AP 6b. Commissievoorstel Principeverzoek uitbr. Natuurbegraafplaats Elspeterbos

Commissievoorstel 1222564 Commissie: Datum commissievergadering: Agendapunt: Datum college: Onderwerp:

Bevoegd orgaan: Portefeuillehouder: Behandeling: Stukken ter inzage: Bijlage(n):

Ruimte en Wonen 7 april 2025 6b. 18 februari 2025 Uitbreiding aantal graven op natuurbegraafplaats Elspeterbos en natuurcompensatie bosrandontwikkeling Elspeet Burgemeester en Wethouders J. Groothuis Peiling − Omgevingsdialoog (niet openbaar) − Principeverzoek; − Onderzoek Bosrandontwikkeling Elspeterbos; − Omgevingsdialoog (geanonimiseerd).

Voorstel U wordt gevraagd: Positief te adviseren om in principe en onder voorwaarden medewerking te verlenen aan het verzoek om maximaal 1.000 extra graven toe te staan binnen de bestaande oppervlakte van de Natuurbegraafplaats Elspeterbos en vier hectare aan nieuwe natuur te realiseren door bosrandont-wikkeling van het Elspeterbos.

Geachte commissie, Inleiding Het college heeft op 25 februari 2025 beslist om in principe medewerking te verlenen aan een principeverzoek m.b.t. de Natuurbegraafplaats Elspeterbos en een bijbehorend natuurcompensatieplan. De initiatiefnemer is voornemens om het aantal graven op de natuurbegraafplaats te verhogen met 1.000 extra graven binnen de bestaande oppervlakte van de natuurbegraafplaats. Voorwaarde hieraan is dat er vier hectare aan nieuwe natuur gerealiseerd moet worden, conform de Omgevingsverordening Gelderland. De initiatiefnemer heeft hiervoor een natuurcompensatieplan laten opstellen, welke toeziet op het realiseren van 4 hectare aan nieuwe natuur, in de vorm van bosrandontwikkeling t.b.v. het Elspeterbos. Uw raadscommissie wordt gevraagd en geadviseerd om in te stemmen met het besluit zoals deze is voorgesteld.

-2-

Argumenten/overwegingen Ligging en grootte van de natuurbegraafplaats Ten zuidoosten van Elspeet is te midden van de natuur de Natuurbegraafplaats Elspeterbos gelegen. Een natuurbegraafplaats is als volgt gedefinieerd in de planologische voorschriften: ''terrein dat deel uitmaakt van een natuur- en/of bosgebied, waar één of meerdere lichamen worden begraven en/of urnen worden bewaard en activiteiten van levensbeschouwelijke aard plaatsvinden in relatie tot het begraven van lichamen en/of bewaren van urnen. Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van onbehandelde en/of onbewerkte natuurlijke materialen. Grafmonumenten zoals grafstenen, zerken of grafbeplantingen zijn niet toegestaan, met uitzondering van gedenktekens van vergankelijk natuurlijk materiaal en keien van maximaal 0,02 m³''. De begraafplaats is ca. 14 hectare groot en biedt momenteel plaats aan maximaal 1.200 graven. De begraafplaats is gelegen aan de oostzijde van de Apeldoornseweg (ong.) en grenst aan Hotel Mennorode. Het omgevingsplan van rechtswege Voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet regelde het bestemmingsplan Natuurbegraafplaats Elspeterbos (herziening) de planologische voorschriften voor het gebied. Dit bestemmingsplan is een herziening van het daarvoor geldende bestemmingsplan Natuurbegraafplaats Elspeterbos.

Natuurbegraafplaats Elspeterbos (herziening) is in feite een verwijzing naar het bestemmingsplan Natuurbegraafplaats Elspeterbos, waarbij alleen het aantal toegestane graven (van 700 naar 1200) is herzien. Inmiddels is het tijdelijke deel van het omgevingsplan van kracht (waarin de voormalige bestemmingsplannen zijn opgenomen). In figuur 1 is de planologische situatie van het plangebied weergegeven. Het plangebied kent in zijn geheel de functie 'Natuur – Landschap (Natuurbegraafplaats)', de dubbelfunctie 'Waarde - Landgoed', en de gebiedsaanduiding 'overige zone - nnn' en 'wetgevingzone – natura 2000'. Binnen het plangebied wordt rekening gehouden met archeologische waarden. Het overgrote deel kent de dubbelfunctie 'Waarde – Archeologie 3' en een zeer klein deel (in het uiterste hoekje aan de westzijde van het plangebied) kent de dubbelfunctie 'Waarde – Archeologie 2'. Het zuidelijke deel van het plangebied heeft de functieaanduiding 'specifieke vorm van natuur – tweede fase'. Deze aanduiding bepaalt de volgorde waarin het perceel in gebruik kan worden genomen voor het gebruik als natuurbegraafplaats. Dit betekent dat fase 1 eerst volledig in gebruik moet zijn voordat de gronden met deze functieaanduiding kunnen worden benut. Onderdeel van het voornemen is om in totaal vier hectare agrarische grond, verdeeld over 18 gronden, te ontwikkelen naar nieuwe natuur.

De 18 gronden bestaan uit afzonderlijke of gesplitste locaties langs het Elspeterbos. De locaties waren voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet onderdeel van het bestemmingsplan Buitengebied 2019.

-3-

Deze gronden hebben (deels) de volgende functie/dubbelfuncties/Gebiedsaanduidingen: Functies: - Agrarisch Dubbelfuncties: - Waarde – Archeologie 2 - Waarde – Archeologie 3 - Waarde – Landgoed - Waarde – Oude bouwlanden enclaves Gebiedsaanduidingen: - Overige zone – ehs - Overige zone – groene ontwikkelingszone - Reconstructiewetzone – extensiveringsgebied - Overige zone – gelders natuurnetwerk - Wetgevingszone – natura 2000 De Locatie 17 aan de Vaassenseweg (kadastraal bekend als gemeente Nunspeet, sectie F, nummer 106 en 107, heeft reeds de functie Natuur-Landschap.

Figuur 1: Planologische situatie Natuurbegraafplaats Elspeterbos

-4-

Het verzoek De indiener vraagt principemedewerking voor het mogelijk maken van 1.000 extra graven op de bestaande natuurbegraafplaats. Dit zou het maximum totaal aantal graven verhogen van 1.200 naar 2.200. De aanleiding voor dit verzoek is de grote vraag naar grafrechten op deze locatie en een financiële noodzaak om de opbrengst te gebruiken voor het onderhoud van het Elspeterbos. Het verzoek betreft uitsluitend een verhoging van het aantal graven binnen de bestaande natuurbegraafplaats, zonder dat hiervoor uitbreiding van de oppervlakte van het terrein nodig is. Op dit moment staat het omgevingsplan deze verhoging van het aantal graven niet toe. Volgens de Omgevingsverordening van de provincie Gelderland moet er per 250 natuurgraven 1 hectare nieuwe natuur worden gerealiseerd. Dit betekent dat voor het plan om 1.000 extra graven mogelijk te maken, 4 hectare nieuwe natuur moet worden gecreëerd om aan de eis van de Omgevingsverordening te voldoen (artikel 5.10, lid 2). De indiener is voornemens hieraan te voldoen door 4 hectare agrarische grond om te vormen tot nieuwe natuur. De voorgestelde invulling van deze nieuwe natuur wordt verderop in dit collegevoorstel toegelicht en is volledig uitgewerkt in bijlage 2.

Overwegingen Omgevingsverordening Gelderland Het plangebied is blijkens de Omgevingsverordening Gelderland grotendeels aangewezen als 'natuurbegraven mogelijk' (artikel 5.10) en gedeeltelijk 'natuurbegraven mogelijk onder bijzondere voorwaarden' (artikel 5.11). Deze laatste aanwijzing geldt voor de stukken waar de oude bosgroeiplaatsen liggen. Artikel 5.10 beschrijft de voorwaarden waaronder een natuurbegraafplaats mogelijk is. De ruimtelijke voorwaarden betreffen dat het plangebied gelegen moet zijn in het 'verkenningsgebied voorwaarden natuurbegraven Gelders natuurnetwerk' en dat er ten hoogste 500 graven per hectare zijn toegestaan. De overige voorwaarden hebben voornamelijk betrekking op beheer en gebruik, en spelen dus geen rol in de ruimtelijke afweging. Artikel 5.11 heeft betrekking op gronden waar oude bosgroeiplaatsen gelegen zijn. Natuurbegraven is hier mogelijk onder dezelfde voorwaarden die artikel 5.10 voorschrijft, waarbij als extra voorwaarde aangetoond moet zijn dat de bodem op die gronden al eens geroerd is. De provincie Gelderland heeft meegekeken met dit principeverzoek, o.a. op het gebied van de oude bosgroeiplaatsen. De initiatiefnemer heeft op basis van historisch onderzoek een ontheffing gekregen onder de Wet natuurbescherming (tegenwoordig onderdeel van de Omgevingswet) voor de 14 hectare waarop de natuurbegraafplaats rust.

De provincie is hiervan op de hoogte, en wenst in de op te stellen onderbouwing (nogmaals) terug te zien waarom er feitelijk geen sprake is van oude bosgroeiplaatsen. Daarnaast was het beleid rondom oude bosgroeiplaatsen voor 2018 minder strikt dan tegenwoordig. Hier zal rekening mee worden gehouden in de eventuele verdere procedure. Bosrandontwikkeling Elspeterbos Artikel 5.10, lid 2, sub a van de Omgevingsverordening Gelderland schrijft voor dat per 250 extra graven, 1 hectare aan nieuwe natuur gerealiseerd dient te worden. Voor 1.000 extra graven, dient er dus 4 hectare aan nieuwe natuur gerealiseerd te worden.

-5-

De initiatiefnemer heeft hiervoor een onderzoek laten uitvoeren (Bijlage 2). Samengevat is het plan om 18 stroken agrarische grond te ontwikkelen in natuur die onderdeel gaat zijn van de bosrand. Momenteel zijn 3 stroken verpacht. Dit plan is voorgelegd aan het bevoegd gezag, de provincie. De provincie heeft positief gereageerd op het plan, deze sluit namelijk goed aan bij de kernkwaliteiten van het Gelders natuurnetwerk. De uitvoering moet echter nog wel geborgd worden. Dit moet dan te zijner tijd geregeld worden middels een TAM - omgevingsplan, waarbij de benodigde overeenkomsten opgesteld worden en instandhoudingsverplichtingen geregeld worden. Dit zal betekenen dat gronden die de functie 'Agrarisch' hebben, gewijzigd moeten worden naar de functie 'Natuur Landschap'. De verpachting van de 3 gronden zal hiervoor ook beëindigd moeten zijn. Dit zal als voorwaarde worden gesteld bij het verlenen van principemedewerking. Onderdeel van het plan is ook dat er 4 hectare agrarische grond wordt gewijzigd naar nieuwe natuur. Niet alleen de planologische functie verandert van deze percelen, maar ook de ruimtelijke uitstraling door de realisatie van nieuwe natuur. Het is daarom van belang om ook rekening te houden met de toetsingscriteria die worden gesteld in artikel 36.2.3 (behorende bij de Waarde – oude bouwlanden enclaves), uit het voormalige bestemmingsplan Buitengebied 2019.

Er kan worden meegewerkt aan de realisatie van nieuwe natuur op deze gronden als wordt aangetoond dat de natuurlijke, landschappelijke en/of cultuurhistorische waarden worden versterkt of hersteld, danwel niet onevenredig worden aangetast. De initiatiefnemer zal dit moeten aantonen in de ruimtelijke onderbouwing. Locatie 17 betreft grond die reeds de functie 'Natuur – Landschap' heeft. Echter bestaat deze momenteel uit grasland en kent deze geen grote ecologische waarde. Door dit grasland te ontwikkelen naar natuur dat onderdeel gaat vormen van de bosrand, is er alsnog sprake van de realisatie van nieuwe natuur. Conclusie en de te stellen voorwaarden Uw raadscommissie wordt gevraag om positief te adviseren om in principe en onder voorwaarden medewerking te verlenen aan het onderhavige principeverzoek. Ruimtelijk gezien zijn er geen bezwaren. Er is sprake van een intensivering in gebruik van de bestaande oppervlakte van de natuurbegraafplaats en geen uitbreiding van de oppervlakte. Daartegenover staat dat deze intensivering gecompenseerd zal moeten worden door de aanleg van in totaal vier hectare nieuwe natuur. De provincie heeft aangegeven akkoord te gaan met het voorgenomen compensatieplan, op de voorwaarde dat de uitvoer ervan geborgd is en het plan verder geconcretiseerd wordt.

Deze borging kan geregeld worden middels de procedure behorende bij het wijzigen van het omgevingsplan. Dit zal betekenen dat gronden die de functie 'Agrarisch' hebben, gewijzigd moeten worden naar de functie 'Natuur - Landschap'. De voorgestelde voorwaarden voor medewerking aan het principeverzoek zijn in ieder geval dus: - Het natuurcompensatieplan moet verder geconcretiseerd worden (in overleg met de provincie) en de uitvoer moet geborgd worden. Dit mede in verband met de huidige verpachting van drie agrarische gronden die onderdeel zijn van het compensatieplan.

-6-

-

-

-

-

In de op te stellen onderbouwing moet aangetoond worden dat de oude bosgroeiplaatsen/gronden aangewezen onder artikel 5.11 van de Omgevingsverordening reeds geroerd zijn. In de op te stellen onderbouwing moet worden aangetoond dat het plan aanvaardbaar is met betrekking tot milieuaspecten. In de op te stellen onderbouwing moet worden aangetoond dat op gronden met de dubbelfunctie 'Waarde – oude bouwlanden enclaves' de natuurlijke, landschappelijke en/of cultuurhistorische waarden worden versterkt of hersteld, danwel niet onevenredig worden aangetast. Er moet een overeenkomst gesloten worden in verband met nadeelcompensatie, waarin wordt vastgelegd dat eventuele nadeelcompensatie voor rekening van de initiatiefnemer komt. Er moet een instandhoudingsverplichting worden opgenomen in de op te stellen wijziging van het omgevingsplan.

Geheimhouding Het voorstel is niet geheim, maar openbaar. Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom