AP 6d. Bijlage Evaluatie Vroegsignalering

Evaluatie Vroegsignalering schuldenproblematiek gemeente Nunspeet 2021 Inleiding Vanaf 1 januari 2021 hebben de gemeenten de taak gekregen om vroegsignalering van schuldenproblematiek uit te voeren, als gevolg van een wijziging van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. Deze evaluatie is een terugblik op het eerste jaar waarin deze taak is uitgevoerd in de gemeente Nunspeet. Voor de uitvoering van deze taak is onder andere subsidie verleend aan algemeen maatschappelijk werk Stimenz. In dit document wordt de uitvoering van de vroegsignalering in 2021 geëvalueerd en waar nodig worden werkafspraken aangepast. Tevens zal er een advies worden gegeven over de voortzetting van de vroegsignalering. Samenvatting Per 1 januari 2021 is de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) gewijzigd en hebben gemeenten de taak gekregen om uitvoering te geven aan vroegsignalering van schuldenproblematiek. Doel van de wetgeving is om inwoners uit de schulden te houden. De gemeenten zijn verplicht om vroegsignalen van betalingsachterstanden bij zogeheten vastelastenpartners (VLP’s) op te volgen door contact te leggen met inwoners en een (vrijblijvend) hulpaanbod te doen. Op dit moment zijn woningcorporaties, drinkwaterbedrijven, energiebedrijven en zorgverzekeraars aangemerkt als vastelastenpartners.

Zodra de inwoner een betalingsachterstand heeft bij een van de vastelastenpartner krijgt de gemeente hierover een signaal. Deze signalen komen binnen via de signaalpartners die aangesloten zijn bij het landelijk convenant vroegsignalering van schulden. De gemeente Nunspeet heeft ervoor gekozen om voor de uitvoering van de vroegsignalering aan te sluiten bij de aanpak schuldhulpverlening. Dit betekent dat de gemeentelijke schuldhulpverlener (consulent SHV) gezamenlijk met Stimenz (algemeen maatschappelijk werk) aan de slag gaat met de ontvangen signalen. Er zijn 57 signaalpartners die betalingsachterstanden melden bij de gemeente Nunspeet. In 2021 zijn er in totaal 392 signalen van betalingsachterstanden binnengekomen. Op al deze signalen is een actie uitgevoerd en contact gezocht met de inwoner. Het afleggen van een huisbezoek blijkt het meest effectief om contact te krijgen met de inwoner. Deze huisbezoeken worden uitgevoerd door Stimenz en consulent SHV gemeente, op deze manier wordt dienstverlening en hulpverlening gecombineerd en krijgt de inwoner een compleet hulpaanbod. Dit wordt door zowel de inwoners, als Stimenz en gemeente positief ervaren. Naar aanleiding van de vroegsignalering zijn er vijf hulpverleningstrajecten gestart, dit waren voornamelijk budgetcoachingstrajecten.

De vroegsignalering heeft een preventieve werking; in een vroegtijdig stadium worden achterstallige betalingen gesignaleerd om te voorkomen dat er forse schuldenproblemen ontstaan. In hoeverre dit resultaat oplevert en welk resultaat is lastig te meten. Forse schuldenproblematiek kan echter leiden tot een huisontruiming. In Nunspeet waren er tussen 2015 – 2020 gemiddeld zes ontruimingen per jaar. In het jaar 2021 is er één ontruiming geweest, als gevolg van achterstallige huurbetalingen bij een particuliere verhuurder (deze particuliere verhuurder is geen signaalpartner). Er kan niet met zekerheid gezegd worden dat dit het effect is van vroegsignalering, de kans is groot dat dit wel van invloed is geweest gezien de komst van de vroegsignalering per 2021. In deze evaluatie komt het volgende aan bod: Werkproces vroegsignalering; Bereik inwoners en uitkomsten; Doelstelling van de huisbezoeken; Gestarte schuldhulpverleningstrajecten; Verloop samenwerking; Financiële verantwoording; Landelijke trends; Vervolg;

-2-

Werkproces vroegsignalering 2021 Het werkproces Vroegsignalering ziet er als volgt uit: Ontvangst signaal

Fase selectie

binnen 2 werkdagen

rond de 25ste

signaalpartner laten weten wel/geen hulp

actie naar inwoner (SMS, brief, mail, telefoontje of huisbezoek)

Controleren en matchen signalen

signaalpartners geven signalen door

Fase terugkoppeling

Fase Eropaf

hulp opstarten en/of inwoner doorverwijzen

binnen 2 weken

binnen 28 dagen

Figuur 1 werkproces vroegsignalering maart 2021

Een signaal is een betalingsachterstand, die gesignaleerd wordt door een signaalpartner en door hen gemeld wordt via de applicatie RIS Matching. RIS Matching is de applicatie voor het verzamelen en ‘matchen’ van signalen vanuit verschillende signaalpartners. Door het matchen van verschillende achterstanden krijgt de gemeente inzicht in huishoudens waar sprake is van meervoudige betalingsachterstanden. RIS Vroeg Eropaf wordt als regiesysteem gebruikt binnen de aanpak Vroegsignalering van schulden. Maandelijks leveren alle signaalpartners rond de 25e van de lopende maand alle achterstanden aan bij het beveiligde klantportal van RIS matching. Alle signalen moeten volgens de wet worden opgepakt of het nu gaat om betalingsachterstanden van € 0,01 of € 1000,--. Ook is de gemeente verplicht om de signalen van verschillende signaalpartners gelijkwaardig te behandelen. Na ontvangst van de signalen worden alle signalen in RIS Matching op basis van de onderstaande criteria in verschillende ‘actiemogelijkheden’ ingedeeld. De actiemogelijkheden zijn: het sturen van een sms of een brief, telefonisch contact, of een huisbezoek. Welke methode wordt ingezet hangt af van de vraag of het een enkelvoudig (betalingsachterstand bij één signaalpartner) of meervoudig signaal (betalingsachterstanden bij meerdere signaalpartners) betreft.

Ook de hoogte van het openstaande bedrag en mogelijk eerder gemelde betalingsachterstanden (recidive) en of iemand al bekend is bij schuldhulpverlening, spelen een rol bij deze keuze. De signaalpartner die gemeld heeft ontvangt binnen 28 dagen een terugkoppeling via RIS, van de consulent SHV of Stimenz als een inwoner bereikt is en het hulpaanbod geaccepteerd is. De terugkoppeling bevat de uitkomsten c.q. de gemaakte betalingsafspraken met de inwoner en uitsluitend procesinformatie. Bereik inwoners en uitkomsten Het convenant vroegsignalering is in de gemeente Nunspeet inmiddels door 57 signaalpartners ondertekend. Deze 57 signaalpartners kunnen signalen aanleveren in het systeem vroegsignalering (RIS). Er zijn echter nog steeds gesprekken gaande met onder andere de particuliere verhuurders, de verwachting is dat er in de komende tijd nog signaalpartners zullen aanhaken. In de periode tussen 1 januari en 31 december zijn in totaal 392 signalen binnen gekomen (zie de tabel hieronder).

Aantal meldingen per maand

Aantal meldingen per maand

Januari 12

Juli 34

Februari 19

Augustus 48

Maart 32

September 29

April 32

Mei 44

Juni 30

Oktober 38

November 47

December 27

-3-

Aantal meldingen per signaalpartner

Energieleverancier 68 meldingen

Waterleverancier 77 meldingen

Zorgverzekeraar 234 meldingen

Woningcorporatie 13 meldingen

Figuur 1

Wijze van contact

Brieven 269

Tel. Contact 65

Huisbezoeken 18

Figuur 2

In de figuur 1 zijn de de signalen per signaalpartner zichtbaar. In figuur 2 de wijze waarop contact is gezocht met de inwoners en het aantal recidive meldingen. Van de 392 signalen waren er 40 signalen onterecht geregistreerd; dit betekent dat de melding en de betaling elkaar gekruist heeft. Deze meldingen zijn door de signaalpartner ingetrokken, hierop is geen actie ondernomen. Ten aanzien van het telefonisch contact dient te worden opgemerkt dat diverse signaalpartners bij de melding geen telefoonnummer toevoegen, hierdoor is het alleen mogelijk om een brief te versturen of een huisbezoek af te leggen. Uit het resultaat van de meldingen blijkt dat er bij 170 meldingen geen contact werd gelegd; er werd niet gereageerd op de SMS/brief/email/telefonisch contact. Het zou kunnen zijn dat de inwoner door de brief geattendeerd wordt op een achterstallige/vergeten betaling zonder dat er verdere schuldenproblematiek speelt en de betaling alsnog voldoen. Dit kunnen we echter niet hard maken danwel uitdrukken in cijfers.

-4-

Er is in totaal met 83 Nunspeetse inwoners contact geweest. Vier inwoners gaven aan dat zij geen behoefte hadden aan hulp. 70 inwoners gaven aan dat zij de schulden zelf op zouden lossen. Vier inwoners waren al bekend bij schuldhulpverlening en zaten in een traject. Naar aanleiding van de vroegsignalering zijn er vijf (hulpverlenings)trajecten gestart: 1. Traject Budgetadvies. 2. Traject Budgetcoaching, inclusief regelen betalingsregeling met melder vroegsignalering en ondersteuning bij zoeken stabiele woonsituatie 3. Traject Samen met netwerk toewerken naar Beschermingsbewind en GGZ begeleiding i.v.m. psychische problematiek 4. Traject Budgetcoaching, inclusief helder krijgen van achterstanden en meekijken of afgesloten betalingsregelingen haalbaar zijn 5. Traject Budgetcoaching, toewerken naar aanmelding Integrale Schuldhulpverlening (ISH). We kunnen concluderen dat het afleggen van een huisbezoek zorgt voor de meeste respons. Het versturen van een brief levert weinig tot geen respons op. Doelstelling van de huisbezoeken Bij de start van de vroegsignalering is afgesproken om bij recidive van twee of drie keer een melding op eenzelfde adres op huisbezoek te gaan. Het huisbezoek wordt gedaan door algemeen maatschappelijk werk Stimenz en consulent Schuldhulpverlening gemeente.

Hiervoor is destijds gekozen om dienstverlening en hulpverlening te combineren, de inwoner krijgt op deze manier een compleet hulpaanbod. Er is niet alleen ondersteuning op het gebied van financiën, maar er is ook aandacht voor bijvoorbeeld sociale problematiek. Vanwege covid hebben er in de periode van januari tot en met juni 2021 geen huisbezoeken plaatsgevonden. In plaats van het afleggen van een huisbezoek is er meer telefonisch contact opgenomen met de inwoners Vanaf juli zijn er in plaats van huisbezoeken, deurbezoeken afgelegd of er werd een flyer door de brievenbus gedaan. In totaal zijn er zeventien adressen bezocht, deze bezoeken werden door de meeste inwoners als positief ervaren mede doordat er een compleet hulpaanbod werd gedaan. Verloop samenwerking De samenwerking tussen de gemeente en Stimenz is na invoering van de Vroegsignalering positief verlopen. Vanwege de covid is de taakverdeling aangepast, aangezien de huisbezoeken het eerste halfjaar niet mogelijk waren, heeft Stimenz het telefonisch contact met de inwoners opgepakt. Er is onderling regelmatig overleg en afstemming over de binnengekomen signalen. Vanaf juli zijn de huisbezoeken opgepakt en deze worden gezamenlijk uitgevoerd. . De Vroegsignalering vindt plaats middels het systeem RIS, vanuit Inforing. Zowel de consulent SHV als MAW’er vanuit Stimenz geven aan dat zij met het systeem overweg kunnen.

Het is een handzaam systeem en bij vragen of onduidelijkheden wordt er adequaat gereageerd vanuit Inforing (de organisatie achter RIS). Financiële verantwoording Voor de uitvoering van de Vroegsignalering zijn de volgende kosten begroot: Overzicht kosten vroegsignalering Inzet Bedrag Projectleider/adviseur € 4145,Inzet medewerkers €16.428,Automatisering € 6.600,maximaal Foldermateriaal € 750,Totaal incidenteel Totaal structureel

€4.145,€23.778,-

Incidenteel/structureel Incidenteel Structureel Structureel

Gedekt uit: Budget Schuldhulpverlening 2020 Budget Schuldhulpverlening Budget Schuldhulpverlening

Structureel

Budget Schuldhulpverlening

-5-

De gemeente Nunspeet heeft de uitvoering van de Vroegsignalering deels belegd bij Stimenz maatschappelijk werk, hiervoor heeft Stimenz een aanvullende subsidie gekregen van €16.251,- voor zes uur uitvoering vroegsignalering per week. Vanuit Stimenz wordt aangegeven dat zij in 2021 5,2 uur per week kwijt zijn aan Vroegsignalering. Hierbij dient te worden opgemerkt dat er in het afgelopen halfjaar, vanwege corona, geen huisbezoek heeft plaatsgevonden. De contacten naar aanleiding van de signalen vonden veelal telefonisch plaats, zodoende zijn de daadwerkelijk besteedde uren lager uitgevallen. De overige tijd 0,8 uur hebben zij besteed aan andere taken voor Schuldhulpverlening. Bovengenoemde structurele kosten zijn meegenomen en worden volledig betaald vanuit het Schuldhulpverleningsbudget. In de jaarlijkse subsidie aanvraag 2022 is de subsidie ten aanzien van de vroegsignalering meegenomen. Landelijke trends Monitor Vroegsignalering Schulden van Divosa heeft van 144 gemeenten gegevens verzameld van de vroegsignalering. Uit cijfers blijkt dat het sturen van een brief naar inwoners met betalingsachterstanden weinig kans van slagen heeft; slechts een op de zeven inwoners reageert daarop. Bij een huisbezoek is de kans dat er contact wordt gelegd drie keer zo groot. Tevens blijkt uit het onderzoek dat slecht een klein deel van de inwoners daadwerkelijk open staat voor hulp.

Slechts 5 procent van alle inwoners waarmee de gemeente contact probeert te leggen, accepteert het hulpaanbod. Ook daar leiden hogere schuldbedragen vaker tot actie. Met name bij schulden groter dan 5000 euro zijn mensen sterker geneigd om hulp te aanvaarden. Advies Gezien de landelijke wetgeving en de hieruit voortkomende verplichting zal de vroegsignalering moeten worden voortgezet. Ten aanzien van de werkwijze worden er aantal aanpassing geadviseerd. Uit de landelijke trends, afstemming in de regio en ervaring van de gemeente Nunspeet blijkt dat er een lage respons is op de verstuurde brieven. Het versturen van een email levert, naar verwachting, meer respons op en het versturen kost minder tijd. Geadviseerd wordt om de brief te vervangen door een email met leesbevestiging. De inhoud van de brief/email wordt aangepast en inwoners worden hierin geattendeerd op onder andere het Financieel Trefpunt. Vanwege de uitvoering van de vroegsignalering is de verstrekte subsidie voor Stimenz gecontinueerd voor zes uur per week voor 2022, dit is meegenomen bij de volledige subsidieaanvraag van Stimenz voor het jaar 2022. Naar verwachting worden er in 2022 meer huisbezoeken afgelegd en zijn hier minder/geen restricties aan verbonden vanwege covid.

Eind 2022 (kwartaal 4) zal er middels een evaluatie opnieuw gekeken worden naar de besteedde uren ten aanzien van vroegsignalering en wordt er advies uitgebracht aan het college voor de uitvoering vroegsignalering, verwachting is om de subsidie vroegsignalering per 2023 en daaropvolgend structureel in te zetten. Gezien de verantwoording van Stimenz ten aanzien van de besteedde tijd aan vroegsignalering over het jaar 2021, wordt er afgezien van eventuele terugvordering van de verstrekte subsidie, mede door de covid omstandigheden en de ureninzet aan overige taken Schuldhulpverlening.