AP 6f. Bijlage Erfinrichtingsplan Essenburgweg 14 in Hulshorst

N

ERF NACHTEGAAL IN HULSHORST

Zijaanzicht landschapsarchiten december 2021

Deze studie is uitgevoerd in opdracht van:

Erik Bootsma Lijsterlaan 47 3853 TB Ermelo erik@bootsma-s.nl m 06 20596307

Amsterdamseweg 21 Postbus 247, 6800 AE Arnhem t 026 445 95 03 e info@zijaanzicht.nl i www.zijaanzicht.nl

Inhoud Aanleiding

5

Beleid van gemeente en provincie

7

Historie

9

Bestaande situatie

11

Visie en voorstudie

13

Schetsontwerp

15

Beeldkwaliteitsplan

17

3

Zu

id

er

ze e

st ra

Essenburgwweg

at

Wijtg

raaf

w

eg

4

weg

Essenburg

Wijtgraaf

^ gemeentelijk monument Nachtegaal vogelvlucht locatie > vanaf de westkant van de Essenburgweg

Aanleiding

woningen. Eén woning wordt gebouwd in plaats van verschillende bijgebouwen (opp. 600m2), en één vervangt het bakhuis. Deze laatste is bestemd Het gemeentelijk monument Nachtegaal werd als recreatiewoning, maar omdat het sinds de tot voor kort bewoond door de heer en mevrouw peildatum 14 augustus 2000 permanent bewoond is Hop die hier hun hele leven hebben gewoond. geweest kan de woning een kleine woonbestemming Meneer Hop is een nazaat van de jachtopziener krijgen. die de eerste bewoner was van het huis. Nu de Met de middelen die met de bouw van de twee ouders overleden zijn wil de familie de oude jachtopzienerswoning renoveren en aanpassen aan woningen vrij komen kan restauratie en isolatie van de eisen van deze tijd. Het verkeert in slechte staat. het monument gerealiseerd worden, zodat dit voor de toekomst behouden kan worden. De latere uitbreidingen van de woning detoneren met het monument; deze zullen worden gesloopt De gemeente vraagt een samenhangend en vervangen door een beter passende aanbouw. inrichtingsplan voor het aangepaste Nachtegaal Tegelijk wordt ook het erf als geheel aangepakt. en de twee nieuwe woningen, waarbij de nieuwe Diverse oude schuren en bijgebouwen vertonen woningen Nachtegaal niet mogen overvleugelen. gebreken , evenals het bakhuis dat achter de De groene kwaliteiten van het erf, de ligging aan de woning. Deze worden eveneens gesloopt.

Hierdense beek en Essenburgweg, en de relatie met De gemeente Nunspeet is in principe akkoord met landgoed Essenburg verdienen het gerespecteerd te het voorstel deze opstallen te vervangen door twee worden.

5

6

nabij gelegen Natura 2000 gebied

links: bestemmingsplan Buitengebied gemeente Harderwijk 2014 rechts: bestemmingsplan Buitengebied gemeente Nunspeet 2019

Beleid gemeente en provincie Al verschillende erven in de gemeente zijn van functie veranderd. Aan de Wijtgraaf/Broeksteeg is alleen erf Nachtegaal en het erf van de buren, Wijtgraaf 59 in Hierden, gemeente Harderwijk, nog agrarisch van karakter. Het zijn ensembles van verschillende gebouwen en beplanting, met achter erf Nachtegaal een open weide.

Het perceel heeft nu een woonbestemming, het bakhuis een recreatiebestemming. Dit is zoals gezegd al lange tijd bewoond door opeenvolgende huurders. Dichtbij erf Nachtegaal ligt Natura 2000 gebied met beuken-, eikenbossen met hulst, en enkele relicten oude eikenbossen.

7

8

^ historische topografische kaarten uit 1890, 1970, 2020

Historie De jachtopzienerswoning maakte lang deel uit van landgoed Essenburg en dateert ongeveer uit 1874, het bakhuis uit 1880. Toen was de Zuiderzeestraatweg er al, die dateert uit 1830. Naarmate deze drukker werd en moeilijker oversteekbaar, werd de ruimtelijke relatie van de woning met het landhuis steeds zwakker. Landgoed Essenburg ligt niet alleen aan de andere kant van de weg maar bovendien in een andere gemeente, de gemeente Harderwijk. Op de topografische kaarten is te zien dat dit halfopen overgangsgebied op de flank van de Veluwe langzaam aan het domein werd van steeds grotere recreatieparken en woningen. Het agrarisch grondgebruik is sterk afgenomen.

9

10

links de beukenhaag langs en fruitbomen op het terrein, rechts de entree vanaf de Broeksteeg

Bestaande situatie Met name de voorgevel is karakteristiek. De oorspronkelijke houten topgevel is vervangen door een metselwerk met een later geplaatst raam. De zijgevel was een blinde gevel vóór de aanbouwen werden geplaatst. De achtergevel is voor verbetering vatbaar. Het smalle pad langs de voordeur loopt van de Essenburgweg naar het erf en is het behouden waard. De foto's op p. 10 geven een beeld van de te slopen schuren en bijgebouwen. De fruitbomen bij het bakhuis en de haag op de erfgrens zijn elementen om op te nemen in de nieuwe terreininrichting, evenal de houtwal op de grens met de open weide.

11

12

Bodem. Op korte afstand zijn veel verschillen in de bodem te zien. Nachtegaal ligt op de zandige flank van de Veluwe. Richting voormalige Zuiderzee klei- en veengronden.

Landschapstypen. De flank is half open, met afwisselend bos en landgoederen, bosjes, houtsingels en open plekken.

Visie en voorstudie

De randen van het erf zijn gaaf en mooi. De beplante smalle en inmiddels doodlopende Essenburgweg waaraan Nachtegaal geadresseerd is, de beukenhaag langs de ontsluitingsweg de Broeksteeg, de Hierdensebeek aan de westzijde met de beuken erlangs, en de open weide ten noorden van het erf. Deze weide is ook eigendom van de familie. Naast achterstallig onderhoud aan de gebouwen is er ook sprake van achterstallig onderhoud aan de bomen en beplantingen. Karakteristiek zijn de fruitbomen bij binnenkomst. Het karakter van het erf vraagt om een gemeenschappelijke entree vanaf de Broeksteeg. Rond de gedeelde, half verharde of beklinkerde ruimte, kunnen de twee nieuwe woningen en de aanbouw van Nachtegaal op verschillende manieren worden gesitueerd. Een voorstudie is besproken met de dorpsbouwmeester van de gemeente Nunspeet en leidde tot de keuze voor twee losse woningen met een eigen bijgebouw. Toepassing van hagen op erfgrenzen en versterking van de entree met meer fruitbomen is wenselijk. Nadere studie van het uitgegroeide bosje ten noorden van Nachtegaal maakt duidelijk dat met name de houtwal langs de weide behoudenswaardig is. De rest van het bosje kan worden uitgedund.

13

W 3388

14

2540

9

59A-59B (rw)

13 3389

59-59C

W

14 R-RW

14a

W 6838 WA

25

WR-GO

4132 18 4497 R-RW

(bw) 16

Schetsontwerp Aan het gedeelde erf staan twee schuurwoningen van resp 100 en 120 m2, beide met één laag met zadeldak. Zo begeleiden een langsgevel en een kopgevel het erf. De tuin van beide woningen grenst aan de open weide, en de westelijk woning grenst aan de Hierdense beek. Een zone van 5 meter langs de Hierdensebeek blijft onaangetast. Bomen die hier in het verleden gesneuveld zijn worden herplant. De erfscheiding tussen beide woningen heeft een groen karakter, bijvoorbeeld een wintergroene ligusterhaag of haag van steeneik. De achteraanbouw van Nachtegaal vervangt de eerdere aanbouwen aan de zuidzijde van de woning. Vanaf de Essenburgweg gezien bepaalt dan alleen het monument het beeld. De kap van het monument is moeilijk bruikbaar te maken. Om een slaapkamer, badkamer en bijkeuken in de aanbouw te kunnen realiseren is een extra bebouwd oppervlak nodig ter grootte van Nachtegaal, daarmee verbonden door een transparant tussenlid. Het totale woonoppervlak komt dan op 160m2, verdeeld over twee kleinere volumes.

Onder: bestaande situatie. Boven: schetsontwerp.

De woningen, hun bijgebouwen en de achteraanbouw van Nachtegaal vormen een samenhangend ensemble. Ze zijn verwant aan elkaar maar niet identiek. De achteraanbouw gaat bovendien een eigentijdse relatie aan met het monument. Een werkschuur bij Nachtegaal biedt ruimte aan eventuele landbouwmachines voor beheer van de weide. Extra fruitbomen begeleiden de entree.

15

16

referentiebeelden boerderijwoningen

Beeldkwaliteit De aanknopingspunten uit Notitie Ruimtelijke kwaliteit Functieverandering (2012) zijn gevolgd. Uitstraling Beide nieuwe woningen en alle bijgebouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw, Nachtegaal. Eigentijdse architectuur voor woningen en achteraanbouw is mogelijk. Alle nieuwe toevoegingen zijn terughoudend en zorgvuldig gedetailleerd in hun architectuur. Positie Woningen, bijgebouwen en achteraanbouw liggen achter de rooilijn van Nachtegaal. Ensemble Woningen, achteraanbouw en bijgebouwen vormen een samenhangend ensemble, verwant maar niet identiek. Bomen, hagen en fruitbomen doen daarin mee. Er is één aansluiting op de Broeksteeg, de doorgaande weg. Vorm Nachtegaal, de nieuwe woningen en bijgebouwen hebben een eenvoudige rechthoekige grondvorm.

Materialen dak De daken worden bedekt met keramische zwarte pannen. Ook sedum en eventueel zink behoren tot de mogelijkheden. Zonnepanelen: voorkeur voor in het ontwerp geïntegreerde zwarte panelen zonder aluminium rand . Integreer faunavoorzieningen in het dak of in de dakrand, bijvoorbeeld nestgelegenheid voor de huismus. Materialen gevel Gevels zijn van hout, baksteen, of een combinatie van deze. In het tussenlid domineert glas. Erfgrenzen en terreinmeubilair Bestaande erfgrenzen zijn met een beukenhaag beplant. Ook langs de andere erfgrenzen hebben hagen de voorkeur. Naast beuk kan gedacht worden aan (half)wintergroene liguster of steeneik. Overige hekken zijn laag (max 1.20m) en bij voorkeur van (kastanje)hout, inclusief poorten en slagboom. Ook ander terreinmeubiliair heeft een landelijke uitstraling, met inbegrip van de verlichting. Verharding Het erf wordt uitgevoerd in halfverharding, bijvoorbeeld Achterhoeks padvast, of gebakken klinkers. Terrassen in gebakken klinkers of Schellevis betontegels, het pad langs Nachtegaal in klinkers.

Dak / kap De drie woningen en de werkschuur behorend Tuininrichting bij Nachtegaal hebben één laag en zadelkap. De andere bijgebouwen hebben een zadeldak wanneer De tuininrichting is overwegend informeel, ze los geplaatst worden en een lessenaarsdak als ze onverhard en groen. aan de woning vastgebouwd worden.

17

18

© ZIJAANZICHT