AP 6g. Comm. vst. Begr. wijz. ODNV

Commissievoorstel 48333 Commissie: Datum commissievergadering: Agendapunt: Datum college: Onderwerp: Bevoegd orgaan: Portefeuillehouder: Behandeling: Stukken ter inzage: Bijlage(n):

Ruimte en Wonen 12 september 2022 6g. 30 augustus 2022 Begrotingswijziging Formatie ODNV 2023 en Uitvoeringskosten 2022 ODNV Gemeenteraad J. Groothuis Advies Geen. − Brief ODNV d.d. 4 juli 2022; − Begrotingswijziging ODNV 2023; − Begrotingswijziging Uitvoeringskosten 2022; − Brief Staatssecretaris aan tweede kamer met acties als gevolg van aanbevelingen commissie van Aartsen; − Conceptbrief zienswijze.

Voorstel 1. a. De raad voorstellen een zienswijze in te dienen tegen de begrotingswijziging ‘Formatie ODNV 2023’ en dan specifiek gericht tegen de formatie uitbreiding voor Programma 3 Advies. b. de structurele financiële effecten a € 83.000 meenemen in de programma begroting 2023 – 2026. 2. a. De raad voorstellen een zienswijze in te dienen tegen de begrotingswijziging ‘Uitvoeringskosten 2022’ en dan specifiek gericht tegen de op te richten bestemmingsreserve ‘voorbereidingskosten fusie’ en het verhogen van de uren voor Programma 3 Advies. b. Wanneer wordt ingestemd met 2.a. bedraagt het financiële effect voor de begroting 2022 naar verwachting € 125.000. Voorgesteld wordt het batig rekeningsaldo 2021 a € 75.000 hiervoor ter dekking in te zetten en het resterende financiële effect a € 50.000 mee te nemen met de eerstvolgende kwartaalrapportage 2022.

-2-

Geachte commissie, Begin dit jaar is aan het AB ODNV een overzicht gegeven van de ontwikkelingen bij ODNV. Hierbij is geconcludeerd dat de huidige formatie van ODNV niet afdoende is om een goede dienstverlening te bieden. Aanvullende structurele financiering is nodig om de werkdruk te verlagen, de kwaliteit van het werk op peil te houden en voldoende robuustheid te hebben om een terugval te voorkomen. In nauwe samenspraak met de besturen, ambtelijk opdrachtgevers en financieel adviseurs van de deelnemers is bekeken welke interventie nodig is om als ODNV de uitvoerende taken kwalitatief en kwantitatief op adequate wijze voor de deelnemers te vervullen en de continuïteit van dienstverlening aan burgers en bedrijven in relatie tot een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in de regio Noord-Veluwe te kunnen garanderen. Hieruit volgt het voorstel tot aanpassing van de formatie van ODNV. Gezien de noodzaak tot handelen op korte termijn om een ontsporen van ODNV te voorkomen heeft het Dagelijks Bestuur de directie van de ODNV opdracht gegeven om vooruitlopend op vaststelling van de hiervoor benodigde begrotingswijzigingen de nodige acties uit te zetten. Ondanks de momenteel uitdagende arbeidsmarkt is ODNV er in overwegende mate in slaagt om de benodigde menskracht aan te trekken.

In het licht van het voorgaande zijn door de ODNV twee begrotingswijzigingen in procedure gebracht, te weten ‘Formatie ODNV 2023’ en ‘Uitvoeringskosten 2022’. Ingevolge de gemeenschappelijke regeling Omgevingsdienst NoordVeluwe kunnen de gemeenteraden en Provinciale Staten eventuele opmerkingen over deze begrotingswijzigingen uiterlijk 30 september 2022 aan de ODNV kenbaar maken. Begrotingswijziging 'Formatie ODNV 2023' Uit het voorstel blijkt dat de gevraagde structurele formatieve uitbreiding ziet op de volgende functies/ onderdelen. Onderdeel VTH Advies

Bedrijfsvoering

Totaal

Functies Jurist BOA Flexibele schil Casemanagement Adviseurs Processen en kwaliteit Communicatie Informatiemanagement Secretariaat bedrijfsbureau

Formatie 1 1 2 2 1,5 1 0,4 0,17 en 0,5 9,57 FTE

Bovenstaande structurele aanvulling van de formatie bij de ODNV vereist een structurele bijstelling van de begroting van € 891.700. Voor Nunspeet betekent dit een bijstelling van € 83.017.

-3-

Indienen zienswijze Wij adviseren de raad om een zienswijze in te dienen tegen de gevraagde formatie uitbreiding die ziet op het onderdeel Advies (programma 3) en voor het overige in te stemmen met de voorgestelde begrotingswijziging. Nunspeet neemt volgens de begroting jaarlijks 412 adviesuren (programma 3) af van de ODNV. Deze uren worden bijv besteed aan korte milieuvragen, geluidsmetingen, geluidsonderzoeken, adviezen externe veiligheid etc. Nunspeet neemt ten opzichte van andere deelnemers relatief weinig adviesuren af. Bij de oprichting van de ODNV is er namelijk voor gekozen om nog milieukennis in eigen huis te houden op thema’s zoals bodem of duurzaamheid en in hoofdzaak alleen ‘uitvoerende taken’ bij de ODNV onder te brengen. Sinds de oprichting van de ODNV bleven wij jaren binnen de begrote uren (uitzondering hierop is de brand bij Stella, welke aangemerkt is als een exces) maar in 2020 en 2021 zijn door ons meer uren afgenomen. Namelijk ca 550 uur. De feitelijke productie van de ODNV bedroeg in beide jaren in totaal overigens ca 15.000 uur. De ureninschatting van de gemeenten is de afgelopen jaren jaarlijks te laag geweest. Door ook dit deel structureel te maken geeft de ODNV aan dat zij zich beter in kunnen richten om de productie en kwaliteit van dienstverlening te realiseren.

De praktijk leert volgens de ODNV dat ad hoc aantrekken of inhuren van extra capaciteit om de overvraag van gemeente op te vangen onvoldoende mogelijk is. Wij begrijpen deze gedachte van de ODNV, maar het structureel verhogen van de adviesuren, zonder het bewust overdragen van extra taken, is voor Nunspeet niet de oplossing. Wij zouden graag zien dat de ODNV tijdig aangeeft dat ze geen tijd of capaciteit hebben om bepaalde klussen op te pakken op het moment dat onze begrote uren opgesoupeerd zijn. In dat geval zouden wij deze klus namelijk bij een externe partij kunnen beleggen. Voor Nunspeet ligt de oplossing dus enerzijds meer op het sturen op uren en het duidelijker aangeven van de capaciteitsgrenzen door de ODNV. Anderzijds moeten wij zelf ook tijdig onze behoefte/vraag inzichtelijk maken aan de ODNV zodat zij hierop kunnen anticiperen. De gevraagde formatie voor casemanagement (oa coördinatie) kan hierin mogelijk een duidelijke meerwaarde hebben en kan dus onze instemming opleveren. Voorwaarde is wel dat de kosten voor casemanagement naar ratio van de afgenomen programma 3 uren over de deelnemers worden verdeeld. Dekking De structurele financiële effecten van deze begrotingswijziging a € 83.000 worden meegenomen in de programmabegroting 2023 - 2026.

Mogelijke besluitvorming in de komende maanden als gevolg van ingediende zienswijzen door de deelnemers kan nog leiden tot bijstelling van dit effect naar beneden. Het uiteindelijke effect kan vervolgens betrokken worden bij de bijstellingsbrief welke in oktober aan uw raad wordt aangeboden.

-4-

Begrotingswijziging 'Uitvoeringskosten 2022' De begrotingswijziging Uitvoeringskosten 2022 bevat de incidentele kosten met betrekking tot een aantal formatieve ingrepen en bevat overige aanvullende incidentele middelen die ODNV in 2022 nodig heeft. Hiermee ontstaat een uitputtend overzicht van alle incidentele kosten en wordt bewerkstelligd dat er in 2022 geen extra aanvragen hoeven volgen zodat de deelnemers en ODNV niet verder worden belast met een diversiteit aan (tijdrovende) begrotingstrajecten. De ODNV heeft de diverse onderdelen waarop aanvullende middelen nodig zijn zo specifiek mogelijk van elkaar onderscheiden. In onderstaand schema staande gevraagde incidentele middelen uiteengezet. 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Achterstanden en reparatiekosten Extra formatie Extern advies Personele regeling Directeur a.i. Geluidmeter Herinrichting kantoor Incidentele voorbereidingskosten in geval van fusie Voorbereidingskosten Omgevingswet Subtotaal

€ 575.000 € 550.000 € 12.500 € 350.000 € 30.000 € 25.000 €35.000 € 287.500 € 210.000 € 2.075.000

Reeds in procedure: Ondersteuning energietransitie

€ 149.000

Totaal mutaties 2022

€ 2.224.000

De ODNV stelt voor om een deel van deze kosten te dekken uit: • Aanvullende extra inkomsten VTH ad per saldo € 191.400 • Aanwending van de hiertoe gevormede bestemmingsreserve "Voorbereiding Omgevingswet" ad € 25.000. • Herbestemming en inzet van de bestemmingsreserve "Start werken onder de Omgevingswet " ad € 185.000. Waarbij wel de opmerking wordt gemaakt dat er na inzet van deze middelen er geen ruimte meer is om eventuele financiële impact van wijzigingen als gevolg van de Omgevingswet in de toekomst op te kunnen vangen. Wanneer wordt ingestemd met bovenstaande gedeeltelijke dekking, blijft er voor Nunspeet nog een bedrag van € 183.000 over voor bijstelling van de begroting 2022. Indienen zienswijze Wij adviseren uw raad om een zienswijze in te dienen tegen onderdeel 2 "extra formatie" voorzover die ziet op de uitbreiding van formatie voor programma 3 advies – en onderdeel 8 "incidentele voorbereidingskosten in geval van fusie". Voor de overige onderdelen wordt geadviseerd hiermee in te stemmen.

-5-

Zienswijze onderdeel 2 "extra formatie" Naast de begrotingswijziging voor formatie uitbreiding 2023 ev heeft de ODNV in 2022 ook al aanvullende formatie nodig. Deels is die formatie al geworven of tijdelijk ingevuld middels inhuur, deels verwacht de ODNV deze per september 2022 ingevuld te hebben. Deze investering betreft voor 2022 een bedrag van € 550.000. Zoals hierboven bij de begrotingswijziging 'Formatie ODNV 2023' al verwoord wordt uw raad geadviseerd een zienswijze in te dienen tegen het structureel verhogen van de adviesuren (programma 3), zonder het bewust extra overdragen van taken. Wij zouden graag zien dat de ODNV tijdig aangeeft dat ze geen tijd of capaciteit hebben om bepaalde klussen op te pakken op het moment dat onze begrote uren opgesoupeerd zijn. Om die reden wordt geadviseerd een zienswijze in te dienen tegen dit onderdeel van de begrotingswijziging. Zienswijze onderdeel 8 "incidentele voorbereidingskosten in geval van fusie" Op dit moment wordt onderzocht of ODNV en OVIJ gezamenlijk een nieuwe dienst kunnen vormen. Daartoe loopt een apart traject, dat uiteindelijk moet leiden tot besluitvorming van het AB ODNV op basis van het gezamenlijk Bedrijfsplan en een voorstel voor een nieuwe Gemeenschappelijke Regeling. In het Bedrijfsplan is een incidentele kostenbegroting opgenomen.

Mocht door het AB ODNV worden besloten tot voortzetting van het fusietraject, dan zullen vanaf dat moment incidentele kosten gemaakt moeten worden om de fusie te realiseren. Het precieze moment van besteding is momenteel evenwel niet geheel aan te geven. Om deze reden wordt gevraagd de benodigde middelen op voorhand in 2022 beschikbaar te stellen als reservering (bestemmingsreserve) en de feitelijke kosten 2022 te dekken door aan deze aan de betreffende reserve te onttrekken. Het daarna resterende deel kan vervolgens voor het betreffende doel worden aangewend in 2023. Eventuele middelen die vanuit dit traject later resteren zullen vervolgens aan de gemeenten worden gerestitueerd. Voor de mogelijke fusie wordt een totaalbedrag van € 575.000 aan incidentele kosten voorzien, waarvan de helft door de ODNV gefinancierd zou moeten worden. Ofwel een bedrag van € 287.500. Standpunt college inzake fusie Ons college heeft op 27 juni 2022 al besloten dat een fusie tussen ODNV en OVIJ weliswaar niet op voorhand wordt uitgesloten, maar evenmin een al bij voorbaat vaststaande uitkomst kan zijn. Temeer nu nog niet bekend is wat volgens de Rijksoverheid in de toekomst de 'ondergrens' van een Omgevingsdienst moet zijn.

Overigens moet daarbij worden opgemerkt dat ons college, samen met het college van Ermelo, medio december 2021 de bestuurlijke intentieverklaring om te komen tot en fusie tussen de ODNV en OVIJ niet heeft ondertekend. Beide colleges waren namelijk van mening dat er deugdelijk onderzoek moet plaatsvinden naar de vorm van samenwerking, waarbij een fusie op voorhand niet wordt uitgesloten en daarnaast is ook aandacht gevraagd voor het bestuurlijk proces om te komen tot een intensievere vorm van samenwerking. Op een later moment komen wij bij u hier afzonderlijk op terug.

-6-

Landelijke ontwikkeling Op 8 juli 2022 heeft de Staatssecretaris van infrastructuur en waterstaat de tweede kamer het programmaplan van het interbestuurlijk programma versterking VTH-stelsel (IBP) voor milieu toegestuurd. Hiermee wordt opvolging gegeven aan de tien aanbevelingen van de commissie van Aartsen. Uit de brief blijkt dat het IBP in beginsel een looptijd van twee jaar kent. De concrete acties van het IBP zijn benoemd in het programmaplan IBP en daarnaast als specifiek bijlage bij de brief van 8 juli 2022 bijgevoegd. Uit genoemde stukken blijkt dat de planning is om in het 4e kwartaal van 2022 "..landelijke uniforme criteria worden geformuleerd voor effectieve en efficiënte omgevingsdiensten die voldoende massa hebben om hun huidige en toekomstige taken uit te voeren. Meegenomen worden de verplichte taken en de zogenaamde plustaken.". Verder meld de Staatssecretaris dat in het 4e kwartaal 2022 "..op basis van deze criteria wordt bepaald wat de ondergrens voor de omgevingsdienst is. Daaruit volgt of aangesloten wordt bij de systematiek van de veiligheidsregio's (van 29 naar 23 omgevingsdiensten) of dat een andere vorm van fuseren meer voor de hand ligt". De brief van de Staatssecretaris is als bijlage bijgevoegd.

Nu er in het 4e kwartaal 2022 mogelijk al duidelijkheid komt over de ondergrens van een omgevingsdienst, is ons college van mening dat de fusieplannen tussen de ODNV en OVIJ moeten worden getemporiseerd. Voorkomen moet worden dat er dubbele / extra kosten moeten worden gemaakt, indien de Rijksoverheid bepaalt dat de voorgenomen fusie tussen ODNV en OVIJ niet groot genoeg is en de ondergrens bijvoorbeeld komt te liggen op veiligheidsregio niveau. Om die reden stellen wij uw raad voor een zienswijze in te dienen tegen dit onderdeel van de begrotingswijziging en nu dus nog geen bestemmingsreserve te vormen voor de voorgenomen fusie tussen de ODNV en OVIJ. Dekking Op basis van de voorgestelde begrotingswijziging bedraagt de bijstelling van de begroting 2022 voor Nunspeet ongeveer € 183.000. Ondanks dat er geen concrete bedragen zijn opgenomen in het begrotingsvoorstel is de verwachting dat wanneer beide zienswijzen worden overgenomen, dit voor Nunspeet leidt tot een bijstelling van circa € 22.000 inzake de gevraagde 'formatie uitbreiding van adviesuren' en circa € 36.000 (€ 287.500 : 8 deelnemers) inzake de te vormen bestemmingsreserve 'voorbereidingskosten van de fusie'. In dat geval zouden de extra kosten voor 2022 circa € 125.000 bedragen.

Bij de vaststelling van de jaarstukken 2021 is in lijn met de afspraken die zijn vastgelegd in de GR besloten het batig rekeningsaldo van 2021 terug te storten naar alle deelnemers. Voor Nunspeet gaat dit om een bedrag van € 75.000. Voorgesteld wordt dit bedrag volledig in te zetten ter dekking van de voorgestelde begrotingswijziging. Dit betekent dat er nog een bedrag van € 50.000 resteert waarvoor geen dekking aanwezig is. Voorgesteld wordt dit financiële effect mee te nemen met de eerstvolgende kwartaalrapportage 2022. Risico's Wanneer de beide zienswijzen gericht tegen de begrotingswijziging "uitvoeringskosten 2022" niet worden overgenomen en dus niet leidt tot aanpassing van de voorliggende begrotingswijziging dan bedraagt het financiële effect op de begroting 2022 geen € 50.000 maar € 108.000. In dat geval zullen wij bij u terug moeten komen voor aanvullende dekking.

-7-

Verder merken wij op dat één van de aanbevelingen van de commissie Van Aartsen ziet op de financieringsvorm van de Omgevingsdiensten in Nederland. De commissie stelt voor landelijke normfinanciering in te voeren in plaats van de huidige lokale outputfinanciering. In de aangehaalde brief van 8 juli 2022 van de Staatssecretaris aan de tweede kamer blijkt dat er in het 3e kwartaal 2022 er pilots bij omgevingsdiensten gaan plaatsvinden om inzicht te krijgen in de huidig vormen van bekostiging en de voor- en nadelen hiervan. Vervolgens wil de Staatssecretaris in het 4e kwartaal 2022 een algemene norm voor de bekostiging van de Omgevingsdiensten opstellen die garandeert dat de opgedragen taken ook daadwerkelijk goed uitgevoerd kunnen worden. Uitvoering van de gemaakte afspraken zullen dan in 2023 starten. Wanneer de Rijksoverheid besluit tot het instellen van een landelijke normfinanciering kan dit financieel effect hebben op de begroting 2023 ev. WVDIJ

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester,

mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom