 100,--. Is voor jonge mantelzorger ook het bedrag van € 100,-- passend? De brief bij de huidige mantelzorgwaardering is met name gericht op volwassen mantelzorgers. Hoe kan de mantelzorgwaardering voor jongeren meer passend worden gemaakt? De mantelzorgwaardering wordt vormgegeven met de Nunspeet Kadopas. Andere gemeenten geven deze passen bijvoorbeeld uit op naam of hebben het logo van Mantelzorgcentrum Nunspeet op de pas laten drukken. Zitten hier voordelen aan voor Nunspeetse mantelzorgers? In sommige gemeenten moeten mantelzorgers zich jaarlijks (digitaal) aanmelden om de mantelzorgwaardering te ontvangen. Is dit van meerwaarde naast de jaarlijkse belronde die Mantelzorgcentrum Nunspeet uitvoert? De afgelopen jaren is de mantelzorgwaardering per post verzonden. Is het van toegevoegde waarde als de mantelzorgwaardering persoonlijk kan worden opgehaald waarbij ook aandacht is voor de kernen Hulshorst, Elspeet en Vierhouten 2.

Kaders ▪ Het inpakken en verzenden van de mantelzorgwaardering gebeurt door externe partijen. Dit wordt betaald door de gemeente Nunspeet. ▪ Mantelzorgcentrum Nunspeet beschikt voor de mantelzorgwaardering over een actuele lijst van mantelzorgers. Twee keer per jaar (april en oktober) geeft Mantelzorgcentrum Nunspeet het aantal ingeschreven mantelzorgers door aan de gemeente. Met als doel het monitoren van het aantal mantelzorgers en bezien of er voldoende financiële middelen beschikbaar zijn voor de mantelzorgwaardering. ▪ Mantelzorgwaardering beperkt zich niet enkel tot 10 november, de Dag van de Mantelzorg. Momenteel wordt hier al uitvoering aangegeven door diverse activiteiten tijdens de week van de Dag van de Mantelzorg, een politiek diner in het voorjaar en uitgifte van het dagboek van de mantelzorger. ▪ Mantelzorgcentrum Nunspeet maakt content rondom de dag van de Mantelzorg/ mantelzorgwaardering. De gemeente verspreid deze content via de gemeentepagina in de Huis aan huis en haar sociale mediakanalen. ▪ De mantelzorgwaardering per mantelzorger is € 100,--. ▪ De mantelzorgwaardering wordt jaarlijks op 10 november, de Dag van de Mantelzorg, uitgegeven. Alle mantelzorgers die op 10 november staan ingeschreven als mantelzorger of zich voor 10 november hebben aangemeld als mantelzorger, ontvangen de mantelzorgwaardering.

De mantelzorgers die zich aanmelden na 10 november ontvangen de mantelzorgwaardering het eerstvolgende jaar. Een mantelzorger moet woonachtig zijn in Nunspeet en ontvangt één waardering. (Dit is de huidige werkwijze.) ▪ Voor uitgifte van de mantelzorgwaardering wordt gebruik gemaakt van de Nunspeet Kadopas. Rond 15 oktober geeft Mantelzorgcentrum Nunspeet het aantal mantelzorgers door aan de gemeente Nunspeet. De Gemeente Nunspeet bestelt en betaalt de Kadopassen. Vanwege technische redenen kon de mantelzorgwaardering vorig jaar niet worden ingeleverd bij de supermarkten. Aan een oplossing is gewerkt omdat we weten uit voorgaande jaren dat een groot deel van de mantelzorgwaardering werd besteed in de supermarkt. Inmiddels kan de mantelzorgwaardering wel worden besteed bij een supermarkt in Nunspeet en een supermarkt in Elspeet. ▪ De Nunspeet Kadopas wordt over de post gestuurd en vanwege veiligheidsredenen (fraude - diefstal) wordt deze 2 weken na de Dag van de Mantelzorg geactiveerd. De dag van activatie moet duidelijk in de bijbehorende correspondentie naar voren komen, bijv. de Kadopassen voorzien van stickers met daarop de datum van activering.

2 Uit het inwonersonderzoek Sociale Basis 2022 blijkt dat het Steunpunt Mantelzorg relatief het

minst bekend is onder de mantelzorgers uit Hulshorst, Vierhouten en Elspeet (blz. 57).

-6-

▪

Het actieplan dient jaarlijks kort geëvalueerd te worden samen met de gemeente (ambtelijk) en wordt door Mantelzorgcentrum Nunspeet daarna geactualiseerd. Na 5 jaar dient er een grotere evaluatie plaats te vinden waar mantelzorgers actief bij worden betrokken. De eerst volgende evaluatie zal plaatsvinden in 2030.

Wettelijk kader De Wmo 2015 geeft één korte bepaling over mantelzorgwaardering; Hoofdstuk 2, artikel 2.1.6: Bij verordening wordt bepaald op welke wijze het college zorgdraagt voor een jaarlijkse blijk van waardering voor de mantelzorgers van cliënten in de gemeente. In de “Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Nunspeet 2018” is in hoofdstuk 6, artikel 19, de jaarlijkse waardering voor mantelzorgers op hoofdlijnen vastgelegd. De (praktische) invulling van de waardering zal worden vastgelegd in beleidsregels. Op basis van de vastgestelde kaders zullen deze beleidsregels worden opgesteld. Deze beleidsregels worden aan het college voorgelegd voor besluitvorming. Het college is bevoegd om hierover te besluiten.

Actieplan Zie volgende bladzijde.