AP 6c. Bijlage Startnotitie Spelen, Bewegen en Ontmoeten

Startnotitie Spelen, Bewegen en Ontmoeten Gemeente Nunspeet 2023

Inhoudsopgave 1. Inleiding............................................................................................................................................... 3 Aanleiding ............................................................................................................................................ 3 Opgave................................................................................................................................................. 3 Doel ..................................................................................................................................................... 3 2. Evaluatie nota speelruimtebeleid 2016 – 2019 ................................................................................. 4 3. Trends en ontwikkelingen .................................................................................................................. 7 Buitenspelen door kinderen ................................................................................................................ 7 Bewegen en ontmoeten door jongeren .............................................................................................. 8 Bewegen en ontmoeten door volwassenen en ouderen ....................................................................

8 Andere trends en ontwikkelingen ....................................................................................................... 9 Wensen en signalen van inwoners (jong tot oud) in onze gemeente ................................................. 9 4. Landelijk en gemeentelijk beleid ..................................................................................................... 10 Landelijk beleid.................................................................................................................................. 10 Gemeentelijk beleid .......................................................................................................................... 11 5. Ontwikkelscenario’s ......................................................................................................................... 13 6. Richtinggevende ambities met vertrekpunten ................................................................................ 14 7. Procesplanning, participatie en financiën ....................................................................................... 18 8. Geraadpleegde bronnen ...................................................................................................................

20 Bijlagen.................................................................................................................................................. 21 Bijlage 1. Spreiding en inrichting speelvoorzieningen....................................................................... 21 Bijlage 2. Wijk- en kernindeling ......................................................................................................... 22

2

1. Inleiding Onderzoeken tonen aan dat spelen, bewegen en sporten belangrijk is voor onze mentale en fysieke gezondheid. Buitenspelen is noodzakelijk voor een gezonde ontwikkeling voor kinderen. Het is goed voor de motoriek en coördinatie en het vergroot ook het zelfvertrouwen en de sociale vaardigheden. Ook voor jongeren, volwassenen en ouderen is het belangrijk om te sporten en te bewegen. Het draagt eraan bij dat we langer gezond blijven. Steeds vaker wordt de openbare ruimte gebruikt om te recreëren. Het is belangrijk om de openbare ruimte optimaal en uitnodigend in te richten om ook veilig en met plezier te kunnen spelen, bewegen en ontmoeten. Spelen, bewegen en ontmoeten voor alle leeftijden zijn de centrale thema’s in deze startnotitie.

Een beweegvriendelijke openbare ruimte heeft een preventieve werking op de gezondheid van mensen, draagt bij aan het mentaal welbevinden, stimuleert de ontwikkeling van kinderen en heeft een socialiserende functie. Aanleiding De nota speelruimtebeleid 2016 – 2019 is toe aan vernieuwingsslag. Het is belangrijk om de trends en ontwikkelingen op het gebied van spelen mee te nemen in de herijking van het beleid. Kinderen spelen overal en de ruimte moet interessant en uitdagend zijn en blijven voor verschillende leeftijdsgroepen. Diverse verzoeken van kinderen bevestigen dat er vraag is naar nieuwe speelvoorzieningen en naar andere toestellen op de al bestaande speelplekken. Ook ontvangt de gemeente verzoeken voor het realiseren van allerlei ontmoet- en beweegvoorzieningen voor alle leeftijden. Opgave Doordat de huidige nota niet meer actueel is, sluit het beleid niet meer aan bij de wensen en behoeften. Verzoeken van kinderen maar ook andere initiatieven moeten door de huidige kaders en randvoorwaarden afgewezen worden. De thema’s bewegen en ontmoeten voor verschillende leeftijdsgroepen hebben geen plaats binnen het huidige beleid. Er zijn is daarom nieuw beleid nodig om ruimte te bieden voor vernieuwingen en in te kunnen gaan op de verzoeken van inwoners.

Doel Deze startnotitie heeft als doel om de richtinggevende ambities en vertrekpunten voor de nieuwe uitvoeringsplannen op te halen en vast te stellen. Aan de hand van de richtinggevende ambities met vertrekpunten worden er nieuwe uitvoeringsplannen opgesteld. De uitvoeringsplannen worden medio 2024 door het college van B&W vastgesteld en vervolgens worden deze plannen met financiële uitwerking voor besluitvorming voorgelegd aan de gemeenteraad. Om tot nieuw beleid te komen wordt de raad geïnformeerd over de evaluatie van de huidige nota, de laatste trends en ontwikkelingen, landelijk en gemeentelijk beleid en de wensen en behoeften van onze inwoners. Met de input van de gemeenteraad zal de basis gevormd worden voor spelen, bewegen en ontmoeten voor de komende jaren.

Juni 2023

Vaststellen startnotitie door Gemeenteraad

Juli 2023 tot april 2024

Opstellen uitvoeringsplannen per wijk en dorpskern

Mei / juni 2024

Vaststellen uitvoeringsplannen per wijk en dorpskern

Juli 2024 en verder

Uitvoering van de uitvoeringsplannen per wijk en dorpskern

3

2. Evaluatie nota speelruimtebeleid 2016 – 2019 In 2009 heeft de gemeente Nunspeet de nota ‘kom mee! Naar buiten allemaal!’ vastgesteld. Met deze nota is er een kwaliteitsimpuls gegeven aan de speelvoorzieningen in iedere wijk of dorpskern in de gemeente Nunspeet. Om up to date te blijven met de ontwikkelingen op het gebied van spelen in de openbare ruimte is dit beleidsplan in 2016 herzien, de huidige (geldende) nota. Tabel 1 Aantal speelvoorzieningen per kern in de gemeente Nunspeet Kern

0-5 jaar blokniveau 5

6-11 jaar buurtniveau 1

12-18 jaar wijkniveau 2

Specifieke voorziening 3

Totaal aanbod* 9

Nunspeet wijk: centrum Nunspeet 22 10 4 7 43 wijk: oost Nunspeet 11 8 2 3 24 (22) wijk: noord Nunspeet 10 6 1 3 20 (15) wijk: west Kern Elspeet 9 5 1 3 18 (13) Kern Hulshorst 3 0 0 1 4 (5) Kern Vierhouten 0 1 1 1 3 (3) Totaal 60 31 9 21 121 (110) * vanwege het dubbele karakter van speelvoorzieningen kan het aanbod (in beperkte mate) afwijken van het daadwerkelijke aantal aanwezige speelruimtevoorzieningen in de wijken en dorpskernen. Tussen haakjes wordt het feitelijke aantal speelvoorzieningen genoemd. Bovenstaande tabel hoort bij het uitvoeringsplan van het huidige speelruimtebeleid 2016 en verder. De tabel geeft een goed beeld van het aantal speelvoorzieningen binnen alle wijken en dorpskernen op blok, buurt- en wijkniveau (volgens de richtlijnen NUSO en Jantje Beton, zie bijlage 1). De speelvoorziening zijn bedoeld voor kinderen vanaf loopleeftijd tot de oudere jeugd in de gemeente. Bij de specifieke speelvoorzieningen gaat het om trapveldjes, de skatebaan en de trimbaan. Deze voorziening worden door meerdere leeftijdsgroepen gebruikt. Bij de inrichting wordt er rekening gehouden met de doelgroep en de afstanden die zij zelfstandig kunnen afleggen. In het uitvoeringsplan waren een aantal plekken opgenomen welke nog gerealiseerd moesten worden. Zo zijn er nieuwe speelvoorzieningen gecreëerd in Molenbeek Nunspeet, Braambosch Hulshorst en Elspeet Noord-West.

Doelstelling waarop werd ingezet in de huidige speelruimte nota zijn: - Er wordt gezorgd voor volgende speelruimte en een eerlijke en evenredige verdeling over de gehele gemeente; - Er wordt gezorgd dat de openbare ruimte optimaal wordt ingericht als toegankelijke en veilige en bespeelbare ruimte voor kinderen; - Er wordt gezorgd voor adequaat en duurzaam beheer van speelvoorzieningen; - We betrekken kinderen en andere belanghebbende bij de inrichting en beheer van speelruimte. Doordat er in de periode voorafgaand aan de huidige nota veel aandacht is besteed aan de juiste verdeling en aanbod van speelvoorziening is er in de gemeente Nunspeet sprake van een gevarieerd aanbod op straatniveau, buurtniveau en wijkniveau. Vanaf 2016 is de nadruk gelegd op het in stand houden van het voorzieningenniveau en (waar mogelijk) het verbreden ervan, zoals bij renovatie van speelvoorzieningen. Door de huidige inzet op beheer en onderhoud wordt er weinig ruimte geboden

4

voor vernieuwing en nieuwe initiatieven. Het spelen van vandaag de dag niet meer hetzelfde als tien jaar geleden. De voorzieningen zijn toe aan een vernieuwingsslag waarbij er behoefte is aan een bredere benadering die zich niet alleen richt op spelen maar juist ook op bewegen en ontmoeten. Jongeren Ontmoetingsplekken Aan de hand van vraag-aanbod is geïnvesteerd in een dekkend aanbod voor een Jongeren Ontmoetingsplekken Jongeren Ontmoetingsplek (JOP) in iedere dorpskern. Een JOP is een voorziening in de openbare ruimte die (veelal) specifiek wordt ingericht voor jongeren om elkaar te ontmoeten. Kern Nunspeet In de kern Nunspeet is er een JOP beschikbaar aan de Elektraweg. Deze voorziening betreft een overkapping waarbij, op verzoek van jongeren, de zijkanten is voorzien van beplating om meer afscherming / beschutting te creëren. Van deze voorziening wordt redelijk veel gebruik gemaakt. Uit onze informatie blijkt dat jongeren over het algemeen positief zijn over deze voorziening. Wel blijft er behoefte aan meer zitbanken en nog betere afscherming. Voor jongeren blijft ook de beschikbaarheid van WIFI (nu niet beschikbaar) een belangrijk aandachtspunt. In de afgelopen (corona)jaren is tevens, onder de jongeren, een behoefte ontstaan voor een tweede JOP in Nunspeet-Oost.

Op basis van de door jongeren aangedragen locaties werd aanvankelijk gekozen voor een JOP nabij de ingang van Sportpark De Wiltsangh. Op basis van ontvangen zienswijzen is besloten om de afgegeven omgevingsvergunning in te trekken. Op dit moment is een nieuwe locatie -op Sportpark De Wiltsangh – in beeld voor een tweede JOP in Nunspeet. Kern Vierhouten In de kern Vierhouten heeft de gemeente in 2012 op een Jongerenshelter gerealiseerd. Deze shelter is gerealiseerd op verzoek van de jongeren in Vierhouten. Deze jongeren hebben ook meegedacht over de vormgeving en inrichting van de JOP. Bij de inrichting van de JOP is bewust gekozen om ook andere doelgroepen te kunnen bedienen, bijvoorbeeld als pauzeplek voor (recreatieve) fietsers. In de praktijk zien we dat er beperkt gebruikt wordt gemaakt van deze JOP. Kern Elspeet In het verleden is nagedacht over een JOP in Elspeet. Destijds bestond bij jongeren in Elspeet een behoefte aan een ontmoetingsplek. In nadere gesprekken met deze jongeren bleek de behoefte niet zozeer te liggen in een ontmoetingsplek ‘in de openbare ruimte’, maar in een inloopvoorziening voor (welzijns)activiteiten. In samenspraak met het jeugd- en jongerenwerk is er toen voor gekozen om eenmalige investering te doen voor het realiseren van deze inloopvoorziening in plaats van een JOP. Deze inloopvoorziening is bekend als jongerencentrum De Werf.

In dit jongerencentrum worden regelmatig (welzijns)activiteiten georganiseerd. Wel is het nu bekend, vanuit het jongerenonderzoek 2021 Reiger Research en separate jongereninitiatieven, dat naast een jongerencentrum er ook behoefte is aan een eigen ontmoetingsruimte in de openbare ruimte. Kern Hulshorst De kern Hulshorst kent geen JOP in de openbare ruimte. In de afgelopen jaren is een aantal keren met jongeren gesproken over een eigen (inloop)voorziening. Vanuit (jongeren)onderzoeken, vanuit samenwerkingspartners en aan de hand van eigen informatie blijkt nog geen behoefte aan een eigen ontmoetingsplek voor jongeren in de openbare ruimte.

5

Prestatie-indicatoren Onderdeel van de huidige nota speelruimtebeleid zijn een aantal prestatie-indicatoren uit de GGD kind monitor met een vergelijking met Noord-Veluwe en Noordoost-Gelderland. Deze monitor wordt elke 4 jaar gehouden. Prestatie-indicatoren die werden gemeten zijn: 1. Is de buurt kindvriendelijk? 2. Is er een mogelijkheid om te spelen bij openbare speelplekken? 3. Zijn er te weinig speelplekken en vormt dit een belemmering om buiten te spelen? Behalve de laatste indicator worden de vragen in de kind monitor inmiddels anders gesteld. De prestatie indicatoren zijn daarom niet meer goed te vergelijken. De vragen die nu gesteld worden zijn gericht op het aantal dagen dat een kind per week buiten speelt en het percentage ouders dat kinderen stimuleert om buiten te spelen. Bij het opstellen van de nieuwe uitvoeringsplannen zal gekeken worden welke indicatoren passend zijn voor de monitoring en evaluatie van zowel spelen, bewegen als ontmoeten voor de verschillende leeftijdsfases.

6

3. Trends en ontwikkelingen De manier waarop we spelen, bewegen en ontmoeten verandert door de jaren heen en beschouwen we als iets voor alle leeftijden. Kinderen beperken zich niet meer alleen tot formele speelplekken en zoeken steeds meer de openbare ruimte op. Volwassenen beoefenen vaker informele sporten en ontmoeten elkaar in de buitenruimte. Bewegen in deze nota verwijst dan ook naar sporten in de openbare ruimte, in een niet georganiseerde vorm. In dit hoofdstuk worden de landelijke trends en ontwikkelingen per doelgroep op de verschillende thema’s verder toegelicht.

Buitenspelen door kinderen Uit recent onderzoek is gebleken dat 1 op de 5 kinderen te weinig tijd heeft om buiten te spelen. In heel Nederland zijn er 300.000 kinderen die binnen zitten en nauwelijks buiten spelen. Hetzelfde onderzoek toont aan dat de waardering voor buitenspelen juist heel hoog is. Buitenspelen verbindt kinderen met elkaar en maakt ze ook socialer door contact met andere kinderen.

Een belangrijke ontwikkeling is dat speelplekken toegankelijk moeten zijn voor iedereen. Momenteel heeft 85% van de kinderen in het speciaal onderwijs geen vriendje in de eigen buurt. Het SamenSpeelAkkoord heeft als doelstelling dat elke gemeente in 2024 minstens één samenspeelplek heeft. Een samenspeelplek wordt ook wel een inclusieve speeltuin genoemd. Hierbij wordt er niet alleen gekeken naar de technische- en fysieke aspecten zoals: is de speelplek of het toestel schoon, heel en veilig? Maar wordt er juist ook gekeken naar het sociale aspect: kan iedereen meedoen, voelt iedereen zich welkom en heeft iedereen plezier? Het is een plek waar iedereen 100% welkom is, 70% van de speelaanleidingen bereikbaar is voor iedereen en 50% van de speelaanleidingen bespeelbaar is voor ieder kind en gericht is op het stimuleren van ontmoeting en samen spelen. Natuurlijk spelen en duurzame speeltuinen worden steeds populairder. In een natuurlijke speeltuin worden kinderen door de omgeving en de natuur gestimuleerd om te experimenteren en te ontdekken. Kinderen spelen in en tussen het groen met de aanwezige natuurlijke materialen zoals hout, water en zand. Spelen in een natuurlijke omgeving prikkelt de fantasie. Omdat kinderen zelf het spel verzinnen raken ze minder snel verveeld, waardoor er minder ruimte is voor pesterijen en ongewenst gedrag.

Steeds meer speelplaatsen worden uitgerust met natuurlijke materialen. Doordat de speeltuin opgaat in de omgeving ziet het er sfeervoller en aantrekkelijker uit. Dit draagt niet alleen bij aan de uitstraling van de openbare ruimte maar maakt het ook een aantrekkelijke plek om te ontmoeten, te ontdekken en te leren. Een andere kans om buitenspelen bij kinderen te stimuleren is digitalisering. Spelletjes als Pokémon Go stimuleren kinderen om naar buiten te gaan en te bewegen. Ook zijn er diverse interactieve speeltoestellen op de markt om spelen aantrekkelijker te maken. Er komen steeds meer initiatieven die kinderen belonen als ze opdrachten verrichten in de openbare ruimte of juist kinderen helpen bij het uitvoeren van spelletjes waardoor ze nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Voorbeelden hiervan zijn de pleintje.app en play to move van Jantje Beton.

7

Bewegen en ontmoeten door jongeren Met de doelgroep jongeren wordt in deze notitie uitgegaan van de leeftijd 14 tot en met 25 jaar. Uit de gezondheidsmonitor van de GGD blijkt dat 20,2% van de jongeren, in de tweede- en vierde klas van het VO, dagelijks minimaal 1 uur sport of beweegt. Ondanks dat dit iets hoger is dan het landelijke gemiddelde betekent dit nog steeds dat bijna 80% van de jongeren niet of nauwelijks beweegt. Het jongerenonderzoek uitgevoerd in 2021 gaat in op o.a. de vrijetijdsbesteding van jongeren in de gemeente Nunspeet. Gemiddeld hebben jongeren 15 tot 20 uur vrijetijd per week en besteden ze dit voornamelijk aan social media, sporten, culturele activiteiten en/of kerkelijke activiteiten. Jongeren spreken vaak met elkaar af bij iemand thuis, in het bos, in het park of bij openbare bankjes. Het onderzoek toont aan dat ontmoetingsplekken belangrijk zijn voor jongeren. De voorwaarden waaraan deze moeten voldoen zijn divers en verschillen per leeftijdscategorie; laagdrempelig, aanwezigheid van bankjes en (speel)toestellen, goed onderhouden en de oudere jongeren willen ook graag privacy. Concrete voorbeelden die door de jongeren zijn genoemd zijn; openbare beweegplekken met fitnesstoestellen en meer gelegenheid tot ontmoeten in de openbare ruimte in Elspeet. Dat jongeren meer willen bewegen in de openbare ruimte is een trend die landelijk ook gezien wordt.

Het wordt overal gezien: de jeugd heeft de buurt als speelveld ontdekt. Jongeren stromen weg uit de traditionale georganiseerde sport en daar tegenover staat dat zij steeds vaker kiezen voor een vrije vorm van bewegen. Ook wel de Urban Sports genoemd. Dit kan van alles zijn; freerunning, skateboarding, BMX, tricking, hiphop of calisthenics. Een nieuwe vorm van bewegen die in ongeorganiseerd verband in de vrije tijd plaatsvindt. Jongeren zijn onderdeel van de maatschappij en hebben het recht op passende voorzieningen in de openbare ruimte. Het is belangrijk om goed te luisteren naar de behoeften van de jongeren maar ook te zorgen voor een goede spreiding en inrichting van deze plekken. Door te zorgen voor voldoende plekken is er sprake van natuurlijke spreiding en ook minder overlast. Of het nu gaat om een skatebaan, een pumptrackbaan of iets anders, het moet vooral een plek van de jongeren zijn en worden.

Bewegen en ontmoeten door volwassenen en ouderen Ruim 90% van de Nederlanders gebruikt jaarlijks de openbare ruimte om te sporten en te bewegen. Maandelijks is dit ongeveer 70%. Vooral volwassen maken gebruik van de openbare ruimte om te sporten en te bewegen. Hoewel we bewegen in de openbare ruimte al voor de coronaperiode zagen toenemen, lijken momenteel meer mensen dan ooit te genieten van de mogelijkheden in de buitenlucht. Ommetjes, gestimuleerd door de Ommetje-app van de Hersenstichting, zijn populair geworden. De lokale bootcampaanbieders spelen in op ‘fitness in de buitenlucht’ maar ook deelname aan hardlopen en wielrennen is de afgelopen jaren gegroeid. Er is een dalende trend te zien in het georganiseerd sporten, men wil zelf bepalen waar en wanneer en met wie zij sporten. Beweegroutes worden hierdoor steeds populairder en verschijnen in steeds meer plaatsen. Een beweegroute is een uitgestippelde route door een buurt of wijk waarbij mensen tijdens hun wandeling verschillende oefeningen kunnen doen. Dit kan door middel van beweegtoestellen maar ook QR-routes worden steeds populairder. De nieuwe generatie 55-plussers beweegt meer dan voorgaande generaties. Denk hierbij aan activiteiten als wandelen en fietsen. We zien dat ouderen steeds langer thuis blijven wonen.

Om de zelfstandigheid van ouderen te optimaliseren is het van belang dat de inrichting van de openbare ruimte toegankelijk is voor ouderen en ook uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Voorbeelden hiervan zijn een beweegtuin, voldoende zitgelegenheid langs routes, voldoende groen en veilige

8

fiets- en wandelroutes. Naast het stimuleren tot bewegen is het van belang dat er mogelijkheden gecreëerd worden voor sociale interactie. Sociale interactie hoeft niet alleen plaats te vinden binnen de eigen leeftijdsgroep maar dit kan ook tussen verschillende leeftijdsgroepen zijn. De leefomgeving is een geschikte plek om generaties samen te brengen en sociale cohesie te bevorderen.

Andere trends en ontwikkelingen Informele sport- en speelruimte Zoals hierboven beschreven maken steeds meer mensen gebruik van de openbare ruimte om te bewegen. Er wordt dan ook veel gebruik gemaakt van de bossen, de heide en het water om te bewegen. De natuurlijke omgeving waar de gemeente Nunspeet zich in bevindt is dan ook een ideale omgeving om in bewegen te komen en in beweging te blijven. Deze informele sport- en speelruimte geeft mensen de ruimte om hun eigen ideeën tot uitvoering te brengen zonder dat daar gemeentelijke voorzieningen (formele sport- en speelplekken) voor nodig zijn. Open sportparken Steeds meer sportparken veranderen in open sportparken. Dit houdt in dat het niet alleen een plek is voor de sportverenigingen, maar juist ook voor andere maatschappelijke doelen. Traditionele sportparken zijn vaak afgesloten en niet openbaar toegankelijk. Het gebruik gebeurt veelal in de avonduren en in het weekend, in verenigingsverband. Door een sportpark (deels) openbaar te maken kan de ruimte beter worden benut. Denk hierbij aan gebruik door onderwijs, kinderopvang en omwonenden. In Nunspeet, bij de Wiltsangh, zijn bijvoorbeeld de kunstgrasvelden het gehele jaar toegankelijk voor mensen uit de (nabije) wijken om te kunnen sporten. Ook het (nog te realiseren) ontmoetingsplein op de Wiltsangh is voor iedereen toegankelijk om te bewegen en te ontmoeten.

Rookvrije generatie Het kabinet wil dat er in 2040 een rookvrije generatie opgroeit. Het is de bedoeling dat kinderen dan niet langer in contact komen met sigarettenrook. Kinderen horen in een veilige en gezonde omgeving te spelen, rookvrije speelplekken horen daarbij. In Nederland zijn 90% van de inwoners voorstander van geheel rookvrije speeltuinen. De regering wil dan ook dat vanaf 2025 alle speeltuinen rookvrij zijn. In de grote steden Utrecht en Den Haag zijn alle openbare speelplekken al rookvrij. Rookvrije speeltuinen worden meegenomen als mogelijke ontwikkeling binnen de aanpak van het OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) in de gemeente Nunspeet.

Wensen en signalen van inwoners (jong tot oud) in onze gemeente Zoals in hoofdstuk 1 aangegeven komen er diverse verzoeken binnen voor het vernieuwen van speeltoestellen en het realiseren van nieuwe speel- en beweegplekken. Voorbeelden van deze verzoeken zijn de realisatie van een speeltuin aan de Jan Topweg, speelvoorzieningen voor de jeugd (10+) in Molenbeek, de realisatie van beweegroutes / fitnesstoestellen voor volwassenen en ouderen, een upgrade van de speeltuin tegenover de Ds. Stuijvenbergschool, het vervangen van straatmeubilair bij de Jeu de Boules in Elspeet, de realisatie van een pumptrackbaan in Nunspeet Oost en het realiseren van voorzieningen voor jongeren in Elspeet zoals een pumptrackbaan of pannaveldjes. Ook zijn er een aantal vragen voor specifieke speeltuinen om de toestellen te vernieuwen. Inwoners die bij de gemeente een verzoek indienen ontvangen als reactie op het verzoek een brief van de gemeente dat het huidige beleid geen mogelijkheden biedt. In de brief wordt ook aangegeven dat er een herijking van het beleid komt en de inwoners hierbij betrokken zullen worden.

9

4. Landelijk en gemeentelijk beleid Om de juiste koers te bepalen voor spelen, bewegen en ontmoeten is het belangrijk om te kijken naar de kaders en randvoorwaarden van zowel het landelijke als het gemeentelijke beleid. Landelijk beleid Een beweegvriendelijke omgeving staat steeds hoger op de politieke agenda. We zitten te veel en bewegen te weinig. Dit met alle gezondheidsproblemen van dien. Als we niets doen dan zet deze trend zich ook in de toekomst door. Het inrichten van een beweegvriendelijke leefomgeving werkt stimulerend op ons sport- en beweeggedrag. Dit leidt uiteindelijk tot gezondheidswinst. Een beweegvriendelijke omgeving draagt bij aan: minder overgewicht, betere lichamelijke gezondheid, betere geestelijke gezondheid, een betere (motorische) ontwikkeling van kinderen, meer beweegactiviteiten in de wijk, een socialer klimaat voor jong en oud, een beter imago van een wijk of buurt, de betrokkenheid van buurtbewoners en een beter imago van de gemeente.

Een beweegvriendelijke omgeving is een leefomgeving die mensen faciliteert, stimuleert en uitdaagt om te bewegen, te spelen en te sporten. Iedereen heeft dus baat bij bewegen in de buurt. Het belang van buitenspelen, bewegen en ontmoeten komt terug in het Nationaal Sportakkoord, het SamenSpeelAkkoord en het Nationaal Preventieakkoord. Het VNG Verdrag over de Rechten van het Kind heeft een artikel gewijd aan het recht op vrije tijd, spel en recreatie: ‘’De Staten die partij zijn, erkennen het recht van het kind op rust en vrije tijd, op deelneming aan spel en recreatieve bezigheden passend bij de leeftijd van het kind, en op vrije deelneming aan het culturele en artistieke leven’’ (artikel 31, VNG Verdrag). Sinds 2016 geldt in Nederland het ‘VN-verdrag handicap’, dit beleid benadrukt dat mensenrechten voor iedereen, dus ook voor mensen met een beperking, gelden. Zij mogen geen drempels ervaren om mee te kunnen doen in de samenleving. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Uitgangspunt van het GALA is ‘een gezonde generatie in 2040: weerbare, gezonde mensen die opgroeien, leven werken en wonen in een gezonde leefomgeving met een sterke sociale basis’. Het gala biedt de gemeente de mogelijkheden om een samenhangende lokale aanpak te ontwikkelen voor gezondheid, sport en bewegen en sociale basis.

Het is een integrale aanpak waarin gezondheidsbevordering en preventie in de breedte wordt aangepast. De gemeente staat aan de start van het opstellen van dit integrale plan van aanpak. Onderdelen hiervan zijn de ketenaanpak Valpreventie en een Gezonde leefomgeving. Bij het opstellen van het plan van aanpak GALA en de uitvoeringsplannen spelen, bewegen en ontmoeten wordt gezocht naar het maken van logische verbindingen, niet alleen op inhoudelijk vlak maar ook op financieel gebied. Wettelijke kaders Hiernaast gelden nog de wettelijke kaders voor speeltoestellen, die zich richten op kwaliteit en veiligheid. Alle speeltoestellen moeten voldoen aan bepalingen zoals opgenomen in het Warenwetbesluit Attractie- en speeltoestellen. Dit betekent dat alle speeltoestellen regelmatig worden geïnspecteerd en ook beschikken over de juiste certificaten. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) inspecteert steekproefsgewijs of speeltoestellen in de openbare ruimte veilig zijn. De functionele en veiligheid inspecties worden twee keer per jaar uitgevoerd door een erkend inspectiebedrijf. Daarnaast voert ook de buitendienst regelmatig visuele inspecties uit op de veiligheid van de toestellen in de openbare ruimte.

10

Gemeentelijk beleid Raadsakkoord ‘Samen meer voor elkaar’ Samen meer voor elkaar staat aan de basis van het raadsakkoord. Een lokale samenleving maken we met elkaar. We geven met elkaar prioriteit aan zaken op het gebied van gezondheid – waaronder sport en bewegen -, preventie, inclusie, vroegtijdige interventies en maatwerk. Naast de reguliere sportaccommodaties en sportverenigingen moet er ook ruimte zijn om in niet georganiseerd verband sportief bezig te zijn. We zorgen voor voldoende en aantrekkelijke inclusieve speelruimtes, voor beweegroutes en voor plekken met beweegelementen. Visie sociaal domein en Integraal beleidsplan sociaal domein Het uitvoeringsplan spelen, bewegen en ontmoeten moet leiden tot een beweegvriendelijke leefomgeving voor iedereen in de gemeente Nunspeet. Deze startnotitie en de uitvoeringsplannen hebben als bovenliggend stuk de Visie sociaal domein gemeente Nunspeet. Ondanks dat de domeinen sport, onderwijs en cultuur niet tot de kern van het sociaal domein behoren, zijn deze onmisbaar bij het verwezenlijken van de doelen en de uitvoering. De omgeving waarin mensen wonen, werken en leven heeft invloed op het welzijn. Het positief stimuleren van de fysieke leegomgeving draagt onder andere bij aan preventie en welvinden.

‘’De belangrijkste doelen zijn een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en het doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften. De inrichting van de omgeving draagt zo bij aan maatschappelijke doelen.’’ Er wordt aangesloten bij de volgende geformuleerde doelstellingen per levensfase uit het integrale beleidsplan: 1. 2. 3. 4. 5.

Kinderen groeien gezond en veilig op. Dit legt de basis voor een gezonde leefstijl; Kinderen en jongeren ontwikkelen zich gezond en veilig tot unieke volwassenen; Inwoners vinden hun eigen weg in een inclusieve samenleving; Inwoners ervaren een positieve gezondheid en voelen zich sociaal verbonden; Inwoners zijn zelfredzaam en wonen zo lang mogelijk veilig en zelfstandig, waar nodig met passende ondersteuning en voorzieningen.

Spelen, bewegen en ontmoeten zijn thema’s die in iedere levensfase op verschillende manieren terugkomen. In de levensfase tot 4 jaar zal dit meer gericht zijn op het gebied van buitenspelen, van 4 tot 18 jaar op buitenspelen, bewegen en ontmoeten, van 16 tot 67 jaar op bewegen en ontmoeten en voor 60+ op bewegen en ontmoeten. Net als in de visie sociaal domein loopt positieve gezondheid als een rode draad door alle thema’s heen en draagt deze bij aan verschillende doelstellingen per levensfase. Nota sport en bewegen ‘versterken door verbinden’ Het sportbeleid richt zich op het bereiken van zoveel mogelijk mensen door middel van sporten. De gemeente Nunspeet is een vitale gemeente in een prachtige omgeving waar aandacht is voor de sociale samenhang onder de bevolking en inwoners. Sporten en bewegen sluit hierop aan en biedt ruimte aan elke inwoner om te kunnen sporten en bewegen in een bereikbare en geschikte omgeving. Het mogelijk maken van bewegen in de openbare ruimte draagt hieraan bij. Sport- en Preventieakkoord 2020-2023 In 2020 is er in de gemeente Nunspeet een lokaal Sport- en Preventieakkoord opgesteld ‘Nunspeet Sportief en Gezond’. Dit akkoord is afgesloten met organisaties uit sport, welzijn, zorg en ondernemers waarin afspraken zijn gemaakt om samen stappen te zetten naar een sportievere en actievere leefstijl van inwoners in de gemeente Nunspeet.

Onderdeel van dit akkoord is het thema ‘Sportief gebruik van de openbare ruimte’.

11

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving in de gemeente Nunspeet De Noord-Veluwse gemeente zijn begonnen met de aanpak Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. Het doel hiervan is dat jongeren kunnen opgroeien in een stimulerende en gezonde omgeving. Hierbij wordt ingezet op vier verschillende omgevingen: vrienden, school, gezin en vrijetijdsbesteding. Per omgeving worden acties en interventies bedacht en ingezet om middelengebruik (alcohol en drugs) onder jongeren te voorkomen. Een uitdagende en beweegvriendelijke omgeving, ingericht met en voor jongeren, draagt eraan bij dat jongeren kunnen opgroeien en bewegen in een gezonde omgeving.

12

5. Ontwikkelscenario’s Zowel het landelijke als gemeentelijke beleid geven het belang aan van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en deze zo te gebruiken en in te richten dat deze bijdraagt aan maatschappelijke doelen. Een beweegvriendelijke omgeving voor jong en oud. Zo is buitenspelen van groot belang voor de ontwikkeling van kinderen, horen jongeren erbij en geven we hen een eigen plek en wordt ook volwassenen en ouderen de mogelijkheid geboden om gezond en fit te blijven. In de gemeente Nunspeet werken we, met elkaar, aan de volgende visie:

Visie op Spelen, Bewegen en Ontmoeten in de gemeente Nunspeet De gemeente Nunspeet biedt een beweegvriendelijke omgeving waar iedereen de mogelijkheid heeft om te spelen, bewegen en ontmoeten. Het aanbod is divers, voldoende en passend per wijk en daagt uit tot bewegen en ontmoeten voor iedereen.

Om de visie te bereiken is het van belang om een ontwikkelscenario te kiezen en daarbij de richtinggevende ambities met vertrekpunten vast te stellen. We onderscheiden de volgende twee afzonderlijke ontwikkelscenario’s: A. Ontwikkelscenario ‘instandhouding huidige voorzieningen niveau’ Bij dit ontwikkelscenario verbreden we niet naar bewegen en ontmoeten voor alle leeftijden. We zetten in op beheer en onderhoud van de huidige speelvoorzieningen en vervangen alleen de toestellen indien nodig. We kiezen ervoor om niet in te gaan op de ingediende verzoeken van onze inwoners en bieden ook geen ruimte hiervoor in de nieuwe uitvoeringsplannen. Financieel gezien zijn er geen extra middelen nodig om dit ambitieniveau mogelijk te maken. of B. Ontwikkelscenario ‘upgraden en verbreden’ Bij dit ontwikkelscenario wordt er ingezet op een kwaliteitsimpuls voor spelen en vindt er een verbreding plaats naar bewegen en ontmoeten voor alle leeftijden. Aan de hand van de richtinggevende ambities met vertrekpunten zoals geformuleerd in hoofdstuk 6 zal invulling worden gegeven aan de nieuwe uitvoeringsplannen. Voor dit ontwikkelscenario zullen zowel aanvullende incidentele als structurele middelen nodig zijn. Uitwerking van voorgestelde ontwikkelscenario Er wordt voorgesteld om te kiezen voor het ontwikkelscenario ‘upgraden en verbreden’.

In de volgende hoofdstukken wordt dit ontwikkelscenario verder uitgewerkt.

13

6. Richtinggevende ambities met vertrekpunten In dit hoofdstuk worden de richtinggevende ambities met vertrekpunten voor ontwikkelscenario B beschreven. Aan de hand van deze richtinggevende ambities met bijbehorende vertrekpunten wordt invulling gegeven aan de uitvoeringsplannen en gericht gewerkt aan een beweegvriendelijke leefomgeving voor iedereen in de gemeente Nunspeet. 1. Aanpak per wijk en dorpskern. Voor vijf wijken in de kern Nunspeet en de drie dorpskernen; Elspeet, Hulhorst en Vierhouten wordt een afzonderlijk uitvoeringsplan opgesteld. In bijlage 2 staat de verdeling van de wijken en dorpskernen inclusief de bijbehorende overzichtskaarten. Inwoners krijgen de mogelijkheid mee te denken bij de uitwerking van deze plannen. De binnengekomen verzoeken bij de gemeente van de afgelopen jaren worden meegenomen in deze aanpak. Vertrekpunt Aanpak per wijk en dorpskern. Samen met de inwoners wordt een wijkgerichte aanpak per kern opgesteld. Op basis van de richtinggevende ambities en vertrekpunten in deze startnotitie wordt ingezet op een kwaliteitsimpuls voor spelen, bewegen en ontmoeten. 2. Passend aanbod van speelvoorzieningen. Het is belangrijk dat er een evenredige verdeling van speelvoorzieningen is en dat deze goed verspreid liggen op blok, buurt- en wijk niveau. De spreiding is afhankelijk van de leeftijd en het aantal kinderen dat in een bepaalde wijk woont.

Door de jaren heen kunnen de demografische gegevens van een wijk veranderen. Zo kan het zijn dat een wijk ‘jonger’ wordt en er hierdoor in het verleden geen speelvoorziening is gerealiseerd en er sprake is van een witte vlek. Bij het opstellen van bestemmingsplannen, -in en of uitbreidingsplannen wordt er ruimte wordt gereserveerd voor spelen. Daarnaast moeten nieuw aan te leggen speelplaatsen altijd worden getoetst aan de geldende kaders vanuit ruimtelijke ordening. Vertrekpunt Passend aanbod van speelvoorzieningen. Indien er sprake is van een witte vlek bepaald de gemeente of er een nieuwe speeltuin komt aan de hand van de spreiding van de speelvoorzieningen en demografische gegevens van de wijk. Voor spreiding van voorzieningen worden de richtlijnen van NUSO en Jantje Beton als uitgangspunt genomen (zie bijlage 1*). Bij het realiseren van nieuwe speelvoorzieningen krijgen buurtbewoners de mogelijkheid om input te geven voor de inrichting van de speeltuin. Bij het opstellen van bestemmingsplannen, in- en uitbreidingsplannen hanteert de gemeente als richtlijn dat 3% van de voor wonen bestemde gebieden als speelruimte wordt gereserveerd. Plannen voor nieuw aan te leggen speelplaatsen worden altijd getoetst aan de kaders vanuit ruimtelijke ordening van de gemeente.

14

3. Behandelen verzoeken inwoners. Regelmatig ontvangt de gemeente verzoeken van inwoners op het gebied van spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte. Dit kan zijn omdat de demografie van een wijk verandert, er verouderde toestellen in een speeltuin staan of dat er nieuwe landelijke trends en ontwikkelingen zijn. Als het verzoek geen witte vlek of regulier beheer en onderhoud betreft dan wordt het verzoek betrokken bij de herijking van de uitvoeringsplannen. Vertrekpunt Behandelen verzoeken inwoners. Verzoeken van de afgelopen jaren worden, waar mogelijk, verwerkt in de nieuwe uitvoeringsplannen. Nieuwe verzoeken worden verzameld en meegenomen in de herijking van de uitvoeringsplannen. Buurtbewoners worden hier via een participatietraject bij betrokken. 4. Inclusieve speelplekken. Speelplekken moeten toegankelijk zijn voor iedereen. Dit worden ook wel ‘samenspeelplekken’ genoemd. Een samenspeelplek is een plek waar iedereen 100% welkom is, 70% van de speelaanleidingen bereikbaar is voor iedereen en 50% van de speelaanleidingen bespeelbaar is voor ieder kind en gericht is op het stimuleren van ontmoeting en samen spelen. Vertrekpunt Inclusieve speelplekken. In iedere kern van de gemeente Nunspeet is 1 ‘samenspeelplek’ conform de bepaalde normen.

5. Natuurlijk buitenspelen. Een speeltuin met uitdagende natuurlijke speeltoestellen zorgt voor een maximale speelbeleving. Natuurlijke speeltoestellen zorgen voor uitdaging en avontuur. Kinderen kunnen hun fantasie gebruiken en bedenken hierdoor hun eigen spel. Vertrekpunt Natuurlijk buitenspelen. Bij nieuw in te richten speelplekken en de vervanging van toestellen gaan we uit van natuurlijk spelen. Hiervoor worden natuurlijke materialen gebruikt en wordt ruimte gehouden voor de eigen fantasie van kinderen. 6. Interactief spelen. Bij het ophalen van input voor de uitvoeringsplannen wordt interactief spelen als pijler meegenomen. Onderzocht wordt of er vraag is naar interactieve toestellen en de implementatie van apps als Pleintje en Play to Move. Vertrekpunt Interactief spelen. De gemeente onderzoekt de vraag naar interactief spelen bij het opstellen van de uitvoeringsplannen. Als blijkt dat dit voorziet in een behoefte zal interactief spelen verder uitgewerkt worden in de uitvoeringsplannen per wijk. 7. Specifieke voorzieningen. Naast de speelterreinen, trapveldjes en pannaveldjes kent de gemeente Nunspeet ook nog een aantal andere voorzieningen waar gespeeld en/of gesport kan worden. Dit zijn de trimbaan in Nunspeet, de skatebaan in Nunspeet, speelterrein de Kril in Elspeet en speelweide de Stakenberg.

Tijdens het participatietraject zal onderzocht worden of er behoefte is om deze specifieke voorzieningen aan te passen en/of vernieuwen. Vertrekpunt Specifieke voorzieningen. De gemeente onderzoekt tijdens het participatietraject of er behoefte is om de specifieke voorzieningen aan te passen en/of te vernieuwen.

15

8. Bewegen en ontmoeten jongeren. Jongeren hebben de behoefte om zich, los van hun ouders, te ontwikkelen met leeftijdsgenoten. Naast een aantal specifieke voorzieningen, zoals een JOP en de skatebaan, zijn er weinig eigen plekken voor jongeren. De oudere jongeren in de leeftijdsgroep 12-18 jaar, maar ook daarboven, bevinden zich niet meer in speeltuinen. Daarom is het belangrijk om hen een eigen plek te geven binnen de gemeente. Deze plekken zijn onderdeel van dit beleid. Om tot de juiste invulling van deze plekken te komen is het belangrijk om jongeren goed te betrekken bij het opstellen van de uitvoeringsplannen. Vertrekpunt Bewegen en ontmoeten jongeren. Per kern wordt samen met de jongeren gekeken naar een eigen plek om te bewegen en te ontmoeten. Deze plek wordt samen met de jongeren ingericht. Dit kan een beweegplek zijn maar juist ook een plek om met elkaar ‘ te chillen’.

9. Bewegen in de openbare ruimte. Er wordt steeds meer gebruik gemaakt van de mogelijkheden die de openbare ruimte ons biedt. In steeds meer steden en plaatsen worden beweegroutes aangelegd. Dit kunnen routes met fitnesstoestellen zijn, maar ook routes met QR-codes waarbij je de code scant voor een beweegopdracht. De groep ouderen wordt steeds groter en ook zij hebben de behoefte om gezond en fit te blijven. Openbare sport- en speelplekken worden door deze groep niet gebruikt. Voor de groeiende groep ouderen is het belangrijk om een voorziening in de buurt te hebben om in beweging te komen maar juist ook om anderen te ontmoeten. Vertrekpunt Bewegen in de openbare ruimte. Per kern wordt samen met de inwoners gekeken naar de mogelijke aanleg van een beweegroute. Er wordt een maximum gesteld van 1 goed onderhouden route per kern. In iedere kern van de gemeente Nunspeet is minimaal 1 beweegtuin of ontmoetingsplek voor ouderen. Deze wordt aantrekkelijk en in samenwerking met de ouderen ingericht.

10. Realisatie pumptrackbaan. Een pumptrack is een aangesloten circuit van bulten en kombochten die elkaar ritmisch opvolgen. De meeste banen hebben een verharde toplaag waardoor de baan gebruikt kan worden door fietsers, skaters, steppers en boarders. Sinds 2015 is deze trend in Nederland ongekend populair en worden er in hoog tempo nieuwe banen gerealiseerd. Regelmatig zijn pumptrackbanen het resultaat van een burgerinitiatief. Vanuit de wijk Nunspeet Oost is een handtekeningen actie ingediend voor het realiseren van een baan. Hiervoor is door de gemeenteraad een bedrag beschikbaar gesteld in de programma begroting 2023-2026. Vanuit meer wijken en dorpskernen komen geluiden voor de realisatie van een pumptrackbaan. Vertrekpunt Realisatie pumptrackbaan Er wordt onderzoek gedaan naar de mogelijke realisatie van één pumptrackbaan in de gemeente Nunspeet. De pumptrackbaan is een specifieke speelvoorziening bedoeld voor kinderen en jongeren uit alle kernen in de gemeente Nunspeet.

16

11. Bankjes en prullenbakken. Om beweging en ontmoeting te stimuleren is het belangrijk dat er voldoende zitgelegenheden zijn. Een speeltuin met bankjes, waar bijvoorbeeld ouders, opa’s en oma’s kunnen zitten, werkt stimulerend om langer op een locatie te blijven. Prullenbakken zorgen voor minder rommel en dragen bij aan een aantrekkelijke leefomgeving. Voldoende bankjes, bijvoorbeeld langs beweegroutes, maakt ook dat men wat vaker kan zitten om te rusten en stimuleert eventuele ontmoetingen. Vertrekpunt Bankjes en prullenbakken. Speel- en beweegvoorzieningen worden uitgerust met voldoende bankjes en prullenbakken. Bij nieuw te realiseren speeltuinen worden bankjes en prullenbakken altijd meegenomen in de ontwerpen. Bij de huidige voorzieningen wordt gekeken waar deze al dan niet geplaatst gaan worden. 12. Schoolpleinen. Schoolpleinen zijn juridisch eigendom van schoolbesturen en daarmee in principe niet beschikbaar als openbare speelvoorziening. Hiervan kan worden afgeweken wanneer het schoolbestuur zelf besluit om het schoolplein open te stellen. De richtinggevende ambities en vertrekpunten in dit beleid hebben daarom geen betrekking op de schoolpleinen. De gemeente is niet aansprakelijk voor onderhoud, vernielingen en aansprakelijkheidskwesties. Vertrekpunt Schoolpleinen. Schoolpleinen zijn geen formele speelplekken en vallen niet onder het beheer van de gemeente.

Het beleid heeft geen betrekking op de schoolpleinen. Indien een schoolplein na schooltijd wel openbaar toegankelijk is valt dit onder verantwoordelijkheid van de schoolbesturen.

13. Open sportparken. Door sportparken (deels) openbaar te maken kan de ruimte beter benut en gebruikt worden. Sportpark de Wiltsangh is al deels openbaar, de kunstgrasvelden kunnen bijvoorbeeld gebruikt worden door de buurt en ook het beweegplein in openbaar toegankelijk. Vertrekpunt Open sportparken. We blijven inzetten op een open sportpark in Nunspeet. Onder andere de kunstgrasvelden blijven openbaar toegankelijk voor de buurt. Indien de vraag komt of een (deels) openbaar sportpark ook in andere kernen gerealiseerd kan worden, zal dit nader worden onderzocht.

17

7. Procesplanning, participatie en financiën Aan de hand van het voorkeurs ontwikkelscenario ‘upgraden en verbreden’ worden de uitvoeringsplannen opgesteld. Tijdens dit proces worden zoveel mogelijk belanghebbenden betrokken om te komen tot breed gedragen plannen in alle vier de kernen. De planning hiervoor is als volgt: Procesplanning Uitvoeringsplannen Spelen, Bewegen en Ontmoeten Planning Actie Mei 2023 Bespreking startnotitie in het college van B&W Juni 2023 Bespreking startnotitie in de commissie Maatschappij en Middelen Juni 2023 Vaststelling startnotitie in de Algemene Raadsvergadering Juli 2023 – april 2024 Opstellen van uitvoeringsplannen per wijk en dorpskern April 2024 Concept uitvoeringsplannen voorleggen voor formeel advies aan de Adviesraad Sociaal Domein Nunspeet Mei 2024 Vaststellen uitvoeringsplannen in het college van B&W Juni 2024 Besluitvorming over (de financiële uitwerking van) de uitvoeringsplannen in de gemeenteraad Juli 2024 – december Implementatie uitvoeringsplannen 2027 2027, 2028, 2029, 2030 Monitoring uitvoeringsplannen 2031 Evaluatie en herijking uitvoeringsplannen Participatie Onderdeel van het proces om te komen tot deze startnotitie maar ook om de uitvoeringsplannen op te stellen is een participatietraject.

In het eerste kwartaal van 2023 is de werkgroep van de adviesraad sociaal domein geraadpleegd om mee te denken over de inhoud van deze startnotitie. Voor het opstellen van de uitvoeringsplannen zal er een participatietraject worden uitgevoerd. Als onderdeel van het participatietraject zal eerst een speelruimteanalyse worden uitgevoerd door een extern bureau. Hierbij worden alle speelvoorzieningen in kaart gebracht, wordt gekeken welke voorzieningen veel bezocht worden en welke juist niet. Een online vragenlijst voor de waardering van de speelplekken en een schouwronde maken onderdeel uit van deze analyse. Op basis van de uitkomsten van de analyse kunnen er gericht gesprekken gevoerd worden met de inwoners van de verschillende wijken en dorpskernen. Met de uitkomsten van de speelruimte analyse en aan de hand van het vastgestelde ontwikkelscenario met richtinggevende ambities en vertrekpunten wordt er input opgehaald in de wijken en dorpskernen, inwoners worden hiervoor geraadpleegd. Dit zal gebeuren aan de hand van verschillende ‘ophaalsessies’ in de wijk of dorpskern. Hierbij kan gedacht worden aan middagen op scholen en/of avonden in bijvoorbeeld buurthuizen. De bedoelingen van deze sessies zijn om op hoofdlijnen input op te halen bij kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen.

Waar zijn ze naar op zoek, wat zien ze graag terug komen in de wijk, welke speeltuinen zijn aan vernieuwing toe en hoe moet bijvoorbeeld een jongerenplek of een beweegroute eruit komen te zien. Daarnaast zal ook in dit proces de adviesraad sociaal domein geraadpleegd worden en zal hen om formeel advies worden gevraagd. Na het vaststellen van de uitvoeringsplannen begint de implementatiefase. Voor deze fase zal bekeken worden of de participatie tool ‘speeltuinbouwer’ bij kinderen kan worden ingezet. Dit is een online interactief platform waar kinderen hun eigen speelplek kunnen ontwerpen. Deze tool maakt

18

gebruik van bouwstenen van speeltoestellen welke in het ontwerp gesleept kunnen worden. De stenen kosten een bepaald aantal muntjes en hebben een eigen grootte. De online speelplaats is gebaseerd op de beschikbare ruimte en het beschikbare budget in de realiteit. Op deze manier worden kinderen gestimuleerd om na te denken over wat ze echt graag in hun speeltuin willen. De ontwerpen worden ingezonden naar de jury en de beste ontwerpen gaan door naar een stemronde. De buurt kan dan een top 3 samenstellen en het winnende ontwerp wordt vervolgens gerealiseerd. Waar het in de fase voor het opstellen van de uitvoeringsplannen meer op hoofdlijnen blijft, namelijk: welke speeltuinen zijn aan vernieuwing toe, wat mist in de wijk etc. wordt het met deze tool juist heel concreet gemaakt. Het is een manier om kinderen echt onderdeel te laten zijn van de implementatiefase en hen mee te laten doen en denken. Uit de uitvoeringsplannen moet blijken voor hoeveel speeltuinen deze tool kan worden toegepast. Financiën Voor het ontwikkelscenario 'instandhouding huidige voorzieningen niveau' zijn de geraamde financiën voldoende. In de huidige begroting wordt namelijk uitgegaan van kosten voor inspecties, beheer en onderhoud. Het genoemde ontwikkelscenario zet hier op in. Onderstaand overzicht geeft de middelen weer in de gemeentelijke begroting 2023 – 2026.

Taakveld 7.7 - Beheer en onderhoud speelterreinen Overzicht 2023 2024 Totaal structureel € 89.791,€ 89.791,-

2025 € 89.791,-

2026 € 89.791,-

Voor het ontwikkelscenario 'upgraden en verbreden' zijn er zowel meer incidentele middelen (eenmalige impuls) als structurele middelen (beheer en onderhoud) nodig om in te kunnen zetten op vernieuwing en verbreding. Op basis van de input uit de wijken en dorpskernen en de nog op te stellen uitvoeringsplannen zal blijken welke financiële gevolgen dit ontwikkelscenario heeft. De financiële gevolgen van het ontwikkelscenario ‘upgraden en verbreden’ worden gespecificeerd en voorgelegd als beslispunt bij de vaststelling van de uitvoeringsplannen medio 2024 aan de gemeenteraad.

De financiële en maatschappelijke waarde van speelruimtebeleid

19

8. Geraadpleegde bronnen Voor het opstellen van deze startnotitie zijn diverse bronnen geraadpleegd. Hierbij is o.a. gekeken naar beleidsnota’s van andere gemeenten en actuele artikelen over bewegen spelen en sporten. Landelijk staat een beweegvriendelijke omgeving steeds hoger op de agenda, diverse beleidsstukken over dit onderwerp hebben dan ook bijgedragen aan deze notitie.

Beleidsstukken -

Beweeg- en speelruimtebeleidsplan 2020-2030 ‘Bewegen in Katwijk’ Nota speelruimtebeleid gemeente Bladel 2018+ Speelplaatsen beleid 2012-2022 Gemeente Bergen Nota Kom mee! Naar buiten allemaal gemeente Nunspeet 2009 Nota Speelruimtebeleid 2016-2019 gemeente Nunspeet Raadsakkoord 2022-2026 ‘Samen meer voor elkaar’ gemeente Nunspeet Visie sociaal domein gemeente Nunspeet Integraal beleidsplan sociaal domein 2022-2025 gemeente Nunspeet Nota sport en bewegen ‘versterken door verbinden’ gemeente Nunspeet Sport- en Preventieakkoord 2020-2023 ‘Samen werken aan een sportief en gezond leven in Elspeet, Hulshorst, Nunspeet en Vierhouten

Websites -

https://pumptrackinfo.nl/ https://sportplezier.nl/content/2019/06/190614_video_urban-sports - https://www.stad-en-groen.nl/article/41459/weg-met-dejongeren#:~:text=Steeds%20meer%20gemeenten%20zoeken%20een,lijkt%20na%20de%20c oronaperiode%20doorbroken. - https://www.platformbuitenspelen.nl/artikel/wat-is-er-nodig-voor-een-toekomstbestendigeruimte-waar-kinderen-graag-spelen - https://www.speeltoestel.nl/natuurlijk-spelen/ - https://www.yalp.nl/oplossingen/natuurlijk-spelen/ - https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/hoe-inclusief-zou-een-speeltuin-moeten-zijn/ - https://www.sportenbewegenincijfers.nl/toekomstverkenning/trendscenario - https://publicatie.kenniscentrumsportenbewegen.nl/inspiratietool-leefomgevingsenioren/cover - https://www.rookvrijegeneratie.nl/ - https://speelplan.nl/ontwerp-realisatie/speeltuinbouwer/

Boeken - Spelen met Ruimte. Handboek gemeentelijk speelruimtebeleid. 2006 Jantje Beton, VNG en NUSO

- Sport en bewegen in de openbare ruimte. De beweegvriendelijke omgeving in gebruik en beleid. 2021 Mulier Instituut.

- Urban Sport. Hoe sportende jongeren zichzelf organiseren en gemeenten kunnen stimuleren, -

ondersteunen en faciliteren. 2021, M. Sellering. Kenniscentrum Sport & Bewegen – Whitepaper Speel, ren, fiets, skate, zwem, sup en bewandel (november 2021)

Rapporten en artikelen - Jongerenonderzoek 2021. Gemeente Nunspeet. Reiger Research - Jantje Beton – Infographic onderzoek buitenspelen 6 maart 2023

20

Bijlagen Bijlage 1. Spreiding en inrichting speelvoorzieningen (richtlijnen NUSO en Jantje Beton)

21

Bijlage 2. Wijk- en kernindeling Kern Nunspeet Nunspeet Nunspeet Nunspeet Nunspeet Nunspeet Hushorst* Elspeet* Vierhouten*

Wijk Centrum Oost Noord (’t Hul, de Marsse, de Bunte) Noord (Molenbeek) West Zuid -

* Hulshorst, Elspeet en Vierhouten krijgen één afzonderlijke aanpak per kern. Er wordt geen onderverdeling gemaakt in verschillende wijken.

Overzichtskaarten Kern Nunspeet – wijk: Centrum

22

Kern Nunspeet – wijk: Oost

Kern Nunspeet – Wijk: Noord (’t Hul, de Marsse, de Bunte)

23

Kern Nunspeet – Wijk: Noord (Molenbeek)

Kern Nunspeet – Wijk: West

24

Kern Nunspeet – Wijk: Zuid

Kern Hulshorst

25

Kern Elspeet

26

Kern Vierhouten

27