AP 6b Raadsinformatiebrief OVS dec. 2022

NUNSPEET



ELSPEET



HULSHORST



VIERHOUTEN

De gemeenteraad van Nunspeet

datum

ons kenmerk

behandeld door

bijlage(n)

16 december 2022

onderwerp:

Informatievoorziening opvang vluchtelingen en statushouders Geachte raadsleden, In deze brief informeer ik u namens het college over de actuele ontwikkelingen rond de opvang van vluchtelingen en statushouders binnen onze gemeente. Algemeen beeld De opvang van Oekraïense ontheemden in onze gemeente verloopt nog steeds goed. Het aantal in onze gemeente opgevangen Oekraïners blijft rond de 200 schommelen. Omdat we er rekening mee moeten houden dat – als gevolg van aflopende afspraken met EuroParcs - na febr. 2023 het aantal opvangplekken zal verminderen, hebben we besloten dat vrijkomende opvangplekken voorlopig niet worden opgevuld met nieuwe ontheemden, tenzij sprake is van gezinshereniging. Landelijk gezien blijft de opvang van vluchtelingen onverminderd een zeer forse uitdaging. Vanuit de rijksoverheid is er dan ook een toenemende druk op gemeenten om meer (structurele) opvanglocaties beschikbaar te stellen, onder meer via de ‘Spreidingwet’ die in februari 2023 van kracht wordt. Vanuit de rijksoverheid wordt benadrukt dat alle gemeenten hun bijdrage moeten leveren aan een humane en duurzame opvang van asielzoekers. Deze druk komt ook richting onze gemeente. Eventuele concrete verzoeken tot het verlenen van medewerking aan het realiseren van opvanglocaties, zullen we op hun merites beoordelen.

Transitieplan CNO Het COA heeft een transitieplan opgesteld over de afbouw van de crisisnoodopvang (CNO). Dit plan is gericht op een terugkeer naar de normale rolverdeling van de opvang van asielzoekers. Dit komt erop neer dat de verantwoordelijkheid voor CNO die nu bij de veiligheidsregio’s en gemeenten ligt, wordt overgedragen naar het COA. Op de korte termijn zullen de daarvoor geschikte CNO-locaties worden getransformeerd naar noodopvang, maar het uiteindelijke doel is te komen tot duurzame reguliere opvangplaatsen. De transitie wordt als geslaagd beschouwd als vanaf 1 april 2023 voldoende opvangplaatsen gerealiseerd zijn en het COA vanaf dat moment weer in staat is alle asielzoekers met een recht op opvang daarin te voorzien. Op dit moment kent Nunspeet geen CNO. Wel een noodopvang in hotel De Mallejan in Vierhouten, waar tot 1 april 2023 80 AMV’s worden opgevangen onder de verantwoordelijkheid van het COA. Op korte termijn heeft het transitieplan dus geen directe gevolgen voor Nunspeet. Wel zullen we ons moeten beraden over de opvang in hotel Markt 1 De Mallejan na 1 april 2023. Postbus 79 8070 AB Nunspeet Fax (0341) 26 00 48 Telefoon (0341) 25 99 11 Internet www.nunspeet.nl E-mail gemeente@nunspeet.nl IBAN NL05BNGH0285013521 BIC BNGHNL2G

Openbare Orde en Veiligheid Op het gebied van veiligheid zijn er geen bijzonderheden te vermelden. Registratie Geen bijzonderheden. Huisvesting De overeenkomst met Europarcs met een looptijd tot eind februari is getekend. Dit betekent dat de facturen betaald kunnen gaan worden. Voor de periode na februari zijn we in gesprek. Voor de locatie van Mudde-Kok is aangegeven dat deze ook in 2023 gebruikt kan worden. De overeenkomst voor 2023 ligt ter ondertekening bij de andere partij. Voor de overige GOO locaties geldt dat ze bijna allemaal willen doorgaan met het huisvesten van Oekraïense vluchtelingen. Voor deze locaties worden nieuwe overeenkomsten opgesteld met een eerste looptijd tot 1 juli 2023. Qua bezetting van de huisjes op alle locaties (Veluwemeer, Bad Hoophuizen, Landrust, Mudde-Kok en overige GOO locaties) geldt dat deze allemaal volledig in gebruik zijn. Tijdelijke huisvesting van Alleenstaande Minderjarige Vreemdelingen in hotel De Mallejan De opvang door het COA van 80 AMV’s in De Mallejan verloopt tot op heden goed. De situatie in en rond De Mallejan is rustig en er zijn geen incidenten of negatieve geluiden bekend. De opvang is er ook op gericht om de jongeren zelfstandigheid en zelfredzaamheid bij te brengen, want als ze 18 jaar zijn en een asielstatus hebben, moeten ze op eigen benen kunnen staan.

Het is helaas nog niet gelukt om de jongeren het noodzakelijke onderwijs te bieden. De planning was om dit per 1 december jl. te hebben geregeld, maar dit bleek niet haalbaar. Er is zowel een tekort aan onderwijslocaties als aan -personeel. Het streven is er nu op gericht dat de jongeren vanaf begin januari a.s. aan het onderwijs kunnen deelnemen. Wel wordt in het hotel door taalvrijwilligers van Stichting Present een aantal uren per week taalles aan de jongeren gegeven. De jongeren willen graag meer participeren in de samenleving, bijv. door aanwezigheid bij of deelname aan lokale sport- en andere evenementen. De gemeenteraad is uitgenodigd een bezoek te brengen aan de opvanglocatie; met de griffie worden hiervoor nadere afspraken gemaakt. Statushouders Voor de statushouders die gevestigd zijn op bungalowpark De Hoefstal is een beroep gedaan op de zogenaamde Hotel- en Accommodatieregeling (HAR). De gemeente heeft de bijdrage per opgevangen statushouder inmiddels ontvangen. Het COA blijft in de HAR-periode (zes maanden) verantwoordelijk voor het verstrekken van leef- en reisgeld. In deze periode wordt vanuit de gemeente al wel gestart met de inburgerings- en integratieactiviteiten. Inmiddels heeft de Rijksoverheid de definitieve taakstelling huisvesting statushouders voor de eerste helft van 2023 bekend gemaakt. De taakstelling voor de eerste helft van 2023 is 34.

Dit is bijna gelijk aan de gehele taakstelling voor het jaar 2022. Daar komt de bestaande achterstand van de nog te huisvesten statushouders nog bij. Het verblijf van de statushouders op De Hoefstal was in principe tot 31 december. Het verblijf op De Hoefstal wordt verlengd tot 1 juni 2023. Dit in verband met de nog in te halen achterstand en vanwege de toegenomen taakstelling voor 2023. Recent is met Omnia Wonen gesproken over de achterstand die de gemeente Nunspeet heeft om statushouders te huisvesten. We ervaren dat Omnia alles op alles zet om de achterstand in de taakstelling in te lopen. Het laten doorstromen van de statushouders die verblijven op De Hoefstal maakt hier onderdeel van uit. Verlenging tijdelijke richtlijn Sinds 4 maart 2022 is de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) geactiveerd waarmee ontheemden uit Oekraïne opvang en voorzieningen krijgen in Nederland en andere EU-landen. De Europese Commissie heeft aangekondigd dat de Richtlijn Tijdelijke Bescherming met een jaar in ongewijzigde vorm wordt verlengd. Dit betekent dat ontheemden uit Oekraïne in Nederland in ieder geval tot 4 maart 2024 bescherming genieten onder de RTB. De RTB geeft ontheemden uit Oekraïne in Nederland recht op opvang en medische zorg maar ook het recht om te werken.

Coördinatie vrijwilligersinitiatieven NBO coördineert sinds maart dit jaar de vrijwilligersinitiatieven voor de Oekraïense ontheemden en heeft aangegeven dit ook in 2023 te willen blijven doen. Als gemeente zijn wij blij met de inzet van NBO en wij maken daarom graag gebruik van het aanbod van NBO om de ondersteuning in 2023 voort te zetten. Ook voor de minderjarige vluchtelingen die vanaf oktober jl. in hotel De Mallejan worden opgevangen, zijn vrijwilligers actief. De coördinatie hiervan ligt in handen van het COA en Stichting Present. Zo zijn er vrijwilligers actief met het geven van taalonderwijs en zijn al verschillende buitenactiviteiten voor deze jongeren georganiseerd. Daarnaast zijn vrijwilligers van Stichting Present ook ingezet om kleding, fietsen en schoolspullen in te zamelen. Onderwijs Met de komst van de Oekraïense vluchtelingen in Nunspeet heeft het onderwijs de zorgplicht passend onderwijs voor deze groep te organiseren. Dit is in gezamenlijkheid opgepakt en er zijn met het onderwijsveld gemeentebrede afspraken gemaakt. De kleuters krijgen les in de kleutergroepen op de verschillende basisscholen binnen de gemeente, groep 3 t/m 8 krijgt les in de Oekraïense Taalklas op De Morgenster en het voortgezet onderwijs wordt verzorgd door de Internationale Schakelklas Harderwijk in Veluvine.

De zes kinderen (12 jaar en ouder) waar speciaal onderwijs passend voor is, gaan twee dagdelen naar een zorgboerderij. Vanaf 1 maart heeft Educare een leraar beschikbaar die onderwijs gaat geven aan deze groep. Voor de periode januari tot maart wordt gezocht naar een geschikt persoon die naast de zorgboerderij de overige dagen opvang/onderwijs kan bieden. (N.B.: dit is tevens het antwoord op de tijdens de vergadering van de commissie AB d.d. 8 dec. jl. gestelde vraag van dhr. Polinder hoe het zit met speciaal onderwijs aan Oekraïense kinderen). Leerlingenvervoer Gemeenten hebben de regie en verantwoordelijkheid voor het vervoer van Oekraïense leerlingen. Gemeenten bepalen zelf hoe zij het leerlingenvervoer voor Oekraïense leerlingen vorm geven. Zij mogen afwijken van de regels voor het reguliere leerlingenvervoer. Aangezien het leerlingenvervoer met ViaVe al onder grote druk staat met de huidige leerlingen die gebruik maken van het leerlingenvervoer, is er voor gekozen de Oekraïense vluchtelingen maatwerk te bieden. Hierbij hanteren wij de gedachtegang van de Verordening bekostiging leerlingenvervoer Nunspeet, waarbij we uitgaan van zelfstandigheid en zelfredzaamheid, maar wanneer ondersteuning noodzakelijk is, wordt dit geboden. Voor de Oekraïense leerlingen die ondersteuning nodig hebben, is maatwerk georganiseerd in samenwerking met NBO en Stichting Welzijn Nunspeet (SWN).

Dagactiviteiten Met het oog op de naderende feestdagen worden door en voor de Oekraïense ontheemden en minderjarige vluchtelingen in Vierhouten verschillende activiteiten georganiseerd. Sport De afgelopen periode stond de gemeente voor ontheemden uit Oekraïne garant voor de lidmaatschapskosten van sportverenigingen. Sportaanbieders konden voor deze leden de factuur bij de gemeente Nunspeet indienen. Hiervoor was een bedrag van € 6.000 beschikbaar gesteld. De meeste Oekraïners ontvangen inmiddels inkomen uit arbeid of krijgen leefgeld. Vanuit deze inkomsten kunnen ook de vrijetijdsbestedingen bekostigd worden. De garantstelling voor sport komt per 31 december 2022 te vervallen. Het sporten wordt dus per 1 januari 2023 door de betreffende persoon zelf bekostigd. We bezien of in het geval dat meedoen aan sport en cultuur niet kan worden bekostigd vanuit het leefgeld of inkomen uit arbeid, de groep kinderen die dit raakt kan meedoen via het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Gezondheidszorg Op dit moment zijn er op het gebied van gezondheidszorg geen nieuwe ontwikkelingen te melden. Psychosociale Hulpverlening (PSH)

NBO heeft ook een werkgroep mentale ondersteuning. Deze werkgroep bestaat uit een aantal vrijwilligers met een professionele achtergrond die ingeschakeld kunnen worden indien nodig. Een deel van de hulpvragen wordt opgevangen door deze werkgroep. Soms is dat ook een opstap naar professionele zorg. Verder wordt er ook via de huisarts verwezen naar de POH-GGZ en sinds kort kan er ook worden verwezen naar de POH-GGZ Jeugd. Een aantal mensen is aangemeld bij Stichting Gave of maakt gebruik van wereldpsychologen.nl. De Oekraïners hebben ook hun eigen netwerk met online mogelijkheden voor ondersteuning. Verder wordt er op dit moment gekeken wat lokale partijen als Het Venster kunnen betekenen. De beleidsadviseur gezondheid houdt bij NBO een vinger aan de pols omtrent dit onderwerp. Als het nodig is, schakelen we als gemeente tolken in of nemen we contact op met Stimenz. Leefgeld Het kabinet heeft eind november 2022 de nieuwe leefgeldregeling voor Oekraïense ontheemden kenbaar gemaakt. Deze nieuwe leefgeldregeling zal in gaan per 1 februari 2023. Het college is momenteel bezig met de voorbereiding op deze nieuwe leefgeldregeling. Hiervan is in ieder geval duidelijk dat:  leefgeld meer gestaffeld wordt. Afhankelijk van de gezinsgrootte neemt het leefgeld per persoon af.  de definitie van ‘gezin’ wordt aangepast.

Leefgeld voor het gehele gezin komt te vervallen wanneer de volwassene aan het werk gaat. Gaat een minderjarig kind aan het werk? Dan vervalt het leefgeld niet voor het gezin (wel voor hemzelf). Wordt de minderjarige 18 jaar en werkt hij? Dan wordt hij gezien als een zelfstandig gezin. Zijn werk is dan dus niet meer van invloed op het leefgeld van de ouders en evt. broers/zussen. Zodra de leefgeldregeling verder is uitgewerkt en duidelijk is wat de gevolgen daarvan zijn voor de gemeente Nunspeet (bv. wat betekent dit voor de MuddeKok groep), wordt u hier verder over geïnformeerd. Werk Er zijn momenteel 50 Oekraïners aan het werk. Zij werken met name bij bedrijven in de gemeente Nunspeet in de horeca/toeristische sector (rechtstreeks in dienst of via een uitzendbureau). De jobcoach van de gemeente Nunspeet en NBO werken samen om Oekraïners die nog niet aan het werk zijn of meer willen werken te begeleiden naar werk. Communicatie We blijven continu het sentiment rond de opvang in de gemeente monitoren. E.e.a. lijkt goed en soepel te verlopen. Er zijn nog steeds weinig vragen/problemen die specifieke communicatie aandacht vragen. We blijven nauwgezet – ook in regionaal verband – de ontwikkelingen rond de vluchtelingenopvang volgen en spelen indien nodig daar direct op in. We communiceren actief met de ontheemden en AMV’s over vuurwerk tijdens de jaarwisseling.

Financiën Om externe kosten (bijv. voor inhuur van personeel, externe ondersteuning, het verstrekken van leefgeldvoorschotten, huisvestingskosten, het aanschaffen van middelen, e.d.) te kunnen betalen, hadden we een voorlopig 'werkbudget opvang en hulp voor Oekraïense vluchtelingen' van 1 miljoen euro (inclusief de verhoging bij de derde kwartaalrapportage 2022) beschikbaar gesteld. Door de toezegging van de rijksoverheid vertrouwen we erop dat dit soort kosten volledig door het rijk worden vergoed. De dekking van het 'werkbudget' is dan ook de vergoeding die wordt ontvangen van het rijk. Aan het verstrekken van leefgeld is in 2022 ruim 5 ton uitgegeven. De kosten 2022 voor huisvesting (naast de investering bij Landrust) worden naar verwachting circa 4 ton euro en de overige kosten (inzet coördinator en inhuur externen, tolken/vertalers, vervoer, etc.) circa € 100.000. Bij de jaarrekening 2022 zal het totaal inzichtelijk zijn. Bij Landrust zijn 15 (hergebruikte) chaletwoningen en een wasunit geplaatst. De totale kosten van de aanschaf, plaatsing en inrichting zijn circa 1 miljoen euro. De lasten van de aanschaf moeten gedekt worden door de normvergoeding vanuit het Rijk. Circa een kwart van de kosten zijn transitiekosten. De bekostiging van de transitiekosten (plaatsing en inrichting) wordt mogelijk, via afschrijvingsmethodiek, vergoed op basis van werkelijk kosten.

Ook wordt voor 2023 weer een werkbudget van 1 miljoen euro beschikbaar gesteld. Hierbij wordt verondersteld dan in geheel 2023 opvang plaats moet vinden voor maximaal 200 personen. Bij de kwartaalrapportages worden de kosten gemonitord; dit kan leiden tot aanpassing van het werkbudget.

Via een Kamerbrief van 14 oktober 2022 heeft de minister van Justitie en Veiligheid de Tweede Kamer op de hoogte gesteld van ontwikkelingen inzake de opvang van Oekraïners. Hierin is ook aangegeven dat de bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne is gewijzigd. Per 15 oktober 2022 wordt het normbedrag dat gemeenten krijgen voor de kosten die zij maken voor de gemeentelijke opvang van vluchtelingen uit Oekraïne aangepast naar €83 (was €100) per gerealiseerde plek per dag. Aanvullend is de mogelijkheid gecreëerd om in uitzonderlijke gevallen de werkelijke meerkosten te declareren. Daarnaast zijn de volgende wijzigingen van de bekostigingsregeling doorgevoerd. Er wordt een normbedrag geïntroduceerd per persoon in de particuliere opvang (POO) ter dekking van de uitvoeringskosten van gemeenten. Het bedrag van 7 euro per dag uit het onderzoek is vertaald naar een normbedrag van € 210 per geregistreerde persoon per maand waarin aan deze persoon een verstrekking is gedaan. Tot de brief van 14 oktober was nog geen normbedrag bekend voor de POO. De derde wijziging betreft het verlengen van het bestedingstijdvak van de bekostigingsregeling, zodat er ook na 31 december 2022 een basis voor bekostiging van opvang bestaat.

Tot zover voor dit moment. Zolang dat nodig is blijf ik u periodiek op de hoogte houden van de relevante ontwikkelingen. Als er zich bijzondere situaties of ontwikkelingen voordoen die het direct informeren van de gemeenteraad daarover wenselijk maken, zal ik dat ad hoc per afzonderlijk bericht doen.

Met vriendelijke groet, mede namens het college van burgemeester en wethouders, De burgemeester van Nunspeet, Céline Blom