AP 6b Notitie gemeentelijke bijdrage bij humanitaire rampen

Notitie gemeentelijke bijdrage bij humanitaire rampen - Gemeente Nunspeet (januari 2024) Inleiding Incidenteel wordt er een beroep op de gemeente Nunspeet gedaan om bij te dragen aan de hulpverlening bij nationale en internationale humanitaire rampen. Deze notitie is opgesteld met de bedoeling om meer eenduidigheid aan te brengen in de hoogte hiervan en de voorwaarden van donaties, zodat op basis hiervan toetsing van verzoeken aan de gemeente om bij te dragen aan hulpverlening bij humanitaire rampen kan plaatsvinden. Wanneer verstrekt de gemeente Nunspeet een bijdrage bij rampen? Noodhulp bij nationale en internationale humanitaire rampen is geen gemeentelijke taak, maar wordt in principe uitgevoerd door de landelijke overheid en hulporganisaties. Giften van derden zijn van essentieel belang. Het college van Burgemeester en Wethouders of de raad van de gemeente Nunspeet kan besluiten om een bijdrage te leveren aan de hulpverlening bij rampen. Vlak nadat een ramp zich voordoet spelen er veel zaken in korte tijd, die bij een afweging van een gemeentelijke financiële bijdrage meespelen. Daarbij wordt gedacht aan de omvang en impact van de ramp, de media-aandacht, een nationale actie of lokaal particulier initiatief, eventuele lokale banden met het getroffen gebied, de tijdsdruk om ‘iets te doen’ en het draagvlak hiervoor onder de lokale bevolking.

Om enigszins voorbereid te zijn wordt een handelingsperspectief voorgesteld, met kaders om een besluit te nemen tot het verstrekken van een bijdrage. Inhoudelijke kaderstelling voor een gemeentelijke bijdrage aan noodhulp bij rampen 1. Er is sprake van een omvangrijke (nationale of internationale) humanitaire ramp. 2. De gemeente wordt door de VNG opgeroepen een financiële bijdrage te verstrekken tijdens een nationale actie door de Samenwerkende Hulporganisaties of het VNG Fonds. 3. Het college of de gemeenteraad kunnen initiatief nemen tot het beschikbaar stellen van een bijdrage. In geval er sprake is van een lokaal particulier initiatief dient een formeel verzoek om een bijdrage te worden ingediend bij het college van B&W. Toelichting op de kaderstelling: Ad 1: Een (nationale of internationale) humanitaire ramp is een acute omvangrijke crisissituatie, die leidt tot een zodanige ontwrichting van de infrastructuur in een gebied, dat er enige tijd of langdurig niet kan worden voorzien in de basisbehoeften van de inwoners en waarbij direct noodhulp geboden is. De ramp is van natuurlijke of menselijke oorsprong. De geboden noodhulp is beperkt in tijd, ruimte en omvang. Zij heeft als doel te voldoen aan primaire levensbehoeften van de bevolking die wordt geconfronteerd met de ramp. Ook kan een deel van de hulp kan bestemd zijn voor de wederopbouw direct na de ramp.

Ad 2: De gemeente verstrekt een financiële bijdrage wanneer de VNG haar leden oproept om voor een bijdrage aan een nationale actie van de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO), ook bekend onder ‘Giro 555’ of het VNG-Fonds. De SHO vormen een landelijk samenwerkingsverband van acht Nederlandse hulporganisaties De SHO starten een hulpactie wanneer het getroffen gebied of getroffen land zelf niet in staat is om de bestrijding van de ramp te bekostigen. De SHO hebben geen rechtspersoonlijkheid en besteden en verantwoorden de hulpgelden niet zelf. Dat is de taak van de individuele organisaties die deelnemen aan een Nationale Actie van de SHO.

-2-

Het VNG Fonds heeft als voornaamste doel het beheren van middelen voor noodhulp aan en wederopbouw van onder meer rampgebieden, met name wanneer Nederlandse gemeenten ondersteuning willen bieden. Dit betreft dus een nationaal fonds gericht op Noodhulp, Wederopbouw en Vredesbevordering. De inzet van dit fonds is om op lokaal niveau ondersteuning te bieden. De gemeentelijke donaties worden gebundeld en de coördinatie van de besteding wordt aan het Fonds overgedragen. Dit Fonds is ook belast met de verantwoording over de inzet van de middelen. Ad 3 Het verzoek kan komen vanuit het particulier initiatief (substantiële groep burgers of organisatie) of de gemeenteraad. Het college van B&W kan ook zelf het initiatief nemen om een bijdrage te leveren aan hulpverlening bij rampen. De wijze van verstrekking van de bijdrage Naast de dienst in de vorm van het verlenen van vergunningen voor inzamelacties (onder de daarvoor geldende voorwaarden) kan de gemeente een financiële bijdrage verstrekken. Als het gaat om een financiële bijdrage kan - afhankelijk van de aard van het verzoek - het college van B&W op drie manierenhaar bijdrage bepalen: a. Verdubbeling van ingezamelde gelden Het gaat hierbij om door een particulier initiatief (organisatie of particulier uit de gemeente Nunspeet) voor een lokale inzamelingsactie.

Het ingezamelde bedrag kan door de gemeente worden verdubbeld tot een maximale gemeentelijke bijdrage van € 7.500,- per inzamelingsactie. De gemeentelijke bijdrage wordt toegekend:  Op aanvraag van de initiatiefnemers.  In de aanvraag wordt aangegeven hoe de inzet van de middelen leidt tot leniging van de nood bij de bevolking als gevolg van de humanitaire ramp en alsmede of er geen andere middelen of bijdragen van anderen aanwezig zijn, waardoor een bijdrage van de gemeente noodzakelijk is. Ook aan de verhouding van kosten van geboden hulp versus overheadkosten kunnen eisen worden gesteld.  Betaling vindt plaats op basis van een aantoonbare storting van het ingezamelde bedrag door de organisatie of particulier op de landelijke SHO-bankrekening. b. Bijdrage met een vast bedrag Een bijdrage met een vast bedrag bedraagt tussen de € 3.000,-- en € 30.000,-c. Bijdrage per inwoner Een bijdrage per inwoner bedraagt maximaal € 1,00 per inwoner van de gemeente Nunspeet. Voor het bepalen van de hoogte van bijdragen bedoeld bij b. en c. wordt vooraf geen vast kader aangegeven, omdat deze afwegingen zich lastig laten vatten in getallen en vaste criteria en in grote mate bepaald wordt van de situatie op dat moment.

Denk daarbij aan de aard en omvang van de ramp, de mate van lokale betrokkenheid en draagvlak, inzet en bijdragen van andere gemeente en organisaties en een stand van zaken van de financiën van de gemeente zelf. Desgewenst kan een bijdrage gesplitst worden in een bijdrage voor noodhulp en een (latere) bijdrage voor wederopbouw van het getroffen gebied. De laatstgenoemde soort bijdrage is in dit verband niet nader uitgewerkt, maar gebruik kan worden gemaakt van beschikbare informatie van de VNG. Betaling en verantwoording De gemeentelijke bijdrage wordt gestort op de landelijke bankrekening van de SHO of VNG Fonds. Verantwoording vindt plaats door de bij SHO aangesloten organisaties in hun publieke jaarverslagen of door het VNG Fonds. Deze organisaties rapporteren over de inkomsten van nationale acties en hanteren daarbij een uitgebreid financieel reglement. Ook rapporteren zij centraal aan de SHO of vanuit het VNG Fonds, zodat een beeld ontstaat van de geboden hulp en

-3-

besteding van middelen. Dit document voldoet aan bij regelgeving van het Centraal Bureau Fondsenwerving (CBF). Financiële dekking In de jaarbegroting is geen structureel budget voor het verstrekken van een bijdrage bij rampen opgenomen. Indien het college van B&W besluit tot het verlenen van een bijdrage, wordt als financiële dekking de post ‘Onvoorzien’ aangewend, waarbij voorgesteld wordt om een en ander te verwerken in de eerstvolgende kwartaalrapportage. De voorgestelde werkwijze heeft vooralsnog het karakter van een openeinderegeling. Communicatie Communicatie over de gemeentelijke bijdrage is van belang, omdat een bijdrage van de gemeente morele steun kan betekenen en een stimulans voor de betrokkenheid van inwoners. Daarom zal de wijze van communicatie een belangrijk onderdeel moeten uitmaken van een voorstel voor de besluitvorming.