AP 6b. Mededelingenbrief Stand van zaken Jeugdzorg 6 februari 2025

Markt 1 Postbus 79 8070 AB Nunspeet Telefoon (0341) 25 99 11 Internet www.nunspeet.nl E-mail gemeente@nunspeet.nl IBAN NL05 BNGH 0285 0135 21 Datum 3 februari 2025

Ons kenmerk 1244715

De leden van de commissie Maatschappij en Middelen

Collegebesluit

Behandeld door P.N. Kokkes

Bijlage

Onderwerp: Mededelingenbrief Stand van zaken Jeugdzorg Geachte commissie, Hierbij informeer ik u over het volgende: Stand van zaken Jeugdzorg Gecertificeerde instellingen roepen op het besluit tot het vormen van een Regionaal Veiligheidsteam te herzien De Gecertificeerde instellingen (GI’s) hebben op 21 januari 2025 de staatssecretarissen Struycken (Rechtsbescherming) en Karremans (Jeugd, Preventie en Sport) opgeroepen om het landelijk besluit te herzien om te komen tot Regionale Veiligheidsteams en hebben aangegeven dat zij geen andere mogelijkheid zien dan uit het landelijke programma Toekomstscenario te stappen. De GI’s geven aan dat het Toekomstscenario Kind en Gezinsbescherming, zoals dat vijf jaar geleden is gepresenteerd, kans gaf om de jeugdbescherming te verbeteren. Het doel was om gezinsgerichter, eenvoudiger en transparanter samen met en rondom het gezin te gaan werken en om de rechtsbescherming van kinderen en gezinnen in de jeugdbescherming beter te waarborgen. Onderdeel van het Toekomstscenario is het vormen van een Regionaal Veiligheidsteam (RVT).

In november 2024 is landelijk gekozen voor de ontwikkelrichting voor de RVT’s om te komen tot een nieuwe zelfstandige organisatie (met in beginsel de meeste functionaliteiten van de Veilig Thuis-organisaties en de GI’s en een aantal nader te bepalen taken van de Raad voor de Kinderbescherming) in de vorm van een publiekrechtelijke organisatie op schaal van de veiligheidsregio. De GI’s, en ook de Veilig Thuis-organisaties verwachten dat een dergelijke structuuroplossing geen bijdrage gaat leveren aan een betere bescherming van kinderen, gezinnen en huishoudens. Dat is dan ook de reden dat zij zich nu terugtrekken uit het landelijk programma Toekomstscenario. Wel blijven zij graag bereid om in te blijven zetten op de inhoudelijke samenwerking, zoals bijvoorbeeld voor de Toekomsttuin Kind en gezinsbescherming in onze regio, waarbij vanuit netwerksamenwerking stappen worden gezet om gezinnen/huishoudens waarbij sprake is van huiselijk geweld/ontwikkelingsbedreiging beter te helpen.

-2-

Het standpunt van de GI’s is volledig in lijn met het advies dat in 2024 vanuit de gemeenten uit de Noord-Veluwe, en dus ook Nunspeet, is meegegeven toen een landelijk koersbesluit werd gevraagd met betrekking tot de te vormen RVT’s. In het advies hebben wij toen aangegeven ervan overtuigd te zijn dat voor het ‘anders werken’, en vooral het beter gaan helpen van gezinnen en huishoudens, de feitelijke knelpunten aangepakt moeten worden en dat daar de komende jaren alle aandacht naar uit moet gaan. Hiervoor dient de focus te liggen op goede samenwerking met het gezin/huishouden, goede brede analyse wat er binnen een gezin speelt, goede samenwerking en afstemming tussen gezin, het lokale veld, (volwassen) GGZ/Verslavingszorg en (volwassen) reclassering en het snel beschikbaar hebben van passende hulp/ondersteuning. Eerste keuze voor het voorkeursscenario was dan ook het vormgeven van het RVT als netwerksamenwerking. Dit is de vorm die wij als NoordVeluwe op dit moment ook beproeven in de Toekomsttuin Kind en gezinsbescherming NoordVeluwe. Wat daarbij noodzakelijk is, is integrale sturing, ontschotten van budgetten en voldoende financiën om echt anders te kunnen werken.

De beweging van de GI’s om uit het landelijk programma te stappen kan dus helpend zijn om de werkwijze binnen onze regio verder door te kunnen ontwikkelen en volledig te focussen op de feitelijke knelpunten die opgelost dienen te worden. De GI’s hebben, na het bericht van 21 januari, ook benadrukt dat zij graag volwaardig partner willen blijven binnen de Toekomsttuinen in NOG. Advies van de commissie van Wijzen De door het kabinet en de VNG ingestelde onafhankelijke deskundigencommissie Van Ark heeft op 30 januari 2025 een zwaarwegend advies uitgebracht over de Hervormingsagenda Jeugd. Naast de conclusie dat er geld bij moet stelt de commissie Van Ark ook dat gemeenten, rijk en uitvoerders de nodige inhoudelijke verbeterslagen te maken hebben. Hoewel de Hervormingsagenda met veel inzet uitgevoerd wordt, is dit niet voldoende voor onze inwoners. Een bredere aanpak is vereist, met aandacht voor bestaanszekerheid, onderwijs, wonen en volwassenenzorg. Het advies geeft een nieuw financieel kader voor de komende tijd en bevestigt dat gemeenten onvoldoende middelen hebben ontvangen om hulp te bieden aan gezinnen en kwetsbare kinderen. Belangrijk punt in het advies is dat de geplande extra bezuinigingen vanaf 2026 weg worden gehaald en er een adequate indexatie voor gemeenten komt.

De commissie adviseert om de verbeteringen binnen de jeugdzorg door te zetten, zoals afgesproken in de Hervormingsagenda. Daarnaast is een stevige intensivering nodig om te zorgen dat minder gezinnen jeugdhulp nodig hebben. Er zijn oplossingen nodig voor problemen op alle levensdomeinen van jeugdigen, zoals wonen, onderwijs, bestaanszekerheid en hulp aan ouders, op zowel rijks- als lokaal niveau. Met het wegnemen van de onrealistische financiële klem ligt er nu een grote uitdaging: het verbeteren van dienstverlening aan jongeren en gezinnen op alle leefdomeinen en specifiek het verbeteren van hulp aan gezinnen in kwetsbare situaties. Zo kunnen kinderen gezond en veilig opgroeien. Gemeenten en de VNG zijn volledig gecommitteerd om door te pakken met de Hervormingsagenda. Ook omarmen ze de gevraagde inzet op alle genoemde domeinen, maar hiervoor is het wel cruciaal dat gemeenten adequate financiering ontvangen voor al hun taken, en zeker de medebewindstaken.

-3-

De commissie doet een stevig appèl om de informatievoorziening zo te verbeteren dat overheden nauwkeuriger kunnen sturen op het gebruik van jeugdhulp en de beleidskeuzes beter kunnen onderbouwen. Ook is er de aanbeveling voor stevige doorzettingsmacht op landelijk én lokaal niveau. Opgroeien in Kansrijke Omgeving (OKO) Aanleiding en achtergrond Sinds 1 januari 2023 is de gemeente Nunspeet, samen met vijf andere gemeenten op de NoordVeluwe (Harderwijk, Putten, Nunspeet, Elburg en Ermelo) gestart met de implementatie van OKO. Jongeren kunnen zich beter ontwikkelen wanneer ze opgroeien in een positieve, gezonde en veilige leefomgeving. Opgroeien in deze omgeving maakt ook de kans kleiner dat ze gaan drinken, roken of drugs gaan gebruiken. En bevordert de mentale gezondheid. Hierbij wordt OKO lokaal geïmplementeerd en wordt (sub)regionaal samengewerkt waar nodig. OKO is een aanpak waarbij op basis van data gericht gestuurd wordt op beschermende- en risicofactoren in de omgeving van jongeren van 10-18 jaar. Inmiddels zijn we bijna twee jaar onderweg. Eerder bent u geïnformeerd over de gekozen speerpunten. De sub-regionale speerpunten waar we aan werken zijn: 1. We werken aan een veilig schoolklimaat. 2. Ouders/opvoeders, zo vroeg als mogelijk, ondersteunen in hun rol als opvoeder. 3. Ouders/opvoeders brengen tijd door met hun kind.

De lokale werkgroepen zijn bezig met het uitwerken van de speerpunten naar concrete lokale doelen en activiteiten. Dit kunnen nieuwe acties zijn, maar het kunnen ook bestaande acties zijn die worden voortgezet of uitgebreid. Boodschappen Bij OKO gaat het over het aanbrengen van wijzigingen in de omgeving van tieners. Invloed uitoefenen op een omgeving vraagt om een lange adem. Effecten van de aanpak laten zich pas goed zien op lange termijn. Dit was onderdeel van het raadsvoorstel om in te stemmen met de pilot in het najaar van 2022. Om de OKO-aanpak goed te kunnen continueren ná 2026 is het noodzakelijk om tijdig besluitvorming te vragen. Via deze informatiebrief vertellen we u meer over deze voorbereidingen en nemen we u mee in het proces naar besluitvorming. Opbrengst tot nu toe in beeld en geluid De beweging die is ontstaan rondom de OKO-aanpak laat zich soms lastig in woorden vangen. Daarom maken we gebruik van beelden en hebben we partners gevraagd om hun ervaringen te vertellen. Voor betrouwbare opbrengst in cijfers is het nu nog te vroeg. Daarom laten we u graag met beelden zien en horen wat het effect is van de aanpak tot nu toe en welke kansen we zien. Hierbij de link naar de visuele weergave: https://we.tl/t-wxXWQGExmE.

Waarom nu al besluitvorming over voortzetting OKO ná 2026? Bij eventuele verlenging van het werken volgens OKO is het van groot belang om op tijd te starten met het besluitvormingstraject. Zwaarwegend argument is de benodigde tijd rondom inkoop en aanbesteding. Denk hierbij aan de inzet van de projectleiders die nu via inkooptrajecten aan ons gebonden zijn. Die inzet valt dan weg. Het kort cyclisch werken binnen de OKOaanpak vraagt om vasthouden aan een scherpe planning. Het uitstellen van de besluitvorming heeft als mogelijk gevolg dat de eerstvolgende OKO-cyclus te laat op gang komt. Beginnen we

-4-

niet tijdig? Dan is de kans groot dat de aanpak voor enkele maanden tot een half jaar stil komt te liggen. Dit heeft grote nadelige gevolgen voor de voortgang. Daarnaast geven samenwerkingspartners aan veel waarde te hechten aan het werken volgens de OKO-werkwijze. Besluitvorming in 2025 geeft onze partners de zekerheid dat de gemeenten zich ook ná 2026 committeren aan deze manier van werken en dus ook aan deze manier van samenwerken. Het geeft het vertrouwen en motivatie om hiermee verder te gaan. In het kader van goed partnerschap én goed opdrachtgeverschap is dit een stevig argument voor vroege besluitvorming. Het committeren aan de OKO-aanpak voor langere termijn laat zien dat de raad vertrouwen heeft in de OKO-aanpak. Het is nog niet mogelijk om het cijfermatige effect van OKO in onze regio in kaart te brengen. Hiervoor is het nog te vroeg. Effecten op de ambitie laten zich pas na tientallen jaren goed meten. Wél zijn er bijvoorbeeld effecten in samenwerking te zien. Partners uit het veld delen hun ervaringen met u. Op deze manier ontvangt u vooraf en gedurende het besluitvormingstraject voldoende informatie, waarop u uw besluit kunt baseren. Hoe ziet het proces rondom besluitvorming eruit? U ontvangt na behandeling in het college voor de commissievergadering van 3 april 2025 en de raadsvergadering van 17 april 2025 een voorstel.

Daarin vragen wij een besluit voor het verlengen van de OKO-aanpak vanaf 2027. Naast de bestaande samenwerking (gemeenten Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Harderwijk, Ermelo en Putten) wordt Zeewolde, eind 2023 gestart met OKO, ook meegenomen in deze besluitvorming. Jongeren houden zich namelijk niet aan de gemeentegrenzen en gaan ook naar of komen vanuit Zeewolde. Daarnaast zijn er veel regionale belanghebbenden in de Noord-Veluwe en in Zeewolde. Verdere samenwerking is dan ook wenselijk. Naast het besluit voor het verlengen van de OKO-aanpak, leggen we tijdens deze vergaderingen het Uitvoeringsplan OKO 2025 t/m 2028 aan u voor. In het Uitvoeringsplan OKO kunt u lezen welke acties we in Nunspeet de komende jaren willen uitvoeren om te werken aan de speerpunten.

Wethouder voor de commissie Maatschappij en Middelen,

J.M. Elskamp