AP 6b. Commissievoorstel Vervolg Poort van de Veluwe Nunspeet

Commissievoorstel 812540 Commissie: Datum commissievergadering: Agendapunt: Datum college: Onderwerp: Bevoegd orgaan: Portefeuillehouder: Behandeling: Stukken ter inzage: Bijlage(n):

Maatschappij en Middelen 9 november 2023 6b. 17 oktober 2023 Vervolg Poort van de Veluwe Nunspeet Gemeenteraad M. van de Bunte Advies Geen. − Bijlage profiel; − Bijlage plattegrond; − Bijlage materialen.

Voorstel De raad adviseren om: • Over te gaan tot uitvoering van Masterplan Poort van de Veluwe, aan de hand van Scenario 2 'Doelmatige inrichting'. • Een aanvullend benodigde krediet van 1,8 miljoen beschikbaar stellen; • De kapitaallasten dekken door: • Met ingang van 2026 de toeristenbelasting met € 0,05 te verhogen; • De overige kapitaallasten (€ 1,2 miljoen) dekken uit de reserve grote projecten. Geachte commissie, Aanleiding Nunspeet is een bij uitstek toeristische gemeente op de Veluwe. Een groot deel van de welvaart dankt de gemeenschap aan het toerisme. De grootste trekkers zijn de natuur en het water. Diverse partijen waaronder de Provincie Gelderland, diverse gemeenten en particulieren hebben het initiatief genomen om de Veluwe verder op te bouwen en te verbeteren. Daaruit is de Regiodeal voortgekomen. In 2020 is de Regiodeal tot stand gekomen. Op basis van regionale doelstellingen zijn 41 partijen (de alliantie) overeengekomen subsidie van het Rijk en de Provincie te gebruiken om regionale belangen te versterken. Uit deze regiodeal is een visie voortgekomen waarin het principe Poort van de Veluwe is opgenomen. Een Poort is een ontvangstpunt waar trein, auto, fiets en voetgangers gekoppeld worden met de Veluwe als toeristische drager. Een Poort van de Veluwe geeft een nieuwe impuls aan dit toerisme.

Daarnaast worden er een aantal thema’s verder onderstreept en uitgewerkt. Duurzame mobiliteit, het ontlasten van de natuur en het verleiden met ankerpunten. Nunspeet is een logische locatie voor de realisatie van een Poort van de Veluwe. Er was al een goede parkeerlocatie en diverse fiets- en wandelroutes sloten aan op het transferium. Daarnaast zou het project Stationsomgeving van start gaan. Dit project kon dienen als cofinanciering.

-2-

Masterplan Poort van de Veluwe Nunspeet Op basis van deze ontwikkeling is een Masterplan Poort van de Veluwe Nunspeet ontwikkeld. In dit masterplan zijn harde eisen opgenomen en zachtere eisen en ideeën, de zogenaamde droombeelden. De kosten van het realiseren van dit Masterplan zijn bij de aanvraag van de subsidie ingeschat op 3,3 miljoen, inclusief BTW. De onderbouwing van het plan gaat uit van een gemeentelijke cofinanciering van 1,5 miljoen, provinciale subsidie van 1,3 miljoen en een btw compensatie van 0,5 miljoen euro. Op grond van politieke besluitvorming is het masterplan Poort van de Veluwe Nunspeet ingediend voor het verkrijgen van een provinciale subsidie op grond van de Regiodeal, waarbij (onderdelen van) het project Stationsomgeving zijn ingezet als cofinanciering. Op 14 juli 2022 heeft de Provincie een positief besluit genomen over de ingediende subsidieaanvraag. Opdracht beoordeling masterplan Poort van de Veluwe Nunspeet Op 20 september 2022 is het college geïnformeerd over een toekenningsbesluit van de provincie Gelderland op de ingediende aanvraag. Als college hebben wij toen besloten over te gaan tot het aanstellen van een projectleider en nader onderzoek te doen, omdat uit een eerste analyse was gebleken dat er geen (volledige) match was tussen de genoemde projectonderdelen in het Masterplan en de aangedragen onderdelen uit het project Stationsomgeving.

Het college heeft daarom verzocht om deze omvang en impact te beoordelen en oplossingsmogelijkheden in beeld te brengen. Een (tussentijdse) uitwerking vindt u in dit raadsadvies. Omdat er inmiddels tal van berekeningen, toelichtingen en onderbouwingen beschikbaar zijn, is nu, voor leesbaarheid en complexiteit besloten in dit voorstel over te gaan tot een beschrijving van de hoofdlijnen. Ook om daarmee uw raad op een goede wijze te kunnen informeren en van een passend voorstel te voorzien. Uitkomst beoordeling en doorrekening Allereerst zijn de ingediende plannen, ideeën en droombeelden, zoals beschreven in het masterplan Poort van de Veluwe Nunspeet inhoudelijk beoordeeld (ook in relatie tot het project Stationsomgeving). Daarnaast zijn alle onderdelen in het masterplan doorgerekend en van een raming voorzien (prijspeil 2023). Samengevat blijkt dat de totale kosten voor het uitvoeren van het masterplan Poort van de Veluwe, zoals is ingediend bij de provincie, in totaal € 5,9 miljoen euro excl. BTW, bedragen, terwijl er € 2,8 miljoen euro excl. BTW beschikbaar is. Voor dit verschil zijn de volgende verklaringen te onderkennen: Prijsstijgingen Het masterplan is uitgegaan van cofinanciering vanuit het project Stationsomgeving met bedragen vanuit 2018. Daarnaast zijn projectonderdelen 2021 toegeschreven naar beschikbaar middelen.

Deze projectonderdelen zijn nu opnieuw doorgerekend en voorzien van een eigen raming. Daarbij komt dat prijsstijgingen en inflaties hebben plaatsgevonden, waarbij het zichtbaar is dat de ramingen die nu zijn opgesteld aanzienlijk hoger uitvallen. Relatie Stationsomgeving en Poort van de Veluwe Daarnaast is het masterplan (=plan op hoofdlijnen) en de plannen van Stationsomgeving met elkaar in verband gebracht c.q. over elkaar heen gelegd, waarbij twee zaken opvallen. Allereerst zit er inhoudelijk (en daarmee ook financieel) 'licht en lucht' in de overgang tussen het project stationsomgeving en een uitwerking van Poort van de Veluwe.

-3-

Daarnaast waren ook op meerdere onderdelen (logische) aansluitingen noodzakelijke tussen de genoemde projecten (waar eindigt het project Stationsomgeving en begint het project Poort van de Veluwe?). Al deze werkzaamheden – voor zowel de overgang als aansluiting, zijn nu in kaart gebracht en eveneens van een raming voorzien. Ook deze doorrekeningen maken onderdeel uit van het doorgerekende budget. Herbeoordeling in relatie tot de gemeentelijke cofinanciering Naast de inhoud van het masterplan Poort van de Veluwe is ook gekeken naar (een onderbouwing van) de gemeentelijke cofinanciering van € 1,5 miljoen. Als gemeentelijke cofinanciering zijn werkzaamheden vanuit het project Stationsomgeving (met een financiële waardering) aangedragen. Echter, uit de beoordeling is gebleken dat sommige onderdelen geen relatie hebben met het project en/of geen feitelijke beschikbare middelen opleveren om daarmee onderdelen van het Masterplan feitelijk te bekostigen. Voor de feitelijke uitvoering blijkt dat er € 390.000,-- beschikbaar is. In de beoordeling is ook gebleken dat – binnen de projectgrenzen van het masterplan Poort van de Veluwe Nunspeet – er werkzaamheden door het project Stationsomgeving worden uitgevoerd, die, wanneer het Poort van de Veluwe Nunspeet er niet was geweest, door het project Stationsomgeving zouden moeten worden uitgevoerd of hersteld.

Er is geconstateerd dat deze werkzaamheden en kosten geen onderdeel vormen van de huidige projectmiddelen Stationsomgeving. Deze volledige werkzaamheden zijn in kaart gebracht en voorzien van een nieuwe raming. Deze investeringen zijn totaal geraamd op € 1.150.000,--. Uitgangspunt is dat deze investeringen ten laste van het project Stationsomgeving worden gebracht. Voor de juiste verdeling en financiële dekking van deze kosten is het van belang deze in beeld te brengen. De investeringen worden namelijk binnen de projectscope van het Masterplan Poort van de Veluwe gedaan maar hebben feitelijk betrekking op de Stationsomgeving. Oplossingsrichtingen Nu de feitelijke situatie van het Masterplan in beeld is gebracht en een beoordeling heeft plaatsgevonden van de gemeentelijke cofinanciering worden oplossingsrichtingen aan gereikt voor het vervolgtraject. We onderscheiden daarbij twee fasen. Allereerst fase 0: 'Gelijktrekken' en daaropvolgend fase 1 'Herijking Masterplan'. Fase 0: Gelijktrekken De eerste stap is de fase van 'gelijktrekken'. Als onderdeel van de Programmabegroting 2024 – 2027 is binnen het nieuwe beleid een bedrag van € 350.000,- opgenomen voor het project Poort van de Veluwe. Als dekking voor de kapitaallasten is in het voorgestelde dekkingsplan hiervoor inzet van de reserve Grote Projecten voorgesteld.

Daarnaast vindt voor het overige (€ 1,1 miljoen) dekking uit het project Stationsomgeving plaats. Fase 1: Herijking masterplan Poort van de Veluwe Met het gelijktrekken met een beoogde gemeentelijke cofinanciering is een totaal krediet van € 2,8 miljoen (excl. BTW) beschikbaar. Dit krediet bestaat uit een gemeentelijke bijdrage van € 1,5 miljoen en een provinciale subsidie van € 1,3 miljoen. Dit afgezet tegen de totale kosten van het project, van € 5,9 miljoen excl. BTW, betekent dat er nu nog een dekkingstekort is van € 3,1 miljoen.

-4-

Scenario’s In dit scenario is gekeken naar de beste mogelijkheden voor dit project in relatie tot de belangen van de gemeente Nunspeet. Daarbij zijn drie 3 scenario’s mogelijk. 1. Volledige uitvoering conform ingediend Masterplan Bij een aanvullende dekking uit de reserve grote projecten kan het totale programma uit het Masterplan gerealiseerd worden. Dit betekent een aanvullende dekking van € 3,1 miljoen. 2. Doelmatig inrichtingsplan Op basis van de raming van het Masterplan kan een doelmatig inrichting van het programma doorgevoerd worden. Daarbij is gekeken naar de eisen van de subsidie. Op basis van deze eisen zijn de fysieke eisen overeind gebleven en is het programma met name op de onderzoeksopgave aangepast. Als bijlage ontvang u hiervan een nadere uitwerking c.q. overzicht. Het programma kunnen we aanpassen naar een investering van € 4,6 miljoen. Dit betekent dat bij dit scenario nog een aanvullende dekking van € 1,8 miljoen nodig is. Over dit scenario heeft overleg plaatsgevonden met projectbureau Veluwe op 1 en de Provincie (als subsidieverstrekker). Het projectbureau/provincie hebben inmiddels schriftelijk bevestigd dat zij kunnen instemmen met een voorgestelde programmawijziging met behoud van de toegekende subsidie.

3. Geen extra dekking In dit scenario moeten we in het totaalbudget 3,1 miljoen aanscherpen. Het ingediende masterplan is ingevuld met richtbedragen op basis van prijspeil 2018. Na een concrete doorrekening blijkt het anno 2023 niet mogelijk het masterplan uit te voeren voor de destijds geschatte bedragen. Vanwege de essentie van het project hebben we ontwikkelscenario’s gemaakt. Het scenario van geen extra dekking betekent onder meer het schrappen van speeltuin, rode loper, toiletvoorzieningen en oplaadpunten. Het scenario van geen extra dekking is een uitgeklede variant van het masterplan. Veluwe op 1 en de provincie hebben aangegeven dat dit scenario mogelijk gevolgen zal hebben voor de toegekende subsidie en voorwaarden. We zullen gesprekken moeten voeren over de hoogte en mogelijke kortingen op de subsidies. Als er kortingen op de bestaande subsidies volgen ontstaat er in het scenario van geen extra dekking een dekkingstekort. Afweging en motivatie keuze Op 23 april 2020 heeft de gemeenteraad van Nunspeet de Koersnotitie “Nunspeet vier seizoenen uit de kunst” vastgesteld. Daarin is het volgende opgenomen; “Op de Veluwe wordt gewerkt aan de ontwikkeling van herkenbare Veluwse ontvangstlocaties.

In Nunspeet koppelen wij deze ontwikkeling aan de herontwikkeling van de stationslocatie met het transferium: een perfecte plek om als NS Buiten-poort/ Poort naar de Veluwe en de Randmeren te fungeren. Hier kan men overstappen van openbaar of eigen vervoer op fiets- en wandelroutes om de natuur of de andere mogelijkheden van Nunspeet en de Veluwe te beleven. Voorzieningen zoals natuurinformatie, fietsverhuur, horeca, toeristische informatie en sanitair zijn er te vinden.” Op 25 november 2022 heeft de VeluweAlliantie (waar Nunspeet in participeert) ingestemd met de Leidraad Veluwse ontvangstlocaties. Op basis van deze leidraad is het transferium geclassificeerd als 'Poort van de Veluwe'. Op de hele Veluwe zijn 6 poorten voorzien. Nunspeet is de enige poort die op de Noord Veluwe is aangewezen. Op de poort komen openbaar vervoer (trein, streekbus) parkeren auto, (huur)fietsen, wandelen, informatie en attractie tezamen.

-5-

In de zoektocht om vanuit recreatie en toerisme niet alleen bij te dragen aan de economie, maar in toenemende mate ook aan versterking van de leefbaarheid en de natuurwaarden, is de ontwikkeling van grote en kleinere toegangspoorten en ontvangstlocaties van essentieel belang. Deze locaties fungeren namelijk als entrees waar bezoekers aan de randen van gebieden centraal worden ‘opgevangen’ en vervolgens op de best wenselijke (duurzame) manier via routenetwerken de diverse belevingsgebieden worden ingeleid. Het Transferium is daarbij voor veel inwoners en toeristen de eerste kennismaking met de gemeente Nunspeet. Onze insteek met deze ontwikkeling is om met de transformatie van het Transferium blijvende indruk op inwoners en gasten te maken. Daarbij bieden wij hen de gelegenheid om de 'Veluwesfeer' te proeven en de gemeente Nunspeet te (her)kennen. Eén van die herkenningspunten is Nunspeet als Kunstenaarsdorp op de Veluwe. Gelet op deze ambities afgezet tegen de financiële ontwikkeling zoals hierboven is benoemd is ons voorstel om Scenario 2 doelmatig inrichtingsplan van het Programma als uitgangspunt te nemen. Daarmee blijven namelijk de ambities overeind (evenals de toegekende subsidie) en heeft daarin een aanpassing van het programma plaatsgevonden om zoveel als mogelijk binnen een financiële bandbreedte te blijven.

Financieel kader Zoals aangegeven vraagt scenario 2 ‘Doelmatige inrichting’ een aanvullend krediet van € 1,8 miljoen. Dit leidt tot een jaarlijkse kapitaallast van € 113.000,-. Ter dekking van deze kapitaallast wordt de volgende dekking voorgesteld: • Dit project heeft een sterke koppeling met recreatie en toerisme. Gezien deze koppeling wordt een verhoging van de toeristenbelasting voorgesteld. Aangezien dit project in 2025 moet worden afgerond vindt afschrijving vanaf 2026 plaats. Dit betekent dat de financiële dekking van de kapitaallasten per 2026 moet zijn geregeld. Het college stelt voor om aanvullend op het dekkingsplan Programmabegroting 2024-2027 (waarin een verhoging van de toeristenbelasting is verwerkt) de toeristenbelasting per 2026 te verhogen met € 0,05. Dit leidt tot een financiële dekking van € 42.000,- per jaar. • Voor de overige kapitaallasten (totaal € 1,2 miljoen) wordt een dekking uit de reserve grote projecten voorgesteld. Binnen deze reserve grote projecten is voldoende budgettaire ruimte om de benodigde aanvulling mogelijk te maken. De reserve heeft een omvang van € 27,3 miljoen. Het beslag op deze reserve bedraagt € 22,6 miljoen. De benodigde, aanvullende dekking om tot fase 0 te komen is reeds verwerkt in het dekkingsplan van Programmabegroting 2024-2027.

Hierin is voorgesteld om de kapitaallasten van € 350.000,- aanvullend krediet ook te dekken uit de reserve grote projecten. Per saldo bedraagt het vrije deel van deze reserve € 4,3 miljoen. Planning en tijd Naar alle waarschijnlijkheid krijgt het project een uitloop van de realisatie termijn van oktober 2024 naar oktober 2025. Op basis van uw definitieve besluitvorming zullen wij een aangepaste planning opstellen rekening houdend met de subsidievoorwaarden en ruimtelijke procedure. ER/JCB

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp C.W.J. Blom