AP 6e Kaders HUP 2024

Kaders HUP 2024 Gemeente Nunspeet

-2-

De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (WABO) bepaalt dat de gemeente handhavingsbeleid heeft en jaarlijks een Handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) vaststelt. Deze verplichting verandert niet met de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. Met de commissie Algemeen Bestuur is de afspraak gemaakt om jaarlijks vooruitlopend een aantal handhavingskaders ter peiling aan de commissie voor te leggen. De uitkomst van deze peiling zal vervolgens betrokken worden bij de vaststelling van het HUP 2024 door het college van burgemeester en wethouders. In dit document worden de belangrijkste kaders voor het HUP 2024 benoemt. Ook worden een aantal ontwikkelingen benoemd die in 2024 van invloed kunnen zijn op de organisatie en inzet van toezicht en handhaving. Verder wordt een overzicht gegeven van de beschikbare toezicht- en handhavingscapaciteit, verdeeld over de verschillende taakvelden.

Kaders HUP 2024 Hondenpoep, dragen opruimmiddel en aanlijnplicht De overlast die wordt ervaren door hondenpoep blijft ook in 2024 een groot punt van aandacht. Voor wat betreft het niet opruimen van hondenpoep alsmede het niet bij zich dragen van een opruimmiddel (zoals een poepzakje) door hondenbezitters zal in 2024 een ‘zero tolerance’ beleid worden gehanteerd. Dit geldt ook voor loslopende honden in een speelplaats. Voor deze drie genoemde ‘overtredingen’ zal direct een proces-verbaal worden uitgeschreven. Hierbij merken wij wel op dat het verbaliseren van niet opruimen van hondenpoep erg lastig blijft. Er moet sprake zijn van heterdaad, het moment van overtreding is maar erg kort en hondeneigenaren ruimen de hondenpoep wel op bij het zien van de boa’s. De boa’s zullen in 2024 dagelijks de hondenpoep hotspots meenemen tijdens hun surveillance. Evenementen Na de coronapandemie hebben er in 2023 weer als vanouds veel evenementen plaatsgevonden in de gemeente. Bij veel van deze evenementen is ook toezicht van de boa’s gewenst. Vooral bij de grotere evenementen. De nadruk ligt hierbij op het toezien of de vergunningvoorschriften worden nageleefd. Bij het toezicht van grotere evenementen zal de boa ook samenwerken met de lokale politie, brandweer en andere betrokken om de veiligheid van alle betrokkene te waarborgen.

Naast het feit dat de boa’s toezicht uitoefenen bij alle grotere evenementen, kan de boa, indien daar aanleiding voor is, ook aanschuiven bij de evaluatie van het evenement. Parkeren Er komen jaarlijks ca. 200 meldingen binnen met betrekking tot parkeeroverlast. Het gaat dan bijvoorbeeld om meldingen over foutparkeren op de stoep, parkeren op een invalideparkeerplaats zonder (geldige) invalideparkeerkaart, het parkeren in de blauwe zone zonder schijf, het parkeren op laad- en losplaatsen of iemand die zijn caravan voor een langere termijn voor zijn huis heeft staan. De boa heeft ten aanzien van het foutparkeren zowel een preventieve als een sanctionerende rol. Wanneer de boa bijvoorbeeld de blauw zone meeneemt in de surveillance gaat hier een preventieve werking vanuit. Anderzijds moet er soms ook sanctionerend worden opgetreden om een gedragsverandering van een automobilist te bewerkstelligen. Stalling fietsen NS station Sinds 2021 vindt de handhaving van fietswrakken en fout gestalde fietsen bij het NS-Station plaats. Door de frequente aanwezigheid van de Boa’s en het regelmatig opschonen is beoogd het naleefgedrag te bevorderen. Dit heeft de afgelopen jaren geresulteerd in vele fietsen die zijn weggehaald bij het NS-Station. De eigenaar van een weggehaalde fiets kan deze voor € 10,-- weer ophalen bij de gemeentewerf.

Van een daling in de verkeerd gestalde fietsen lijkt echter nog geen sprake. Om die reden wordt naast het voortzetten van deze handhavingstaak (6x per jaar een actie) voorgesteld om het bedrag van € 10,-- te verhogen naar € 25,-- en voorgesteld meer aandacht te besteden aan voorlichting en preventie. We hopen dat met deze maatregelen wel de beoogde gedragsverandering gaat plaatsvinden.

-3-

Jeugdoverlast Er komen jaarlijks tientallen meldingen binnen van jeugdoverlast. Deze meldingen gaan vaak over het rondhangen van jongeren die zich hinderlijk gedragen en overlast geven, waarbij in sommige gevallen ook wordt gewezen naar het middelengebruik van de jeugd. Ook hebben we de afgelopen jaren gezien dat sommige jongeren zich steeds agressiever opstellen en soms ook hiertoe overgaan. De boa’s hebben een wezenlijke rol in de preventie, maar ook in de repressie. Om de boa’s hier meer handvatten voor te geven hebben de domein 1 boa’s de basiscursus jeugdboa gevolgd. In deze cursus is stil gestaan bij gedrag van jeugd, en de daarbij soms gepaard gaande overlast en hoe je hiermee om kan gaan (voorkomen of oplossen). Het is beter om aan de voorkant al in contact te komen met de jeugd zodat tijdig geageerd kan worden en overlast kan worden voorkomen. Daar waar dat toch niet lukt en er meldingen van overlast zijn, zullen wij in 2024 deze meldingen oppakken, bijvoorbeeld door gerichte controles op bekende hangplekken. Daarnaast kennen we in de gemeente Nunspeet al jaren een ‘jeugd op straat overleg’. Meldingen van inwoners m.b.t. overlast door jeugd komen (m.n.) binnen bij gemeente en politie. Die meldingen worden integraal besproken in het jeugd op straat overleg.

Aan dit overleg nemen zowel interne partijen als externe partners deel, zoals straathoekwerk, politie, boa’s, maar ook organisaties zoals tactus kunnen worden aangehaakt. In dit overleg wordt per situatie bekeken wat een goede aanpak is voor het voorliggende probleem. Overigens zijn er ook meldingen van overlast die niet als dusdanig hinderlijk beoordeeld worden. In dat geval kan een melding eenvoudig (bijvoorbeeld telefonisch) worden afgedaan. Alcoholwet Na een aantal bewogen jaren als gevolg van corona draait de horeca weer als vanouds. In 2024 zal weer gecontroleerd gaan worden of de vergunningen nog in orde zijn en of de juiste leidinggevende (die op het aanhangsel staat) aanwezig zijn. Ook zullen er tien handhavingscontroles plaatsvinden bij de ‘zwaardere horecabedrijven’. Tijdens deze controles zal de aandacht hoofdzakelijk liggen op het schenken onder de 18 jaar. De boa’s zullen indien noodzakelijk hierbij samenwerken met de politie danwel externe ondersteuning inhuren. Kleine ergernissen Jaarlijks worden er ongeveer 800 meldingen door burgers ingediend. Deze komen voor het overgrote gedeelte binnen via de meldingen applicatie die op de website staat. Deze meldingen zijn heel divers van aard.

Te denken valt aan meldingen over foutgeparkeerde auto’s, grote bedrijfsbusjes die het uitzicht belemmeren, irritaties die buren onderling van elkaar ondervinden, maar ook jeugdoverlast of overlast door hondenpoep. Het afhandelen van deze meldingen, blijft een dagelijkse bezigheid. In september jl. is de nieuwe werkwijze SAM ingevoerd. SAM staat voor Service Aan de Melder, wat inhoudt dat bij elke melding de melder telefonisch wordt benaderd. De eerste reacties van melders hierover zijn erg positief. Deze werkwijze zetten wij in 2024 voort. Fietsen in de Dorpsstraat Tijdens de openingstijden van de winkels in het centrum geldt er een verbod om te fietsen in de Dorpsstraat. In de tweede helft van 2023 zijn op meerdere momenten in burger ‘tellingen’ gedaan en hieruit is naar voren gekomen dat dit verbod nog regelmatig wordt overtreden. Daarnaast is er een enquête gehouden over de mate van overlast die zowel de winkelbezoekers als de ondernemers ondervinden van fietsers in het voetgangersgebied. De resultaten van beiden geven aanleiding voor meer handhaving hierop in 2024. Zichtbaarheid boa’s De laatste jaren is de wijkagent steeds minder zichtbaar op straat. Hierdoor is de plaats van de boa in de lokale veiligheid en leefbaarheid nog belangrijker geworden. Naast de talrijke taken die boa allemaal op moet pakken, is zichtbaarheid voor de burger en ondernemer een belangrijk aspect.

-4-

Toezicht i.v.m. tijdelijke opvang AMV Recentelijk is de omgevingsvergunning verleend voor de opvang van maximaal 100 AMV voor een periode van maximaal 5 jaar in het pand aan de Elspeterweg 44 in Nunspeet. In de vergunning is al voorwaarde opgenomen dat het COA 24/7 (telefonisch) bereikbaar is voor omwonenden. Daarnaast zorgt het COA 24/7 voor beveiliging en toegangsbeheer op de locatie zelf. Met het oog op het veiligheidsgevoel van omwonenden is besloten, in ieder geval de eerste periode, ook zelf als gemeente buiten de opvanglocatie extra toezicht in te zetten. Dit extra toezicht zal middels inhuur plaatsvinden. Groene handhaving De boa domein 2 houdt toezicht en is zichtbaar in de natuurterreinen van de gemeente. Het toezicht richt zich o.a. op de toeristische plekken en hangplekken in het buitengebied, de openstellingsregels, loslopende honden, dumpingen maar ook op natuurbrandpreventie. De boa werkt hierbij regelmatig samen met de externe partners zoals politie, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Provincie en Omgevingsdienst. Met deze externe partners vinden er ook regelmatig integrale handhavingsacties plaats. Onrechtmatige bewoning Door onder andere de huidige krapte op de woningmarkt en de hoge koop- en huurprijzen van huizen is de verwachting dat de onrechtmatige bewoning de afgelopen jaren weer licht is toegenomen.

We spreken bewust over een ‘verwachting’ aangezien niet iedereen zich feitelijk laat inschrijven op het adres waar zij of hij woonachtig is. Mensen weten namelijk dat bewoning van een object dat niet bestemd is als woning strijdig is en handhaving kan opleveren. Vanwege de woningproblematiek heeft het college inmiddels diverse beleidsregels voor diverse doelgroepen vastgesteld op basis waarvan bewoning van o.a. een recreatieverblijf of bijgebouw bij uitzondering mogelijk kan worden gemaakt. Het gaat dan om de ‘Pauzewoningregeling’, de ‘Overbruggingsregeling’, de regeling ‘Tijdelijke bewoning bijgebouwen’ en het ‘Premantelzorgbeleid’. Daarnaast vindt ook de huisvesting van een groot aantal Oekraïners (GOO locatie) plaats op een recreatiepark. Gelet op bovengenoemde maatschappelijke ontwikkelingen en de regelingen die de gemeente Nunspeet bezit, is in 2023 besloten om de handhaving van onrechtmatige bewoning anders aan te pakken dan voorgaande jaren. Vooropgesteld blijft gelden dat onrechtmatige bewoning niet is toegestaan en dat hierop gehandhaafd wordt. Echter zullen we hierbij niet formeel juridisch maar meer de menselijke maat toepassen. De toezichthouder recreatieparken gaat het gesprek aan met bewoners om de situatie in kaart te brengen en te beoordelen of er een passende oplossing is voor de situatie door middel van gebruikmaking van één van de bestaande beleidsregels.

Mocht dit niet mogelijk zijn, dan kan alsnog een handhavingstraject worden opgestart. Eventueel kan ook een langere begunstigingstermijn worden toegepast. Voorgesteld wordt deze lijn in 2024 door te zetten.

Ontwikkelingen 2024 Er zijn een aantal specifieke onderwerpen en ontwikkelingen die in 2024 van invloed (kunnen) zijn op de organisatie van toezicht en handhaving in de gemeente Nunspeet en op de uitvoering van de daaraan verbonden werkzaamheden. Omgevingswet De Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 in werking. Wij hebben ons als organisatie zo goed als mogelijk hierop voorbereid. Desondanks is het reëel te veronderstellen dat niet alles gelijk soepel zal gaan verlopen, mede door invloeden waar wij zelf geen grip op hebben zoals ICT. Ook is de verwachting dat nieuwe wetgeving zal leiden tot meer juridische procedures. De Omgevingswet kan dus gevolgen hebben voor de inzet van de juridische capaciteit.

-5-

Wet kwaliteitsborging voor de bouw (WKb) Gelijktijdig met de Omgevingswet treedt op 1 januari 2024 ook de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) gedeeltelijk in werking. Voor met name grondgebonden woningen en kleinere bedrijfsgebouwen (vallen onder gevolgklasse 1) vervalt de preventieve toets aan het (nu nog geldende) Bouwbesluit en het reguliere toezicht op de bouwtechnische voorschriften tijdens de uitvoering van de bouw. Dit werk zal onder de Wkb door de kwaliteitsborger worden gedaan. Door de Wkb verdwijnen er enerzijds taken, maar anderzijds komen er (administratieve) taken bij. Er gelden dan meerdere melding- en informatieplichten. Het type bouwwerk bepaalt dus de procedure die gevoerd moet worden, waarbij met de inwerkingtreding van de Omgevingswet ook nog eens de ‘bouwknip’ wordt ingevoerd. Deze knip voorziet er in dat er een aparte vergunning gaat gelden voor het technische en het ruimtelijk deel van een bouwplan. Het is duidelijk dat deze verandering gevolgen heeft voor zowel marktpartijen als voor onze toezichthouder en de vergunningverleners. Vooral de eerste periode kan dit gevolgen hebben voor de inzet. Daarnaast komen we in de beginperiode in een overgangsfase terecht, waarbij er nog toezicht moet worden uitgeoefend op de juiste uitvoering van werkzaamheden onder omgevingsvergunningen, die zijn verleend op basis van de oude wetgeving.

Handhavingsarrangement Politie - Boa Op dit moment vinden er gesprekken plaats met de politie eenheid Oost-Nederland om te komen tot een handhavingsarrangement waarin afspraken worden gemaakt over de samenwerking tussen politie en boa’s, meer specifiek in het vaststellen van de visie op samenwerking van de politie met de boa’s en het doorleven van de consequenties. Ook verschaft het arrangement duidelijkheid in de taken en bevoegdheden. Aanleiding voor het implementeren van handhavingsarrangementen is de aanhoudende discussie in de media en bestuurlijke overleggen over uitbreiding en taken van boa’s. Voorstaande wordt gevoed door een gevoelde terugtrekkende beweging van de politie op het gebied van handhaving en een toenemende behoefte van gemeenten aan handhavende capaciteit in de wijken. De politie heeft zich beraden op haar positie ten opzichte van boa’s en heeft de visie aan het papier toevertrouwd in verschillende beleidsdocumenten. Het meest actuele en prominente document, is de notitie: “Boa en politie, niet naast elkaar maar met elkaar”. Standpunt in de visie is dat de politie erop gaat inzetten om de samenwerking, daar waar nodig is, te versterken. Deze samenwerking kent in eerste aanleg drie invalshoeken, te weten daadwerkelijke samenwerking, informatiedeling en back-up (bij risico situaties).

De verwachting is dat het handhavingsarrangement in de eerste helft van 2024 gereed is voor besluitvorming. Het arrangement kan gevolgen hebben voor de taken en inzet van onze boa’s. Verkeershandhaving In het eerste half jaar van 2023 liep er een pilot in een aantal gemeenten waarbij de boa’s handhavend hebben opgetreden tegen lichte verkeersovertredingen van ongemotoriseerd rijdend verkeer zonder kenteken, te weten: het negeren van een rood stoplicht door fietsers en voetgangers, handheld telefoongebruik op de fiets en het niet voeren van een juiste fietsverlichting. Deze pilot was een vervolg op vergelijkbare pilots die in 2022 zijn geweest. De conclusies van de pilots zijn positief en de inzet van de boa’s op deze drie verkeersovertredingen past binnen het inzetcriterium. De minister heeft positief gereageerd op deze uitkomst en uitgesproken de genoemde overtredingen toe te willen voegen in de Regeling domeinlijsten buitengewoon opsporingsambtenaar. Dit proces is reeds gestart. Mogelijk dat medio 2024 de boa’s al kunnen handhaven tegen genoemde overtredingen. Fusie ODNV en OVIJ De ODNV en de OVIJ zitten in een fusietraject wat moet resulteren in de oprichting van de Omgevingsdienst Veluwe (ODVeluwe) per 1 januari 2024.

De verwachting is dat de fusie en de wijzigingen die de Omgevingswet op milieugebied kent, vooral de eerste periode van 2024 van invloed kan zijn op het toezicht en de handhaving.

-6-

Formatie toezicht- en handhaving HUP 2023 De prioritering opgenomen in het HUP heeft betrekking op de capaciteit die het team VTH ter beschikking heeft op het gebied van toezicht en handhaving. Niet in het HUP is opgenomen de beschikbare capaciteit voor vergunningverlening en de daaraan verbonden administratieve en juridische ondersteuning. De bestaande formatie binnen VTH is, verdeeld over de taakvelden, als volgt opgebouwd.

Team VTH, formatie Toezicht en Handhaving uren

fte

Toezicht Bouwen en RO Toezicht algemeen (oa bouwtoezicht) Toezicht onrechtmatige bewoning recreatie

1.635 1.335 330

1,1 fte

Toezicht Openbare Orde, Veiligheid en Ruimte Toezicht openbare ruimte (boa domein 1)

7.335 5.835

4,89 fte

Toezicht Groen (boa domein 2)

1.500

Juridische ondersteuning Handhaving bouwen en RO Handhaving APV/D&H + ondersteuning boa’s

5.000 4.000 1.000

3,33 fte

Participatiewet (gastheergemeente) Toezicht uitkeringsfraude (voor 4 gemeenten)

2.583 2.583

1,72 fte

Totale formatie Toezicht & Handhaving team VTH

16.553

11,04 fte

Het team VTH beschikt in 2024 over een capaciteit van 11 fte (1 fte is 1500 uur) om de geprioriteerde activiteiten en taken die staan beschreven in het HUP uit te voeren. Wij zien wel dat de rol van de boa domein 1 de laatste jaren steeds meer verschuift van gastheer naar handhaver. Dit komt onder andere door de verschuiving van politietaken, waardoor er steeds meer taken bij de gemeente terecht komen. Ook het feit dat er steeds minder acceptatie is en de samenleving verruwd, speelt hierbij een rol. Consequentie hiervan is wel dat de boa’s ook steeds meer een beroep moeten doen op juridische ondersteuning / afhandeling vanuit de organisatie. En deze juridische ondersteuning staat de laatste jaren regelmatig onder druk. Met inhuur kan nog steeds veel worden opgevangen, maar ook daar is de krapte op de markt zichtbaar. Het toezicht en handhaving van de taken die zien op brandveiligheid en milieu zijn ondergebracht bij de VNOG en de ODNV (per 1 januari 2024 zal de ODNV fuseren met de OVIJ tot Omgevingsdienst Veluwe). Beide partners beschikken over een eigen ‘jaarprogramma’.