AP 6b. Bijlage Projectplan dementievriendelijk Nunspeet

Projectplan Dementievriendelijk Nunspeet 2022 - 2023 Projectopdracht Het samen met ketenpartners ontwikkelen van een projectplan om tot een dementievriendelijke gemeente te komen.

Doel Een dementievriendelijke samenleving waarin mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee kunnen doen.

Aanleiding Als uitvloeisel van het collegeprogramma 2018-2022 en het actieplan waardig ouder worden, heeft het college op 3 december 2020 ingestemd met het procesvoorstel dementievriendelijke gemeente en opdracht gegeven om in 2021 een projectplan te ontwikkelen om tot een dementievriendelijke samenleving te komen. Hierbij presenteren wij het projectplan Dementievriendelijk Nunspeet 2022-2023. Dit projectplan is opgesteld in samenwerking met diverse ketenpartners, een vertegenwoordiging van Alzheimer Nederland en dementienetwerk GezondVeluwe. Het bevat een spoorboekje met als doel een fundament te leggen voor een dementievriendelijke gemeente. Het aantal personen met dementie stijgt enorm in de nabije toekomst. Uit prognostisch onderzoek van Alzheimer Nederland (uitgevoerd in 2019) blijkt dat het in Nunspeet gaat om een stijging van 510 mensen in 2020 naar 750 in 2030. Sinds de hervorming in de zorg (2015) en door het beleid gericht op zo lang mogelijk thuiswonen is ook het aantal thuiswonende mensen met dementie gestegen. Ouderen - ook zonder dementie proberen het zo lang mogelijk thuis vol te houden, tot het echt niet meer gaat. Ziekenhuizen merken dit. Zij krijgen steeds vaker te maken met crisisopnamen van 70-plussers met dementie (meer dan 50 % van de spoedopnamen geriatrie). Deze situatie zegt iets over het leven en de thuissituatie van de betrokkenen.

Veel mantelzorgers van mensen met dementie geven de zorg moeilijk uit handen en leveren 24/7 onmisbare zorg, ondersteuning, aandacht en toezicht. In de ondersteuning van mensen met dementie en hun mantelzorgers spelen gemeenten een belangrijke rol. Zij zijn aan zet in de fase van het niet-pluisgevoel, de fase van de diagnosestelling en de fase waarin zorg en ondersteuning thuis nodig zijn. Dementie heeft impact op verschillende levensgebieden zoals wonen, werk en de sociale en fysieke omgeving. Het leven van mensen met dementie wordt ook bepaald door de wisselwerking tussen de ziekte en de leefwereld. Hoe naasten (familie, buren) en de wijdere omgeving omgaan met dementie is van invloed op de kwaliteit van leven van de betrokkenen. Een negatieve beeldvorming over dementie is medebepalend voor hun leefwereld. Het beïnvloedt houding en gedrag van anderen jegens mensen met dementie en hun mantelzorgers, maar ook de manier waarop zij zelf over hun leven en toekomst denken. Beeldvorming is van invloed op insluiting en uitsluiting. Daarom willen wij een inclusieve, dementievriendelijke gemeente zijn. Wat kan een gemeente doen om dementievriendelijk te worden? Volgens Alzheimer Nederland zet een dementievriendelijke gemeente zich actief in om mensen met dementie en hun mantelzorgers zo lang mogelijk mee te laten doen in de samenleving.

Zij maakt voor hen begeleiding op maat mogelijk en vergroot de kennis van dementie binnen de eigen organisatie en de gemeenschap. Zij stimuleert burgers, bedrijven en organisaties om zich actief in te zetten voor een 1

dementievriendelijke samenleving. Zo ontstaat er een gemeenschap waarin iedereen dementie accepteert: van bakker en buurman tot sportclub en wijkagent. Een gemeenschap waarin mensen met dementie gewoon boodschappen doen, naar hun vereniging gaan of de bibliotheek of een museum bezoeken, en waarin anderen hen een handje toesteken wanneer zij het even niet meer weten. In het kader van de Wmo en het bredere beleid op het gebied van het sociale domein bieden diverse organisaties en instellingen in Nunspeet op uiteenlopende manieren zorg en ondersteuning aan mensen met dementie en hun mantelzorgers. Dit projectplan is in samenwerking met deze partners gemaakt, aanvullend op het bestaande aanbod van voorzieningen en gericht op de hele gemeenschap. Met de voorgestelde acties proberen we dementie bespreekbaar te maken, bewustwording op gang te brengen, het signaleren en doorverwijzen te vereenvoudigen, de ketensamenwerking te verbeteren en door dit alles de kwaliteit van leven voor de betrokkenen te verbeteren. Om dat te bereiken stellen we een projectmatige aanpak en projectstructuur voor. Het projectplan betreft een eerste aanzet die in de loop van tijd, als onderdeel van integraal beleid sociaal domein, geborgd en verder ontwikkeld zal worden. Visie Sociaal Domein Als strategisch kader van de gemeente Nunspeet is de visie op het sociale domein verwoord.

Meedoen, ontwikkelen en ondersteunen zijn daarin de centrale kernwaarden. Dit projectplan bevat een uitwerking van deze kernwaarden in specifieke doelen, acties en effecten. Na evaluatie van het project in 2023 zal het project geborgd worden in het integrale beleidsplan sociaal domein van Nunspeet. Onze ambitie We willen voor mensen met dementie én hun mantelzorgers meer zorg op maat, dichtbij huis, in de wijk. We willen aanbod dat aansluit bij hun behoeften en wensen en waardoor de eigen regie wordt versterkt en benut. Daarom willen we mét en niet over mensen met dementie en hun mantelzorgers spreken. Door meer aandacht voor welbevinden en door (eerstelijns)zorg, welzijn en ondersteuning op lokaal en regionaal niveau te verbinden, willen we bewerkstelligen dat complexe zorg wordt uitgesteld of voorkómen. We stellen de mens centraal en niet de ziekte. We zijn daarom gericht op mogelijkheden, op wat mensen met dementie nog wél kunnen, op waar zij nog wél plezier in hebben en op wat zij nog wél kunnen ontdekken. Daarmee halen we dementie uit de taboesfeer, geven we ondersteuning aan de mantelzorgers en helpen we hen zaken bespreekbaar te maken die gevoelig liggen.

Doelen 1. Er is meer bekendheid in de samenleving over dementie waardoor inwoners kunnen signaleren, handelen en doorverwijzen. 2. Mensen met dementie kunnen zo lang mogelijk en zo gewoon mogelijk zelfstandig meedoen in de samenleving. 3. De ondersteuning aan mensen met dementie én hun mantelzorger is divers en afgestemd op de diverse fasen van dementie. 4. Mantelzorgers worden ondersteund in hun zorgtaken. 5. Er is samenhang en er bestaan werkafspraken tussen verschillende domeinen van wonen, zorg en welzijn.

2

Projectresultaten 1. Er is meer bekendheid over dementie waardoor inwoners, medewerkers van bedrijven, winkels, kerken en organisaties beter kunnen signaleren, weten hoe ze kunnen omgaan met mensen met dementie en kunnen doorverwijzen. a. Kennis over dementie komt op een laagdrempelige manier terecht bij inwoners, organisaties, clubs en verenigingen, kerken, bedrijven, winkeliers. b. Doorverwijzers beschikken over een duidelijke plattegrond van voorzieningen en een spoorboekje van doorverwijzing. c. Er worden (fysieke en online) cursussen en trainingen aangeboden die uitleg geven over hoe je dementie kunt herkennen en hoe je omgaat met mensen met dementie. d. Er wordt op een laagdrempelige manier informatie over dementie verspreid. e. Door SWN wordt informatie over het project en de trainingen verspreid. 2. Mensen met dementie kunnen zo lang mogelijk en zo gewoon mogelijk meedoen in de samenleving. a. We spreken mensen met dementie aan op wat zij willen en nog wél kunnen. We zorgen ervoor dat zij als volwaardig mens worden gezien. b. We stimuleren organisaties, verenigingen en bedrijven om hun aanbod, ondersteuning en dienstverlening toegankelijk te maken voor mensen met dementie. c. We zorgen voor informatie en advies over hoe men zo lang mogelijk veilig in het eigen huis kan blijven wonen. d. We zorgen voor een toegankelijke publieke ruimte. e.

We zorgen voor geschikte (kleinschalige) woonvormen waarin wonen met zorg kan worden gecombineerd 3. Mantelzorgers worden ondersteund in hun zorgtaken. a. Mantelzorgers zijn zo vroeg mogelijk, maar in elk geval vanaf de diagnose in beeld, worden in contact gebracht met POH ouderenzorg, een casemanager dementie en een contactpersoon van steunpunt mantelzorg. b. Er is een adequate ketenzorg dementie, waardoor mensen met dementie in beeld zijn gedurende het gehele ziekteproces en maatgerichte zorg en ondersteuning krijgen. c. Om een beeld te krijgen van wat mensen met dementie en hun mantelzorgers nodig hebben om hun kwaliteit van leven te verbeteren laten we een kwalitatief onderzoek uitvoeren naar hun wensen en behoeften. We sluiten aan bij de resultaten van het onderzoek naar respijtzorg. d. Informatie en advies over dementie is beschikbaar en vindbaar voor mantelzorgers. 4. Er is samenhang en er bestaan samenwerkingsafspraken tussen de verschillende domeinen van welzijn, zorg, wonen en openbare orde. a. Er is een adequate ketenzorg dementie, waardoor mensen met dementie in beeld zijn gedurende het gehele ziekteproces en maatgerichte zorg en ondersteuning krijgen.

3

Relaties met andere projecten en beleidsontwikkelingen -

binnen de gemeente

1. Het project maakt deel uit van het Beleid Sociaal Domein, met name van het beleid mantelzorg en respijtzorg, en de inclusieagenda. 2. Gezondheidsbeleid ouderen van de GGD 3. Sport en bewegen 4. Woonvisie gemeente Nunspeet -

Buiten de gemeente

We sluiten aan en werken samen met het netwerk dementie van GezondVeluwe en met Alzheimer Nederland, afdeling Noordwest Veluwe.

Randvoorwaarden De gemeente is de initiator van het project. Er ligt een bestuurlijke opdracht aan ten grondslag. Het project wordt in samenwerking met diverse ketenpartners uitgevoerd. a. De gemeente levert: • de projectleider van het project: 5 uur per week, binnen de huidige taken • de communicatieadviseur, binnen de huidige taken • In totaal € 20.000 in 2022 en 2023 ten behoeve van: de coördinerende werkzaamheden van SWN, training en voorlichting, PR, zaalhuur en catering. b. De samenwerkende partijen leveren een bijdrage door uren beschikbaar te stellen voor deelname van hun medewerkers aan de projectgroep en het uitwerken van deelprojecten; c. Alzheimer Nederland levert de trainingen, gratis in geval van non-profitorganisaties, vrijwilligers en inwoners. d. Bereidheid van ketenpartners, ondernemers, winkeliers om de eventuele kosten van trainingen, of veranderingen die idealiter doorgevoerd moeten worden in hun bedrijf zelf te bekostigen.

Subsidie SWN De begroting van het project bevat onder andere de subsidie voor SWN ten behoeve van de coördinatie van de publiekstrainingen in 2022 en 2023 (activiteiten genoemd in de bijlage onder doel 1 en 2). Daarvoor is een vergoeding van 6 uur per maand geraamd die middels een aparte subsidiebeschikking zal worden toegekend. Deze subsidie valt buiten de reguliere subsidie- en prestatieafspraken van de gemeente met SWN. Na afloop en evaluatie van het project zal het project worden geborgd in het beleid sociaal domein van Nunspeet.

Projectaanpak Het toewerken naar een dementievriendelijke samenwerking komt tot stand door samenwerking met lokale en regionale partijen. De aanpak moet voldoende flexibel zijn om mee te kunnen bewegen met de maatschappelijke ontwikkelingen, vernieuwingen in de zorg en ondersteuning en de behoeften van de betrokkenen. Daarom kiezen we voor een looptijd van twee jaar (2022 en 2023) met een aanlooptijd in 2021. Het project wordt tussentijds geëvalueerd eind 2022 en afgesloten met een eindevaluatie in 2023. Samenstelling projectgroep De projectgroep dementievriendelijke gemeente bestaat uit een projectleider van de gemeente die verantwoordelijk is voor het project als geheel én projectgroepmedewerkers die verantwoordelijk zijn voor de uitwerking van de verschillende deelprojecten. 4

leden van de projectgroep: • • • • • • • •

Gemeente Nunspeet, projectleider: Viola Woudstra SWN: Judith Lutgerink Oranjehof: Corine Stolk Het Venster (steunpunt mantelzorg): Harmke Drost Huisartsenpraktijk De Enk: Hanneke Goedgebuure Zorggroep Noordwest Veluwe casemanager dementie: Willy Fidder WZU Casemanager dementie: Harmke Bakker Alzheimer Nederland: Jos van der Deure (coördinator Voorlichting Alzheimer Nederland, afdeling Noordwest Veluwe)

Uit leden van de projectgroep zijn 4 werkgroepen samengesteld die uitvoering geven aan de deelprojecten uit het projectplan 1. Werkgroep bewustwording en vroegsignalering (doel 1 en 2): trekker Judith Lutgerink Stichting Welzijn Nunspeet. 2. Werkgroep mantelzorg en respijtzorg (doel 3): trekker Gemeente Nunspeet in samenwerking met Harmke Drost van steunpunt mantelzorg. 3. Werkgroep Samenhang en Ketenzorg (doel 4): trekker Hanneke Goedgebuure, POH De Enk en Willy Fedder, casemanager dementie Zorggroep Noordwest Veluwe. 4. Werkgroep communicatie: gemeente Nunspeet Bij het project willen we 8 tot 10 ervaringsdeskundigen betrekken die als adviseur bij de uitwerking van diverse onderdelen van het project betrokken zullen zijn. De bijlage “Planning van activiteiten projectplan dementievriendelijk Nunspeet”, biedt een globaal tijdsoverzicht van de activiteiten die ondernomen worden om de doelen te bereiken. Projectleider De projectleider is verantwoordelijk voor de algehele voortgang van het project, organiseert de afstemmingsoverleggen van de projectgroep en is betrokken bij of minimaal op de hoogte van de werkzaamheden van de afzonderlijke werkgroepen. Tevens zorgt de projectleider voor integrale samenwerking en samenhang met de aanpalende gemeentelijke beleidsvelden.

De projectleider legt middels een tussentijdse voortgangsrapportage in 2022 en eindevaluatie in 2023 bestuurlijke verantwoording af aan college en raad.

Communicatie Communicatie speelt in dit project een belangrijke rol. Het is de bedoeling dat we zoveel mogelijk mensen bereiken en hen leren omgaan met mensen met dementie zodat ze hulp kunnen inschakelen of doorverwijzen als dat nodig is. We willen de beeldvorming over dementie beïnvloeden, de samenleving activeren en dementie uit de taboesfeer halen. We zullen met de afdeling communicatie van Nunspeet een strategisch communicatieplan opstellen om dit doel te bereiken.

5

Bijlage: Planning van activiteiten projectplan dementievriendelijk Nunspeet Onderstaand schema geeft een overzicht van de activiteiten om de doelen te behalen. Tevens is een tijdsplanning opgenomen en wordt de organisatie genoemd waar de trekker in werkzaam is.

Doelen 1. Er is meer bekend over dementie waardoor inwoners/ bedrijven/ ondernemers kunnen signaleren, weten te handelen en kunnen doorverwijzen. 2. Mensen met dementie kunnen zo lang mogelijk blijven meedoen in de samenleving. 3. Mantelzorgers worden ondersteund bij het bieden van de ondersteuning. 4. Er is samenhang en er bestaan werkafspraken tussen de verschillende disciplines (o.a. wonen, welzijn, (gezondheid)zorg en openbare ruimte).

Concrete projectresultaten en activiteiten 1. Er is meer bekend over dementie waardoor inwoners/ bedrijven/ kerken en ondernemers tijdig kunnen signaleren, weten te handelen en kunnen doorverwijzen. Activiteit 1.1. Er worden activiteiten en trainingen (van Alzheimer Nederland) georganiseerd in het kader van bewustwording, scholing en voorlichting voor:

Tijd

Acties

Trekker

2022

Gemeente Nunspeet Training voor ambtenaren, college, raad, boa’s en medewerkers buitendienst Vrijwilligers van zorg- en welzijnsorganisaties, gebedshuizen/kerken, clubs, (sport)verenigingen. Inwoners Trainingen Samen Dementie Vriendelijk (SDV) en voorlichtingsavonden. Optie eenmaal per jaar in één themaweek meerdere trainingen aan te bieden. Bedrijven, ondernemers, winkeliers. Scholen (gastlessen)) • Basisonderwijs (als voorbereiding op ‘adoptie project’ (structureel contact tussen basisschool en woonzorgcentrum) • VMBO: voorlichting, eventueel als voorbereiding op Maatschappelijke Stage (bv vrijwilliger in Alzheimer Trefpunt) • MBO (Zorg en Welzijn)

Gemeente/projectleider

2022 2022

2023 2023

6

SWN SWN

SWN SWN / Steunpunt mantelzorg

Activiteit 1.2 Er wordt informatie verspreid over dementie.

Tijd

Acties

Trekker

2021

Opstellen jaarlijks communicatieplan dementievriendelijke gemeente Folders van Alzheimer Nederland en de Signaleringskaart Netwerk Dementie Noordwest-Veluwe verspreiden bij huisartsen, bibliotheek, apotheek, breininformatiepunt. Actualiseren zorgkaart dementie. Eigenaarschap beleggen voor actualisatie.

Gemeente/projectleider

Actualiseren sociale kaart (met vormen respijtzorg en voorlichting langer thuiswonen). Breininformatiepunt Evaluatie van het bestaande breininformatiepunt. Voldoet het nog aan vraag en behoefte, in combinatie met IDO (Informatie Digitale Overheid) in de Bibliotheek en de realisatie van het Domoticahuis in Harderwijk (Odensehuis).

SWN

2022

20222023 2022 2022

SWN

SWN

Het Oranjehof en Het Venster

Activiteit 1.3 Jaarlijkse themaweek voor ouderen met aandacht voor dementie 2022

Continueren organiseren van de Senioren Beurs ”langer Thuis” (eens per 2 / 3 jaar ter voorbereiding op het ouder worden en als kwetsbaarheid toeneemt). Samenwerking met Elburg te onderzoeken.

3 welzijnsorganisaties Gemeente

2. Mensen met dementie kunnen zo lang mogelijk zo gewoon mogelijk blijven meedoen in de samenleving. Activiteit 2.1. Laagdrempelig activiteitenaanbod ontwikkelen, uitbreiden en toegankelijk(er) maken voor mensen met (beginnende) dementie.

Tijd

Acties

2022

• •

2022

Trekker Fysieke, creatieve, culturele, sportieve, muzikale ontmoetingsactiviteiten (o.a. sport, zwemmen, wandelen, dansen, yoga, natuur); zonder indicatie toegankelijk aanbod dagbesteding met professionele begeleiding

De welzijnsorganisaties benoemen een dementiecoach waar professionals, organisaties en bedrijven terecht kunnen voor informatie en advies om hun aanbod dementievriendelijk te maken. De 3 welzijnsorganisaties maken een concept startnotitie waarin de meerwaarde van de functie wordt beschreven. Voorwaarde is dat de functie binnen de geldende subsidieafspraken wordt uitgevoerd.

Welzijnsinstellingen

Welzijnsinstellingen

Activiteit 2.3 Verstrekken informatie over het veiliger en toegankelijker maken van de eigen woning, de directe woonomgeving 2022 • Algemene en maatgerichte voorlichting en advies. Opstellen plan van aanpak

7

Gemeente

• Verbeteren toegankelijkheid openbare gebouwen en ruimte Activiteit 2.3 Voldoende aanbod kleinschalige en beschutte woonvormen.

Gemeente

20222023

Gemeente

Aansluiten bij woonbehoeftenonderzoek en de woonvisie

3. Mantelzorgers worden ondersteund in hun zorgtaken

Activiteit 3.1. Mantelzorgers zijn tijdig in beeld en hebben laagdrempelig toegang tot informatie over ondersteuningsmogelijkheden.

Tijd

Acties

Trekker

2022 2023

Verbeteren van de ketenzorg, waardoor de betrokkenen vanaf de diagnose dementie (of eerder bij symptomen) tot aan het einde (opname, overlijden) en daarna, afgestemde zorg en ondersteuning krijgen en een vast aanspreekpunt door een POH-ouderenzorg, casemanager dementie of contactpersoon Steunpunt Mantelzorg. (Samenhang met 4.1).

POH De Enk Casemanager Zorggroep Noordwest Veluwe

Activiteit 3.2. In kaart brengen aan welke zorg en ondersteuning mantelzorgers behoefte hebben. 2022

Verdiepend onderzoek onder mantelzorgers naar hun behoeften ten aanzien van zorg, ondersteuning en vormen van respijtzorg. We sluiten aan bij de Dementiemonitor 2020 en bij de Beleidsontwikkeling Respijtzorg van Nunspeet.

Gemeente

Indien aanvullende informatie nodig blijkt is te overwegen een (stage)opdracht te verstrekken aan de Hogeschool (Zwolle, Ede, Nijmegen). 2022

Aanvullend kwalitatief behoeftenonderzoek onder ervaringsdeskundigen (mensen met dementie en hun mantelzorgers). Activiteit 3.3. Alzheimer Trefpunt door-ontwikkelen

Gemeente/ Projectgroep

2022

Digitaal concept uitrollen i.s.m. lokale en regionale partijen

Alzheimer NL afd Noordwest Veluwe

2022

Plan van aanpak meer bekendheid aan Alzheimer trefpunt

SWN

5. Er is samenhang en er bestaan werkafspraken tussen de verschillende disciplines (wonen, welzijn, zorg, openbare ruimte). Activiteit 4.1. Samenwerking in de keten versterken.

Tijd

Acties

2022 2023

Evalueren en verbeteren van de keten (geriatrische zorg-POHCasemanagers-Welzijn-Sociaal Team).

Trekker

8

POH ouderenzorg De Enk

2x per jaar, vanuit het perspectief van mensen met dementie en hun mantelzorgers een klantreis maken. Op basis hiervan een verbeterplan ketenzorg opstellen.

2022 e.v.

Aansluiten Regionaal Netwerk Dementie van Gezond Veluwe

9

Casemanager dementie Nw Veluwe