AP 6e. Commissievoorstel Evaluatie gemeentelijk woonbeleid

Commissievoorstel 23648 Commissie: Datum commissievergadering: Agendapunt: Datum college: Onderwerp: Bevoegd orgaan: Portefeuillehouder: Behandeling: Stukken ter inzage: Bijlage(n):

Ruimte en Wonen 16 mei 2022 6e. 3 februari 2022 Evaluatie gemeentelijk woonbeleid Gemeenteraad J. Groothuis Advies geen − Rapport evaluatie gemeentelijk woonbeleid; − Bestuurlijke reactie gemeente; − Nawoord RKC.

Voorstel De raad voorstellen: • Kennis te nemen van het concept rapport Evaluatie gemeentelijk woonbeleid; • De aanbevelingen van de rekenkamercommissie over te nemen met inachtneming van de bestuurlijke reactie van het college. Geachte commissie, Inleiding De Rekenkamercommissie van de gemeenten Elburg, Nunspeet, Oldebroek en Putten (hierna: de RKC) heeft een onderzoek uitgevoerd naar de uitvoering van het woonbeleid in de vier gemeenten. Met het onderzoek wil de RKC de gemeenteraden ondersteunen in hun kader stellende en controlerende rol, met als belangrijkste aandachtspunt de realisatie van voldoende passende woningen. In dit rapport zijn de uitkomsten van dit onderzoek voor gemeente Nunspeet beschreven. Argumenten/overwegingen De Rekenkamercommissie van de gemeenten Elburg, Nunspeet, Oldebroek en Putten (hierna: de RKC) heeft een onderzoek uitgevoerd naar de uitvoering van het woonbeleid in de vier gemeenten. Met het onderzoek wil de RKC de gemeenteraden ondersteunen in hun kader stellende en controlerende rol, met als belangrijkste aandachtspunt de realisatie van voldoende passende woningen. In dit rapport zijn de uitkomsten van dit onderzoek voor de gemeente Nunspeet beschreven.

De hoofdvraag die het onderzoek dient te beantwoorden is: Op welke wijze is het woonbeleid in de periode 2014-2020 tot stand gekomen en uitgevoerd, is dit doeltreffend en doelmatig geweest voor de lokale woningmarkt als het gaat om voldoende passende woningen voor verschillende doelgroepen en heeft de gemeenteraad daarop effectief kunnen sturen en welke leerpunten zijn er voor de toekomst?

-2-

Beantwoording hoofdvraag en conclusies Op basis van het onderzoek concludeert de Rekenkamercommissie (RKC) dat de gemeente Nunspeet met de Woonvisie 2014 een goede basis heeft gelegd voor het woonbeleid. Het blijkt uit het onderzoek dat het woonbeleid op verschillende momenten adaptief geweest. Er is bij de totstandkoming ervan samengewerkt met partners en met andere beleidsvelden binnen de gemeente. Er zijn verschillende sturings-instrumenten, regels en afspraken ingezet om de beleidsdoelen in de Woonvisie te realiseren. De gemeenteraad is regelmatig en goed geïnformeerd over de voorbereiding, de uitvoering en de beoordeling van het resultaat van het woonbeleid. Een aandachtspunt voor de gemeente Nunspeet bij het woonbeleid is de evaluatie en monitoring van de brede beleidslijn. Uit het onderzoek blijkt dat op projectniveau, bij concrete woningbouwprojecten, er wel een cyclus is van evalueren en monitoring. Zowel ambtelijk als bestuurlijk wordt er vinger aan de pols gehouden als het gaat om de concrete woningbouwplannen, en hoe deze bijdragen aan de woningvoorraad van Nunspeet (kwalitatief, kwantitatief en ruimtelijk). Tegelijkertijd blijft het van belang om deze concrete plannen in samenhang met de bredere beleidslijn van de Woonvisie te bezien. Om dat te kunnen doen, moeten ambities en afspraken in het visie document wel concreet gemaakt zijn.

Door ze met enige regelmaat te evalueren, kan na gegaan worden of gestelde doelen (nog wel) de gewenste uitwerking hebben en het gewenste resultaat opleveren. Het kan daarbij helpen om vinger aan de pols te houden op actuele ontwikkelingen in de woningmarkt en signalen vanuit de samenleving en van partners. Hier ligt bij uitstek ook een rol voor de gemeenteraad. Door periodiek de actuele stand van zaken van het woonbeleid (de gehele beleidslijn, in combinatie met het project-niveau) te agenderen kunnen projecten, prestatieafspraken en beleidsdoelen in samenhang worden besproken, in het licht van de actuele woningmarktsituatie. Een actieve, controlerende rol van de raad bij de beoordeling van het resultaat van het woonbeleid, kan handvatten geven om eventueel bij te sturen op de eerder ingezette koers. Beantwoording hoofdvraag en conclusies De RKC concludeert op basis van het onderzoek dat gemeente Nunspeet in de onderzoeksperiode woonbeleid heeft gevoerd dat goeddeels voldoet aan het ideaalmodel van de beleidscyclus. De Woonvisie is vastgesteld in samenwerking met relevante externe partijen, gebaseerd op actueel woonbehoefteonderzoek, passend bij relevante kaders, met een uitwerking in uitvoeringsafspraken. Hiermee heeft de gemeente in de onderzoeksperiode een stabiele basis voor het woonbeleid gehad. Ook blijkt een groot deel van de gemaakte afspraken te zijn uitgevoerd.

Een aandachtspunt van de RKC is het sluiten van de bovenste cyclus van het ideaalmodel. Uit het onderzoek blijkt dat de nadruk vooral ligt op de monitoring en evaluatie van de concrete woningbouwplannen. Dit is logisch, want woningbouwprojecten zijn vaak de meest concrete vorm van uitvoering van het woonbeleid. Tegelijkertijd blijft het van belang om deze concrete plannen in samenhang met de bredere beleidslijn van de Woonvisie te bezien. Om dat te kunnen doen moeten ambities en afspraken in het visie document wel concreet gemaakt zijn. Ook moeten ze met enige regelmaat geëvalueerd worden, om na te kunnen gaan of gestelde doelen nog wel de gewenste uitwerking hebben en het gewenste resultaat opleveren.

-3-

Gelet op de set van afspraken, ambities en instrumenten als geheel , ziet de RKC dat de gemeente Nunspeet verschillende stappen heeft gezet in de onderzoeksperiode, om de huisvesting van verschillende doelgroepen mogelijk te maken in de gemeente, en de woningmarkt zoveel als mogelijk toegankelijk te houden voor eenieder. Er moet rekening gehouden worden dat de woningmarkt een heel onvoorspelbare markt is, zoals we in de huidige realiteit zien. Beleid reageert vaak traag op deze snelle veranderingen, niet alleen lokaal maar ook regionaal en landelijk beleid. In de onderzoeksperiode speelde de afspraken met de provincie en de regio een belangrijke rand voorwaardelijke rol bij het bepalen van de lokale beleidslijn, met name bij het bepalen van de plancapaciteit en het realiseren van nieuwe woningen. Het is belangrijk dat element mee te nemen in de conclusies van dit onderzoek. De woningmarkt in die tijd betrof een hele andere dan waar de gemeente zich nu in bevindt. De focus lag op het benutten van de bestaande woningvoorraad voor de woningbehoefte en de speelruimte van de gemeente, vooral waar het ging om nieuwbouw, was beperkt. Voor de toekomst is het belangrijk attent te zijn op signalen uit de samenleving. Welke groepen zitten in de knel, wat kunnen we doen om hen verder te helpen op de woningmarkt.

Hierin ligt zowel een verantwoordelijkheid voor de gemeenteraad, als het college en het ambtelijk apparaat. De gemeente zet hierin al stappen, bijvoorbeeld door het opstellen van een doelgroepen-verordening. Woonvisie-2020-2025 Vanaf 2020 heeft de gemeente Nunspeet een nieuwe Woonvisie, voor de periode 2020-2025. Deze woonvisie is opgesteld in samenspraak met verschillende partijen en stakeholders. De woonvisie 2014-2018 is in 2018 geactualiseerd met actuele woningbehoeftecijfers. Aanbevelingen De RKC komt met de volgende aanbevelingen: •

•

•

Beleid, ambities en concrete projecten in samenhang bezien: Versterk de samenhang in de informatie tussen de beleidsdoelen uit de woonvisie en de concrete (woningbouw)projecten die zijn uitgevoerd. Monitoring, evaluatie en verantwoording van de beleidslijn: In samenhang met bovenstaande: zorg ervoor dat niet alleen concrete projecten worden geëvalueerd en gemonitord, maar dat ook regelmatig het beleid uit de woonvisie zelf tegen het licht wordt gehouden. Ga na of de ambities van toen nog aansluiten bij de huidige woningmarkt en opgaven van nu. SMART doelen formuleren: Zorg dat doelen en afspraken zoveel als mogelijk SMART geformuleerd worden. Dit geeft handvatten om ambities en doelen concreet te maken, en daardoor wordt monitoring en evaluatie van de gehele beleidslijn weer gemakkelijker.

-4-

•

•

Samenwerking voortzetten: Zet de intensieve samenwerking met partners/stakeholders voort en maak gebruik van hun ‘voelsprieten’ in de samenleving. Ga regelmatig samen na of de ambities en voornemens van de gemeente nog aansluiten bij wat gewenst uit de samenleving. Zorg dat partners/stakeholders niet alleen bij het opstellen van een nieuwe woonvisie worden betrokken, maar betrek ze ook bij de uitvoering en evaluatie en monitoring, om gezamenlijk na te gaan of de beleidslijn het gewenste effect heeft gehad. Controlerende rol van de raad bij de brede beleidslijn op het thema wonen verder uitdiepen: Agendeer periodiek de actuele stand van zaken van het woonbeleid. Op zulke momenten kunnen projecten, prestatieafspraken en beleidsdoelen in samenhang worden besproken, in het licht van de actuele woningmarktsituatie. De raad kan op zo’n moment eventueel bijsturen op de eerder ingezette koers.

Commentaar van College B&W op de aanbevelingen De aanbevelingen van de RKC worden door het College van B&W gemeente Nunspeet onderschreven. Daarom is bij het opstellen van de woonvisie 2020-2025, vooruitlopende op de aanbevelingen van de RKC, hier al rekening mee gehouden. De aanbevelingen van de RKC zijn voor het college van B&W van gemeente Nunspeet een bevestiging, voor het goed op weg zijn van het gevoerde beleid en tevens een aanmoediging hiermee door te gaan. JJG

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp

B. van de Weerd