AP 6d. Bijlage conceptraadsvoorstel Toetreding tot Fryslân Miljeu

Raadsvoorstel 822845 Agendapunt: Nummer: Datum college: Raadsvergadering: Commissie Datum commissie: Portefeuillehouder: Onderwerp:

<Agendapunt> <Nummer> 12 december 2023 25 januari 2024 Ruimte en Wonen 15 januari 2023 J. Groothuis Toetreding tot Fryslân Miljeu en de oprichting van een regionale inzamelorganisatie Veluwe BV.

Voorstel 1. Kennis nemen van het voornemen om te gaan samenwerken op het gebied van inzameling van huishoudelijk afval met NV Fryslân Miljeu. 2. Ten aanzien van dit voornemen eventuele wensen of bedenkingen kenbaar te maken. 3. Voor de aankoop van de letteraandelen D van Veluwe BV een krediet van € 128.223,-beschikbaar te stellen. Geachte raad, Inleiding De Noord-Veluwse gemeenten werken al vele jaren samen op het beleidsterrein afval en grondstoffen. De inzameling van fijn huishoudelijk restafval, GFT en oud papier is door de gemeenten, met uitzondering van de gemeente Putten, uitbesteed aan de private markt. Vergelijkbaar met meerdere gemeenten in Nederland hebben de Noord-Veluwse gemeenten gemerkt dat sprake is van een verminderde marktwerking in de inzamelsector. De recente Europese aanbesteding door de Noord Veluwse gemeenten van de inzameling (rest, GFT en OPK) heeft bevestigd dat bij de gewenste flexibiliteit inzake VANG, private marktpartijen afnemende belangstelling tonen voor de inzameling van huishoudelijk afval. Bij Noord Veluwe was tijdens de laatste aanbesteding één aanbieding van Aconov (een combinatie van Remondis, van Werven, DVL) ontvangen voor de inzameling van de drie afvalstromen. Uit de markt komen ook berichten dat aanbestedingen in een aantal gevallen helemaal geen inschrijvers meer opleveren.

Private marktpartijen streven naar meer rendement en/of continuïteit en de bedrijfsafvalmarkt is daarbij eenvoudiger en minder risicovol. Het blijkt en wordt steeds moeilijker om – met beheersbare kosten als basis - contracten met private marktpartijen te sluiten die voldoende flexibiliteit bieden voor het (door)ontwikkelen van het afvalbeheerbeleid van de gemeente(n). Bijvoorbeeld flexibiliteit om inzamelvoorzieningen aan te passen, het serviceniveau (b.v. inzamelfrequenties) bij de sturen, etcetera. En juist deze flexibiliteit is voor gemeenten gewenste in het kader van hun ‘VANG-ambities’ waarbij wordt gestreefd naar steeds verdere reductie van het huishoudelijk restafval en meer en betere scheiding van recyclebare grondstoffen en duurzame circulaire economie.

-2-

Deze trend heeft de gemeenten in een kwetsbare positie gezet met betrekking tot de invulling van de wettelijke zorgplicht voor het huishoudelijk afvalbeheer. Voor een lange duurzame garantie voor de invulling van het huishoudelijk afvalbeheer is daarom gekeken naar alternatieven om ook in de toekomst te kunnen garanderen dat de inzameling van huishoudelijk afval wordt gewaarborgd. Daartoe hebben de gemeenten van de regio Noord-Veluwe een verkenning uitgevoerd naar de mogelijkheden van publieke samenwerking met vijf overheid gedomineerde inzamelorganisaties binnen een werkbare actieradius van de Noord Veluwse gemeenten. Op basis van het profiel en de geboden mogelijkheden is daarbij de voorkeur gegeven aan toetreding tot en samenwerking met de overheid gedomineerde organisatie Omrin-Fryslân Miljeu. Mede omdat de gemeenten voor de restafvalverwerking al aandeelhouder zijn bij OmrinAfvalsturing Friesland NV, en de andere overheid gedomineerde bedrijven vooraf meer perspectief op de dienstverlening willen hebben en niet uitsluitend de inzameling van huishoudelijk fijn restafval, gft en oud papier en karton te hand wilden nemen.

Het besluit omvat toetreding tot overheid gedomineerde organisatie Fryslân Miljeu – Omrin en de oprichting van een regionale inzamelorganisatie Veluwe BV, die zorg gaat dragen voor inzameldienstverlening voor vijf gemeenten in Noord Veluwe: Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet en Oldebroek. Te beginnen met stromen huishoudelijk fijn restafval, gft en oud papier en karton, met het perspectief voor verdere uitbreiding van de dienstverlening. Voor toetreding tot Fryslân Miljeu (conform de uitwerking in de bijlage Toetreding Noord-Veluwse gemeenten tot Fryslân Miljeu: Bedrijfsplan en documentatie voor besluitvorming versie 15 november 2023) is een gelijkluidend besluit van alle betrokken gemeenten gewenst. De bevoegdheid van de gemeenteraad bij een besluit tot toetreding tot Fryslân Miljeu door ons college omvat het geven van wensen en bedenkingen, en het beschikbaar stellen van krediet voor de aankoop van aandelen. Argumenten/overwegingen Argumenten De kwetsbaarheid c.q. afhankelijkheid van inzameldienstverleners vervalt want Fryslân Miljeu c.q. Omrin verricht hoe dan ook de dienst waardoor de wettelijke zorgplicht wordt ingevuld voor de gemeenten en de continuïteit duurzaam geborgd is. Daarbij is tevens langjarig het financieel perspectief voor de gemeenten duidelijk; de tarieven zijn bij onveranderde dienstverlening binnen de bandbreedte van indexeringen stabiel.

Voorts is sprake van een perspectief op verdere kostenbeheersing door optimalisatie en verdere uitbreiding van de van dienstverlening. Flexibiliteit is vanzelfsprekend: - De dienstverlening kan in overleg structureel en adequaat worden aangepast bijvoorbeeld bij de aanpassing inzamelfrequenties/introductie Diftar+; - Indien incidenten vragen om flexibiliteit kan er direct worden geacteerd zonder discussie over contractuele bepalingen/prijs (de werkelijk gemaakte kosten worden immers verrekend); - Indien gewenst kan het takenpakket verder worden uitgebreid (stromen en diensten buiten de 1e scope zoals glas- en textielinzameling, beheer ondergrondse containers, etc.).

-3-

De gemeenten hebben zeggenschap: - Nieuw beleid kan eenvoudig worden vertaald in diensten en worden geïmplementeerd; - De gemeenten zijn aandeelhouder en hebben formele bevoegdheden aangaande de sturing van de BV Noord Veluwe en daarmee dus ook invloed op de tarievenstructuur. De gemeenten werken samen met het grotere geheel van Omrin-Fryslân Miljeu – die inzameling huishoudelijk afval als kerntaak heeft – waardoor specifieke kennis en ervaring op dit vlak ontsloten wordt zoals m.b.t.: - Inzamelmethodieken en de aansturing en invulling daarvan; - Inkoopcondities van benodigde systemen en middelen (schaalvoordelen); - Doorontwikkeling en innovaties op het vlak van efficiënte en effectieve inzameling (innovatie). Daarnaast kan gebruik gemaakt worden van de ondersteunende afdelingen zoals communicatie en educatie, juridische zaken, financiën, etc. Omdat de samenwerking lange termijn gericht is wordt de kennis van de dienstverlening geborgd in de organisaties. Bij aanbestedingen bestaat de kans dat er een nieuwe dienstverlener aantreedt en de specifieke kennis geheel opnieuw moet worden opgebouwd. Europese aanbestedingen kosten geld en managementaandacht. Bij inbesteding is dat veel minder of deels aan de orde. Lokale werkgelegenheid blijft geborgd door regionale invulling van de inzameling inclusief leiding en ondersteunende activiteiten.

Duurzaamheid en circulaire economie zijn centrale thema’s in de strategie en bedrijfsvoering van Omrin. Kennis, ervaring en initiatieven worden daarmee ontsloten voor Veluwe BV. Bijvoorbeeld: het voertuigpark van Omrin/Fryslân Miljeu rijdt fossielvrij. Dit kan in toekomst dus ook door BV Noord-Veluwe worden gedaan. Kanttekeningen Bij de meerwaarde van een overheid gedomineerde inzamelorganisatie zijn ook mogelijke risico’s of aandachtspunten aan de orde. De belangrijkste (inclusief beheermaatregelen): - De gebiedskennis van de chauffeurs die diensten in de huidige situatie leveren: Beheermaatregel: Het ligt voor de hand van medewerkers van Veluwe BV uit de regio afkomstig zullen zijn. De chauffeurs uit de huidige private inzamelorganisatie(s) komen mogelijk in aanmerking (en indien zij dit ook zelf willen en geschikt zijn) om bij BV Noord Veluwe te werken. - Het overdragen van afspraken tussen opdrachtgever en opdrachtnemer over de wijze waarop diensten geleverd moeten en die voor de uitvoering van belang zijn: Beheermaatregel: Omrin heeft uitgebreide recente ervaring met het (op)starten van inzameldienstverlening in nieuwe bij Fryslân Miljeu aangesloten gemeenten. Hiervoor is ook de benodigde (ruime) voorbereidingstijd ingepland en wordt voldoende capaciteit (lokale leiding) voorgesteld.

Tegenover het voordeel van het meer stabieler kostprijsniveau voor de dienstverlening in een overheid gedomineerde organisatie, staat dat bij aanbestedingen marktprijzen worden gerealiseerd welke afhankelijk zijn van vraag en aanbod. In de huidig situatie marktsituatie worden beperkt aanbod en hoge(re) prijzen verwacht.

-4-

Aanvullend nog de volgende kanttekening: - Dit besluit wordt genomen onder de voorwaarde van gelijkluidende besluiten in de andere vier Noord Veluwse gemeenten Mocht één van de andere vier Noord-Veluwse gemeenten niet besluiten om toe te treden tot Fryslân Miljeu door het verwerken van de genoemde aandelen, dan zal met Fryslân Miljeu worden overlegd over de mogelijkheid van toetreding door de vier gemeenten die wel daartoe besluiten. Standpunt commissie Dit onderwerp is in de commissie Ruimte en Wonen tijdens haar vergadering van … aan de orde geweest. Geheimhouding De bijlagen "Marktconformiteit afvalinzameling Omrin" en "Juridische toets" zijn niet openbaar op grond van artikel 5.1. lid 1c van de Wet Open Overheid vanwege bedrijfsgevoelige informatie. Stukken ter inzage Geen. Bijlage(n) - Bedrijfsplan toetreding gem Noord-Veluwe tot Fryslân Miljeu versie 15nov2023 incl. bijlagen; - (niet openbaar) “Markconformiteit afvalinzameling Omrin”; - (niet openbaar) “Juridische toets” is. RN

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom