AP 6d. Bijlage Masterplan Nunspeet Poort van de Veluwe

Masterplan Nunspeet Poort van de Veluwe

Adriana Stam Gemeente Nunspeet 17 december 2021

-1-

Inhoud 1. Aanleiding en projectsamenvatting .............................................................................................. 4 2. Doelstelling ................................................................................................................................... 5 3. Masterplan .................................................................................................................................... 7 4. Resultaten van de acties en producten ...................................................................................... 12 2A Bestemmingsmanagement 2B Duurzame mobiliteit 5. Staatssteuntoets (Europese regelgeving) .................................................................................. 25 6. Planning en capaciteit ................................................................................................................ 26 7. Risicoanalyse ............................................................................................................................. 28 8. Communicatie en participatie ..................................................................................................... 30

Bij dit Masterplan horen twee bijlagen: • Raming van de kosten (bijlage 1: 211216 kostenraming Poort van de Veluwe Nunspeet def gewijzigd sinds 15 november) • Plandocument opgesteld door Rob Aben landschapsarchitectuur (bijlage 2: 211115 Poort van de Veluwe Nunspeet Planvoorstel ongewijzigd sinds 15 november)

-2-

Ontvangstlocatie Poort van de Veluwe in Nunspeet Regiodeal Veluwe onderdeel Bestemmingsmanagement (2A) en duurzame mobiliteit (2B) Nunspeet als (duurzame) poort naar de Veluwe is een ambitie die door de hele organisatie van de gemeente Nunspeet gedragen wordt. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is gewerkt aan dit Masterplan waarmee dat in fases gerealiseerd kan worden. Met slimme combinaties, samenwerking buiten de organisatie en creatieve oplossingen is dit Masterplan in korte tijd opgesteld en wij hopen dat iedereen die dit leest net zo enthousiast wordt als wij. Het huidige transferium in Nunspeet ondergaat de komende jaren een enorme upgrade zodat het een gastvrije ontvangstlocatie voor een diversiteit van bezoekers aan de Veluwe wordt en een startpunt om de Veluwe te ontdekken op een duurzame manier. Hierbij neemt de dichtheid van de paden en de beleving en recreatieve routes voor de diverse doelgroepen vanaf de randen van de Veluwe naar het midden af. Op deze wijze worden bezoekers verleid en geleid om te genieten van de Veluwe en heeft de natuur de kans zich te herstellen. De huidige spoor en verkeerskundige knelpunten op en rondom het stationsgebied worden aangepakt. Het plan is door de gemeenteraad van Nunspeet vastgesteld en de werkzaamheden zullen naar verwachting in 2023 aanvangen.

Onderdeel van de totale gebiedsontwikkeling rondom het stationsgebied is de transformatie van het huidige transferium naar een Veluwse ontvangstlocatie met de naam ‘Poort van de Veluwe’. Door de nieuwe spooronderdoorgangen voor zowel het gemotoriseerd als het langzaam verkeer en treinreizigers wordt voor een optimale verbinding van het dorp Nunspeet, het openbaarvervoer en de Poort van de Veluwe gezorgd. Het Masterplan is opgesteld door gemeente Nunspeet en is de onderbouwing om een aanvraag te doen voor financiële ondersteuning van de Regio Deal Veluwe. Om zo het plan tot uitvoer te brengen en doelstellingen (mede) te behalen op lokaal, regionaal, provinciaal en landelijk niveau. Het beschrijft de manier waarop en met wie het toekomstbeeld op pagina 3 gerealiseerd kan worden. Leeswijzer: hoofdstuk 1. een inleiding met een samenvatting en de aanleiding. In hoofdstuk 2. volgt de doelstelling met daarna in hoofdstuk 3. een beknopte versie van de gebiedsontwikkeling, het Masterplan. In hoofdstuk 4 de activiteiten en resultaten fase 1 (t/m 2024) en een schets van de activiteiten in fase 2 (na 2024). In hoofdstuk 5. volgen de planning en capaciteit met in hoofdstuk 6. een inschatting van de risico’s en afgesloten wordt met communicatie en participatie in hoofdstuk 7. Voor de raming van de kosten is een apart document opgemaakt.

Het plandocument ‘Nunspeet Poort naar de Veluwe’ geeft gedetailleerder inzicht in de locaties en functies die gerealiseerd gaan worden en de relatie met de omgeving.

-3-

Een warm ontvangst op de Veluwe in 2025 Om op ontspannen en duurzame wijze te genieten van de natuur op de Veluwe ontdekken steeds meer mensen Nunspeet. Of ze nu georganiseerd, met de trein, auto of e-vervoer komen, op de ontvangstlocatie Poort van de Veluwe is er in deze gemeente een warm en gastvrij welkom voor iedereen. De informatie over het gebied zoals de routes, de activiteiten, de verhuurmogelijkheden zijn op de poort zowel fysiek als digitaal ontsloten. Vele bezoekers gaan wandelend op pad maar er is ook de mogelijkheid om met elektrische vervoer het gebied te verkennen zoals zelf met de efietsen, als onderdeel van de e-trein attractie of onder begeleiding met de eco-cars. Ook bewoners zijn blij met de nieuwe situatie rondom het station: niet alleen qua doorstroming en (verkeer)veiligheid is er veel verbeterd maar ook omdat er zoveel meer alternatieven voor natuurbeleving zijn waar zij dag en dagelijks gebruik van kunnen maken. De waardering van het woonklimaat door de inwoners van gemeente Nunspeet is hoog. De Veluwe wordt ook door gebruikers hoog gewaardeerd in reviews. In 2025 is het gebied uitgeroepen tot meest gastvrije bestemming van Nederland. De biodiversiteit van flora en fauna komt beter in balans met de unieke beleving van het landschap, erfgoed, dorpen en steden.

De activiteiten die mede mogelijk gemaakt zijn door de regiodeal en de eenduidige marketingcampagne, die door veel ondernemers, gemeenten en de provincie ondersteund is, hebben daaraan bijgedragen. In Nunspeet zijn de geheimen van de natuur te ontdekken tijdens een nachtelijke wandeling met de boswachter, of tijdens wildspotten bij het observatiescherm. De route met de 10 sportieve en educatieve elementen leert kinderen spelenderwijs over de dieren op de Veluwe en daagt hen, maar ook volwassenen, uit hun kracht te testen. Met e-fietsen vanaf de poort worden via goed bewegwijzerde routes bijvoorbeeld het Verscholen Dorp en het Ronde huis bereikt. Door de uitstekende voorzieningen kunnen mensen met een rolstoel ook volop genieten van de Veluwe. Het bezoekerscentrum is een geliefd punt om meer informatie en inspiratie te halen of een (in)spannende klimtocht door de bomen te maken. De uitkijktoren trekt vele bezoekers en in een eigentijdse horecagelegenheid worden daarna de lekkerste broodjes verorbert waarvoor lokale producten de basis zijn.

-4-

1. Aanleiding en projectsamenvatting Aanleiding De Veluwe is waardevol natuurgebied met een gevarieerd landschap dat aantrekkelijk is om te bezoeken. Door allerlei oorzaken neemt de kwaliteit van de natuur af en het blijkt dat deze afname verschilt per locatie en intensiteit van gebruik1. Het goed ‘geleiden’ van verschillende recreatiestromen draagt bij aan een duurzaam evenwicht tussen de natuurkwaliteit van de Veluwe en de beleving van de Veluwenatuur. Provincie Gelderland heeft de regierol opgepakt in het kader van de N2000-opgaven met als wettelijke basis de Wet natuurbescherming. Zij hebben middels een gebiedsproces het concept Recreatiezoneringsplan ontwikkeld waarbij in het centrale deel van de Veluwe ruimte gecreëerd wordt voor enkele grote echt rustige gebieden zonder drukke infrastructuur en versnipperde bebouwing. Aan de randen, waar vanouds al veel reuring is, kan een intensiever recreatief gebruik plaatsvinden. Ontvangstlocaties zijn een optimaal middel voor bezoekersmanagement. Het stimuleert en ondersteunt het streven van verleiding en spreiding van recreanten waarbij bezoekers nog steeds de beste beleving van de Veluwe ervaren. De infostructuur2 zorgt ervoor dat het gedrag van de bezoekers wordt beïnvloed. De bereikbaarheid en concentratie van aanbod op de ontvangstlocaties maakt het een aantrekkelijk en comfortabel startpunt.

De ontvangstlocatie is een knooppunt van diverse routes die geschikt zijn voor meerdere doelgroepen3 en interesses en mogelijkheden van allerlei gebruikers4 zodat ze hun eigen unieke Veluwe beleving ervaren. Congestie van populaire locaties kan op deze wijze voorkomen worden en daarmee wordt kwetsbare natuur ontzien. De Rijksoverheid heeft in 2020 drie doelen hiervoor opgesteld: • minder recreatieve druk op kwetsbare natuurgebieden; • minder overlast, meer leefbaarheid voor bewoners; • behoud van belangrijke voorziening in landelijk gebied (winkels, zorg, OV). Met de Regiodeal Veluwe ondersteunt het Rijk de eigen kracht en de specifieke opgaven van de Veluwe en erkent daarmee het belang van het behoud van dit unieke en waardevolle gebied. Met de Regiodeal krijgt de samenwerking op de Veluwe een stevige impuls om de leefomgeving, economie en natuur op de Veluwe toekomstbestendig en veerkrachtig te maken. De financiële bijdrage wordt door gemeente Nunspeet ingezet voor het realiseren van projecten waarmee de doelen van de Regiodeal Veluwe (mede) behaald worden.

Projectsamenvatting Het Masterplan bestaat uit de gebiedsontwikkeling van het stationsgebied in Nunspeet waarbij het ontsluiten, (her)inrichten en vormgeven van het voormalige transferium een projectplan daarbinnen is met als doel een ontvangstlocatie te realiseren met een duidelijke verbinding met de omgeving van waaruit de Veluwe op duurzame wijze ontdekt kan worden. Dit sluit aan bij de drie pijlers van de Veluwe op 1 ambitie om de beste Veluwe te beleven: 1. In stand houden en versterken van natuur, landschap en erfgoed door natuurverbetering, ontzien van kwetsbare gebieden en het belevingsgebied de Geheime Natuur te ontwikkelen en te laden. 2. Excellente gastvrijheid in een gezonde vrijetijdseconomie door toevoeging van recreatieve functies, goede openbare faciliteiten en heldere informatie op de ontvangstlocatie. 3. Betrokken stakeholders zoals bewoners en ondernemers door gedurende het proces hen te informeren, te laten participeren en meecreëren. 1

Concept Recreatiezoneringsplan Veluwe Informatie, marketingcampagnes en promotie acties – en hoe daarin fysiek en online samengewerkt wordt 3 De leefstijlen zoals rust-, verbinding-, avontuur-, plezier-, harmonie-, stijl- en inzichtzoekers 4 Bewoners en bezoekers (rolstoelgebruikers) maar ook fietsers, wandelaars etc. 2

-5-

2. Doelstelling Algemeen De algemene doelstelling is een goede balans tussen natuur en recreatie op de Veluwe zoals het (concept) Recreatiezoneringsplan beoogt. Waarbij duurzame meerwaarde voor bewoners, bezoekers, ondernemers en maatschappij een belangrijke rol spelen en de kwaliteit van de gastvrijheid en beleving daar onlosmakelijk aan verbonden zijn. Provincie Gelderland Provinciaal beleid richt zich op het versterken van de natuur- en belevingswaarden, het bevorderen van toerisme en recreatie, het beperken van recreatief autoverkeer en het vergroten van de bereikbaarheid. De actuele thema’s en opgaven betreffen de recreatiezonering, biodiversiteit, stikstof en CO2 problematiek. Veluwe op 1 gebiedsopgaven De Veluwe is een gebied dat intensief voor verschillende functies wordt gebruikt zoals recreatie, landbouw, productie etc. De grote opgaven in de komende jaren variëren van de achteruitgang van de biodiversiteit, de hoge stikstofdepositie en recreatiedruk, de toenemende druk op de woningmarkt, de ruimte claim voor de uitvoering van de energietransitie tot de bereikbaarheid van het aanbod op de Veluwe met betrekking tot de last mile5. Het streven is om via een integrale aanpak de economie, de leefomgeving en de natuur op de Veluwe toekomstbestendig en veerkrachtig te maken. Daarmee wordt bijgedragen aan de versterking van de brede welvaart van burgers en bedrijven.

Als ambitie is gesteld dat in 2025 de Veluwe een voorbeeldregio is als het gaat om het stimuleren van de biodiversiteit, het terugdringen van CO2 en stikstof en het verduurzamen van mobiliteit en toerisme. Met vijf actielijnen wordt gewerkt aan het realiseren van de ambities: 1 Optimaliseren ruimtegebruik op de Veluwe; 2a Bestemmingsmanagement; 2b Duurzame mobiliteit; 3 Vakantiepark van de Toekomst; 4 Wet bijzondere maatregelen regionale problematiek. In dit Masterplan staat de actielijn 2a bestemmingsmanagement en 2b duurzame mobiliteit centraal en de doelstelling is het creëren van logische toegangspoorten naar de Veluwe van waaruit bezoekers op duurzame wijze verleid worden de meest gewenste routes te volgen om het gebied te ontdekken. Zo kan de recreatie op de Veluwe worden bijgestuurd, congestie op (te) populaire locaties voorkomen worden en kan kwetsbare natuur worden beschermd. De volgende projecten en ambities dragen daaraan bij en worden in hoofdstuk 4 verder uitgewerkt voor Nunspeet. Bestemmingsmanagement • Bezoekersmanagement: de Poort van de Veluwe; • Routeknooppuntennetwerk: ontwikkelen van routes en aansluiten op regionale en landelijke netwerken; • Belevingsgebieden ontwikkelen met aanbod en ankerpunten om de Geheime Natuur van de Veluwe te laden; • Bebording, informatiepanelen en bewegwijzering.

Duurzame mobiliteit • Duurzaam door: inzet van elektrische deelvoertuigen en bewustwording bij ondernemers van hun mogelijkheden om bij te dragen aan een duurzame mobiliteit in de vrijetijdssector. • Fietsen op de Veluwe: deelfietsenstalling met ophalen en wegbrengen van e-fietsen op verschillende plekken. • Groene zones: oplaadmogelijkheden en elektrisch vervoer van gasten naar kwetsbare gebieden. 5

De resterende reistijd vanaf een OV punt naar de eindbestemming die (vaak) niet op duurzame wijze plaats kan vinden of inefficiënt afgelegd moet worden.

-6-

Gemeente Nunspeet De uitgangspunten voor de kwaliteiten van de gemeente Nunspeet zijn leidend voor het Centrum: natuur, diversiteit, gastvrijheid, gezelligheid, kunst en cultuur, activiteiten en evenementen. En dit alles is goed bereikbaar. Deze (omgeving)kwaliteiten worden gebruikt in de promotie van ondernemers en de marketingorganisatie en komen terug in de inrichting van het centrumgebied. Het beleidskader toerisme en recreatie heeft samen met bewoners en ondernemers inhoud en vorm gekregen en gaat uit van ‘4 seizoenen uit de kunst!’ Dit is gebaseerd op de volgende UPS 6: de diversiteit van bos, hei, zand en randmeren, de voorzieningen zoals winkels, horeca, kunst & cultuur, activiteiten & evenementen en een natuurlijke toegangspoort naar de Noord Veluwe maakt Nunspeet een toeristisch recreatieve bestemming voor recreanten en verblijfsbezoekers. De aanbeveling uit Dromenlab programmering (april 2019) is input geweest voor het beleidskader en het uitvoeringsprogramma: ‘Optimaliseer de bereikbaarheid en uitstraling van het transferium want het speelt een centrale rol als gezicht van en poort tot de Veluwe. Onderzoek hoe bereikbaarheid, parkeren, uitstraling en veiligheid verbeterd kunnen worden en betrek ook de rol van het bezoekerscentrum daarbij.’ De Regio Deal doelen zijn geborgd in het Masterplan.

Hieronder in het kort weergegeven en verder uitgewerkt in hoofdstuk 4: • Verduurzaming van de recreatieve sector op de Veluwe onder meer via mobiliteit: e-fietsensysteem en groene zones; • Geleiding bezoekersstromen: Poort van de Veluwe en ontwikkelen van routes en POI’s 7; • Verbetering van de biodiversiteit: maatregelen voor zone C en C*; • Leefbaarheid van de bewoners: balans toerisme en minder druk op kwetsbare gebieden; • Behoud voorzieningen in het gebied: OV, winkels en horeca; • Vermindering van CO2 uitstoot: oplaadpunten e-vervoer, betere langzaamverkeer verbinding met centrum. Afbeelding 1: projectgebied

6 7

Unique selling points – onderscheidende kenmerken van een bestemming Point of interest – locaties waar belevenis gecreëerd wordt.

-7-

3. Masterplan Ontwikkeling van het stationsgebied De gemeente Nunspeet investeert in het stationsgebied en in het bijzonder in een duurzame oplossing voor weg- en spoorveiligheid in dit gebied. In september 2018 heeft de raad unaniem besloten één variant verder uit te werken, waarbij twee onderdoorgangen onder het spoor worden gerealiseerd: één voor autoverkeer en één voor langzaam verkeer. Dit besluit is genomen op basis van een uitgebreid variantenonderzoek, waarbij stakeholders zoals de bewoners, ondernemers en (belangen)organisaties in Nunspeet maar ook ProRail en NS intensief zijn betrokken. De definitieve keuze biedt een duurzame oplossing voor zowel de wegverkeersveiligheid, de spoorveiligheid, alsmede een goede aansluiting van het stationsgebied op zowel het dorp als de te ontwikkelen Poort van de Veluwe. Het ontwerp is er op gericht dat de Veluwebeleving wordt doorgetrokken tot in het stationsgebied. In mei 2020 heeft de gemeenteraad ingestemd met het nader uitgewerkte plan, inclusief de beschikbaarstelling van het uitvoeringskrediet voor het stationsgebied en de ontvangstlocatie Poort van de Veluwe in Nunspeet.

Bij de gebiedsontwikkeling van het projectgebied staan de volgende waarden centraal: 1. Goede doorstroming verkeer • Verkeersknoop ontwarren; • Oplossing per verkeerssoort; • Gemakkelijk, goed bereikbaar en zichtbaar. 2. Veiligheid • Verkeersveilig voor alle verkeersdeelnemers; • Overzichtelijk voor langzaamverkeer; • Mogelijk gescheiden verkeersstromen. 3. Goed verblijfsklimaat • Gastvrij, overzichtelijk, groen en uitnodigend; • Veluwe voelbaar; • Gebied waar informatie en ontmoeten voorop staan.

-8-

4. Welkom in Nunspeet en op de Veluwe • De stationsomgeving is schakel tussen de natuur (Veluwe), voorzieningen (Nunspeet) en bereikbaarheid (station en Poort van de Veluwe); • Aantrekkelijke verblijfslocatie voor bezoekers.

Poort van de Veluwe Nunspeet beschikt nu al over een Veluwe Transferium. Dit transferium is het resultaat van provinciaal beleid uit het jaar 2000. De oorspronkelijke uitgangspunten gelden nog steeds. Het betrof het versterken van de natuur en de belevingswaarden, het beperken van recreatief autoverkeer en het vergroten van de bereikbaarheid. Hier kunnen tegen de achtergrond van de huidige ontwikkelingen recreatiezonering, biodiversiteit en recent de stikstofproblematiek aan worden toegevoegd. Het Veluwe Transferium kan zo worden ingericht dat via het station wandelend of met duurzame vervoermiddelen zoals e-fiets of eco-car de Veluwe op een duurzame en minder verstorende manier kan worden bezocht. In de huidige situatie grenst het station aan het Veluwe Transferium maar ze zijn tot op heden niet verbonden. Door de ligging van het station en de aanwezigheid van het transferium inclusief de faciliteiten is Station Nunspeet eigenlijk al een NS Buitenpoort. Een concept waarbij reizen vanuit stedelijke gebieden naar de natuur met openbaar vervoer (OV) gepromoot wordt. Met de gebiedsontwikkeling van het stationsgebied wordt het transferium getransformeerd naar een ontvangstlocatie van de Veluwe en wordt de verbinding van het station, de Poort van de Veluwe en het centrum van Nunspeet gelegd.

Daarmee liggen er ook kansen die we snel op kunnen pakken om te voldoen aan de voorwaarden van een NS buitenpoort. Tevens wordt de barrière die de Plesmanlaan vormt voor de oversteek van het parkeren, het station of het centrum naar het bos aangepakt. In hoofdstuk 4 gaan we hier verder op in en wordt toegelicht met welke ingrepen de functie van de poort vorm en inhoud krijgt.

-9-

Belevingsgebieden Een belevingsgebied is een gebied waarin één of twee componenten van hetgeen de Veluwe kenmerkt wat sterker wordt aangezet dan op een andere plek. Zo ontstaat een cluster aan belevingen die gezamenlijk de beleving van de hele Veluwe op een hoger niveau tilt. De meeste Nederlanders hebben bij de Veluwe direct een beeld van het landschap (het reliëf, de uitgestrekt bossen, de paarse heidevelden en de zandverstuivingen) en de dieren (met edelherten en everzwijnen voorop). Veel Nederlanders hebben dezelfde associaties en dat maakt dat de Veluwe een sterk merk is. Het uitgangspunt voor het ontwikkelen van belevingsgebieden is in eerste instantie gericht op het versterken en verbeteren van de primaire associaties die de Nederlanders hebben met de Veluwe. De Geheime Natuur Nunspeet ligt aan de noordwest kant van de Veluwe en is een belangrijke uitvalsbasis voor een bezoek aan dit grootste aaneengesloten natuurgebied. Ongeveer 9% van alle overnachtingen op de Veluwe vinden in Nunspeet plaats. In dit deel van de Veluwe, waar gemeente Nunspeet onderdeel van is, liggen de belevingen niet voor het grijpen. Hier rijd je niet in je auto naar een parkeerplaats direct naast de attractie. Het kost meer moeite en de zoektocht zelf is onderdeel van de beleving en dat het aanbod hier een beetje geheim(zinnig) moet blijven, is daar juist onderdeel van.

Door het toevoegen van routes, POI’s, kleinschalig aanbod en dit op de juiste manier bekend te maken zijn er genoeg mogelijkheden om de belevingen op een hoger kwalitatief niveau te tillen en genoeg gewenste bezoekers te verleiden zonder de balans met de natuur te verstoren. Zowel de economische als de educatieve waarde van de recreatie in dit gebied kan met de juiste inzet vergroot worden. Met de geheimen van de natuur worden vooral bezoekers bediend die (een beetje) moeite willen doen voor een bijzondere beleving. Binnen Nunspeet zijn onder meer de Noorderheide, de kunstenaarskoloniën en de bossen rond Vierhouten gedefinieerd onder de noemer ‘De Geheime Natuur’. Dit belevingsgebied is voor aantrekkelijk voor verbinding-, inzicht- en rustzoeker terwijl iets spannender aanbod ook voor de avonturierzoeker aantrekkelijk is8. Afbeelding 3. Impressie van het belevingsgebied

8

www.leefstijlvinder.nl

- 10 -

Samenhang en samenwerking Met de gebiedsontwikkeling van het stationsgebied wordt Nunspeet één van de toegangspoorten tot de Veluwe. Om dat te bereiken is samenhang en samenwerking binnen en buiten de gemeente vereist. Het belevingsgebied de Geheime Natuur heeft uitleg en bestemmingsontwikkeling nodig. Door de transformatie van het transferium naar de Poort van de Veluwe kan dat in gang gezet worden, is het zichtbaar, geeft het energie en zijn de resultaten nu al tastbaar. De basiskwaliteit van dit gebied zijn de bos- en heidegebieden die beter bereikbaar worden gemaakt (routes) niet alle gebieden voor iedereen op ieder moment toegankelijk zijn (recreatiezonering) en waar verschillende belevingen beter ontwikkeld kunnen worden als ankerpunten (het Verscholen Dorp, grafheuvels). Op een manier waarop de beleving centraal staat en niet per se het maximaliseren van bezoekersaantallen.

Eindeloos te voet zwerven op zoek naar sporen van wild, ‘s nachts met de boswachter op pad, twee dagen met een vriend(in) te paard de uitgestrekte wildernissen doorkruisen, geocaching met kinderen op de Noorderheide, in de voetsporen treden van de leden van de kunstenaarskolonie uit Nunspeet en het resultaat ervan bekijken in het Noord-Veluws Museum of op zoek gaan naar het indrukwekkende verhaal en de bijzondere beleving van Het Verscholen Dorp, diep in de bossen bij Vierhouten.

Het karakter van een belevingsgebied dient als basisverhaal voor het gebied. Bestaand aanbod van accommodaties, bezienswaardigheden, attracties en verhalen worden sterker wanneer ze zich aansluiten bij de overkoepelende beleving. Hierdoor onderscheidt het gebied zich ook makkelijker van de rest van de Veluwe. Bij het ontwikkelen van nieuw aanbod biedt het belevingsgebied een bepaalde richting: wanneer het nieuw te ontwikkelen aanbod zich relateert aan het belevingsgebied ontstaat vanzelfsprekend meer samenhang en samenwerking. Afbeelding 4. impressie van de nieuwe situatie

- 11 -

Werkwijze De gemeente Nunspeet gaat uit van een integrale aanpak op diverse vlakken bij de uitvoering van het Masterplan. Intern zijn er diverse beleidsterreinen betrokken bij het opstellen en de uitvoering van dit plan waaronder toerisme, natuur, sport, kunst & cultuur, duurzaamheidsloket. De Poort van de Veluwe is onderdeel van de gebiedsontwikkeling van het stationsgebied waar binnen de gemeente een projectteam is samengesteld en expertise en ideeën worden uitgewisseld. Voor het behalen van de doelen wordt ook samengewerkt met ondernemers zoals het e-fietsenplan, de ecocars en het Outdoorcentrum. Ook met de gemeenten op de Veluwe wordt samengewerkt op gebied van een uniforme en veilige stalling van het e-fietsendeelsysteem of de archeologische belevingscentra. Voor de recreatieve routes wordt met Routebureau Veluwe afgestemd en samengewerkt. Verder wordt de huisstijl van de Veluwe op prominente plekken toegepast zoals bij bebording, informatiepanelen, straatmeubilair etc. Op deze wijze is de Veluwe voor de bezoeker een herkenbaar gebied waar informatie uniform en herkenbaar is en kwaliteit uitstraalt, hetgeen bijdraagt aan een optimale beleving.

Afbeelding 5: Nunspeet uit de Kunst

- 12 -

4. Resultaten van de acties en producten A bestemmingsmanagement Een Veluwse ontvangstlocatie ondersteunt bij de volgende doelen: • Natuurbescherming: bevorderen verleiden en geleiden bezoekers en daarmee afname van de recreatieve druk op kwetsbare gebieden. • Bereikbaarheid: een goed bereikbare en herkenbare ontvangstlocatie waar vanuit bezoekers hun recreatieve activiteit gemakkelijk kunnen starten via bestaande routesystemen en nieuw te ontwikkelen routes die passen bij de gewenste doelgroep. • Ondernemers: het Bezoekerscentrum is onderdeel van Outdoorcentrum Nunspeet en zorgt met vrijwilligers van Staatsbosbeheer voor gratis informatie over toeristisch recreatieve producten en diensten. • Ruimtelijke kwaliteit en inrichting: in het projectplan zijn de benodigde faciliteiten en inrichtingselementen opgenomen. Hieronder een opsomming van de activiteiten op en vanaf de toekomstige Poort van de Veluwe en de organisatie daarvan waarmee voldaan wordt aan de bovenstaande eisen. Daarnaast is de ontvangstlocatie ook een startpunt voor het ontdekken van de Veluwe, daarvoor worden verbindingen en ankerpunten ontwikkeld. Deze zijn vanaf de poort wandelend, fietsend of met e-vervoer te bezoeken.

Doel is om het transferium dat zich aan de rand van de Veluwe bevind te transformeren naar een Poort van de Veluwe die optimaal verbonden is met het station en het centrum van Nunspeet en een aantrekkelijk en goed bereikbaar startpunt is voor een bezoek aan de Veluwe. Waarbij gestimuleerd wordt om OV en bezoek aan het centrum van Nunspeet onderdeel van het bezoek te laten zijn. Tabel 2

Op de Poort van de Veluwe (binnen plangebied) Parkeerplaatsen Uitkijktoren met openbare toiletten en kluisjes Veluwegevoel: verzanding linkerflank en bomen Elspeterweg Verbeteren verkeersveiligheid: langzaamverkeertunnel onder spoor, Plesmanlaan Speelplaatsen: bestaande speelplaats, waterspeelplaats, boot, zandspeelplek Bezoekerscentrum: aanpassen entree, informatie & inspiratie Beleving: archeologische waarde Bereikbaarheid/verbinding: bebording, informatiepanelen, bewegwijzering, rode loper, trap Buiten plangebied Bereikbaarheid/verbinding: bebording, informatiepanelen, bewegwijzering MTB en wandelroute richting Hendriksbos (met 2e optie) Routeontwikkeling wandelen en fietsen Aansluiting recreatieve routestructuur MTB technisch parcours (Hendriksbos) Ankerplaatsen: luisterbankjes, wildobservatiescherm, beleefbare landschapskunst, fotospots Natuurbeleving: haalbaarheidsstudie natuurlijke attractie in Hendriksbos, bos tussen Poort en A28 en Zandenbos Afwaarderen parkeerplekken Verbeteren verkeersveiligheid langzaamverkeer / aansluiting routes: onderzoek Plesmanlaan richting Zandenbos, Elspeterweg aanrijden de Poort en Vennenpad richting Zandenbos

- 13 -

Op de poort van de Veluwe fase I: Parkeerplaatsen De bijna 200 parkeerplaatsen worden op halfverharde ondergrond gerealiseerd inclusief invalideparkeerplekken, De parkeerplaats krijgt een inrichting die past bij een Veluwe Ontvangstlocatie. Als men uit de auto, van het perron of de fiets stapt of aan komt lopen waant men zich direct op de Veluwe. door de halfverharding op het maaiveld, passend straatmeubilair, licht meanderende weg met glooiingen en vele bomen waarin de vogels fluiten. Met oog op hete zomers staan de auto’s idealiter straks in de schaduw van een dicht bomendek. De inrichting sluit verder naadloos aan op die van de nieuwe Stationsomgeving tevens worden er maatregelen getroffen voor het verhogen van de veiligheid en het voorkomen van overlast met verlichting, strategisch geplaatst straatmeubilair, camera’s en handhaving. Resultaat: herkenbare en veilige parkeergelegenheid in Veluwse sfeer en uitstraling inclusief functionaliteiten zoals laadpalen, invalidenparkeerplaatsen. Doelgroepen: allen Kostenraming: T2 Uitkijktoren De bestaande uitkijktoren dateert uit 2002 en is een blikvanger maar eenmaal boven blijkt het zicht beperkt, men kijkt in de kruinen van de bomen. Doel is de toren meer belevingswaarde in Veluwestijl te geven en de bewoners bij het ontwerp daarvan te betrekken en creatieve oplossingen uit te voeren waarmee over de bomen gekeken kan worden.

Resultaat: verhogen attractiewaarde met Veluwse uitstraling, toevoegen functionaliteiten aan de basis zoals kluisjes, openbare toiletten en locatie van de e-fietsenstalling/HUB (ca 66 m2). Doelgroepen: bewoners, harmonie-, verbinding-, inzicht-, plezier- en avonturierzoekers Kostenraming: T1 Vergroten (verkeer)veiligheid, verbeteren bereikbaarheid en creëren Veluwegevoel • Door het aanleggen van een veilige oversteek van het parkeerterrein naar het bos over de Plesmanlaan is er een barrière opgelost en de veiligheid van langzaamverkeer vergroot. De oversteek wordt verder van de rotonde en na de afslag van auto’s naar het parkeerterrein gerealiseerd. • Het Vennenpad is 3.90m breed en momenteel ingericht voor auto’s en lokaal in gebruik als hoofdroute naar de Veluwe. Om deze route veiliger en aantrekkelijker te maken voor de wandelende en fietsende recreant wordt de auto ‘te gast’ en parkeren in de berm voorkomen. • Door het vergroenen van de Elspeterweg en het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit zal de bezoeker (fiets, auto en wandelend) al meteen bij de afslag van de A28 het Veluwe gevoel krijgen. • Langzaamverkeer verbinding onder het spoor als onderdeel van de gebiedsontwikkeling van het stationsgebied.

Resultaat: het asfalt op de Plesmanlaan wordt vanaf rotonde tot en waar de weg langs het spoor loopt bestraat met klinkers en voor de voetgangersoversteek komen snelheid vertragende elementen. Op het Vennenpad wordt het asfalt vervangen door halfverharding. Hiermee kan het bestemmingsverkeer gebruik blijven maken van de weg maar zal de aantrekkingskracht voor andere gebruikers verminderen. Er worden 50 bomen beschikbaar gesteld voor de Elspeterweg en ruimtelijke plannen worden verder uitgewerkt in een Beeldkwaliteitsplan en opgenomen in gemeentelijk beleid. De langzaamverkeer verbinding onder het spoor vormt een snelle en veilige verbinding van de Poort van de Veluwe met het station en het centrum van Nunspeet. Doelgroepen: alle Kostenraming: T2, T3 en T4

- 14 -

Speelplaatsen De bestaande kinderspeelplaats nabij het Stationshuisje wordt verplaatst en opnieuw ingericht. Er wordt een speelelement in de vorm van een boot op een nader te bepalen plaats op de Poort toegevoegd waarbij informatie over Nunspeet aan zee (Blauwe Poorten) geplaatst wordt. Om de beleving te vergroten wordt richting Zandenbos een grote zandspeelplek gerealiseerd, daarmee wordt het Veluwegevoel versterkt. Een ruime open plek waar de ondergrond geheel uit glooiend geel zand bestaat. Met bomen en eromheen en natuurlijke speelaanleidingen zoals stammen in allerlei vormen en combinaties is het een aantrekkelijke plek die tot spelen uitnodigt. Resultaat: de Poort is een pleisterplek voor bewoners en bezoekers met (jonge) kinderen en kan spreiding van bezoekers stimuleren naar onder meer de Veluwe en Nunspeet aan Zee door hen te informeren over deze locaties en de routes er naar toe. Doelgroepen: bewoners, harmonie-, plezier- en rustzoekers Kostenraming: T5 en RD4 Uitbreiding activiteiten bij het Bezoekerscentrum 1. Klimbos Dit is een lang gekoesterde wens van de recreatieondernemer van het Bezoekerscentrum. Het klimbos wordt direct zuidelijk van het gebouw gerealiseerd en is een welkome aanvulling op het recreatieaanbod nabij de Veluwepoort, zone A. Het klimbos wordt zo ingericht dat de wandelaars en fietsers er ongehinderd onderdoor kunnen bewegen.

Resultaat: een gewenste impuls aan het recreatieaanbod van Nunspeet. Het plan is gereed en de investering en uitvoering ligt geheel bij de ondernemer. 2. Aanpassing entree Bezoekerscentrum Resultaat: betere zichtbaarheid en bereikbaarheid van het Bezoekerscentrum. Bezoekers worden hier geïnformeerd en geïnspireerd als onderdeel van het verleiden en geleiden van bezoekers aan de Veluwe. Om bij te dragen aan een beter zichtbaarheid en herkenbaarheid van het bezoekerscentrum en het uitdragen van de belevingswereld de Geheime Natuur is een deel van de aanpassingskosten van het Bezoekerscentrum meegenomen in deze aanvraag. De belevingswereld zal op aansprekende wijze zichtbaar worden waar zo mogelijk ook moderne technologie toegepast wordt (bv video wall, digitale signalisatie, webcams). Doelgroepen: alle Kostenraming: RD4 3. Waterspeelplaats Direct naast het Bezoekerscentrum wordt een toegankelijke waterpartij gemaakt die als een natuurlijk ven is ingericht. Het doel van het ven is om jongeren in aanraking te laten komen met het onderwaterleven. Bij een goede balans in het ven komen er allerlei soorten waterbeestjes, die de kinderen onder begeleiding kunnen vangen en onderzoeken. Daarnaast zal een uitloper van het ven ingericht worden met waterspellen, zoals bijvoorbeeld een trekvlot, stapstenen, een klimtoestel in het water of een modderpoel.

Het openbaar toegankelijke terrein wordt afgebakend met een vriendelijk ogend schapenhek, om te voorkomen dat honden(bezitters) er gebruik van gaan maken. Resultaat: een gewenste impuls aan het recreatieaanbod van Nunspeet en een reden om de Poort van de Veluwe te bezoeken. Op speelse wijze kennis overdragen over de Veluwe en de vennen in het bijzonder. Doelgroepen: bewoners, harmonie-, plezier- rust-, inzicht- en avonturierzoekers Kostenraming: RD4

- 15 -

Archeologische waarde Er zijn op de Veluwe vele archeologisch interessante locaties die bezoekbaar zijn of waar mooie of mystieke verhalen over bekend zijn. Deze kunnen verbonden worden met de belevingswereld de Geheimen van de Natuur en op een plekken en manieren zichtbaar gemaakt worden die passen in het landschap én bij deze tijd. Voor de informatie en inspiratie wordt een centrale locatie gezocht die zich op of nabij de ontvangstlocatie bevindt. Er is bij meerdere gemeenten op de Veluwe de ambitie om de archeologische waarde zichtbaar te maken en zij zoeken hierbij de kracht van de samenwerking zodat interessante plekken verbonden worden in het verhaal en fysiek door bijvoorbeeld routes. Als de informatie en verhalen ook digitaal ontsloten worden levert dit waardevolle content op voor bewoners en bezoekers. Resultaat: Het beleefbaar maken van de archeologische waarde van de Veluwe draagt bij aan de recreatiezonering: het verleiden van diverse doelgroepen naar zones waar drukte mogelijk is in bepaalde perioden (spreiding in tijd en ruimte). De content-ontwikkeling kan de Poorten naar de Veluwe met inhoud laden en is ook interessant voor de bewoners op de Veluwe. Doelgroepen: voor de inhoud de inzicht-, avonturier- en plezierzoekers. Voor het bezoeken van de locaties: ook de verbinding- en rustzoekers.

Kostenraming: RD4 VVV informatiepunt De huidige VVV informatiepunt heeft gezamenlijke vestiging met Froyo (ijs, broodjes en chocolade) op het plein voor het station. Aangezien die locatie als park ingericht wordt verhuizen beide organisaties eind 2021 naar het centrum van Nunspeet. Als de ontvangstlocatie gereed is wordt het gesprek met hen gevoerd of en hoe zij zich zouden willen vestigen op de ontvangstlocatie. Mogelijkheden zijn onder de uitkijktoren of naast het Stationshuisje maar ook of de informatievoorziening in fysieke of digitale vorm uitgevoerd wordt. Resultaat: toeristische recreatieve informatie beschikbaar voor bezoekers aan de Poort. Doelgroepen: alle Kostenraming locatie: T1 en RD6

Verleiden en geleiden vanaf de poort (ankerplaatsen en verbindingen) fase I Bebording, informatiepanelen en bewegwijzering Een van de onderdelen die bij de ontvangstlocatie en de spreiding van bezoekers hoort is het plaatsen van toeristische bewegwijzering, bebording en informatievoorziening (Veluwestijl en Nunspeetse stijl - cortenstaal). Omdat de Poort van de Veluwe ook een ontvangstlocatie is voor de internationale toerist zal rekening gehouden worden met tweetalige informatie. Resultaat: het spreiden van bezoekers richting het Zandenbos, Zandenplas, Vierhouten en Nunspeet aan Zee. De bewegwijzering naar het centrum van Nunspeet draagt ook bij de spreiding maar zorgt ook voor het behoud van voorzieningen in het centrum (winkels, horeca etc.) Tevens wordt de aanduiding van bestaande routes die vanaf het transferium het gebied in lopen of nabij gelegen zijn, (kwalitatief) verbetert en waar mogelijk bebording eenduidiger gemaakt en minder in aantal. Doelgroepen: allen Kostenraming: T6 en RD5 MTB en wandelroute richting Hendriksbos Door het Hendriksbos beter te ontsluiten vanaf de ontvangstlocatie kan dit gebied voor meer bewoners en doelgroepen betekenis krijgen. Voor de moutainbike (MTB) gebruikers is optie 1 een ontsluiting via de rotonde en optie 2 een ontsluiting via een nieuw te realiseren halfverharde brug over de autotunnel.

Het pad is dus ook geschikt om over te wandelen maar niet geschikt voor een andere fiets dan een MTB. TC de Volharding (MTB club in Nunspeet) en Natuurmonumenten (terreineigenaar) hebben afspraken gemaakt over de doorgaande route van Nunspeet naar Harderwijk via de Brandweg-Hierdenweg (Hulshorsterzand). Resultaat: spreiding van bezoekers met verschillende modaliteiten. Doelgroepen: bewoners, harmonie-, verbinding-, rust- en avonturierzoekers Kostenraming: RD4

- 16 -

MTB technisch parcours De plaatselijke MTB club heeft een plan ontwikkeld voor een technisch parcours in het Hendriksbos. Het zou wellicht deels op het bestaande Motorcross terrein gerealiseerd kunnen worden en beslaat ongeveer 100 x 100 m. Er moet wel nadere uitwerking en afstemming beheer en onderhoud plaatsvinden. Tevens moet er een quickscan flora en fauna uitgevoerd worden op basis van de Wet Natuurbescherming. Resultaat: uitbreiding van de mogelijkheden voor plaatselijke MTB-ers omdat gedurende het broedseizoen bepaalde routes niet toegankelijk zijn. Doelgroepen: bewoners, harmonie-, verbinding-, plezier- en avonturierzoekers Kostenraming: RD4 Routeontwikkeling: ‘De 10 sportieve Geheimen van de Natuur’ Een route van 5,2 km lang met als doel jong en oud in beweging te brengen. Om de ca 500 meter staat een trimbosonderdeel met een opdracht die zowel met een afbeelding en tekst weergegeven wordt maar er kan ook een QR code gescand worden waar content in de vorm van filmpjes, geluid, tekst en beelden te zien is. In totaal zijn er 10 opdrachten die men als gezin of sportieve wandelaar op deze route tegenkomt. Voorbeeld van een opdracht gekoppeld aan een dier: eekhoorns zijn het liefst in de bomen, hier voelen ze zich veilig tussen de takken. Klim hier over de boomstammen heen, en probeer zonder de grond te raken de overkant te halen.

Resultaat: aantrekkelijke route vanaf de ontvangstlocatie voor gezinnen met kinderen met een tijdbestek van ongeveer 2 tot 2,5 uur. Doelgroepen: bewoners, harmonie-, verbinding-, plezier- en avonturierzoekers Kostenraming: RD4 Ankerplaatsen Het plaatsen van Luisterbankjes, wildobservatieschermen en het aangeven van plekken waar mooie foto’s gemaakt kunnen worden zijn activiteiten die bezoekers verleiden om die plaatsen te bezoeken. Er worden geen prullenbakken op deze locaties geplaatst, de bezoekers wordt met signing gevraagd hun afval weer mee te nemen en er wordt aangegeven dat er afvalbakken op de ontvangstlocatie zijn. Verder kan halverwege de routes vanaf de poort naar de grotere Veluwe een relatief groot ankerpunt gerealiseerd worden. Een verblijfsplek aan een route, een plek om te verwonderen, te verblijven en of te spelen. De beoogde plek ligt op gemeentegrond en was voorheen een zandverstuiving. Om de belevingswereld de Geheime Natuur verder te laden zou de invulling door beleefbare buitenof landschapskunst plaats kunnen vinden. Hierbij kan het verhaal van het kunstenaarsdorp Nunspeet ook een drager zijn waarbij de Vrije Academie Nunspeet bij de ontwikkeling en vormgeving een actieve rol kan spelen.

Resultaat: spreiden van bezoekers richting het Zandenbos, Zandenplas en Stakenberg en het laden van het belevingsgebied de Geheime Natuur door QR codes op de Luisterbankjes aan te brengen en content te ontwikkelen met informatie over de Geheime Natuur. Doelgroepen: bewoners, harmonie-, verbinding-, inzicht-, plezier- en avonturierzoekers Kostenraming: RD4 Verbindingen De ontvangstlocatie wordt een startpunt voor bewoners en bezoekers om wandelend of fietsend te genieten van de natuur op de Veluwe. Met het vergroten van de verkeersveiligheid, het verbeteren van de bereikbaarheid en met de plaatsing van bebording en bewegwijzering wordt de aansluiting op de (wijde) omgeving van de Poort van de Veluwe geoptimaliseerd. Naast nieuwe routes ontwikkelen is aansluiting op bestaande routes ook belangrijk. Routebureau Veluwe rond in het voorjaar van 2021 een inventarisatie af naar de recreatieve routes in gemeente Nunspeet zodat de aansluiting op recreatieve netwerken in kaart gebracht kan worden.

- 17 -

Resultaat: Poort van de Veluwe een startlocatie voor het ontdekken en genieten van de natuur op de Veluwe. Waarbij het verleiden en geleiden van bezoekers met nieuwe en bestaande routestructuren naar Zone A gestimuleerd wordt en de rust in kwetsbare gebieden bewaakt wordt. Doelgroepen: alle Kostenraming: RD4 Afwaarderen 12 parkeerplekken P-plaats Elspeterbosweg (Oost) bij Noorderheide opheffen samen met P plaats Nunspeet hier tegenover (West). Dit parkeerterrein ligt aan de zuidrand van de relatief rustige Noorderheide in zone C, op grote afstand van Vierhouten, op kortere afstand van Elspeet. Ten noorden van dit heideterrein ligt zone D (bosgebied), een jaarrond niet toegankelijk bosgebied van Staasbosbeheer. De parkeermogelijkheid trekt daarmee ook autoverkeer verder het gebied in dan vanuit depositie en verstoring wenselijk is. Daarnaast is het gezien de aanwezigheid van heideterreinen met recreatieve voorzieningen vrijwel direct grenzend aan Vierhouten onlogisch om een parkeerterrein op afstand van de voorzieningen bij Vierhouten te handhaven. Grotere heideterreinen en de randen daarvan zijn extra waardevol voor de biodiversiteit. Het is daarom vanuit de N2000 doelen noodzakelijk de beide parkeerterreintjes hier te saneren. Aandachtspunt is het verleggen van een startpunt van de wandelroute Noorderheideroute aan de Elspeterbosweg.

Het Routebureau Veluwe is bezig met een inventarisatie van de wandelroutes in Nunspeet en neemt dit punt mee in haar overleg met Staatsbosbeheer. Resultaat: natuurcompensatie door het verwijderen van bebording en aanwezig verhardingsmateriaal. Het realiseren van een natuurlijke barrière voor het parkeren van auto’s door het plaatsen zware stamstukken parallel aan de weg, met twee kleine doorgangen voor wandelaars. Verwijsbord plaatsen met tekst; parkeren bij TOP Vierhouten. Doelgroepen: alle Kostenraming: RD3 Veilige routes naar Zandenbos, Zandenplas en Stakenberg Voor een aantrekkelijk en veilige route naar het Zandenplas en Zandenbos via de Plesmanlaan is het vervangen van asfalt voor klinkers en een versmalling van de weg niet voldoende. Onderzocht moet worden of er draagvlak is om in het verlengde van deze straat een fietsstraatinrichting te realiseren. Daarnaast zou er naast de weg een wandelpad aangelegd kunnen worden zodat de Zandenplas en Zandenbos ook via een aantrekkelijk pad naast de weg bereikt kan worden. Voor het Vennenpad zou i.s.m. Staatsbosbeheer onderzocht kunnen worden of er draagvlak is om het viaduct over de A28, die in het verlengde van het pad ligt, half- of onverhard gemaakt kan worden. Ook om de route naar het bos veiliger, aantrekkelijker en spannender te maken voor langzaamverkeer en sluikverkeer tegen te gaan.

Het speelterrein en de uitkijktoren bij de Stakenberg vormen een fijne pleisterplaats voor gezinnen en de route er naar toe kan vanaf de Poort van de Veluwe beter aangeven worden. Resultaat: aantrekkelijke en veilige routes voor langzaamverkeer Doelgroepen: alle Kostenraming: RD4

- 18 -

Afbeelding 6. impressie routes vanaf de Poort van de Veluwe

- 19 -

Organisatie van samenhang en samenwerking fase I Projectleider Voor het realiseren van bovenstaande activiteiten is geen capaciteit bij de gemeente Nunspeet. Vandaar dat er een projectleider ingehuurd moet worden die de voorbereiding en uitvoering ter hand neemt met inhuur van experts. Zo kan voor eind 2024 alles gebruiksklaar opgeleverd worden. Bij planning en capaciteit in hoofdstuk 6 worden de werkzaamheden van de projectleider en eventuele experts gekoppeld aan de activiteiten. In het algemeen is de projectleider verantwoordelijk voor de voorbereiding (zoals afspraken maken, offertetrajecten, communicatie opstarten, planning maken, begroting opstellen etc.) en de uitvoering (budget bewaking, experts aansturen, nakomen gemaakte afspraken, afstemming organiseren, zorgdragen voor kwaliteit van de uitvoering, communicatie en participatie regelen). De projectleider wordt voor 32-40 uur per week voor drie jaar ingezet (2022, 2023, 2024). Kostenraming: P1

Andere activiteiten Het programma Gastheer van het Landschap bevordert de kennis over natuur en omgeving bij ondernemers. Hierdoor kunnen zij hun gasten beter informeren over de omgeving en de routes vanaf de poort naar de Veluwe. Maximaal 25 ondernemers kunnen deelnemen aan de cursus die georganiseerd wordt door IVN en nog in 2021 opstart. Financiering door gemeente Nunspeet en er wordt een bijdrage gevraagd van de deelnemers. Gemeente Nunspeet hecht veel belang aan de verbinding van het stationsgebied en transferium met het buitengebied maar ook met het dorpscentrum. Naast de bewegwijzering vanaf de ontvangstlocatie naar het centrum van Nunspeet zal de gemeente zelf investeren in straatmeubilair, plantenbakken etc. dat qua vormgeving aansluit bij de uitstraling van de poort en het stationsgebied. Door een gezamenlijke en eenduidige marketing en promotie kan de Veluwe als bestemming de juiste doelgroepen bereiken. Het is aan de lokale marketingorganisaties om zich onder meer met de belevingsgebieden hierbinnen te onderscheiden en de juiste content aan te leveren bij Visit Veluwe en andere organisaties. De genoemde activiteiten en programma’s lopen door na 2024. Aan te raden is om een evaluatie uit te voeren en activiteiten eventueel aan te passen om de lange termijndoelen te behalen.

Daarnaast is het advies aan de ondernemers en organisaties op en nabij de ontvangstlocatie om zich te verenigen en zo de Poort gezamenlijk tot een succesvol en aantrekkelijk start- en verblijfspunt uit te laten groeien.

B Duurzame mobiliteit fase I Duurzame mobiliteit draagt bij aan een gezonde, veilige en aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving Met de Regiodeal ondersteund het Rijk de Veluwe in de aanpak van de opgaven die investeringen vragen die de draagkracht van de regio te boven gaat. De gemeente Nunspeet heeft net als de andere Veluwse gemeenten de samenwerkingsovereenkomst getekend waarin is afgesproken dat de gemeente zich mede inzet om de Regiodeal Veluwe uit te voeren. Door toeristische duurzame mobiliteit te stimuleren vanuit een maatschappelijke opgave is de waardevolle bijvangst dat de lokale mobiliteit ook verbeterd wordt.

- 20 -

Op de Veluwe zijn veel functies met elkaar verweven, wat ervoor zorgt dat belangen op de Veluwe soms met elkaar in botsing komen. Duurzame bereikbaarheid is op de Veluwe onvoldoende ontwikkeld en dit wil de Veluwe Alliantie aanpakken door meer e-mobiliteit aan te bieden met aanbod zoals e-deelfietsen, e-sightseeingroutes etc. Tevens wordt onderzocht of er gebieden aangewezen kunnen worden waar de mobiliteit op basis van fossiele brandstoffen verboden of sterk beperkt wordt. Het doel is dat de Veluwe een bestemming wordt waar bezoekers op een duurzame wijze genieten van de natuur. Om dit te bereiken wordt vanuit de gemeente Nunspeet binnen de actielijn Duurzame mobiliteit ingezet met diverse activiteiten. Tabel 3

hardware energieopwekking onderzoek en uitvoering opladen auto, fiets (en andere e-vervoersmiddelen) fietsenstalling/ HUB tbv edeelfietsen

twee eco-cars

onderzoek Groene Zones workshops en sessies

software aansluiting bestaand net aansluiting net en betaalsysteem

Softwareontwikkeling tbv e-deelfietsen (boeken, betalen, ophalen/inleveren) pilot, boekbaar aanbod

orgware (uitvoering en proces) uitvoering: exploitant/externe partij proces: projectleider uitvoering: exploitant/externe partij proces: projectleider uitvoering: externen proces: projectleider uitvoering: deelfietsencoöperatie afstemming: projectleider uitvoering: Outdoorcentrum Nunspeet afstemming/resultaten: projectleider proces: projectleider uitvoering: experts proces: projectleider uitvoering: experts proces: projectleider

1. Fietsen op de Veluwe Er bestaat op de Veluwe behoefte aan een goed systeem om fietsen te delen. Een systeem dat zo wordt opgezet dat er opgeschaald kan worden zowel ten aanzien van het aantal fietsen als ten aanzien van het aantal aanbieders van deelfietsen. Om te voorzien in deze behoefte hebben een 4-tal ondernemers de samenwerking opgezocht. Deze ondernemers zijn reeds actief op de Veluwe in de vrijetijdssector waaronder in de fietsverhuur. Zij bevinden zich geografisch verspreid over de Veluwe en één van deze ondernemers is gevestigd in Nunspeet. Voor de samenwerkingsvorm hebben de ondernemers gekozen voor de oprichting van z.g. deelfietsencoöperatie, dit met het idee dat ook andere ondernemers zich op termijn kunnen aansluiten. Met het deelfietsensysteem heeft de deelfietsencoöperatie een aantal doelen voor ogen namelijk: • het verminderen van het autoverkeer • het vormen van een aanvulling op het openbaar vervoer en daardoor een aanvulling op de bereikbaarheid van de Veluwe. Daarnaast willen de initiatiefnemers de bestaande Veluwse fietsverhuurders branche een rol spelen in het stimuleren van mobiele bereikbaarheid. Het deelfietsensysteem zoals dat op de Veluwe wordt gestart door de deelfietsencoöperatie onderscheidt zich van andere deelfietssystemen omdat er gebruik gemaakt wordt van een e-bike. In het voorjaar 2021 is de deelfietsencoöperatie gestart met een pilot.

Met 50 fietsen verdeeld over de ondernemers en met de intentie om dit aantal uit te breiden als de vraag goed op gang komt. Er is door de ondernemers ongeveer 100K geïnvesteerd in het software systeem, dit is zonder de uren van de ondernemers door te rekenen. De ambitie van de ondernemers is 1.000 e-deelfietsen op de Veluwe in 2026. De fietsen zijn dan niet alleen op een deelfietslocatie/ HUB op te halen maar ook bij hotels en andere locaties waar bezoekers op de Veluwe zijn of aankomen en op een duurzame manier de Veluwe willen ontdekken.

- 21 -

Aan de deelnemende gemeenten, waaronder de gemeente Nunspeet, wordt ten aanzien van dit project gevraagd om mee te denken over de locatie waar de deelfietsen gestald, gehaald en gebracht kunnen worden (HUB of deelfietslocaties) en na afronden van onderzoek naar de geschikte locatie te realiseren. Naast de locaties dient er ook nagedacht te worden over het uiterlijk of de uitstraling van de deelfietslocatie en over de voorzieningen die aanwezig moeten zijn op de locatie. Omdat er gekozen is voor e-bikes is een stroomvoorziening noodzakelijk. Voor eventuele verdere faciliteiten zoals internet, toiletten/ douches en kluisjes is een onderzoekje afgerond waarvan de resultaten meegenomen worden in de keuze om deze faciliteiten mee te nemen in het ontwerp en de realisatie. Daarnaast zal ook onderzocht moeten worden hoe e.e.a. juridisch geregeld moet worden qua eigenaarschap, beheer en onderhoud etc. Resultaten Voor de gemeente is de zoeklocatie van één van de deelfietslocatie in Nunspeet duidelijk, dat is op of aan de ontvangstlocatie, in de nabijheid van het Bezoekerscentrum. De kosten om dit te realiseren zijn meegenomen in kostenraming bij dit Masterplan. Het uitgangspunt voor het onderzoek naar geschikte locaties is om in elke kern een deelfietslocatie te realiseren.

De keuze van de locatie zal mede afhangen van de logische vervolgstap die de gebruiker van de deelfiets gaat zetten. Is er bijvoorbeeld openbaar vervoer aanwezig waarmee de reis vervolgd kan worden, is er een overnachting aanwezig waar een aantal dagen verbleven kan worden etc. Doelgroepen: inzicht-, harmonie-, plezier, rust en verbindingszoekers Kostenraming: T10 De minimale vereisten waaraan de deelfietslocatie moet voldoen zijn een af te sluiten gebouw, voorzien van stroom. Vooralsnog zet de gemeente Nunspeet in op 4 deellocaties voor het Veluwse deelfietssysteem. De kosten van de deelfietsenlocatie worden geschat op € 30.000,- tot € 50.000,per deelfietslocatie afhankelijk van de (extra) faciliteiten. In samenhang zal breder gekeken worden naar de op dit moment aanwezige laadpunten voor elektrische fietsen. Een goed en overzichtelijk netwerk met laadpunten draagt bij aan de actieradius voor de gebruikers en daarnaast biedt het inzicht in de verbetering of uitbreiding van elektrische laadpunten.

2. Groene zones Voor zowel elektrische auto’s als fietsen worden er oplaadpunten op het parkeerterrein aangelegd. Eventueel uitgebreid met oplaadmogelijkheden voor andere e-vervoersmiddelen. Om vooruit te lopen en de energietransitie te ondersteunen wordt ook onderzoek gedaan naar energieopwekking op de Poort en de toepassingen die kansrijk zijn uit te voeren. Met als bijvangst dat licht- en beveiligingsapparatuur op de Poort zonder afhankelijkheid van het bestaande net kunnen werken. Naast de inzet op duurzame mobiliteit in de vorm van het deelfietsensysteem, energieopwekking en de elektrische laadmogelijkheden voor auto’s en fietsers gaat de gemeente Nunspeet onderzoeken in hoeverre een bijdrage kan worden geleverd aan de realisatie van Groene zones door in bepaalde (kwetsbare) gebieden de mobiliteit op basis van fossiele brandstoffen sterk te beperken of zelfs te verbieden. Onderdeel van dit projectplan vormt het onderzoek naar de haalbaarheid en wenselijkheid van Groene zones (pilot). Ondernemers zijn bezig met de haalbaarheid van elektrisch vervoer zoals een elektrische trein en eco-cars (open terreinwagentjes).

- 22 -

Met de inzet van een eco-car zijn bezoekers van de Veluwe in de gelegenheid op een duurzame manier vanaf de ontvangstlocatie in Nunspeet de omliggende natuurgebieden te bezoeken. Een eco-car is een elektrisch vervoersmiddel waarin kleine gezelschappen onder begeleiding de natuur kunnen ontdekken. Een ondernemer vanuit Nunspeet heeft voor de inzet van deze vorm van duurzaam vervoer een plan ingediend waarin wordt uitgegaan van in eerste instantie de aanschaf en de inzet van twee eco-cars die ingezet worden voor verschillende tochten onder begeleiding van gidsen. Trips waarbij de natuur centraal staat zoals tochten door de bossen, tours richting de Veluwse randmeren en naar een (nog te ontwikkelen) observatie plek van het wild. Of tours waarbij de koppeling met cultuur wordt gemaakt zoals het Verscholen Dorp en het Ronde Huis. Hierbij wordt rekening gehouden met de recreatiezonering en er wordt voorzien in natuureducatie en voorlichting. De eco-cars zijn geschikt voor elke doelgroep maar is een bijzondere aanvulling voor mensen met een (mobiele) beperking. Bezoekers die niet wandelend of fietsend de natuur in kunnen krijgen op deze wijze de gelegenheid de Veluwse natuur te bezoeken. De inzet van eco-cars is een aanvulling op de andere vormen van duurzame mobiliteit die nu al worden aangeboden op het transferium, zoals de e-step en de e-fiets.

Door de start vanaf de ontvangstlocatie in Nunspeet, kan de Poort van de Veluwe uitgroeien tot een knooppunt van duurzame mobiliteit. Het startpunt voor de ecotours sluit hier namelijk aan op trein- en busvervoer waardoor een volledig duurzame reis inclusief natuurbeleving kan worden gepland. Afbeelding 7: eco-car (foto bezoekerscentrum Nunspeet)

Resultaten • De resultaten van de pilot (aanschaf en inzet van een twee eco-cars) gebruiken om op te schalen naar de inzet van 20 eco-cars. • De realisatie van een HUB of deelfietsenstalling en de onderzoeksresultaten voor andere locaties voor het deelfietssysteem en de gewenste en/ of haalbare functies. • In samenhang zal breder gekeken worden naar de reeds bestaande laadpunten voor elektrische fietsen. Dit om te komen tot een goed en overzichtelijk netwerk met laadpunten dat bijdraagt aan de gastvrijheid daarnaast biedt deze bredere kijk inzicht in verbetering en/of uitbreiding van elektrische laadpunten. • De mogelijkheid om per e-fiets van de Veluwe te genieten. Hiermee worden recreanten alternatieven geboden waarmee ze op duurzame wijze de Veluwe gaan verkennen.

- 23 -

•

Met de resultaten van het onderzoek naar Groene zones de mobiliteit op basis van fossiele brandstoffen in bepaalde (kwetsbare) gebieden te beperken of te verbieden. • Bij de inrichting van de ontvangstlocatie in Nunspeet worden laadpalen voor e-vervoer geplaatst en gekeken voor de inzet van duurzame energiebronnen voor publieke verlichting die zo min mogelijk het nachtleven verstoord. • Vier workshops aangevuld met acht sessie en individuele contacten en trajecten met 200 deelnemers om bewustwording over duurzame mobiliteit te vergroten en acties daarop te stimuleren. Doelgroepen: alle Partners: (vrijetijd)ondernemers Kostenraming: T10 Projectleider Voor het realiseren van bovenstaande activiteiten is geen capaciteit bij de gemeente Nunspeet. Vandaar dat er een projectleider ingehuurd moet worden die de voorbereiding en uitvoering ter hand neemt met eventuele inhuur van experts. Zo kan voor eind 2024 alles gebruiksklaar opgeleverd worden. Bij planning en capaciteit in hoofdstuk 6 worden de werkzaamheden van de projectleider en eventuele experts gekoppeld aan de activiteiten.

In het algemeen is de projectleider verantwoordelijk voor de voorbereiding (zoals afspraken maken, offertes opvragen, communicatie opstarten, planning maken, begroting opstellen, offertetrajecten etc.) en de uitvoering (budget bewaking, experts aansturen, nakomen gemaakte afspraken, afstemming organiseren, zorgdragen voor kwaliteit van de uitvoering, communicatie en participatie regelen). De projectleider wordt voor 3240 uur per week voor drie jaar ingezet (2022, 2023, 2024). Kostenraming: P1

Projecten fase II (= toekomst) De gemeente Nunspeet heeft de ambitie om in zone A van de recreatiezonering de ontwikkeling van het recreatief aanbod actief te stimuleren. Dat gaan we zoveel mogelijk realiseren in fase I maar om het droombeeld uit het begin van dit document te bereiken moeten er nog meer inspanningen gedaan worden zoals het uitvoeren van onderzoek, samenwerking opstarten en programma’s ontwikkelen voor zowel het onderdeel bezoekersmanagement als duurzame mobiliteit. De projectleider zal een flinke klus hebben om de voorgestelde acties in fase I te concretiseren en realiseren. Ook vanwege de afhankelijkheid van anderen binnen en buiten de gemeente. Dus voor een deel ligt de start van de uitvoering van een aantal ambities na 2024 zoals de NS Buitenpoort en de uitbreiding van ankerpunten. De projectleider gaat voor die tijd wel aan de slag met de gesprekken en eventuele voorbereidingen voor uitvoering. Uitbreiding ankerpunten Zandenbos, Hendriksbos en de taartpunt In samenwerking met Staasbosbeheer zal in fase II een plan opgesteld worden waarin de bestaande pijnpunten op hun terrein, zoals het doorgaande karakter van de ‘toeristische recreatieweg’, handhaving en natuurherstel worden meegenomen en afgewogen ten opzichte van de wens tot verbeteringen voor de dagrecreatie.