AP 6b. Bijlage Concept Startnotitie Kunst en Cultuuraanpak 2023-2027

kunst en cultuur meemaken

21 maart 2023

KUNST EN CULTUUR MEEMAKEN Startnotitie Kunst- en cultuuraanpak gemeente Nunspeet 2023-2027

INHOUD AANLEIDING: DE CULTURELE KOERS VAN NUNSPEET

4

LEESWIJZER

5

CONTEXT

6

KUNST EN CULTUUR IN NUNSPEET NADER BEKEKEN

9

VISIE OP CULTUUR: CULTUUR GROEIT

11

INSTRUMENTEN VOOR HET KUNST- EN CULTUURBELEID

14

AMBITIE EN HOOFDDOELEN

16

SCENARIO’S

16

FINANCIËN

19

PROCES EN PARTICIPATIE

22

BIJLAGEN

24

2

Jos Lussenburg, Zelfportret, 1950

3

AANLEIDING: DE CULTURELE KOERS VAN NUNSPEET In het Raadsakkoord en het Collegeprogramma gemeente Nunspeet 2022-2026 'Samen meer voor elkaar’ hebben gemeenteraad en college aangegeven een kunst- en cultuuraanpak te gaan realiseren. De eerste stap in het beleidsproces is het opstellen van de startnotitie, waarin we de uitgangspunten voor de kunst- en cultuuraanpak met elkaar bepalen. Kunst en cultuur is van en voor iedereen. Voor de ene inwoner is het tekenen of schilderen en voor de andere is dat een bezoek brengen aan een museum. Voor weer een ander is het zingen in een koor of het bespelen van een instrument. Ook het lezen van een boek, het bezoeken van een voorstelling en het schrijven van een gedicht of een verhaal behoort tot cultuur.1 Kunst, cultuur en cultuureducatie is onmisbaar in onze samenleving. Cultuur heeft een eigen waarde en betekenis, maar ook een sociale en economische waarde. In de kernen van de gemeente Nunspeet leven we in een prachtige omgeving. Het fraaie landschap is ook vaak onderdeel van kunstzinnige uitingen en heeft de gemeente naam en faam als kunstenaarsdorp gebracht. Onder meer het industriële verleden, Molijn en ondernemerschap zijn belangrijke elementen van cultuur. Ook muziek en zang zijn verweven met de gemeente.

Dat zien we bijvoorbeeld aan de harmonie, het fanfarekorps, de slagwerkensembles en de vele zangkoren die onze gemeente rijk is en waarin inwoners van onze vier kernen actief betrokken zijn. Een mooi voorbeeld van zo’n actief betrokken inwoner was Jos Lussenburg. In de lokale politiek was hij actief en zette hij zich in voor de belangen van alle inwoners. Daarnaast was hij muzikant, dirigent van de Harmonie Nunspeet en ook getalenteerd kunstenaar. In de 21e eeuw zijn we als kunstenaarsgemeente bevoorrecht met de culturele voorzieningen die we hebben. Cultuur is te zien in het straatbeeld, zoals in de talrijke dichtregels op gevels, in de musea, in Veluvine en andere cultuurlocaties in de kernen. We horen muziek, fietsen langs een monument of herkennen de mooie creaties die we associëren met het werk van befaamde kunstenaars. Kunst en cultuur draagt bij aan de ontwikkeling van inwoners, is inzetbaar in het sociaal domein, heeft economische waarde en is goed voor het woon- en leefklimaat van onze kernen.2 De belangrijke waarden en voorzieningen willen we ook in de toekomst duurzaam behouden. Daarom biedt de startnotitie op hoofdlijnen een blik op de kunst en cultuur in de gemeente. We beschrijven welke rol binnen de kunst- en cultuuraanpak voor de gemeente en de culturele partners is weggelegd.

We geven een overzicht van het brede culturele veld, wat daar speelt, wat van waarde is en wat we kunnen doen om dat toekomstbestendig te houden. Daarin staat laagdrempelige cultuurparticipatie centraal, vanuit sociale en economische, maar ook artistieke waarden. Na vaststelling van de startnotitie willen we de kunst- en cultuuraanpak verder uitwerken tot een beleidsnotitie met een uitvoeringsdeel. Zodoende geven we samen vorm en inhoud aan de culturele ambities. .

Mark van de Bunte, wethouder cultuur

1 Collegeprogramma 2022-2026 'Samen meer voor elkaar’ gemeente Nunspeet 2 Raadsakkoord 2022-2026 'Samen meer voor elkaar’ gemeente Nunspeet

4

LEESWIJZER Deze kaderstellende startnotitie biedt de uitgangspunten voor de nieuwe kunst- en cultuuraanpak, en welke rol hierin voor de gemeente Nunspeet en de culturele partners is weggelegd. We bieden een context, geven een overzicht van het brede culturele veld, wat daar speelt, wat van waarde is en wat we kunnen doen om dat toekomstbestendig te maken. We schetsen een oplossingsrichting en uitgangspunten, geven de ambities vanuit het raadsakkoord en collegeprogramma weer, en stellen de hoofddoelen en een aantal scenario’s voor. Ten slotte lichten we het proces toe en geven we een overzicht van de financiële consequenties van de scenario’s.

5

CONTEXT Cultuurbeleid landelijk, provinciaal, regionaal, lokaal Rol Rijksoverheid bij cultuurbeleid Het Rijk wil dat zo veel mogelijk mensen in Nederland toegang hebben tot cultuur van hoge kwaliteit. Zij steunt daarom grote culturele instellingen. Voorbeelden daarvan zijn rijksmusea en orkesten. Culturele instellingen en cultuurfondsen die subsidie van het Rijk krijgen, vormen samen de landelijke basisinfrastructuur. Hieronder vallen de volgende sectoren, genres en vormen: podiumkunsten, musea, beeldende kunst, film, letteren en de creatieve industrie. Landelijk zijn zes cultuurfondsen actief. Deze fondsen financieren instellingen en ondersteunen makers en projecten op alle culturele disciplines: architectuur, digitale cultuur en vormgeving, beeldende kunst, erfgoed, film, letteren, podiumkunsten en cultuurparticipatie/-educatie. "Zij zorgen voor doorstroming, vernieuwing, talentontwikkeling en zoeken actief naar verbinding met publiek, makers, kunstenaars en regio". Dit zijn fondsen die door de instellingen en makers zelf benaderd moeten worden. Daarnaast is nog een aantal fondsen landelijk en/of regionaal actief, zoals het Prins Bernard Cultuurfonds, BNG Cultuurfonds of VSB Fonds.

Het cultuurbeleid van het kabinet richt zich op vijf thema’s: ‘cultuur maakt nieuwsgierig’, ’ruimte voor nieuwe makers’, ‘cultuur, een leefomgeving met karakter’, ‘cultuur is grenzeloos ’en ‘een sterke culturele sector’. Het is duidelijk dat de cultuursector het zwaar heeft (gehad) tijdens (en na) de coronacrisis. De komende periode zal wat cultuur betreft ook in het teken staan van herstel, vernieuwing en groei.3 Corona toonde het innovatieve vermogen van de cultuursector. Het publiek waardeert de combinatie van fysieke en digitale cultuurbeleving, en deze ontwikkelingen zullen de sector toekomstbestendiger maken. In de hoofdlijnenbrief Cultuur wordt door de staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap ingezet op herstel door de focus te leggen op een aantal hoofdlijnen, waaronder innovatie en jongeren. De doelgroep jongeren krijgt extra aandacht na de impact die de coronacrisis heeft gehad op jongeren op sociaal, economisch en mentaal vlak. Rol gemeenten en provincies bij cultuurbeleid Provincies Provincies geven subsidie aan cultuur waar dat van belang is voor de regio, zoals voor cultuureducatie en erfgoed. Ook zetten zij zich in voor spreiding van culturele (onderwijs)voorzieningen in de regio. De Provincie Gelderland streeft naar een partnerschap met de andere overheden richting een duurzame culturele infrastructuur.

“Cultuur en erfgoed is er voor alle inwoners en bezoekers van Gelderland, nu en in de toekomst. Dat betekent dat cultuur en erfgoed toegankelijk moeten zijn en blijven voor het publiek.” In 2022 is een vervolg gegeven aan de regionale samenwerking wat betreft het creëren van mogelijkheden voor het behoud en zo mogelijk versterking van de culturele infrastructuur in de regio Noord-Veluwe na de coronaperiode. De ‘Uitwerking regioverkenning Culturele Infrastructuur NoordVeluwe ’is in 2021 opgesteld en bevat een regionale visie van negen samenwerkende Noord-Veluwse gemeenten als reactie op het provinciaal initiatief en focust op de volgende twee dilemma’s: • het afnemen van de sociale cohesie binnen de kernen van de gemeenten; • de inhoud en de (economische) waarde van cultuur worden onvoldoende onderkend, voor o.a. toerisme, preventieve gezondheid en sociaal domein.

3 Herstelplan Culturele Sector - https://open.overheid.nl/repository/ronl-b6635dc6-dd3d-4c08-9e64-93101e5acf33/1/pdf/standvan-zaken-moties-en-toezeggingen-met-betrekking-tot-cultuur.pdf

6

Daarnaast wordt door dezelfde negen Noord-Veluwse gemeenten in de periode 2022-2024 opnieuw samengewerkt in het kader van een cultuur- en erfgoedpact, waarin wordt gefocust op: • Vergroten van het bereik onder en participatie van inwoners aan culturele activiteiten; • Inwoners voelen zich sterker verbonden met hun omgeving en met de regio door sterke cultuurmarketing en regionale projecten (waaronder de invulling van de Verhaallijn Noord Veluwe); • Inhoudelijke focus op de beleving van erfgoed en o.a. muziek, met ruimte voor cross-overs en tussen culturele disciplines en het sociale domein. De subsidie voor de uitwerking regioverkenning en het cultuur- en erfgoedpact voor de jaren 2022, 2023 en 2024 voor de negen gemeenten is als volgt: Subsidies/bedragen Totaalsubsidie provincie 9 Noord-Veluwse gemeenten Regioverkenning Culturele Infrastructuur Noord-Veluwe Totaalsubsidie provincie 9 Noord-Veluwse gemeenten voor Cultuur- en Erfgoedpact Noord-Veluwe Cofinanciering door gemeente Nunspeet via eigen middelen

Totaalbedragen voor periode 2022, 2023 en 2024 650.000 405.000 45.000

Totale afdracht voor overheadkosten aan penvoerder gemeente Putten Totaal beschikbaar voor regionale activiteiten Regioverkenning en Cultuur- en erfgoedpact in de 9 NoordVeluwse gemeenten, waarvan: totaal beschikbaar voor regionale activiteiten Regioverkenning en Cultuur- en erfgoedpact op locaties in gemeente Nunspeet − waarvan zelf is ge(co)financierd door gemeente Nunspeet Totaal beschikbaar (provinciale subsidie en cofinanciering gemeente Nunspeet) voor regionale activiteiten Regioverkenning en Cultuur- en erfgoedpact op locaties in gemeente Nunspeet: − 2022 − 2023 − 2024

293.000 988.000

109.000 45.000

36.000 36.000 36.000

Van de regionale projecten die met de twee provinciale subsidies worden gefinancierd heeft o.a. het volgende betrekking op de gemeente Nunspeet: • inzet van 0,17 fte voor een community programmeur die o.a. een cultuur- en erfgoedplatform in de gemeente Nunspeet gaat oprichten en bij de opstart ondersteunen; • ontwikkelen, selecteren en produceren van een aantal verhalen over verleden, heden, en toekomst die zodanig herkenbaar zijn als ‘een voor de regio Noord-Veluwe kenmerkende verhaallijn’ in een passende kunstvorm zichtbaar te maken voor de inwoners van en bezoekers van de kernen van de gemeente Nunspeet. • uitvoeren van een Landart project; • uitvoeren van een taalproject op het snijvlak tussen taal en muziek; • organiseren van een erfgoedcongres. Voor beide provinciale subsidies 2022-2024 geldt dat de subsidie voor 2024 pas na de Provinciale Statenverkiezingen in 2023 wordt toegekend. De provinciale subsidie voor de 'Uitwerking regioverkenning Culturele Infrastructuur Noord-Veluwe’ is eenmalig voor 2022 t/m 2024. Verlenging van de subsidieregeling voor cultuur- en erfgoedpacten vanaf 2025 is afhankelijk van de bestuurlijke keuzes van de provincie. Gemeenten Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het lokale cultuurbeleid en voor de voorzieningen van cultuureducatie en amateurkunst.

Hieronder vallen bijvoorbeeld: ruimtes voor podiumkunsten en lokale organisaties, financiële ondersteuning voor gemeentelijke musea, bibliotheken en muziekscholen.

7

Cultuur in Nunspeet, Elspeet, Hulshorst en Vierhouten In Nunspeet is cultuur als desem van de samenleving: cultuur verrijkt en verbindt, biedt identiteit en het vermogen om met nieuwe, complexe situaties om te gaan. Cultuur verrast, cultuur bevestigt ons in wie we zijn en cultuur brengt mensen samen. Ook draagt het bij aan een plezierige leefomgeving en een gunstig vestigingsklimaat. Naast de artistieke waarde heeft cultuur dan ook een sociale en een economische waarde. Zo is cultuur altijd aanwezig en telkens weer anders. Raadsakkoord en Collegeprogramma In het Raadsakkoord en het Collegeprogramma gemeente Nunspeet 2022-2026 'Samen meer voor elkaar’ hebben gemeenteraad en college aangegeven een kunst- en cultuuraanpak te gaan realiseren. De eerste stap in het beleidsproces is het opstellen van deze startnotitie, waarin we de uitgangspunten voor de kunst- en cultuuraanpak met elkaar bepalen.

In het raadsakkoord en het collegeprogramma staat wat we willen bereiken: • onze ambities op het gebied van kunst en cultuur waar blijven maken; • een duurzame instandhouding van onze lokale culturele sector.4 In het raadsakkoord en het collegeprogramma is de uitwerking als volgt samengevat: • we stellen een nieuwe kunst- en cultuuraanpak op via een participatietraject met onze culturele partners en reserveren de daarvoor benodigde middelen; • via Nunspeet uit de Kunst geven we sturing aan de activiteitenplanning op het gebied van kunst en cultuur.5 Integraliteit gemeentelijk beleidsveld kunst en cultuur Cultuur staat niet op zichzelf. Het draagt bij aan de aantrekkelijkheid, de sociale verbindingen en leefbaarheid in de kernen van de gemeente Nunspeet. Ook in de komende jaren worden vanuit het beleidsveld cultuur verbindingen gezocht met andere gemeentelijke beleidsdomeinen. Cultuur heeft een relatie met toerisme en recreatie, erfgoed, architectuur, economie, evenementen, sociaal domein en onderwijs. Er is steeds meer oog voor de maatschappelijke waarde van cultuur. Daardoor krijgt cultuur steeds vaker een plek in projecten met een sociaal doel. Zo draagt cultuur bij aan het welzijn van inwoners.

In de visie en het beleidsplan Sociaal domein gemeente Nunspeet die in 2021 zijn vastgesteld, is opgenomen dat het beleidsveld cultuur niet behoort tot de kern van het sociaal domein, maar onmisbaar is bij het bereiken van de doelen en maatschappelijke effecten. De visie bevat drie kernwaarden: meedoen, ontwikkelen en ondersteunen. Deze kernwaarden staan niet los van elkaar, maar zijn met elkaar verbonden en overstijgen de verschillende levensfases. De kernwaarden ontwikkelen en ondersteunen zijn erop gericht om het meedoen mogelijk te maken en dit haakt op veel punten aan bij de waarden van cultuurparticipatie.

4 5

Collegeprogramma 2022-2026 'Samen meer voor elkaar’ gemeente Nunspeet Idem

8

KUNST EN CULTUUR IN NUNSPEET NADER BEKEKEN Om kunst- en cultuurbeleid af te stemmen op de specifieke situatie, kracht en vraagstukken in Nunspeet heeft Cultuur Oost het volgende gedaan: • gesprekken gevoerd met de wethouder en ambtenaar cultuur van de gemeente Nunspeet; • onderzoek gedaan op basis van beschikbare beleids- en subsidiedocumenten en aanvullende stukken omtrent regionale, provinciale en landelijke regelingen en mogelijkheden; • diverse cultuurlocaties bezocht in kernen van de gemeente; • een start gemaakt met het participatietraject en gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van de grootste culturele partners/locaties in kernen van de gemeente: Veluvine Cultuur, Bibliotheek Noordwest-Veluwe, Noord-Veluws Museum, Vrije Academie Nunspeet, Cultuurkust en Kulturhus/Dorpshuis Elspeet. De belangrijkste observaties en constateringen zijn:

- De gemeente Nunspeet heeft een gevarieerd cultureel veld, met professionele voorzieningen en met een mooie traditie in onder meer beeldende kunst.

- Het meeste prominente onderdeel daarvan is de gemeente als kunstenaarsdorp, op de voet gevolgd door muziek en zang.

- Voor jongeren is er aanbod, maar dit mag geïntensiveerd worden, met meer aandacht en mogelijkheden voor ontwikkeling van talent en een divers aanbod, zo ook voor ouderen.

- Er is veel enthousiasme en professionaliteit; de cultuur inde kernen van de gemeente staat hoog aangeschreven.

- De reguliere kosten (vaste lasten) stijgen met de uitdagingen van deze tijd flink harder dan de inkomsten.

- Er zijn veel kansen voor de gemeente Nunspeet. Cultuur draagt bij aan welzijn, aan preventie, aan perspectief, aan vorming van identiteit en zorgt voor een gunstig vestigingsklimaat en een economische factor bij toerisme en recreatie.

- Veluvine is een multifunctioneel gebouw met een buitengewoon rijk aanbod en professionele koers. De verbinding met het sociaal domein wordt daar duidelijk en goed gemaakt. Veluvine wordt gezien als gewilde en professionele locatie in de regio, die graag wordt aangedaan door o.a. theatergezelschappen. Kosten en inspanningen en inkomsten zijn daarentegen niet meer in verhouding. Tegenover elke programmering moet steeds meer zaalverhuur staan. Dat vormt een bedreiging voor het voortbestaan van Veluvine.

- De bibliotheek met vestigingen in Nunspeet en Elspeet functioneert goed, bereikt veel en ziet dat laaggeletterdheid en bijvoorbeeld het Informatiepunt digitale overheid meer aandacht vragen. Daarbij is de bibliotheek ambitieus en ziet veel kansen, juist ook in het sociaal domein. De bibliotheek geeft aan dat het voor een optimale samenwerking belangrijk is dat er ‘ontschotting ’plaatsvindt, in de zin van vergaande integrale samenwerking vanuit de diverse bij de bibliotheek betrokken beleidsvelden.

- In Kulturhus/Dorpshuis Elspeet komen cultuur en samenleving bij elkaar in een steeds levendiger setting. Met tal van voorzieningen in het gebouw (o.a. muziek, bibliotheek en BSO) vervult het Dorpshuis een belangrijke, verbindende en facilitaire functie. Daar moet echter wel onderhoud gepleegd worden en voor een optimaal en veilig functioneren is een verbouwing noodzakelijk.

- Cultuurkust is onverminderd actief in Veluvine en Dorpshuis Elspeet en op de scholen, en heeft een verbindende factor met onder meer cultuureducatie. Volgens Cultuurkust is het van belang om bovenop de reguliere kennismaking met alle kunstdisciplines keuzes te maken door een specifieke discipline (beeldende kunst) te kiezen als belangrijkste focuspunt, waardoor de gemeente zich meer kan richten op de sociale waarde naast de artistieke waarde en een ‘plus-aanbod’ kan ontwikkelen.

9

- Het Noord-Veluws Museum timmert onverminderd aan de weg als uithangbord en publiekstrekker voor Nunspeet. De samenwerking met de Vrije Academie Nunspeet, een unieke combinatie, wordt nadrukkelijk gezocht maar kan nog beter worden benut. Het museum is, zoals elk museum na corona, niet kostendekkend in de exploitatie. Wil het museum duurzaam in stand blijven, dan moet er, naast meer inkomsten door meer bezoekers binnen te halen, meer budget bij om te kunnen voortbestaan.

- De Vrije Academie Nunspeet kan zichzelf bedruipen met een toenemend aantal cursisten, maar ziet wel nieuwe kansen in de samenwerking met het museum en scholen en andere groepen inwoners. Samen bieden ze een uitstekend aanbod.

Vraagstukken Bij deze observaties horen de volgende vragen: • hoe zorgen we dat het rijke, innovatieve gehalte van cultuur in de kernen van de gemeente zich toekomstbestendig blijft ontwikkelen? • hoe kan cultuur bijdragen aan vraagstukken in het sociale en economische domein? • hoe kan cultuur nog meer bijdragen aan Nunspeet als aantrekkelijke, inspirerende en saamhorige gemeente, waar men graag op bezoek komt en/of men graag woont/men zich graag vestigt? • hoe zorgen we dat cultuur van ons allemaal is en iedereen kan meedoen en meemaken?

Keuzes in cultuur Als we willen dat Nunspeet een gezond cultureel leven houdt, en daarmee creatief, innovatief en sociaal sterk blijft staan, moeten we keuzes maken. Wat gaan we bevorderen, wat gaan we stimuleren, waar is eigen initiatief van toepassing, welke infrastructuur en voorzieningen hebben we hiervoor nodig en hoe houden we het haalbaar en betaalbaar voor de toekomst. Deze startnotitie geeft daarvoor een aantal keuzemogelijkheden, op basis van een inventarisatie, gesprekken, expertise en lokale, regionale, provinciale en landelijke kaders.

10

VISIE OP CULTUUR: CULTUUR GROEIT Kunst en cultuur meemaken In 2023 worden in navolging van het raadsakkoord door de raad de benodigde middelen gereserveerd voor de uitvoering van een nieuwe kunst- en cultuuraanpak. Daarbij zetten we in op de duurzame instandhouding van de lokale culturele sector. Eveneens willen we via het voor Nunspeet op maat gemaakte cultuurbeleid in samenwerking met VVV Nunspeet uit de kunst sturing geven aan de activiteitenplanning op het gebied van kunst- en cultuur. We pakken de actualisering van het kunst- en cultuurbeleid op met onze culturele partners, inclusief zangkoren en muziekverenigingen. Een kaderstellende startnotitie is de eerste stap om een breed gedragen nieuwe koers en aanpak te ontwikkelen voor kunst en cultuur in de gemeente.6 Cultuur wakkert creativiteit en daarmee innovatief vermogen aan. Vooral naarmate inwoners zelf actiever met cultuur bezig zijn. Het is een verbindende factor. Het biedt context en connecties en daardoor samenhang in de maatschappij. We zien dat bijvoorbeeld bij Veluvine, waar cultuur, bibliotheek, sociaal domein en ontmoeting, sport, recreatie en onderwijs bijeenkomen. Ook het Kulturhus/Dorpshuis in Elspeet verbindt het sociaal domein met kunst en cultuur en recreatie. Die samenhang zorgt dat eenieder op een eigen manier, vanuit een gedeeld perspectief kan deelnemen aan cultuur.

Deelnemen betekent ook doen en beleven; dus meemaken, in de dubbele betekenis van het woord. Daarin zijn cultuureducatie en geletterdheid belangrijk. In de kunst- en cultuuraanpak staat cultuurparticipatie centraal; voor de deelname bevorderen we drie voorwaarden: motivatie, gelegenheid en capaciteit.

Hoe doen we dat? Het is mooi als iedereen gemotiveerd kan raken door cultuur en dat iedereen de vaardigheden, competenties en culturele bagage kan krijgen om volop mee te doen. Een culturele ervaring zou zo leuk moeten zijn, dat je de volgende keer je vriend/vriendin of buurman/buurvrouw meeneemt. Zo leidt een initiatief tot groei, zo kan een kristal zich vormen rond een beginpunt. De kunst is dus om kleinere initiatieven zoals het Kunstsnoer Nunspeet of Stichting Muurgedichten Nunspeet en grotere organisaties zoals Veluvine Cultuur of het Elspeets Fanfare Korps te koesteren en verder te laten ontwikkelen, zodat samenwerkingen en nieuwe initiatieven kunnen ontstaan. Die zullen elkaar vervolgens stimuleren, waardoor cultuur en deelname kunnen groeien rond bestaande of nieuwe initiatieven. We vinden de mogelijkheid voor deelname aan cultuur essentieel. Iedereen kan cultuur meemaken; dat is beleven en co-creëren tegelijk. Cultuur gedijt bij deelname van zoveel mogelijk mensen. Ongeacht verschillen in opleiding, culturele bagage, herkomst, leeftijd etc. Dit legt ook een link met de Lokale Inclusie Agenda.7 Brede deelname vraagt om een aantrekkelijk en relevant aanbod, brede toegankelijkheid en de gelegenheid om cultuur mee te maken. Dit zorgt ervoor dat mensen zich in staat en onderlegd genoeg voelen om deel te nemen aan cultuur.

Daardoor ontstaat betekenis, kunnen identiteit en betrokkenheid groeien en ontstaat een waarde die we door willen geven. Het aanbod, de culturele bagage en de gelegenheid zijn in de gemeente Nunspeet aanwezig.

Overzicht culturele veld Het culturele veld kan overzichtelijk worden ingedeeld door het Ringenmodel van de VNG. Daarbij wordt een indeling gemaakt in voorzieningen en organisaties, afhankelijk van het inwonersaantal. De beschrijving hiervan biedt de mogelijkheden om te sturen op het brede aanbod van cultuur.8

6 ‘Samen meer voor elkaar’ Raadsakkoord Gemeente Nunspeet 2022-2026 7 ‘Inclusie Agenda 2.0 gemeente Nunspeet (2021-2024) 8 https://vng.nl/artikelen/raadgever-cultuur-bibliotheken-en-erfgoed

11

cultuureducatie

o.a. CMK, kunstmenu PO, buitenschools

podiumkunsten o.a. theater, dans, film

beeld o.a. beeldende kunst, museum, design, architectuur

We kunnen dit verder vereenvoudigen door alleen de onderdelen te nemen voor een gemeente als Nunspeet en te kijken wat daar vooral speelt. Hoewel erfgoed in het model een belangrijke rol heeft, is dit merendeels in het beleidsveld ruimtelijke ontwikkeling ondergebracht. We nemen het toch op, omdat er kruisverbanden zijn. Zo tekent zich in de vorm, maar ook in de kenmerken een soort kristal af, waaromheen culturele uitingen zich vormen en waarbinnen organisaties, verenigingen en cultuurmakers opereren. Dit wordt nader uitgewerkt en toegelicht in de kunst- en cultuuraanpak.

Waardendriehoek cultuur De verbinding met andere domeinen beïnvloedt ook de waarde van cultuur. Deze waarde is onder te verdelen in artistieke waarde, sociale waarde en economische waarde. Dit zien we terug in de waardendriehoek voor cultuur9. De waarde van cultuur als geheel wordt mede bepaald door betekenis, relevantie en attractiviteit.10 De impact van cultuur is groter wanneer op alle waarden wordt ingezet. Aan de zijden zien we de werkvormen: inzetten op cultuureducatie, cultuurrecreatie of de waardecreatie in cultuur. Bij deze werkvormen hanteren we verder drie kernbegrippen: inclusie, verbinding en innovatie. In de gemeente Nunspeet stellen we deelname aan cultuur en zelfontplooiing centraal. Zo kan talent zich ontwikkelen. Deelname aan cultuur verbindt mensen met hun leefomgeving en met elkaar, omdat cultuur samenhang brengt, valideert en waardering brengt. Deelname aan cultuur verhoogt het welzijn en helpt om complexe vraagstukken in de samenleving te duiden en te begrijpen. Of dit nu is als amateur, als professional, of als publiek. Door in te zetten op de waardendriehoek, maken we die deelname mogelijk. Een volledige toelichting op de waardendriehoek cultuur is te vinden in de bijlage.

9 Presentatie Waarde van cultuur 2022 - Boekman 2022, https://www.boekman.nl/verdieping/publicaties/naar-waarde-gewogen/ 10 De Waardendriehoek voor Cultuur (2022) verbindt inzichten en modellen van o.a. Boekman, Publieke Waarden en Museummaker.

12

Oplossingsrichting Om iedereen mee te laten doen aan cultuur zijn voorzieningen, programma’s en een heldere rol van de gemeente nodig. Door in te zetten op de waardendriehoek voor cultuur kunnen we een aantal zaken bereiken: • deelname aan cultuur bevorderen en weten welke aandachtspunten daarop van invloed zijn • zwaartepunt bepalen van de waarde die we vooral willen benadrukken • helder overzicht van de werkvormen die daarbij horen • scenario’s bepalen Meestal doen we alles op een evenwichtige wijze. Keuzes zijn niettemin van belang, want we kunnen nooit alles tegelijk in even grote mate. Daarom zullen we in deze startnotitie drie scenario’s schetsen.

13

INSTRUMENTEN VOOR HET KUNST- EN CULTUURBELEID Voor het culturele veld heeft de gemeente Nunspeet verschillende instrumenten om in te zetten. Met deze instrumenten zorgt de gemeente dat de ambitie, doelen en acties vanuit de kunst- en cultuuraanpak kunnen worden gerealiseerd: 1. Rol en regie In het lokale culturele veld heeft een gemeente altijd een rol, maar welke dat is, varieert. De gemeente Nunspeet treedt vooral facilitair op, als ondersteuner, als verbinder, door een luisterend oor te bieden, door het stimuleren van gezamenlijk overleg en door het bijstaan met raad en daad. 2. Subsidies De gemeente zet financieel in op het faciliteren en stimuleren van kunst en cultuur. Dit kan door projecten of accommodaties te ondersteunen met subsidie. De Deelverordening subsidie cultuur 2014 wordt herzien aansluitend aan het vaststellen van de kunst- en cultuuraanpak. In alle gevallen zijn de kaders voor het verstrekken van subsidie van belang. Deze kaders kunnen gaandeweg het proces samen met het culturele veld nader bepaald worden. Dat laatste draagt bij aan de weging van de culturele waarde en impact.

3. Voorzieningen In de gemeente Nunspeet is een aantal voorzieningen aanwezig. Hieronder verstaan we de zaken die bijdragen aan de infrastructuur, het ecosysteem en de werkzaamheid van de cultuur. Onderstaand overzicht is gebaseerd op het in de gemeente Nunspeet aanwezige culturele veld en de indeling van het Ringenmodel van de VNG11 (uitgaande van een gemeente < 30.000 inwoners).

11 https://vng.nl/artikelen/raadgever-cultuur-bibliotheken-en-erfgoed (1995) 14

Veel voorzieningen zijn al aanwezig in de gemeente Nunspeet. Ruwweg zijn de voorzieningen als volgt in te delen: • locaties/gebouwen • instellingen (o.a. bibliotheek) en organisaties (o.a. verenigingen, stichtingen) • deskundigen, cultuurmakelaar/-coach, verbinders, community programmeur/-librarian etc. • (langlopende/terugkerende) projecten (evenementen, volksfeesten (o.a. Koningsdagviering)). Samen vormen de voorzieningen een stevig bouwwerk, dat echter nooit af is. Als 1 onderdeel wegvalt, blijft het bouwwerk staan, maar vallen er meerdere weg, dan gaat de lokale culturele infrastructuur onderuit. Tussen de onderdelen door slingeren (in het rood weergegeven) een aantal, verbindende elementen, zoals een community librarian (bibliotheek), een cultuurmakelaar/-coach en/of een community programmeur. Aan deze cultuurfuncties wordt al deels invulling gegeven, voor een beperkt deel mede gefinancierd vanuit de Brede regeling combinatiefuncties. De bibliotheek heeft in de locaties een community librarian. Cultuurkust zet 0.3 fte in voor een kleine cultuurmakelaarsfunctie waarmee basisscholen een aanbod krijgen voor de invulling van het jaarlijks uit te voeren Kunstmenu en deskundigheidsbevordering van leerkrachten.

Via de provinciale subsidie voor de uitwerking van de regioverkenning Culturele Infrastructuur Noord-Veluwe 2022-2024 is er de mogelijkheid voor een kortdurende kleinschalige invulling van een community programmeursfunctie, gericht op het opzetten van een platform van lokale culturele en erfgoedorganisaties om gezamenlijk inhoudelijke projecten op te zetten die de eigen discipline overstijgen, instellingen meer samen te laten werken en te verbinden, activiteiten te ontplooien met instellingen/inwoners etc. Een continuering en uitbreiding van deze verbindende en versterkende functies is wenselijk. Dit wordt nader uitgewerkt en toegelicht in de kunsten cultuuraanpak. Waar mogelijk wordt aangehaakt bij en samengewerkt met uitvoerders van dergelijke functies in andere beleidsdomeinen.

15

AMBITIE EN HOOFDDOELEN Op basis van de oplossingsrichting, uitgangspunten en de ambities vanuit het collegeprogramma gaan we werken aan de volgende drie hoofddoelen:

• We zorgen voor zo veel mogelijk deelname aan cultuur Dit doen we door in te zetten op motivatie, gelegenheid en capaciteit. Belangrijk is daarbij dat het aanbod gevarieerd en relevant is. SPEERPUNT: participatie, inclusie en relevantie.

• We zorgen dat cultuur helpt bij ontwikkeling van talent, innovatief vermogen, sociale cohesie, vestigingsklimaat en ook verenigingsleven en artistieke waarde Dit doen we door het bevorderen van samenwerking, verbindingen met andere domeinen, en inzet van educatie. SPEERPUNT: ontwikkeling en verbinding

• We zorgen voor een toekomstbestendig lokaal cultureel veld, dat bijdraagt aan identiteit, welzijn en ondernemerschap Toekomstbestendig betekent: wenselijk, haalbaar en betaalbaar. Het betekent ook inzetten op een aantrekkelijke en relevante infrastructuur en aanbod door het samenspel van artistieke, sociale en economische waarden te stimuleren en zorgvuldig te kijken naar de voorzieningen (de kruisbestuiving). Hiervoor zetten we werkvormen in zoals cultuureducatie, cultuurrecreatie en waardecreatie in cultuur, met een nadruk op de verbinding met het sociale domein. SPEERPUNT: samenwerking en ondernemerschap

SCENARIO’S Om de hoofddoelen te bereiken is het van belang om eerst drie scenario’s te schetsen, zodat er een keuze kan worden gemaakt en de consequenties daarvan zichtbaar worden. Bij het formuleren van scenario’s is allereerst gekeken naar wat haalbaar en betaalbaar is. In tweede instantie kijken we naar wat wenselijk is. Voor de scenario’s geldt bij alledrie een koppeling met het sociaal domein. Alleen de mate waarin de koppeling van toepassing is, zal variëren en daarmee de impact op het sociaal domein.

1. “Kostbaar, maar betaalbaar” In dit scenario erkennen en waarderen we het culturele veld, en zetten we in op behouden van de basisvoorzieningen, dat wat er al is en functioneert en noodzakelijk is. We laten de doorontwikkeling, en de bekostiging daarvan ook voor een aanzienlijk deel over aan de culturele partners zelf. Het scenario biedt enige financiële ruimte voor beperkte doorontwikkeling van doelgroepgerichte activiteiten op het gebied van cultuureducatie en -participatie. We vertrouwen daarbij op het innovatieve vermogen van de samenleving, d.w.z. we zetten ook in op cultureel ondernemerschap van de partners en beperkt op de creatie van cultuurwaarde of cultuureducatie. Het budget stijgt enigszins met € 233.000: van € 1 miljoen tot 1,25 miljoen.

16

Impact: • We gaan cultuur beperkt koppelen aan het sociaal domein. • Dit scenario behelst enige inflatiecorrectie richting gesubsidieerde instellingen. • Doelgroepgerichte activiteiten vanuit diverse organisaties op het gebied van cultuureducatie en -participatie kunnen in beperkte mate doorontwikkeld worden waardoor ze beter aansluiten bij de doelgroep en effectiever zijn. • Noord-Veluws Museum en Veluvine moeten nog steeds zelf hun broek ophouden, maar het risico dat ze binnen afzienbare tijd ophouden te bestaan, neemt wat af.

2. “Impuls voor impact” In dit scenario doen we een stap bovenop het huidige niveau. Dit doen we ter compensatie van hogere kosten bij de partners, zodat ze op gelijkblijvend niveau kunnen blijven presteren. Tegelijk geven we ook een extra impuls aan bestaande initiatieven en voorzieningen, van o.a. Noord-Veluws Museum, Veluvine, Cultuurkust en Bibliotheek die zo een kans krijgen door te ontwikkelen en extra zullen bijdragen aan de deelname aan cultuur. Wel met duidelijke afspraken, kaders en criteria, die we samen met de culturele partners opstellen. Zo zetten we in op een evenwichtig samenspel van de drie waarden van cultuur en dragen hiermee bij aan verhogen van het innovatieve vermogen van de samenleving. Het budget krijgt een structurele impuls en stijgt met € 375.000: van € 1 miljoen tot bijna 1,4 miljoen. Impact: • Zowel Noord-Veluws Museum als Veluvine blijven bestaan. • Veluvine krijgt een bredere opdracht vanuit de gemeente, en bijbehorend budget, om te programmeren in o.a. het theater. Nadruk ook op jongeren. • In de drie kleine kernen kan een extra impuls worden gedaan om (nog) meer te kunnen initiëren op het vlak van cultuurparticipatie, bevorderen van amateurgezelschappen en mogelijkheden voor cultuurparticipatie door jongeren. • We besteden ook een deel van het (extra) budget voor de ergste noden van amateurverenigingen.

• We reserveren een beperkt deel van het extra budget voor nieuwe ontwikkeling, bevorderen van ondernemerschap van organisaties d.m.v. begeleiding, kaders en afspraken. Dit om te zorgen dat de organisaties zoveel mogelijk zelfstandig kunnen doorontwikkelen. • We gaan onderzoeken met Cultuurkust en andere partijen of lokaal naast een cultuurmakelaar een community programmeur structureel kan worden ingezet en of er meer mogelijk is wat betreft cultuureducatieaanbod voor de basisscholen. • De bibliotheek kan een volwaardige bibliotheek in Elspeet realiseren en op een aantal scholen een start maken met een Bibliotheek op school.

3. “Ambitie en toekomst” Door structureel meer budget vrij te maken, waaronder bijvoorbeeld een ontwikkelingsfonds, weten we zeker dat het culturele veld toekomstbestendig blijft. Door cultuur te zien als motor voor innovatief vermogen, vestigingsklimaat en voor toerisme en recreatie, zijn extra impulsen gerechtvaardigd. Ook zien we dat cultuur een grote bijdrage kan leveren aan sociale vraagstukken zoals eenzaamheid, preventie, welzijn, dementie en sociale cohesie. Daarom gaan we op zoek naar meer kruisbestuiving, meer verbindingen met andere domeinen en daar maken we budget voor vrij. Deze ontwikkelingen maken groeiambities van de gemeente Nunspeet mogelijk door vooruit te zien naar de infrastructuur en het aanbod dat gaandeweg nodig is; zowel op demografisch als op artistiek niveau. Het budget wordt overtuigend neergezet en stijgt structureel met € 500.000: van 1 miljoen naar een totaalbudget van 1,5 miljoen.

17

Impact: • Zowel Noord-Veluws Museum als Veluvine blijven bestaan en kunnen inhoudelijk en qua bekendheid groeien. Zij zullen daardoor eens te meer bijdragen aan de deelname aan cultuur. • Veluvine krijgt een opdracht, en bijbehorend budget, om te programmeren in o.a. het theater, actief sociale programma’s helpt ontwikkelen en ook extra impulsen geeft aan talentontwikkeling, samen met Cultuurkust, Bibliotheek, amateurverenigingen, Vrije Academie. Nadruk ook op jongeren. • Voor het Noord-Veluws Museum zien we dat op korte termijn meer budget nodig is voor meer tentoonstellingen, educatie en promotie. Daarmee kan het een bovenregionale uitstraling krijgen. Dit heeft ook invloed op toerisme en recreatie. Samen met de Vrije Academie kan een gezamenlijke ruimte en programmering ontwikkeld worden. • De bibliotheek krijgt meer armslag voor projecten op gebied van geletterdheid, sociaal domein en (opnieuw) cultuur, naast het realiseren van een volwaardige bibliotheek in Elspeet en een Bibliotheek op school in een aanzienlijk deel van de basisscholen. • In de drie kleine kernen kan een extra impuls worden gedaan om (nog) meer te kunnen doen op het vlak van cultuurparticipatie, bevorderen van amateurgezelschappen en mogelijkheden voor jongeren.

• Er komt meer budget voor cultuureducatie voor de brede doelgroep jongeren, met uitvoering in een samenwerking tussen Cultuurkust, Veluvine en Vrije Academie. • We gaan onderzoeken met Cultuurkust en andere partijen of lokaal naast een cultuurmakelaar een community programmeur structureel kan worden ingezet en of het cultuureducatieaanbod voor de basisscholen een upgrade kan krijgen. • We reserveren budget voor nieuwe ontwikkeling en benutten optimaal de capaciteit van amateurkunst en muziek. Ieder jaar nieuwe producties, een breed cultureel evenement, kunst in de openbare ruimte en meer.

Voorkeursscenario: scenario 2 ‘Impuls voor impact’ Wij stellen de raad voor om naast het vaststellen van deze startnotitie een keuze te maken voor één van de drie scenario’s. Wij adviseren de raad te kiezen voor scenario 2 ‘Impuls voor impact ’en de financiële gevolgen daarvan te betrekken bij de besluitvorming over de financiële Perspectievennota, voor de meerjarenbegroting 2024-2027, die in het voorjaar van 2023 voor besluitvorming aan u voor wordt gelegd. Bij de uitvoering van scenario 2 ‘Impuls voor impact ’wordt een realistische stap bovenop het huidige niveau van voorzieningen en aanbod gedaan. De hogere kosten worden voor een deel gecompenseerd bij de partners, zodat ze geen stappen terug hoeven te doen. Tegelijkertijd kan een extra impuls aan bestaande initiatieven en voorzieningen gegeven om deze te versterken en verder door te ontwikkelen én extra in te zetten op deelname aan cultuur, met duidelijke afspraken en kaders en criteria, die we samen met de culturele partners opstellen. Daarmee wordt daadwerkelijk bijgedragen aan de duurzame instandhouding van de lokale culturele infrastructuur. Na het vaststellen van de startnotitie en het maken van een definitieve keuze voor een scenario door de raad willen we de kunst- en cultuuraanpak verder uitwerken tot een beleidsnotitie. Naast de beleidsnotitie zal de kunst- en cultuuraanpak bestaan uit een uitvoeringsdeel.

18

FINANCIËN Voor de huidige infrastructuur zijn de financiën niet meer voldoende. Uit de gesprekken met culturele partners blijkt nu, dat de naweeën van de coronapandemie en stijgende vaste lasten zoals energie- en personeelskosten (cao-verhogingen) voor een kwetsbare positie zorgen. Als we het huidige niveau van voorzieningen en aanbod willen handhaven, zijn er meer investeringen nodig. Het totale structurele budget voor kunst en cultuur is op dit moment iets meer dan € 1 miljoen, aangevuld met beperkte incidente middelen in 2023 van € 85.000. Dit is inclusief de aanzienlijke budgetsubsidie aan de bibliotheek voor de bibliotheeklocaties in Nunspeet en Elspeet, een substantieel bedrag voor muziekonderwijs en kleinere bedragen o.a. voor jaarlijkse en eenmalige subsidies. Voor de financiële doorvertaling van de drie scenario’s zijn hierna twee overzichten opgenomen en een uitgebreid totaaloverzicht in de bijlage. Het eerste overzicht geeft een beeld van: 1. de structureel en incidenteel (in 2023) beschikbare middelen in de gemeentelijke begroting. 2. de begrote kosten en ingediende subsidieaanvragen voor 2023, zoals bekend op 1-1-2023. 3. de structurele tekorten, uitgaand van baten en lasten zoals toegelicht hiervoor onder 1 en 2.

Bij toekenning van subsidies voor 2023 wordt toegekend wat er maximaal in de budgetten voor 2023 beschikbaar is, wat betekent dat voor 2023 aangevraagde subsidie s in een aantal gevallen niet geheel toegekend kunnen/konden worden. Het tweede overzicht geeft een beeld van: 1. de structureel en incidenteel (in 2023) beschikbare middelen in de gemeentelijke begroting. 2. de structurele financiële impact van de drie scenario’s uitgedrukt in de benodigde structurele aanvullende investering.

19

OVERZICHT 1 BATEN/LASTEN/TEKORTEN

Begroting 2023 (structurele middelen)

Begroting 2023 (incidentele middelen)

KUNST & CULTUUR

Aangevraagde subsidies en kosten (structurele verplichtingen) *

Tekorten (structureel)

Taakveld 1.1 Samenkracht en burgerparticipatie Vormings-/ontwikkelingswerk Nuwenspete

600

600

0

Muziekonderwijs

158.000

165.000

7.000

Subsidies aan amateurkunsten

34.000

38.500

4.500

St. Vrije Academie voor beeldende kunsten

25.000

32.500

7.500

Veluvine beheer

22.000

80.000

58.000

Kunst en cultuurbeleid

25.000

84.500

59.500

Cultuur historisch beleid

5.400

7.000

1.600

Schilderijen aankoop en onderhoud

9.000

16.000

7.000

Uitgaven voor volksfeesten

13.000

14.000

1.000

Stichting NEON

12.500

13.500

1.000

Exposities

2.000

2.000

0

Stichting Museum Nunspeet

22.000

125.000

103.000

815.000

126.000

Taakveld 7.3 Cultuur-Presentatie-Productie-Participatie

25.000

Taakveld 7.4 Musea

Taakveld 7.6 Media Bibliotheek Nunspeet

689.000

60.000

Totale structurele tekorten in budget Totaalbudget structureel Totaalbudget incidenteel 2023 Totaallasten structureel

376.100 1.017.500 85.000 1.393.600

* Lasten in begroting 2023 zijn aangegeven op basis van de begrote kosten en ingediende subsidieaanvragen voor 2023, zoals bekend op 1-1-2023. Bij toekenning subsidies 2023 wordt toegekend wat er maximaal in de budgetten voor 2023 beschikbaar is, wat betekent dat voor 2023 aangevraagde subsidies in een aantal gevallen niet geheel toegekend kunnen/konden worden.

20

OVERZICHT 2 STRUCTURELE EN INCIDENTELE MIDDELEN

Begroting 2023 (structurele middelen)

Begroting 2023 (incidentele middelen)

IMPACT SCENARIO’S

Financiële impact SCENARIO 1 Aanvulling Structureel **

Financiële impact SCENARIO 2 Aanvulling Structureel **

Financiële impact SCENARIO 3 Aanvulling Structureel **

400

1.000

1.500

KUNST & CULTUUR Taakveld 1.1 Samenkracht en burgerparticipatie Vormings-/ontwikkelingswerk Nuwenspete

600

Taakveld 7.3 Cultuur-Presentatie-Productie-Participatie Muziekonderwijs

158.000

4.000

8.000

12.500

Subsidies aan amateurkunsten

34.000

3.500

5.500

10.000

St.Vrije Academie v.beeld.kuns

25.000

5.000

10.000

15.000

Veluvine beheer

22.000

48.000

65.000

89.500

26.500

51.500

62.000

Kunst en cultuurbeleid

25.000***

25.000

Cultuur historisch beleid

5.400

1.600

3.000

6.000

Schilderijen aankoop en onderhoud

9.000

1.750

6.000

6.000

Uitgaven voor volksfeesten

13.000

750

2.000

6.000

Stichting NEON

12.500

750

1.500

3.000

Exposities

2.000

250

500

2.000

Stichting Museum Nunspeet

22.000

48.000

81.500

96.500

92.500

140.000

190.000

1.250.500

1.392.500

1.517.500

233.000

375.000

500.000

Taakveld 7.4 Musea

Taakveld 7.6 Media Bibliotheek Nunspeet

689.000

Totale structurele tekorten in budget

376.100

Totaalbudget structureel Totaalbudget incidenteel Structurele financiële impact scenario’s

60.000

1.017.500 85.000

** Alle bedragen zijn nog onder nadrukkelijk voorbehoud van bestuurlijke besluitvorming en kunnen als gevolg daarvan wijzigen. *** Er is bij de berekening van de scenario’s voor Kunst en cultuurbeleid uitgegaan van beperkte extra middelen t.o.v. van 2023 vanaf 2024 e.v. vanuit de Brede regeling combinatiefunctionarissen.

21

PROCES EN PARTICIPATIE Proces We werken het voorkeursscenario verder uit in het beleidsdeel van de kunst- en cultuuraanpak. Daarvoor starten we een proces waarin we zoveel mogelijk belanghebbenden betrekken: • culturele partners, organisaties en cultuurmakers • inwoners • raadsleden en evt. ambtenaren van andere teams Zo werken we toe naar een co-creatief cultuurbeleid, dat optimaal draagvlak zal hebben in de gemeente Nunspeet, inclusief de vier kernen. De planning is als volgt: Januari/februari 2023

Cultuur Oost en gemeente Nunspeet voeren deel 1 van het Participatietraject uit: o.a. input ophalen via Kunstadviescommissie en gesprekken voeren met de 6 grote culturele instellingen/locaties.

Februari/maart 2023

Ontwikkelen kaderstellende startnotitie met drie voorkeursscenario’s op hoofdlijnen door Cultuur Oost in samenwerking met gemeente Nunspeet

Maart 2023

Startnotitie in college

April 2023

Startnotitie in commissie Maatschappij en Middelen

April 2023

Startnotitie in gemeenteraad

April/mei 2023

Cultuur Oost en gemeente Nunspeet voeren deel 2 van het Participatietraject uit: o.a. bijeenkomst met álle culturele organisaties, raad, kunstadviescommissie en andere betrokkenen partijen en inwoners.

April/juli 2023

Ontwikkelen en schrijven van de kunst- en cultuuraanpak 2023-2027in één verzameldocument, door Cultuur Oost in samenwerking met gemeente Nunspeet, bestaand uit: • een beleidsplan in de vorm van een koersnotitie met ambities en getailleerde scenario’s; en • een uitvoeringsagenda/-programma met activiteiten • een financiële doorvertaling.

April/mei/juni/september 2023

Inspreken mogelijk voor culturele partijen tijdens fractieberaad commissies

Juli 2023

Conceptkunst- en cultuuraanpak bespreken met Kunstadviescommissie

September 2023

Kunst- en cultuuraanpak in college

Oktober 2023

Kunst- en cultuuraanpak in commissie MM

Oktober 2023

Kunst- en cultuuraanpak in gemeenteraad

Oktober 2023

Begrotingsvaststelling 2024-2027 door raad. inclusief financiële vertaling kunst- en cultuuraanpak

November 2023

Gewijzigd vaststellen Deelverordening subsidie cultuur door college/ter kennisname naar commissie Maatschappij en Middelen

22

Participatietraject Onderdeel van het proces om een breed gedragen nieuwe koers en aanpak te ontwikkelen voor kunst en cultuur is een participatietraject. Hierbij worden in de ontwikkelingsfase van startnotie en kunst- en cultuuraanpak (culturele) organisaties en instellingen, cultuurprofessionals, inwoners, kunstadviescommissie, volksvertegenwoordigers, beleidsmakers etc. geconsulteerd. Wij organiseren het proces en consulteren betrokken partijen Deelnemers aan het participatietraject kunnen thema’s, doelen, problemen en oplossingsrichtingen aandragen. In januari en februari 2023 heeft Cultuur Oost deel 1 van het Participatietraject uitgevoerd voorafgaand aan het opstellen van de startnotitie: 1. consulteren van de wethouder en ambtenaar Cultuur van de gemeente Nunspeet 2. consulteren van de Kunstadviescommissie waarna schriftelijke input ontvangen. 3. consulteren van de zes grote culturele instellingen/locaties via het voeren van gesprekken per instelling/locatie. In april en mei 2023 voeren Cultuur Oost en gemeente Nunspeet deel 2 van het Participatietraject uit voorafgaand aan het opstellen van de kunst- en cultuuraanpak: 1. tijdens een te plannen participatiebijeenkomst consulteren van álle culturele organisaties, raad, kunstadviescommissie en andere betrokkenen partijen en inwoners. 2.

eventueel kan nog gebruik worden gemaakt van een korte vragenlijst om gegevens op te halen bij overige te consulteren partijen.

23

BIJLAGEN KUNST EN CULTUUR MEEMAKEN

Startnotitie Kunst- en cultuuraanpak gemeente Nunspeet 2023-2027

24

Financiën Begroting Kunst & Cultuur

Begroting 2023 structureel

Begroting Aangevraagde Tekorten Financiële Financiële Financiële 2023 subsidies (structureel) impact impact impact incidenteel en kosten SCENARIO SCENARIO SCENARIO (structurele 1 2 3 verplichtingen) Aanvulling Aanvulling Aanvulling * Structureel Structureel Structureel ** ** **

Taakveld 1.1 Samenkracht en burgerparticipatie Vormings/ontwikkelingswerk Nuwenspete

600

600

-400

1.000

1.500

Subsidie Nuwenspete

600

600

400

1.000

1.500

Taakveld 7.3 Cultuur-Presentatie-Productie-Participatie Muziekonderwijs

158.000

165.000

7.000

4.000

8.000

12.500

Subsidie Cultuurkust Muziekonderwijs 1/2

158.000

165.000

7.000

4.000

8.000

12.500

Subsidies aan amateurkunsten

34.000

38.500

4.500

3.500

5.500

10.000

Subsidie muziekkorpsen

15.000

17.000

2.000

2.000

3.000

5.000

Subsidie zangkoren

1.000

1.500

500

500

500

1.000

Subsidie Cultuurkust Muziekonderwijs 2/2

18.000

20.000

2.000

1.000

2.000

4.000

St. Vrije Academie voor beeldende kunsten

25.000

32.500

7.500

5.000

10.000

15.000

Subsidie Vrije Academie

25.000

32.500

7.500

5.000

10.000

15.000

Veluvine beheer

22.000

80.000

58.000

48.000

65.000

89.500

Subsidie Veluvine Cultuur

22.000

80.000

58.000

48.000

65.000

89.500

Kunst en cultuurbeleid

25.000***

25.000

84.500

59.500

26.500

51.500

62.000

Eenmalige cultuursubsidies

5.500

2.000

7.500

2.000

1.000

1.500

1.500

Kunstadviescommissie

2.000

2.000

0

0

0

500

Kunst & cultuur algemeen

17.500

75.000

57.500

25.500

50.000

60.000

Cultuur historisch beleid

5.400

7.000

1.600

1.600

3.000

6.000

Cultuurhistorische activiteiten

5.400

7.000

1.600

1.600

3.000

6.000

Schilderijen aankoop en onderhoud

9.000

16.000

7.000

1.750

6.000

6.000

Depot en verzekering kunstcollectie

6.000

8.000

2.000

1.000

1.500

1.500

Onderhoud gemeentelijke kunstcollectie

1.000

5.000

4.000

375

4.000

4.000

Euro Art lidmaatschap

2.000

3.000

1.000

375

500

500

23.000

25

Begroting Kunst & Cultuur

Begroting 2023 structureel

Begroting Aangevraagde Tekorten Financiële Financiële Financiële 2023 subsidies (structureel) impact impact impact incidenteel en kosten SCENARIO SCENARIO SCENARIO (structurele 1 2 3 verplichtingen) Aanvulling Aanvulling Aanvulling * Structureel Structureel Structureel ** ** **

Uitgaven voor volksfeesten

13.000

14.000

1.000

750

2.000

6.000

Subsidies Oranjeverenigingen

13.000

14.000

1.000

750

2.000

6.000

Stichting NEON

12.500

13.500

1.000

750

1.500

3.000

Subsidie NEON Ontwikkelingshulp

12.500

13.500

1.000

750

1.500

3.000

Exposities

2.000

2.000

0

250

500

2.000

Kosten i.v.m. exposities en bruiklenen

2.000

2.000

0

250

500

2.000

Stichting Museum Nunspeet

22.000

125.000

103.000

48.000

81.000

96.500

Subsidie Noord-Veluws Museum

22.000

125.000

103.000

48.000

81.000

96.500

815.000

126.000

92.500

140.000

190.000

670.000

6.000

10.000

20.000

30.000

Taakveld 7.4 Musea

Taakveld 7.6 Media Bibliotheek Nunspeet

689.000

60.000

Subsidie SBNV algemeen

664.000

Locatie Elspeet volwaardig

0

25.000

45.000

45.000

25.000

45.000

45.000

Aanpak laaggeletterdheid

0

35.000

35.000

35.000

35.000

35.000

35.000

Bibliotheek op school

0

40.000

40.000

22.500

40.000

80.000

Informatiepunt digitale overheid

25.000

25.000

0

0

0

0

Totale structurele tekorten in budget 2023 Totaalbudget structureel Totaalbudget

incidenteel

376.100

1.017.500

85.000

2023 Totaallasten structureel Structurele financiële impact scenario’s

1.393.600

1.250.500 1.392.500 1.517.500

233.000

375.000

500.000

* Lasten in begroting 2023 zijn aangegeven op basis van de begrote kosten en ingediende subsidieaanvragen voor 2023, zoals bekend op 1-1-2023. Bij toekenning subsidies 2023 wordt toegekend wat er maximaal in de budgetten voor 2023 beschikbaar is, wat betekent dat voor 2023 aangevraagde subsidies in een aantal gevallen niet geheel toegekend kunnen/konden worden. ** Alle bedragen zijn nog onder nadrukkelijk voorbehoud van bestuurlijke besluitvorming en kunnen als gevolg daarvan wijzigen. *** Er is bij de berekening van de scenario’s voor Kunst en cultuurbeleid uitgegaan van beperkte extra middelen t.o.v. van 2023 vanaf 2024 e.v. vanuit de Brede regeling combinatiefunctionarissen.

26

Waardendriehoek cultuur • Artistieke waarde - De intrinsieke waarde van cultuur geeft betekenis aan ons bestaan. Denk daarbij aan de nabijheid van voorzieningen, de culturele infrastructuur, uitzonderlijke culturele prestaties en innovaties in cultuur. De artistieke waarde omvat ook het bereiken van een volgend persoonlijk niveau binnen amateurkunst of het meemaken en beleven van kunst, cultuur en erfgoed. • Sociale waarde - Hiermee wordt de maatschappelijke impact en relevantie van cultuur zichtbaar. Deze waarde vormt een verbinding met zaken als verenigingsleven, community, begrip voor elkaar of burgerschap, met opgaven zoals eenzaamheid, talentontwikkeling, vergrijzing, perspectief voor jongeren of tegengaan van polarisatie en bevorderen van geletterdheid. Dat gebeurt doormiddel van een dialoog, educatie en bijeenkomsten. • Economische waarde - Cultuur geeft een impuls geeft aan de aantrekkelijkheid van een gemeente, bijvoorbeeld bij vrijetijdsbesteding. Dit gaat onder meer over cultureel ondernemerschap, werkgelegenheid in cultuur, regiomarketing of impulsen aan de lokale economie door bestedingen van bezoekers aan culturele evenementen en voorzieningen. •

Verbindingen Tussen de waarden bevinden zich verbindingen. Die kunnen we invullen als werkvormen. • cultuureducatie; dit draagt bij aan betrokkenheid en capaciteit om deel te nemen. Een cultuurcoach /combinatiefunctionaris kan hiermee aan de slag. Voor de honorering hiervan kunnen kaders opgesteld worden. Ook kijken we naar bestaande kaders zoals WMO. • cultuurrecreatie; dit verhoogt het ‘rendement’ van cultuur. Het voorziet culturele mogelijkheden voor zoveel mogelijk mensen van een financieel fundament. Op basis van vraag en aanbod wordt de verbinding tussen sociale opgaven en maatschappelijke relevantie gemaakt. Ten behoeve van het beoordelen van projectvoorstellen en subsidieaanvragen kunnen bijvoorbeeld criteria opgesteld worden. • cultuurwaardecreatie; dit draagt bij aan het geheel van culturele voorzieningen in een gemeente, die daardoor aantrekkelijker wordt om te wonen en te werken. Het draagt bij aan de innovatieve en adaptieve kracht van een samenleving. Dat is het rendement van cultuur.

27

Hiervoor maken gemeente en culturele partners, in dit geval de musea, afspraken over de gezamenlijke doelstellingen en het te behalen resultaat.

In de waardendriehoek en de bijbehorende werkvormen komen een aantal essentiële zaken aan bod: • innovatie/creativiteit - dit gaat om aanpassingsvermogen. en het vermogen om te gaan met complexe vraagstukken, vernieuwing van aanbod en aanpak en met nieuwe, bruikbare ideeën te komen; • educatie/beleving - bijvoorbeeld Cultuur met Kwaliteit (CmK), museumlessen, bevorderen van geletterdheid, dragen bij aan meer belangstelling voor en beter toegerust zijn om cultuur te beleven, te waarderen en eraan bij te dragen. Beleving is een belangrijk aspect van de overdracht en interactie bij educatie; • rendement/samenwerking - door samen te werken kunnen soms kosten bespaard worden, maar vooral de verbinding met andere domeinen, zorgt voor meer impact en daardoor rendement; • deelname/inclusie - brede deelname aan cultuur zorgt voor cohesie, verbondenheid en voorkomt isolatie • legitimiteit/draagvlak - wanneer cultuur van en voor iedereen is, helpt om identiteit te vormen en bijdraagt aan maatschappelijke doelen, is het draagvlak groter en winnen cultuur en de deelname daaraan aan legitimiteit; • haalbaarheid - door duidelijke kaders te bepalen, criteria voor honorering van voorstellen en afspraken met culturele partners, zorgen we voor een haalbaar beleid; • betaalbaarheid - de waardendriehoek laat zien welke keuzes gemaakt kunnen worden, op basis van een visie en maatschappelijke

gewenstheid; dat voorkomt nodeloze inspanningen en maakt cultuur betaalbaar. Om iedereen mee te laten doen aan cultuur zijn voorzieningen, programma’s en een heldere rol van de gemeente nodig. Keuzes zijn van belang, want we kunnen nooit alles tegelijk. Daarom zullen we drie scenario’s schetsen. Cultuurparticipatie centraal In de waardendriehoek staat cultuurparticipatie centraal. In de gemeente Nunspeet vinden we deelname aan cultuur belangrijk. Vanzelfsprekend, omdat deelname aan cultuur mensen verbindt met hun leefomgeving en met elkaar, omdat cultuur samenhang brengt, valideert en waardering brengt. Deelname aan cultuur verhoogt het welzijn en helpt om complexe vraagstukken in de samenleving te duiden en te begrijpen. Of dit nu is als amateur, als professional, of als publiek. Dat plaatst deelname en zelfontplooiing in het middelpunt. Cultuureducatie is daarbij een belangrijke werkvorm. Deze staat in de waardendriehoek aan de rechterzijde vermeld. Evenwichtige driehoek De gemeente Nunspeet is in trek bij toeristen en bezoekers uit de regio. De identiteit wordt voor een deel bepaald door Nunspeet als dorp van schilders, waarin het natuurschoon sterk naar voren komt. Dit is evenwel niet alleen voor bezoekers interessant, maar tekent ook de identiteit van de inwoners van de gemeente.

Met een uitzonderlijk museum en Vrije Academie onder één dak heeft de gemeente sterke troeven in handen. Er is duidelijk cultureel ondernemerschap, die zich inzet voor cultuurrecreatie. Daarbij vinden we in Nunspeet de mogelijkheid voor deelname aan cultuur belangrijk en zien we hier een duidelijke samenhang met het sociale domein. Een ongekend veelzijdig en professioneel gebouw als Veluvine toont dit aan. Of dit nu is als amateur, als professional, of als publiek.

28

Ook een slagwerkgroep in Elspeet toont de waarde van de gemeenschappelijke deelname aan cultuur; met wederom een sterke sociale component. Culturele ontwikkeling via onderwijs en andere vormen van overdracht en interactie, is daarbij een belangrijke werkvorm. In de waardendriehoek staat dit aan de rechterzijde vermeld. Bij deze werkvormen hanteren we verder drie kernbegrippen: inclusie, verbinding en innovatie. We zagen we eerder al bij de Uitgangspunten.

29