AP 6d. Commissievoorstel Stand van zaken Jongerenparticipatie

Commissievoorstel 1056357 Commissie: Datum commissievergadering: Agendapunt: Datum college: Onderwerp: Bevoegd orgaan: Portefeuillehouder: Behandeling: Stukken ter inzage: Bijlage(n):

Maatschappij en Middelen 3 oktober 2024 6d. 10 september 2024 Notitie stand van zaken Jongerenparticipatie College W. Stoffer Bespreking Geen. − Notitie Jeugdparticipatie; − Motie 26 oktober 2023.

Voorstel De notitie Jeugdparticipatie bespreken met de volgende drie hoofddoelen: 1. In kaart brengen van reikwijdte jeugdinspraak: Het uitvoeren van een sessie met college- en raadsleden om de bereidheid en het commitment voor versterkte jongerenparticipatie te concretiseren onder leiding van Frank Speel; 2. Uitvoeren van verdiepingsonderzoek met jeugdigen waarin actieve werving centraal staat: Een verdiepingsslag in het reeds uitgevoerde onderzoek waarin jeugdigen via diverse methoden worden betrokken om hun directe input en feedback te verkrijgen over hoe zij betrokken willen worden bij de gemeente en welke thema’s zij belangrijk vinden. Samen stellen we een opzet op met actiepunten die concreet en realiseerbaar zijn. De resultaten worden aan het college voorgelegd in het eerste halfjaar van 2025; 3. Opleveren van een participatieverordening: Naar verwachting wordt in het eerste halfjaar van 2025 een participatieverordening opgeleverd als gevolg van de Wet Versterking Participatie op Decentraal Niveau, waarin concrete actiepunten zijn opgenomen om jeugdigen effectiever te betrekken. Deze verordening zal richtlijnen bevatten voor het systematisch en structureel betrekken van jeugdigen bij beleidsontwikkeling, -uitvoering en -evaluatie.

Geachte commissie, Het voorgestelde onderzoek naar jongerenparticipatie in de gemeente Nunspeet is een reactie op een motie van de gemeenteraad van 26 oktober 2023. Het verzoek is om te onderzoeken op welke manieren jeugdigen betrokken willen worden bij de totstandkoming, uitwerking en evaluatie van beleid. Als reactie hierop is de bijgaande notitie jeugdparticipatie geschreven, waarin de context, de definitie van jeugdigen, de manieren waarop we jeugdigen op dit moment bereiken, kansen voor verbetering, jongerenparticipatie in verhouding tot het huidige beleidskader bewonersparticipatie, historische events, voorkeuren en behoeften, huidige initiatieven en het vervolg van dit onderzoek beschreven staan. Gezien de omvang van het thema en de aanstelling van de adviseur bewonersparticipatie op 1 december jl., is er behoefte aan aanvullend onderzoek tot en met het vierde kwartaal van dit jaar om een grondiger begrip van jongerenparticipatie te verkrijgen en samen met het college en

-2-

de gemeenteraad te concretiseren hoe jongerenparticipatie er in de praktijk uit zou kunnen zien. Dat er draagvlak en commitment is om jeugdigen actief te betrekken bij beleid is met het aanvaarden van de motie reeds vastgesteld. De verdiepende vraag is hoe deze actieve rol er in de praktijk uit kan komen te zien. Hoeveel bandbreedte voor inspraak van jeugdigen is er binnen het college en de gemeenteraad? Hoe vertaalt dit zich naar de praktijk? Is er bepaalde thematiek waarbij het college of de gemeenteraad extra nadruk wil leggen op actieve betrokkenheid van jeugdigen? Deze vragen illustreren de aard van de verdiepingssessie. Het vervolgtraject kent dan ook twee sporen: 1. Het verdiepende onderzoek onder jeugdigen middels digitale participatie en straatinterviews, zoals nader toegelicht in de notitie jongerenparticipatie; en 2. De verdiepende sessie met het college en de gemeenteraad om de vertaling van inspraak door jeugdigen te concretiseren en de bandbreedte van inspraak helder te kunnen definiëren, zodat actieve betrokkenheid van jeugdigen de impact kan hebben dat het verdient. Dit nadere onderzoek moet concrete actiepunten opleveren voor een gedegen participatiestrategie jeugdigen, welke voor én met jeugdigen wordt opgesteld. De actiepunten worden ten slotte opgenomen in een participatieverordening welke in het eerste halfjaar van 2025 wordt aangeboden aan het college.

Argumenten/overwegingen Het belang van jongerenparticipatie overstijgt het louter democratische aspect. Door jeugdigen te betrekken bij lokale initiatieven en beleidsvorming wordt een cultuur van actief burgerschap bevorderd. Dit leidt tot een grotere betrokkenheid bij de gemeenschap, een verhoogd gevoel van eigenaarschap en een versterking van sociale cohesie. Jongerenparticipatie is niet nieuw. De bijgevoegde notitie jongerenparticipatie biedt een startpunt voor een diepgaander begrip van de huidige stand van zaken met betrekking tot jongerenparticipatie in de gemeente Nunspeet. Participatie in de praktijk Participatie vereist een grondig begrip van de behoeften en belangen van de betrokken gemeenschap, waarbij inwoners niet automatisch deelnemen aan participatieprocessen. Dit geldt in het bijzonder voor jeugdigen, wier betrokkenheid afhangt van de relevantie en toegankelijkheid van de geboden participatiemogelijkheden. Uit onderzoek is gebleken dat de beleving van jeugdigen wat betreft interesses en motivatie om te participeren veelal differentieert van de perceptie van bestuurders. Om succesvol stappen te kunnen zetten in het verbeterd betrekken van jeugdigen zullen zij dan ook een actieve rol moeten spelen bij de totstandkoming hiervan. Om dit te realiseren zal verder onderzoek moeten plaatsvinden waarin deze doelgroep centraal staat.

Hoe willen zij betrokken worden en op welke wijze? Het onderzoek van Reiger Research uit 2021 biedt hiervoor een goed vertrekpunt. In het verdiepende onderzoek welke in augustus en september plaatsvindt, werken we toe naar concrete actiepunten om jongerenparticipatie daadwerkelijk te implementeren in de werkprocessen. Daarnaast is bestuurlijke ondersteuning essentieel voor het faciliteren van participatieprocessen en het waarborgen van een effectieve betrokkenheid van inwoners. Het is dan ook van belang om in samenspraak met het college en de gemeenteraad te definiëren welke bandbreedte voor

-3-

inspraak door jeugdigen er bestaat en hoe dit zich kan vertalen naar de praktijk. Planning Voordat verdere stappen worden gezet in het bevorderen van jongerenparticipatie is het cruciaal om zorgvuldig onderzoek te doen naar twee fundamentele aspecten: - de commitment van het college en de gemeenteraad aan jongerenparticipatie; en - het draagvlak voor en de vormgeving van dergelijke participatie onder/met jeugdigen zelf. Door de resultaten van bovenstaand onderzoek te vertalen naar concrete actiepunten komen we tot een gedegen participatiestrategie voor de doelgroep jeugdigen. Deze actiepunten worden vastgelegd in de participatieverordening die in de eerste helft van 2025 aan het college zal worden aangeboden. De participatieverordening vervangt de huidige inspraakverordening. Parallel aan dit traject loopt het onderzoek naar een digitaal participatieplatform die specifieke tools voor jongerenparticipatie beschikbaar stelt. Commitment & draagvlak Commitment van het college en de gemeenteraad Het succes van jongerenparticipatie is sterk afhankelijk van de steun en het engagement van lokale bestuurders en beleidsmakers. Zonder een duidelijk en sterk commitment van de gemeente kunnen zelfs de best geplande participatie-initiatieven tekortschieten. Het belang van (jongeren)participatie wordt door de gemeenteraad erkend.

De verdiepende vraag is hoe deze actieve rol van jeugdigen bij lokaal beleid er in de praktijk uit kan komen te zien. Hoeveel bandbreedte voor inspraak van jeugdigen is er binnen het college en de gemeenteraad? Hoe vertaalt dit zich naar de realiteit? Is er bepaalde thematiek waarbij het college of de gemeenteraad extra nadruk wil leggen op actieve betrokkenheid van jeugdigen bij beleid? Om deze reden is het advies om een sessie te organiseren met Frank Speel, programmamaker Lokale Democratie voor de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) in samenwerking met de gemeenteraad. Deze sessie zal gericht zijn op het verkennen van de huidige houdingen, beleidskaders en de betrokkenheid van de gemeente om jongeren daadwerkelijk een stem te geven in de gemeenschappelijke beleidsvorming die ook methodisch aansluit op de wensen, behoeften en leefwereld van jeugdigen zelf. De sessie zal in overleg met de heer Speel, de adviseur bewonersparticipatie en de griffier worden voorbereid en zal na het zomerreces kunnen plaatsvinden. Draagvlak onder jeugdigen Parallel aan het onderzoeken van de ‘commitment’ van de gemeente, moet ook het draagvlak en de ideeën voor participatie onder jeugdigen zelf nader worden onderzocht. Dit zal gedaan worden door middel van een uitgebreid onderzoek dat aansluit op de notitie jongerenparticipatie.

Het onderzoek zal verschillende methoden omvatten om een breed scala aan meningen en inzichten te verzamelen: - Straatinterviews: deze directe benadering stelt in staat om persoonlijke en diepgaande inzichten te verkrijgen van jeugdigen uit alle vier de verschillende dorpskernen. Hoe kijken jeugdigen tegen participatie aan, weten zij wat dit inhoudt? Hoe willen zij zelf dat ze betrokken

-4-

en benaderd worden en is er animo voor een jeugdraad of alternatief? Welke thema’s vinden zij interessant en waarom? We pakken de contactmomenten gelijk aan om actief te ‘werven’ – wie mogen we in de toekomst benaderen en op welke wijze? Deze straatinterviews willen we direct na de zomerperiode in de verschillende dorpskernen uitvoeren (tussen medio week 36 en week 38). - Netwerk: we zetten diverse vragenlijsten uit bij scholen, jeugd- en jongerenwerk en bij Straathoekwerk om optimaal van hun netwerk gebruik te maken; - Digitale Participatie: Door gebruik te maken van online platforms en sociale media kan de gemeente de meningen van een bredere groep jeugdigen verzamelen, inclusief diegenen die mogelijk niet bereikt worden via traditionele methoden. Kort gezegd wordt hybride participatie wederom als uitgangspunt genomen. Digitale participatie zal naar verwachting een grote rol spelen bij de actiepunten voor jongerenparticipatie. Op basis van de opgehaalde informatie kan er nauwkeurig gekeken worden naar een logische vervolgstap. Dit zou de realisatie van het participatieplatform kunnen zijn, maar ook een beraad met een diversie afvaardiging van jeugdigen uit alle dorpskernen om in een op maat gemaakte workshop tot een nieuwe participatievorm in onze gemeente te komen.

Deze vervolgstap blijft echter vormvrij tot na het voltooien van bovenstaande stappen om goed in te kunnen spelen op de behoefte van jongeren zelf. Implementatie en evaluatie De uitkomsten van bovenstaande onderzoeken zullen essentieel zijn voor het formuleren van een gedegen strategie voor jongerenparticipatie. Het is van belang dat de strategie niet alleen wordt geïmplementeerd, maar ook regelmatig wordt geëvalueerd om te zorgen dat deze effectief blijft en waar nodig aangepast kan worden. Deze evaluaties moeten transparant zijn jeugdigen worden hierin uiteraard betrokken - en de bevindingen moeten openlijk gedeeld worden met zowel de doelgroep als het bredere publiek. Deze methodische en grondige benadering van onderzoek en evaluatie is cruciaal om een duurzaam en effectief systeem van jongerenparticipatie in de gemeente Nunspeet te waarborgen. Door zorgvuldig het commitment van het bestuur en het draagvlak onder jongeren te onderzoeken kan de gemeente ervoor zorgen dat jongerenparticipatie niet alleen een beleidspunt is, maar een levende, ademende en voortdurend evoluerende praktijk. Vervolg Nadat onderzoek met de jeugdigen heeft plaatsgevonden zullen de resultaten verwerkt worden in een onderzoeksrapport. Deze resultaten zullen uiteraard met de betrokkenen zelf gedeeld en geëvalueerd worden.

Op basis van de uitkomsten van het onderzoek zullen er gerichte actiepunten worden opgesteld die worden opgenomen in de participatieverordening die in het eerste halfjaar van 2025 aan het college zal worden aangeboden. Beoogd resultaat is dus niet om apart jongerenbeleid te schrijven op het gebied van participatie, maar om concrete actiepunten op te nemen in de participatieverordening die toelichten hoe de drempel om te participeren voor jeugdigen verlaagd wordt (toegankelijker gemaakt wordt) en hoe het actief bereiken en betrekken van deze doelgroep gewaarborgd wordt.

-5-

Beoogd effect Samenvattend richt het voorstel zich op drie hoofddoelen: 1. In kaart brengen van reikwijdte jeugdinspraak: Het uitvoeren van een sessie met college- en raadsleden om de bereidheid en het commitment voor versterkte jongerenparticipatie te concretiseren o.l.v. Frank Speel; 2. Uitvoeren van verdiepingsonderzoek met jeugdigen waarin actieve werving centraal staat: Een verdiepingsslag in het reeds uitgevoerde onderzoek waarin jeugdigen via diverse methoden worden betrokken om hun directe input en feedback te verkrijgen over hoe zij betrokken willen worden bij de gemeente en welke thema’s zij belangrijk vinden. Samen stellen we een opzet op met actiepunten die concreet en realiseerbaar zijn. De resultaten worden aan het college voorgelegd in het eerste halfjaar van 2025; 3. Opleveren van een participatieverordening: Naar verwachting wordt in het eerste halfjaar van 2025 een participatieverordening opgeleverd als gevolg van de Wet Versterking Participatie op Decentraal Niveau, waarin concrete actiepunten zijn opgenomen om jeugdigen effectiever te betrekken. Deze verordening zal richtlijnen bevatten voor het systematisch en structureel betrekken van jeugdigen bij beleidsontwikkeling, -uitvoering en -evaluatie. Financiële toelichting Er zijn geen financiële middelen gemoeid met de actiepunten zoals hierboven omschreven.

De sessie met Frank Speel zal worden bekostigd vanuit de VNG. Het onderzoek met jeugdigen wordt door de adviseur bewonersparticipatie uitgevoerd. Budget voor het nog te realiseren participatieplatform is voor het komende jaar reeds begroot. Communicatie Een participatieplan voor het verdiepende onderzoek naar jongerenparticipatie wordt opgesteld; hierin wordt tevens een communicatiestrategie opgenomen. Evaluatie Evaluatie is integraal onderdeel van het onderzoek naar jongerenparticipatie. Interne evaluatie zal plaatsvinden na vaststelling en ingebruikneming van de participatieverordening (2025). Geheimhouding Het voorstel is openbaar. Bewonersparticipatie Bij het verrichten van het onderzoek naar jongerenparticipatie zullen jeugdigen actief betrok-ken worden. Hierbij zal worden uitgegaan van een hybride participatievorm, zodat jeugdigen on- en offline bereikt worden en we een zo representatief mogelijk beeld kunnen schetsen van jeugd in onze gemeente.

-6-

Beleidsindicatoren Niet van toepassing (beleidsindicatoren zullen worden opgenomen in de uiteindelijke verordening).

AS

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom