AP 6b. Bijlage Concept Inclusie Agenda gemeente Nunspeet 2.0

Inclusie Agenda 2.0 gemeente Nunspeet 2025-2028

1

Voorwoord van Wethouder Jennifer Elskamp Je bent zo mooi anders dan ik, natuurlijk niet meer of minder maar zo mooi anders, ik zou je nooit anders dan anders willen Geschreven door Hans Andreus Een inclusieve samenleving is een open samenleving waarin iedereen ertoe doet en van waarde is ongeacht verschillen. Ieder mens draagt op zijn of haar manier bij aan de samenleving, dankzij de verschillen die er zijn tussen mensen. Die verschillen zijn waardevol en betekenisvol. In Nunspeet vinden we het belangrijk dat iedereen die dat wil volwaardig deel uit kan maken van die samenleving en erbij hoort. In een inclusieve samenleving heeft iedereen dezelfde rechten en dezelfde kansen om zelfstandig mee te doen op alle terreinen van het leven. Dat kan alleen als men rekening met elkaar houdt en geen drempels opwerpt voor de ander om mee te kunnen doen. Een belangrijk uitgangspunt voor deze inclusieagenda is ‘Nothing about us without us’ (‘Niets over ons, zonder ons’). Vertegenwoordigers van een bepaalde aandachtsgroep weten immers als geen ander welke drempels er zijn en hoe deze weggenomen kunnen worden. Inclusie en gelijkgerechtigdheid is internationaal en landelijk geregeld in wetten en verdragen en ook wij voeren op gemeentelijk niveau beleid uit om gelijke kansen en veiligheid voor iedereen mogelijk te maken.

Maar inclusie gaat de hele samenleving aan, het is nooit af en het valt altijd te verbeteren. Inclusie is van en voor iedereen. Inclusie slaagt alleen als alle inwoners, organisaties, scholen, verenigingen en geloofsgemeenschappen een bijdrage leveren aan een samenleving waarin iedereen gelijk is, gehoord en erkend wordt. Als gemeente willen wij werken aan onze voorbeeldrol en in gesprek blijven met mensen die belemmeringen ervaren in onze samenleving. Als gemeente willen we uitdragen dat iedereen erbij hoort ongeacht afkomst, geslacht, geaardheid, geloofsovertuiging of beperking. Iedereen mag naar vermogen meedoen. We tolereren geen uitsluiting. Iedereen heeft het recht op een veilige plek om te zijn en te ontdekken wie je bent. Inclusie betekent dat verscheidenheid mag. Uitsluiting, al dan niet bewust, impliciet of expliciet, komt voor. Daarom is het belangrijk om met elkaar het gesprek aan te gaan. Deze Inclusie Agenda biedt daarvoor de handvatten.

2

Ik wil onze inwoners uit de verschillende aandachtsgroepen die mee hebben ge-werkt aan het tot stand komen van deze Inclusie Agenda hartelijk bedanken en van harte uitnodigen om ons scherp te blijven houden.

3

Inhoudsopgave Voorwoord van Wethouder Jennifer Elskamp ........................................................................................ 2 Inleiding................................................................................................................................................... 5 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 Vooraf ................................................................................................................................................. 5 1. Wetten en regelgeving ........................................................................................................................ 6 Artikel 1 van de Grondwet .................................................................................................................. 6 VN-Verdrag Handicap ......................................................................................................................... 6 Antidiscriminatievoorziening .............................................................................................................. 6 2. Visie en beleidsplan Sociaal Domein................................................................................................... 7 3.

Visie en uitgangspunten Inclusie Agenda gemeente Nunspeet .......................................................... 7 Visie .................................................................................................................................................... 7 Uitgangspunten .................................................................................................................................. 7 Inclusie ambassadeurs ................................................................................................................... 8 4. Proces: van Inclusie Agenda 1.0 naar 2.0 ............................................................................................ 8 5. Cijfers en achtergronden ..................................................................................................................... 9 Discriminatiecijfers algemeen (2023) ............................................................................................. 9 Mensen met een migratie achtergrond ....................................................................................... 10 Mensen met een handicap........................................................................................................... 11 Mensen met een LHBTIQ+ achtergrond .......................................................................................

13 Ouderen........................................................................................................................................ 13 6. Aanpak .............................................................................................................................................. 13 Mensen met een migratie achtergrond ............................................................................................ 14 Ambassadeurs met een beperking, LHBTIQ+ (en ouderen) ............................................................. 15 7. Opbrengsten...................................................................................................................................... 15 Mensen met een migratie achtergrond ............................................................................................ 15 Ambassadeurs met een beperking en LHBTIQ+ (en ouderen) ......................................................... 17 8. Dé Inclusie Agendapunten ................................................................................................................ 18 9. Uitvoering.......................................................................................................................................... 20 10.

Financiering ..................................................................................................................................... 21 Maatschappelijk resultaat en monitoring ............................................................................................. 21 BIJLAGE 1 Rolverdeling .......................................................................................................................... 23 BIJLAGE 2 Topiclist ................................................................................................................................. 24

4

Inleiding Nunspeet wil een inclusieve gemeente zijn. Een gemeente waar iedereen mee kan doen, erbij hoort en gerespecteerd wordt. Dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. De gemeente wil hier graag iets aan doen. Gemeente Nunspeet heeft sinds 2021 een Inclusie Agenda; een document met afspraken erin over hoe mensen beter kunnen meedoen, erbij horen en geaccepteerd worden. We gingen in gesprek met inwoners die drempels ervaren. Op basis van die gesprekken hebben we een ‘agenda’ opgesteld. De agendapunten zijn bedoeld om er samen mee aan de slag te gaan: met de gemeente, verschillende organisaties en de mensen over wie het gaat. Zo maken we de gemeente Nunspeet inclusiever! De Inclusie Agenda 1.0 gemeente Nunspeet (2021-2024) loopt in 2024 af. Er zijn mooie resultaten bereikt. Maar werken aan een inclusieve samenleving is een doorlopend proces. Ondanks vele goede intenties en prachtige initiatieven, laten cijfers, onderzoeken en verhalen van inwoners zien dat er nog altijd sprake is van discriminatie en uitsluiting. Daarom hebben we deze nieuwe Inclusie Agenda gemeente Nunspeet 2.0 (2025-2028) opgesteld. Hierin staan agendapunten beschreven voor verschillende aandachtsgroepen voor wie inclusie geen vanzelfsprekendheid is.

Leeswijzer In hoofdstuk 1 en 2 leest u meer over de wettelijke kaders de beleidskaders van de gemeente Nunspeet. Hoofdstuk 3 gaat in op de visie en uitgangspunten van de Inclusie Agenda zoals ze in eerdere notities zijn vastgesteld. Hoofdstuk 4 beschrijft het proces vanaf het begin tot waar we nu staan. Hoofdstuk 5 schetst een beeld van de aandachtsgroepen over wie de Inclusie Agenda 2.0 gaat. Hoofdstuk 6 en 7 vertellen hoe de Inclusie Agenda tot stand is gekomen; hoe we de aandachtsgroepen hierbij hebben betrokken en wat de opbrengsten zijn geweest. In hoofdstuk 8 leest u de daadwerkelijke agenda. Dit zijn de actiepunten waarmee we de komende jaren aan het werk gaan. Hoofdstukken 9 en 10 beschrijven hoe we dit praktisch en financieel gaan organiseren. Hoofdstuk 11 laat zien hoe we de effecten van de Inclusie Agenda 2.0. willen gaan monitoren.

Vooraf Er worden verwijzingen gedaan naar verschillende documenten waarvan de benamingen verwarrend kunnen zijn. Daarom hieronder een verduidelijking.

5

Titel document Startnotitie Inclusie Agenda 2.0 Inclusie Agenda gemeente Nunspeet 1.0 (2021-2014) Inclusie Agenda gemeente Nunspeet 2.0 (2025-2028)

Verkorte titel (ivm leesbaarheid) Startnotitie

Vastgesteld door college van B&W d.d. 8 december 2020

Vastgesteld door gemeenteraad d.d. 28 januari 2021

Inclusie Agenda 1.0

1 februari 2022

t.k.n.

Inclusie Agenda 2.0

Ligt nu voor

t.k.n.

1. Wetten en regelgeving Artikel 1 van de Grondwet In Artikel 1 van de Grondwet ligt vast dat discriminatie is verboden: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, handicap, seksuele gerichtheid of op welke grond dan ook, is niet toegestaan”. Artikel 1 is uitgewerkt in verschillende wetten en regels: • Algemene wet gelijke behandeling (AWGB); • Wet gelijke behandeling op grond van handicap of chronische ziekte; • Wet gelijke behandeling van mannen en vrouwen; • Wet gelijke behandeling op grond van leeftijd bij de arbeid; • Wetboek van Strafrecht (strafbaar stelling van discriminatie).

VN-Verdrag Handicap Het college van Burgemeester en Wethouders (B&W) is verplicht vanuit het VN-Verdrag om een Lokale Inclusie Agenda op te stellen. In 2016 heeft Nederland het VN-Verdrag Handicap ondertekend. Dit mensenrechtenverdrag geeft mensen met een beperking of chronische aandoening recht op een gelijke behandeling en gelijkwaardig meedoen. Het VN-Verdrag Handicap legt de focus op inclusie en de toegankelijkheid van de samenleving. Met als belangrijkste uitgangspunten: volledige deelname in de samenleving, de vrijheid om zelf keuzes te maken, onafhankelijkheid, menselijke waardigheid en kansengelijkheid. Daarnaast gaat het VNVerdrag Handicap uit van het sociaal model: niet de beperking is het probleem, maar de manier waarop de samenleving is ingericht. Het VN-Verdrag Handicap gaat over meer dan alleen het sociaal domein. Ook voor openbare ruimte, wonen en werk geldt het verdrag.

Antidiscriminatievoorziening Op basis van de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) moet iedere gemeente haar inwoners toegang geven tot een antidiscriminatievoorziening (ADV). De de gemeente Nunspeet heeft dit belegd bij het expertisecentrum Art. 1 NOG (Noord Oost Gelderland). Via discriminatie.nl komen inwoners hier terecht voor deskundig advies en juridische bijstand. Ook registreert Art.1 NOG alle discriminatie meldingen. Naast de uitvoering van deze wettelijke taken, zet Art.1 NOG in op preventie. Hierover maken we als gemeente aparte afspraken met Art. 1 NOG, gebaseerd op de Inclusie Agenda.

6

2. Visie en beleidsplan Sociaal Domein Deze Inclusie Agenda is één van de uitvoeringsplannen van het Integraal beleidsplan sociaal domein 2022-2025. Dit beleidsplan is een uitwerking van de Visie sociaal domein. Beide plannen geven kaders en richtingen voor de jaren 2022 tot en met 2025. De Visie sociaal domein start met de zinnen: “De gemeente Nunspeet is een krachtige samenleving waarin iedereen kan meedoen en in staat is om te gaan met de uitdagingen in het leven. Individueel maar vooral ook als samenleving met elkaar: inwoners, gemeente, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven. (…) ”. De kernwaarde meedoen en de gezamenlijke verantwoordelijkheid zijn elementen die we terugzien in deze Inclusie Agenda. Deze Inclusie Agenda heeft diverse aanknopingspunten met het Integraal beleidsplan sociaal domein. De centrale doelen van dit beleidsplan voor de levensfases 16-67 jaar en 60+ jaar zeggen genoeg: • Inwoners vinden hun eigen weg in een inclusieve samenleving; • Inwoners kunnen (vol)waardig mee blijven doen.

3. Visie en uitgangspunten Inclusie Agenda gemeente Nunspeet In navolging van de beginselen van het VN-Verdrag Handicap, de visie, het integraal beleidsplan sociaal domein en de Startnotitie, is in de Inclusie Agenda 1.0 de volgende visie met uitgangspunten door het college van B&W vastgesteld.

Visie In de gemeente Nunspeet streven we naar een inclusieve samenleving waarin iedereen: • volwaardig mee kan doen op basis van de eigen mogelijkheden, talenten en behoeften, • erbij hoort, dus niet (on)bewust wordt uitgesloten of gediscrimineerd, • zich gelijkwaardig en gerespecteerd voelt.

Uitgangspunten • • • • •

Inclusie geldt overal: in het onderwijs, thuis, op het werk en qua inkomen, in de openbare ruimte, in het vervoer. De VNG heeft hiervoor 6 levensdomeinen geformuleerd, zie figuur 1. Inclusie geldt voor iedereen. Bij voorkeur zonder groepen te verbijzonderen. Voor sommige groepen is inclusie niet vanzelfsprekend. Voor deze groepen is de Inclusie Agenda er om een boost te geven aan inclusie. Inclusie doen we samen. We zijn met elkaar verantwoordelijk voor een inclusieve samenleving. Daarom hebben we elkaar nodig; inwoners, instellingen, verenigingen en bedrijven. Inclusie beleid is geen apart doelgroepen beleid. We streven naar algemeen, regulier beleid. Inclusie is een geleidelijk proces. Verandering heeft tijd nodig en de kosten moeten redelijk blijven.

7

Figuur 1

Inclusie ambassadeurs Een van de belangrijkste uitgangspunten van het VN-Verdrag Handicap is dat de aandachtsgroepen betrokken worden bij het maken van beleid: ‘Nothing about us without us’ (‘Niets over ons, zonder ons’) is de slogan. Wij omarmen dit principe voor de gehele Inclusie Agenda. Vertegenwoordigers van een bepaalde aandachtsgroep weten immers als geen ander welke drempels er zijn en hoe deze weggenomen kunnen worden. Bij het opstellen van de Inclusie Agenda probeert de gemeente een representatieve vertegenwoordiging van de aandachtsgroepen te bereiken en te bevragen. Zij leveren alle informatie waardoor deze Inclusie Agenda tot stand kan komen. De mensen die zich als vertegenwoordiger van hun aandachtsgroep voor langere tijd willen verbinden aan de Inclusie Agenda, noemen we ‘inclusie ambassadeurs’. We streven naar een representatieve vertegenwoordiging van inclusie ambassadeurs: c.a. 3-5 personen per aandachtsgroep, van verschillende leeftijden en uit verschillende woonkernen. Inclusie ambassadeurs vertegenwoordigen hun ‘achterban’ en leveren ideeën en oplossingen aan voor de Inclusie Agenda. Ze helpen waar mogelijk bij de uitvoering van de Inclusie Agenda en geven feedback op de resultaten die ermee worden behaald. Zo nodig geven ze tussentijds advies over vraagstukken die raken aan inclusie.

In bijlage 1 vindt u een overzicht van de rollen van zowel de gemeente als van de ambassadeurs.

4. Proces: van Inclusie Agenda 1.0 naar 2.0 Terug naar waar het begon: In het Coalitieakkoord 2018-2022 heeft de gemeente Nunspeet besloten een Lokale Inclusie Agenda op te stellen om uitvoering te geven aan het VN-Verdrag Handicap. In 2019 is besloten om de reikwijdte van de Inclusie Agenda te verbreden en deze op te stellen voor alle categorieën inwoners die dat nodig hebben.

8

In januari 2021 is de Startnotitie 2.0 vastgesteld door de gemeenteraad met daarin diverse kaders en een plan van aanpak. In 2021 zijn gesprekken gevoerd met ambassadeurs vanuit drie aandachtsgroepen; mensen met een beperking, LHBTIQ+ers en ouderen. In februari 2022 is de Inclusie Agenda 1.0. vastgesteld door het college van B&W. Nu de Inclusie Agenda 1.0. afloopt is deze geëvalueerd en bijgesteld. In de periode tussen zomer en najaar 2024 heeft een evaluatieproces plaatsgevonden. Hierover kunt u meer lezen in de Evaluatie Inclusie Agenda 1.0. najaar 2024. Samen met de 3 bestaande aandachtsgroepen hebben we, op basis van de evaluatie, nieuwe agendapunten geformuleerd die zijn verwerkt in deze nieuwe Inclusie Agenda 2.0. In de Startnotitie staat beschreven dat de Inclusie Agenda met de jaren zal worden uitgebreid met nieuwe aandachtsgroepen. Na een uitgebreide inventarisatie eind 2022, heeft het college van B&W in de zomer van 2023 een nieuwe aandachtsgroep vastgesteld: ‘inwoners met een migratie achtergrond’. In 2024 heeft een participatieproces plaatsgevonden. De informatie die is opgehaald is opgenomen in deze Inclusie Agenda 2.0. De Inclusie Agenda 2.0 is dus opgebouwd vanuit 2 paden: 1. Het participatietraject met de huidige inclusie ambassadeurs die de aandachtsgroepen ‘mensen met een beperking’, ‘ouderen’ en ‘LHBTIQ+ers’ vertegenwoordigen. 2.

Het participatietraject met mensen met een migratie achtergrond.

5. Cijfers en achtergronden In dit hoofdstuk geven we een beeld van de aandachtsgroepen; over wie hebben we het, wat weten we over de groepen en hun aantallen en wat is er algemeen bekend over de drempels die zij ervaren.

Discriminatiecijfers algemeen (2023) Discriminatiecijfers geven een eerste indruk van de groepen mensen die drempels ervaren in het meedoen, erbij horen en geaccepteerd worden. Onderstaande cijfers zijn afkomstig van antidiscriminatievoorziening Art.1 NOG. In de gemeente Nunspeet zijn er door Art.1 NOG in totaal 7 meldingen geregistreerd in 2023. 5 meldingen zijn gerelateerd aan afkomst, 2 meldingen gaan over geslacht en seksuele gerichtheid. De terreinen waar het incident heeft plaatsgevonden lopen zeer uiteen. Voor een representatief beeld zijn hieronder de regionale cijfers van 2023 weergegeven. Deze beslaan heel Noord Oost Gelderland, bestaande uit 22 gemeenten: • •

•

In 2023 heeft Art.1 NOG in totaal 172 meldingen ontvangen. In 2022 waren dit 132 meldingen. Dit is een stijging van 29% t.o.v. van 2022. De stijging in cijfers komt waarschijnlijk doordat er meer aandacht is geweest voor discriminatie. De 5 discriminatiegronden waarop de meeste meldingen binnen kwamen in 2023 bij Art.1 NOG zijn: 1. Herkomst/Ras (76 meldingen); 2. Geslacht waarvan 6 transgender (21 meldingen); 3. Handicap/chronische ziekte (17 meldingen); 4. Niet wettelijke gronden (14 meldingen); 5. Godsdienst waarvan 6 islam (9 meldingen). De 6 terreinen waarop de meeste meldingen plaats vonden in 2023 bij Art. 1 NOG zijn: 1. Arbeidsmarkt (41 keer); 2. Commerciële dienstverlening: bijvoorbeeld winkels (19 keer); Collectieve voorzieningen: bijvoorbeeld buurthuizen (19 keer); 3. Huisvesting (18 keer); 4. Buurt/wijk (16 keer); 5. Onderwijs (16 keer).

9

Mensen met een migratie achtergrond Volgens het CBS heeft een persoon een migratieachtergrond als ten minste één van de ouders in het buitenland is geboren. Er wordt eventueel onderscheid gemaakt tussen personen die zelf in het buitenland zijn geboren (de eerste generatie) en personen die in Nederland zijn geboren (de tweede generatie) 1. Passend bij onze visie willen we in de praktijk van de Inclusie Agenda zo min mogelijk in hokjes denken of mensen uitsluiten. Onder de mensen met een migratie achtergrond verstaan we zowel statushouders, vluchtelingen, migranten met westerse of niet-westerse achtergrond, Oekraïense ontheemden en arbeidsmigranten. Voor alle hieronder genoemde cijfers hanteren we de definitie van het CBS wel strikt. Aantallen Volgens Allecijfers.nl heeft 4% van de Nunspeetse inwoners een Westerse migratie achtergrond, 3% een niet-Westerse migratie achtergrond. Hierbij wordt uitgegaan van Nederlanders waarvan ten minste één ouder in het buitenland geboren is2. Uit de gemeentelijke administratie3 blijkt dat er 1457 mensen in de gemeente Nunspeet wonen die niet in Nederland geboren zijn (eerste generatie). Iets minder dan de helft daarvan heeft de Nederlandse Nationaliteit. Van de andere helft bestaan er 73 verschillende nationaliteiten. Er zijn daarnaast 62 personen die in Nederland zijn geboren, maar een niet-Nederlandse nationaliteit hebben.

Waarschijnlijk hebben beide ouders een niet Nederlandse nationaliteit. De meeste mensen met een migratie achtergrond zijn afkomstig uit Oekraïne, Syrië en Polen. Hieronder een top 10 van Nationaliteiten i.c.m. geboorteland. Dit is dus geen totaaloverzicht.

1

https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/begrippen/migratieachtergrond Ranglijst: autochtoon en migratieachtergrond van de inwoners per gemeente in Nederland (16 mei 2024 bijgewerkt) (allecijfers.nl) 3 Gemeentelijk systeem iRapportage, oktober 2024 2

10

Top 10 combinatie nationaliteit en geboorteland: Geboorteland Oekraïne Syrië Polen Sovjet-Unie Afghanistan Syrië Pakistan Pakistan Somalië Turkije

Nationaliteit Oekraïense Nederlandse Poolse Oekraïense Nederlandse Syrische Nederlandse Pakistaanse Nederlandse Nederlandse

Aantal 125 104 92 88 52 37 36 32 31 26

Drempels en uitdagingen Mensen met een migratie achtergrond hebben te maken met diverse uitdagingen zoals het omgaan met culturele verschillen en een taalbarrière. In zowel de gemeente Nunspeet als regionaal, zien we dat de meeste discriminatie meldingen worden gedaan op grond van herkomst of ras. In de gemeente Nunspeet betreft dit 5 van de in totaal 7 meldingen in 2023. Regionaal betreft dit 76 van de 172 meldingen in 2023.4 Het inwoneronderzoek naar de sociale basis in de gemeente Nunspeet (2022)5, toont aan dat mensen met een niet-Nederlandse afkomst van alle uitsluitingsgronden veruit het minst welkom zijn in hun buurt. Hetzelfde onderzoek laat zien dat inwoners die niet in Nederland zijn geboren eenzamer zijn dan respondenten die wel in Nederland zijn geboren. We zien tot slot in de gemeente Nunspeet dat de mensen met een migratie achtergrond relatief vaker gebruik maken van voorzieningen uit de Participatiewet dan overige inwoners: het betreft 10,5% van de mensen met een migratieachtergrond tegenover 0,72% van de mensen zonder migratie achtergrond. Dit is exclusief de leefgeldregeling aan Oekraïners. Deze cijfers laten zien dat arbeidsparticipatie voor mensen met een migratieachtergrond vaker een drempel is dan voor mensen zonder migratie achtergrond.

In absolute aantallen vormen de mensen met een migratie achtergrond overigens een minderheid in de Participatiewet t.o.v. mensen zonder migratie achtergrond. Bij de Wmo is zo’n verschil er niet6.

Mensen met een handicap Er zijn veel verschillende soorten beperkingen. Zichtbaar en onzichtbaar. Figuur 2 geeft een overzicht.

4

Cijfers uit de jaarverantwoording van ADV Art.1 NOG (2023) https://www.nunspeet.nl/nieuws/nieuwsbericht/artikel/onderzoek-sociale-basis-in-de-gemeente-nunspeet 6 Gemeentelijke systeem X-Works, oktober 2024 5

11

Figuur 2 Aantallen Het is lastig te achterhalen hoeveel mensen met een handicap er wonen in de gemeente Nunspeet en welke handicap zij hebben. Deze cijfers worden voor zover bekend nergens geregistreerd. Landelijk is bekend dat bijna één op de acht inwoners van Nederland een langdurige beperking of chronische aandoening heeft7. Gedetailleerdere cijfers van recente en betrouwbare bronnen zijn er helaas niet. De VNG heeft op basis van schattingen in 2020 landelijke cijfers gepresenteerd zoals weergegeven in onderstaand overzicht. Deze cijfers hebben we terug gerekend naar het inwoneraantal van de gemeente Nunspeet voor een indicatie van het aantal mensen in de gemeente Nunspeet. Type beperking Blinden en slechtzienden Motorische handicap Doven en slechthorenden Ernstige psychische aandoeningen Licht verstandelijke beperking Autisme spectrum stoornissen

Aantal in Nederland* 726.000 866.000 351.000 281.000

Geschat aantal in Nunspeet 1174 1400 567 454

1.100.000 200.000

1778 323 *Bron: vng_wonen_inspiratiebundel_digitaal_03.pdf

Drempels en uitdagingen Meedoen in de samenleving kan er voor mensen met een beperking anders uitzien in het dagelijks leven. Niet voor iedereen is bijvoorbeeld werken, zelfstandig wonen of een gezin stichten mogelijk8. Mensen met een beperking ervaren regelmatig drempels als zij aan de samenleving willen deelnemen. Bijvoorbeeld omdat gebouwen, toiletten, websites of winkels niet toegankelijk zijn. Of omdat zij moeilijk aan een baan of een stageplek kunnen komen9. Uit het inwoneronderzoek sociale basis10 blijkt dat het hebben van een handicap of gezondheidsproblemen mensen beperkt in het welkom voelen. Zij voelen zich volgens dit onderzoek ook vaker eenzaam.

7 Nationale strategie voor de implementatie van het VN-Verdrag Handicap (Ministerie van VWS):

https://open.overheid.nl/documenten/db93725f-4753-4e40-bf53-d18454b28308/file 8 Nationale strategie voor de implementatie van het VN-Verdrag Handicap (Ministerie van VWS): https://open.overheid.nl/documenten/db93725f-4753-4e40-bf53-d18454b28308/file 9 VN-Verdrag Handicap Rechten van mensen met een beperking (College voor de rechten van de mens) file:///C:/Users/vwoud207/AppData/Local/Temp/MicrosoftEdgeDownloads/30946eeb-7e8c-4d9c-b393e31c93049ab9/Brochure%20VN-verdrag%20handicap.pdf 10 https://www.nunspeet.nl/nieuws/nieuwsbericht/artikel/onderzoek-sociale-basis-in-de-gemeente-nunspeet

12

Mensen met een LHBTIQ+ achtergrond De afkorting LHBTIQ+ staat voor Lesbisch, Homo, Biseksueel, Transgender, Intersekse, Queer en de + omvat andere seksuele en genderidentiteiten zoals panseksueel en aseksueel. Deze termen beschrijven verschillende manieren waarop mensen hun seksuele oriëntatie en genderidentiteit kunnen ervaren. In Nederland identificeert ongeveer 5,6% van de volwassenen zich als lesbisch, homoseksueel of biseksueel. Daarnaast wordt geschat dat tussen 0,6% en 0,7% van de bevolking transgender is11. Van gemeente Nunspeet zijn hiervan geen cijfers bekend. Drempels en uitdagingen LHBTIQ+ personen voelen zich niet altijd veilig of geaccepteerd. Uit de Welzijnsmonitor LHBTIQA+ 2023 van Vizier (Gelderland en Overijssel)12 blijkt dat de ervaren acceptatie en veiligheid van transgender, non-binaire en andere niet-cisgender personen is afgenomen tussen 2021 en 2023. Met name binnen de geloofsgemeenschap, maar ook in de uitgaanssetting en in de sportomgeving wordt er laag gescoord op de ervaren acceptatie. Dit geldt in het bijzonder voor de meer ‘normafwijkende’ groepen (zoals panseksueel, queer, transgender en non-binair). De Gezondheidsmonitor jeugd en jongeren GGD NOG (2023)13 toont aan dat 60-69% van de jongens in de gemeente Nunspeet vindt dat homoseksualiteit en transgenders niet oké zijn.

Bij de meisjes ligt dat percentage een stuk lager, maar desondanks bijna 10% hoger ten opzichte van de regio.

Figuur 3 Het Inwoneronderzoek sociale basis14 laat zien dat het behoren tot de LHBTIQ+ gemeenschap als reden wordt genoemd voor het niet welkom voelen bij activiteiten. Uit dit onderzoek blijkt ook dat een kleine groep respondenten denkt dat mensen vanwege hun seksuele geaardheid niet welkom zijn in hun buurt.

Ouderen Bij de uitvoering van de Inclusie Agenda 1.0 zijn we ons gaan realiseren dat de groep ‘ouderen’ geen aparte aandachtsgroep is. Zij vormen, net als jongeren, een subcategorie binnen alle aandachtsgroepen. We zullen de ouderen daarom niet langer meer benoemen als aparte aandachtsgroep. We streven ernaar binnen alle aandachtsgroepen een vertegenwoordiging van alle leeftijden te vinden.

6. Aanpak Voor het opstellen van de Inclusie Agenda 2.0. zijn er zoals eerder beschreven, 2 paden bewandeld: 11 Handreiking-feiten-en-cijfers-lhbtiqa+-op-een-rij.pdf (movisie.nl) https://www.movisie.nl/sites/movisie.nl/files/2024-

01/handreiking-feiten-en-cijfers-lhbtiqa%2B-op-een-rij.pdf 12 https://vizieroost.nl/publicaties/welzijnsmonitor-lhbtiqa-2023-gelderland-en-overijssel/ 13 https://www.kvnog.nl/cijfers-nunspeet 14 https://www.nunspeet.nl/nieuws/nieuwsbericht/artikel/onderzoek-sociale-basis-in-de-gemeente-nunspeet

13

1. Het participatietraject met mensen met een migratie achtergrond; 2. Het participatietraject met de huidige inclusie ambassadeurs die de aandachtsgroepen ‘mensen met een beperking’, ‘ouderen’ en ‘LHBTIQ+ers’ vertegenwoordigen. Dit hoofdstuk beschrijft hoe we hierin te werk zijn gegaan.

Mensen met een migratie achtergrond Met behulp van het participatie canvas15 van de gemeente Nunspeet is een plan van aanpak gemaakt om de mensen met een migratie achtergrond te bereiken. Hieronder daarvan een samenvatting. Het doel is om van de mensen met een migratie achtergrond zélf te horen hoe we de gemeente Nunspeet inclusiever kunnen maken. Zodat mensen ongeacht hun achtergrond kunnen leven, werken, leren en sociaal kunnen participeren, gebaseerd op gelijke rechten, verantwoordelijkheden en kansen16. De Inclusie Agenda 2.0 stellen we op met de c.a. 10 belangrijkste aandachtspunten uit de gesprekken. Om de juiste informatie boven tafel te krijgen is het Framework van Open Embassy (figuur 4) gebruikt als basis voor een ‘topiclijst’. Dit framework laat zien wat er nodig is voor nieuwkomers om volledig naar potentie mee te kunnen doen. De topiclijst is te vinden in bijlage 2.

Figuur 4

We hebben ervoor gekozen om een extern, vertrouwenwekkend persoon te vragen om de gesprekken te voeren met de mensen met een migratie achtergrond. Om de mensen te bereiken zijn diverse organisaties benaderd die mensen met een migratie achtergrond kennen. Denk aan Stichting Mozaïek, de Moskee, de Poolse supermarkt, Stichting Kardo etc. Dankzij hen en via mond-tot-mondreclame zijn we met veel mensen in contact gekomen.

15 16

Intern werkdocument om burgerparticipatieprocessen vorm te geven Definitie van integratie volgens Open embassy. https://www.openembassy.nl/indicators-of-integration/

14

Van april t/m juli 2024 zijn er 32 afspraken geweest met 82 personen uit 16 verschillende landen. De afspraken zijn gevoerd met maatschappelijke organisaties, stichtingen, een bedrijf, geloofsgemeenschap, groepen en individuen. De personen zijn mannen en vrouwen, de jongste is 17 jaar oud, de oudste 65+. De personen wonen in Elspeet, Vierhouten, Nunspeet en Hulshorst. De informatie uit deze gesprekken is afgestemd met de inhoudelijk verantwoordelijke gemeenteambtenaren en met hen is een vertaalslag gemaakt naar concrete en haalbare agendapunten voor de Inclusie Agenda. Ook is afstemming geweest met maatschappelijke partners die een rol zouden kunnen spelen bij de uitvoering van activiteiten. Op 14 oktober 2024 is een terugkoppelingsbijeenkomst geweest voor alle mensen die zijn gesproken. De opkomst was hoog. In deze bijeenkomst hebben we een concept van de Inclusie Agendapunten gepresenteerd en gevraagd of men zich hierin herkent. Dit was het geval en samen hebben we de punten op de i gezet.

Ambassadeurs met een beperking, LHBTIQ+ (en ouderen) Het doel van het participatietraject met de huidige aandachtsgroepen van de Inclusie Agenda 1.0 is om bij hen op te halen welke aandachtspunten zij nog hebben rondom de thema’s meedoen, erbij horen en geaccepteerd worden. Op 6 en 19 augustus 2024 zijn twee bijeenkomsten geweest met de inclusie ambassadeurs. Daarin hebben we de Inclusie Agenda 1.0 als uitgangspunt genomen: Hoe staan we ervoor? Wat gaat er goed en wat loopt nog niet? Zijn er nieuwe aandachtspunten actueel? Tijdens deze bijeenkomsten hebben we de stoplichtrapportage (zomer 2024) besproken en hebben we met elkaar naar de cijfers uit het evaluatierapport (najaar 2024) gekeken. Separaat zijn gesprekken gevoerd met een aantal mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) en met een GGZ achtergrond. Na afstemming met de inhoudelijk verantwoordelijke gemeenteambtenaren en maatschappelijke partners, is een concept van agendapunten voor Inclusie Agenda 2.0 opgesteld. Streven was om tot c.a. 10 agendapunten te komen. De concept agendapunten is vervolgens per mail met de inclusie ambassadeurs gedeeld. Zij zijn in de gelegenheid gesteld hier feedback op te geven. De feedback is vervolgens verwerkt.

7. Opbrengsten Dit hoofdstuk beschrijft wat er uit alle gesprekken naar voren is gekomen.

Mensen met een migratie achtergrond Communicatie en sleutelpersonen De meeste mensen die we spraken hebben aangegeven informatie niet op begrijpelijke wijze te ontvangen, waardoor zij niet goed weten dat zij welkom zijn op verschillende activiteiten. Vanwege de taalbarrière wordt er weinig gelezen door mensen met een migratie achtergrond. Schriftelijke informatieverstrekking is geen goed middel om deze groep te benaderen. Het helpt wel als alle communicatie in eenvoudige taal is, met korte zinnen, zonder overbodige info. Uit alle gesprekken is gebleken dat sleutelpersonen een zeer positieve rol kunnen spelen. Een sleutelpersonen kan een rol spelen in informatieoverdracht van diverse organisaties naar de doelgroep toe. Dit verlaagt de drempel naar organisaties en voorzieningen. De sleutelpersoon kan 15

culturele verschillen uitleggen en overbruggen. Dit voorkomt misverstanden die kunnen leiden tot onbegrip en afstand. Good practice Nieuwe inwoners die deel zijn van de Ahmaddiya gemeenschap krijgen een contactpersoon uit de gemeenschap toegewezen. De gemeenschap is bezig met het samenstellen van een informatiepakket voor deze nieuwe inwoners. Voor de Turkse inwoners is er een gezamenlijke appgroep waarin zij relevante informatie met elkaar uitwisselen. Oekraïense mensen beschikken over een Oekraïens sprekende contactpersoon bij Straathoekwerk. Ontmoeten en zichtbaarheid vergroten Er is veel onbekendheid rondom de verschillende culturen van bewoners in Nunspeet. Uit de gesprekken blijkt dat er nog steeds discriminatie plaatsvindt en dat er sprake is van vooroordelen. Onbekend maakt onbemind. Elkaar beter leren kennen en elkaar ontmoeten, draagt bij aan meer verbinding en begrip. Het zou mooi zijn als mensen met een migratie achtergrond ook beter en positiever in beeld komen. Good practice Een vertegenwoordiging uit de Turkse gemeenschap, en de Somalische stichting hebben een aantal keer een Iftar maaltijd georganiseerd waarbij zij buren en andere mensen uit hun omgeving hebben uitgenodigd om deel te nemen. Dit was een groot succes. Discriminatie op agenda zetten Uit diverse gesprekken blijkt dat er nog discriminatie plaatsvindt.

Moeite met werk vinden, niet of anders geholpen worden in een winkel. Gespreksvoering over discriminatie is noodzakelijk. Bij bedrijven en maatschappelijke organisaties. Onbewuste vooroordelen spelen een grote rol in het kunnen integreren en je thuis voelen. Quote van een Syrische man “Ik kreeg te horen dat de vacature al vervuld is, terwijl deze een aantal weken later nog steeds open stond.” Werkgelegenheid vergroten en cultuursensitief werken Uit de gesprekken blijkt dat mensen drempels ervaren in het vinden van werk. Het niet kunnen werken is een grote belemmering in de persoonlijke ontwikkeling en voor het gevoel erbij te horen of ertoe te doen. Het geeft ook een hoop frustratie wanneer men steeds afgewezen wordt. Het inburgeringstraject is vanwege de verplichte taallessen vaak lastig te combineren met een baan. Good practice: Bij een groot bedrijf in Nunspeet werken er 427 mensen met 26 nationaliteiten uit 4 continenten. Het bedrijf biedt Nederlandse les aan op locatie. Er zijn trainingen, campagnes en speciale (feest)dagen die bijdragen aan cultureel bewustzijn. Diversiteit, gelijkheid en inclusie zijn belangrijke thema’s. Multiculturele dagopvang Uit de gesprekken blijkt een wens voor multiculturele dagopvang voor ouderen.

Een plek waar rekening wordt gehouden met de eigen cultuur, waar ruimte is voor bekende activiteiten en manieren van omgang met elkaar die vertrouwd aanvoelen. Het aantal mensen met een migratie achtergrond dat ouder wordt, groeit.

16

Er is ook aangeven dat verzorgingshuizen, welzijnswerk en andere organisaties vaak geen zicht hebben op cultuursensitief werken. Men voelt zich niet thuis bij de aangeboden dagopvang die gericht is op de Nederlandse cultuur en gewoonten. Burencontact Goed contact met buren maakt inclusie veel makkelijker. Goed contact met de buren blijkt enorm te helpen bij het gezien worden en erbij horen. Buren zijn een hulpbron naar praktische zaken, culturele kennis, en het gevoel er te mogen zijn. Er zijn goede ervaringen genoemd met het ‘burenproject’ van Buurtbemiddeling en met de inzet van vluchtelingenwerk bij kennismaking met de buren. Good practice Nieuwe Turkse migranten zorgen bij komst in de wijk dat zij via een kaartje in de brievenbus de buren laten weten wie zij zijn. Dit zorgt voor een eerste laagdrempelig contact. Coördinatie op activiteiten Alle gesproken organisaties en individuen geven aan dat de activiteiten en ondersteuning voor deze doelgroep versplinterd is over diverse organisaties. Het zou prettig zijn als hier meer afstemming en coördinatie over is. Er zijn daarnaast diverse ideeën en initiatieven onder de mensen die zijn gesproken. Zij weten alleen niet hoe ze deze verder kunnen brengen. Een contactpersoon is wenselijk. Ook ontbreekt het ze aan financiële middelen en fysieke ruimte. Daar zouden ze graag in gefaciliteerd willen worden.

Ambassadeurs met een beperking en LHBTIQ+ (en ouderen) Op 6 en 19 augustus 2024 vonden er evaluatiebijeenkomsten plaats met de inclusie ambassadeurs vanuit de aandachtsgroepen mensen met een beperking, LHBTIQ+ (en ouderen). De ambassadeurs zijn op veel punten tevreden over de voortgang van de Inclusie Agenda 1.0. Maar ze zien nog vele kansen voor verbetering. Zo zijn ze kritisch over de bereikbaarheid van belangrijke locaties, de toegankelijkheid van de openbare ruimte en het gemeentehuis. Men zou de samenleving meer willen laten kennismaken met mensen met een beperking en bewustwording willen creëren voor de drempels die zij ervaren. De ambassadeurs vinden begrijpelijk taalgebruik (door de gemeente) een aandachtspunt. En de vindbaarheid van het aanbod (sociale kaart) kan volgens de ambassadeurs nog wat beter. Wat betreft acceptatie van de LHBTIQ+ personen laten de cijfers, ondanks goede inspanningen, geen positief beeld zien. De ambassadeurs vinden dit zorgwekkend en vinden dat hier onverminderd aandacht voor moet blijven. Ze maken zich ook zorgen over LHBTIQ+ personen van 50 jaar en ouder die gebruik maken van zorg en zich in hun seksuele identiteit of genderdiversiteit niet geaccepteerd voelen. Ze wijzen op het Roze Loper traject waarmee kennis en bewustwording van bestuurders en professionals wordt vergroot.

De ambassadeurs vinden dat er aandacht moet zijn voor het onderwerp discriminatie. Zij merken dat het doen van een melding als een drempel wordt ervaren. Een aantal ambassadeurs is bereid te ondersteunen bij het doen van een melding vanuit de gedachte dat dit drempelverlagend kan werken. De opmerkingen van de ambassadeurs zijn verwerkt in de inclusie agendapunten, danwel in een concrete actielijst die beheerd wordt door de gemeentelijk projectleider. Gesprekken met mensen vanuit de GGZ en LVB 17

De ambassadeurs van mensen met een psychische kwetsbaarheid geven aan dat mensen vaak naar hen kijken. Soms worden er lelijke uitspraken gedaan. Ze voelen zich daardoor anders, buitengesloten en gediscrimineerd. Er heerst negatieve beeldvorming over mensen met een GGZ achtergrond, gevoed door de media. Men geeft aan dat het fijn zou zijn als het hebben van een psychische kwetsbaarheid meer genormaliseerd gaat worden. Dat men ervaart dat mensen met GGZ achtergrond ook gewone mensen zijn. De wens is om GGZ en niet-GGZ meer met elkaar in contact te brengen. Maar dat blijkt in de praktijk lastig. Het is voor iemand met GGZ achtergrond een drempel om mee te doen met reguliere activiteiten. Het is ook moeilijk om de mensen zonder GGZ achtergrond te verleiden om eens kennis te maken met mensen met een psychische beperking. Ook de mensen met een licht verstandelijke beperking (LVB) geven aan graag met meer activiteiten te willen meedoen, ook in gemengde gezelschappen. Zij weten alleen niet goed wat er allemaal is op het gebied van (aangepaste) sport en activiteiten. Zij zouden graag actiever betrokken, uitgenodigd en geïnformeerd willen worden over de mogelijkheden.

8. Dé Inclusie Agendapunten Dit hoofdstuk bevat de daadwerkelijke agendapunten gebaseerd op alle informatie die is opgehaald bij de inwoners en vervolgens is afgestemd met alle betrokken stakeholders. Aanvankelijk was het idee om 10 punten te formuleren voor de nieuwe aandachtsgroep, de mensen met een migratie achtergrond, en nog eens 10 punten voor de overige aandachtsgroepen. Echter bleek er in de praktijk veel overlap te zijn. Daarom is ervoor gekozen om er één gezamenlijke Inclusie Agenda van te maken. Aanpak discriminatie • De gemeente onderzoekt de meerwaarde van het opstellen van anti-discriminatie beleid en stelt dit indien wenselijk op. o Start: 2027 o Betrokken partijen: Art.1 NOG • We vergroten de meldingsbereidheid door meer bekendheid te geven aan de mogelijkheid voor het krijgen van advies en bijstand bij een melding. We verkennen of de inzet van ervaringsdeskundigen drempelverlagend kan werken. o Start: 2025 o Betrokken partijen: Art.1 NOG • Er wordt (meer) aandacht gevraagd voor het onderwerp discriminatie en uitsluiting bij scholen, bedrijven en sportorganisaties. Art.1 NOG is hiervoor de uitvoerende partij. Maar ook vanuit het project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) wordt gewerkt aan een veilig schoolklimaat. Voor sport wordt er in regionaal verband een plan voor aanpak opgesteld voor sociaal veilige sport.

o Start: 2025 o Betrokken partijen: Art.1 NOG • Er blijft specifieke aandacht voor het onderwerp LHBTIQ+. Er worden dialoog- en informatiesessies georganiseerd voor alle partijen zoals maatschappelijke organisaties, scholen (voor speciaal onderwijs), kerken, moskee, verenigingen, zorginstellingen en politieke partijen. o Start: 2025 o Betrokken partijen: Art.1 NOG, True Colors en maatschappelijke organisaties Communicatie • De gemeente communiceert zoveel mogelijk in begrijpelijke taal en werkt hieraan volgens een plan. o Start: 2025 o Betrokken partijen: 18

•

•

•

•

We stimuleren maatschappelijke organisaties om in begrijpelijke taal te communiceren door ze actief te attenderen op het leespanel van de bibliotheek, bijvoorbeeld via een netwerkbijeenkomst. o Start: 2025 o Betrokken partijen: Bibliotheek en diverse maatschappelijke organisaties We zetten een pilot sleutelpersonen in om mensen met een migratie achtergrond wegwijs te maken in de zorg, welzijn en op de arbeidsmarkt. De sleutelpersoon speelt een verbindende rol tussen bijvoorbeeld bedrijven, gemeentelijke of maatschappelijke organisaties en mensen met diverse culturele achtergronden. o Start: 2025 o Betrokken partijen: Welzijnsorganisatie(s), zorgorganisaties en bedrijven We optimaliseren de sociale kaart, zodat organisaties die hulp, zorg, advies en activiteiten bieden in de gemeente Nunspeet goed vindbaar zijn. o Start: 2024 o Betrokken partijen: Alle partijen op de sociale kaart Onafhankelijke cliëntondersteuning van MEE Samen wordt beter bekend gemaakt bij mensen met een migratie achtergrond, zodat zij de weg naar advies, hulp en ondersteuning weten te vinden. o Start: 2025 o Betrokken partijen: MEE Samen

Bewustwording • We bieden tenminste één training cultuursensitief werken aan, aan zorg & welzijnsmedewerkers en verkennen daarbij welke behoefte hieraan is. o Start: 2026 o Betrokken partijen: Aanbieder training nader te bepalen, zorg- en welzijnspartijen • We agenderen het onderwerp ‘culturele diversiteit’ bij werkgevers. Dit kan door ervaringen uit te wisselen of door voorlichting te geven over de voordelen van een diverse organisatie en over de verplichtingen van de Wet inburgering. Dit doen we via reguliere bijeenkomsten en de themapagina voor ondernemers op de website van de gemeente. o Start: 2026 o Betrokken partijen: bedrijven, Art.1 NOG o.v.b. • We delen portretten van mensen met verschillende achtergronden (b.v. met een handicap, migratie of LHBTIQ+ achtergrond) om de diversiteit in de samenleving zichtbaar te maken. o Start: 2026 o Betrokken partijen: • Er komt voorlichting over het hebben van een beperking. Bijvoorbeeld door de Plaatselijke Werkgroep Toegankelijkheid, MEE Samen en/of door aandacht te vragen voor de Week van de toegankelijkheid van 7-12 oktober. o Start: 2026 o Betrokken partijen: nader te bepalen Meedoen en ontmoeten • Er worden één of meer multiculturele activiteiten georganiseerd zoals een multicultureel festival en gezamenlijke maaltijden. Deze activiteiten dragen bij aan multiculturele zichtbaarheid en ontmoeting tussen culturen.

o Start: 2025 o Betrokken partijen: Stichting Welzijn Nunspeet • Er komt een project waarbij wordt geïnvesteerd in burencontact bij mensen met een migratie achtergrond. Buren zijn een belangrijke hulpbron naar praktische zaken, culturele kennis, en het gevoel er te mogen zijn. o Start: 2025 19

•

•

o Betrokken partijen: Welzijnsorganisatie(s) We verzoeken de wijkontmoetingscentra (WOC’s) en welzijnsaanbieders hun activiteiten toegankelijk te maken voor mensen van de verschillende aandachtsgroepen. We verzoeken ze ook af te stemmen op de wensen van deze mensen en de communicatie op hen af te stemmen. Deze wens komt vooral van mensen met een migratie achtergrond, met een verstandelijke beperking en met een GGZ achtergrond. o Start: 2025 o Betrokken partijen: WOC’s, welzijnsorganisaties We brengen fondsen zoals het burgerfonds, sport en preventieakkoord, de leefbaarheidsalliantie en provinciale subsidies onder de aandacht van initiatiefnemers zodat het kan worden ingezet voor mooie initiatieven die bijdragen aan inclusie. Een voorbeeld is het initiatief ‘sporten voor vrouwen’. o Start: 2025 o Betrokken partijen: -

Inclusieve gemeentelijke organisatie • De afdeling HR van de gemeente Nunspeet stelt een plan op voor een inclusievere interne organisatie. Het gaat o.a. over de rol van vertrouwenspersonen, het creëren van een stilte/gebedsruimte, een inclusieve ambtseed of belofte en een inclusief personeelshandboek. o Start: 2025 o Betrokken partijen: • De gemeente zorgt dat het VN-Verdrag Handicap en diens verplichtingen (beter) bekend is binnen de diverse afdelingen van de eigen organisatie. o Start: 2026 o Betrokken partijen: Toegankelijkheid We vragen de plaatselijke werkgroep toegankelijkheid om de punten die gaat over toegankelijkheid mee te nemen in hun adviezen richting de gemeente Nunspeet. • We vragen de plaatselijke werkgroep toegankelijkheid (PWT) om de gemeente te adviseren over de toegankelijkheid van het gemeentehuis. o Start: 2024 o Betrokken partijen: PWT • De gemeente neemt een besluit over keuze-opties van gidslijnen voor blinden en slechtzienden in de Dorpsstraat en daarvandaan naar het gemeentehuis en het publieke toilet. o Start: 2025 o Betrokken partijen: PWT • We vragen aandacht voor een betere bereikbaarheid van De Wiltsangh & Veluvine met het OV. o Start: 2024 o Betrokken partijen: PWT, provincie

9. Uitvoering Aan elk agendapunt is een actiehouder vanuit de gemeente Nunspeet gekoppeld. De actiehouder zorgt voor afstemming met betrokkenen en de voortgang van het betreffende agendapunt. Soms ligt de uitvoering bij maatschappelijke partners of vragen we de medewerking van partners betrokken zoals bedrijven, scholen, verenigingen of geloofsgemeenschappen. Aan de start wordt geïnventariseerd welke ambassadeurs betrokken willen zijn bij welke agendapunten. De projectleider van de Inclusie Agenda bewaakt de algehele voortgang en evalueert deze tussentijds en na afloop van de looptijd van de inclusie agenda. Jaarlijks maakt de projectleider een

20

stoplichtrapportage om de inclusie ambassadeurs goed te informeren. C.a. 2 keer per jaar vind er afstemming plaats tussen de projectleider en de inclusie ambassadeurs.

10. Financiering De bedoeling is dat alle activiteiten vanuit reguliere budgetten worden bekostigd om inclusie niet als iets ‘aparts’ te beschouwen. Inclusie behoort als rode draad overal doorheen te lopen. Voor de Inclusie Agenda is jaarlijks een budget beschikbaar van 1000 euro als werkbudget. Dit is bedoeld voor het faciliteren van het participatie proces, en kan worden ingezet voor initiatieven die een kleine impuls nodig hebben zoals de portretreeks. Aan het project burencontacten, inzet sleutelpersonen en cultuursensitieve trainingen zijn kosten verbonden. Deze kosten zullen worden gedekt uit incidentele middelen voor integratie. Ook aan de aanpak van discriminatie en aan het versterken van cliëntondersteuning zijn kosten verbonden. Deze kosten worden in de reguliere subsidies opgenomen. Voor de multiculturele activiteiten is door de initiatiefnemers extern subsidie aangevraagd. Overige activiteiten worden gedekt vanuit bestaande reguliere budgetten.

Maatschappelijk resultaat en monitoring Tijdens de looptijd van de Inclusie Agenda, wordt er jaarlijks een stoplichtrapportage opgesteld. Daarnaast worden er gedurende de looptijd van de Inclusie Agenda 2.0 twee evaluaties gedaan. Een tussenevaluatie (2026) en een eindevaluatie (2028). Aan het einde van 2028 willen we graag weten of de inclusie agenda heeft bijgedragen aan een inclusievere Nunspeetse samenleving. De centrale vraag die we met de evaluaties willen beantwoorden luidt dan ook: Is de gemeente Nunspeet een inclusievere samenleving geworden? Deze vraag proberen we te beantwoorden aan de hand van onderstaande indicatoren. De Evaluatie Inclusie Agenda najaar 2024 kan als 0-meting worden gezien. Indicatoren 1. Meedoen - Deelname aan clubs en gezamenlijke activiteiten - Participatie op de arbeidsmarkt - Ervaren toegankelijkheid 2. Erbij horen - Pesten - Eenzaamheid - Sociale cohesie 3. Geaccepteerd worden - Discriminatiecijfers - Cijfers over sociale acceptatie Monitoringsinstrumenten Er wordt gebruik gemaakt van de volgende monitoringsinstrumenten: - Stoplichtrapportage Inclusie Agenda met voortgang van alle agendapunten - Feedback van inclusie ambassadeurs - Regionale en lokale discriminatiecijfers - GGD Gezondheidsmonitor jeugd en jongeren 21

-

GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen VNG monitor ‘meest toegankelijke gemeente’ Welzijnsmonitor LHBTIQ+ Gelderland en Overijssel Inwonersonderzoek Sociale Basis (indien vervolgd) Burgerpeiling (1x per 4 jaar) Eventueel toekomstige monitoringsinstrumenten Programma Sociaal Domein

22

BIJLAGE 1 Rolverdeling Rol gemeente is initiatiefnemer en procesbewaker - Neemt initiatief voor het opstellen en evalueren van de Inclusie Agenda - Faciliteert het participatieproces - Stemt met alle betrokken stakeholders af - Stelt de Inclusie Agenda op - Bewaakt het proces en de voortgang van de acties - Geeft zo nodig uitvoering aan de acties - Stelt evaluaties op en neemt initiatief deze te bespreken met de ambassadeurs - Is verantwoordelijk voor tijd, budget en faciliteiten binnen de gestelde kaders (Startnotitie) Rol ambassadeurs zijn inhoudelijk ervaringsdeskundig - Zijn vertegenwoordiger van hun achterban - Leveren input (ideeën en oplossingen) voor de inclusie agenda en geven feedback - Geven gevraagd en ongevraagd inhoudelijk advies op het gebied van Inclusie - Dragen indien nodig/mogelijk bij aan uitvoering van de Inclusie Agenda; in een actieve vorm en/of vanuit een adviserende rol - Denken mee over de evaluatiecriteria - Geven feedback op de resultaten uit de evaluatie - Dragen actief bij aan werving van ambassadeurs

23

BIJLAGE 2 Topiclist Vragenlijst: te gebruiken bij interviews met mensen met een niet Nederlandstalige achtergrond ‘Als je geen vragen stelt en niet luistert, verzin je dingen die niet aanslaan…. begin met beter te luisteren en te kijken naar wat zij meemaken, hoe zij de integratie in de Nederlandse samenleving ervaren, hoe zij hun leven vormgeven. Deze verhalen zijn belangrijk om te kunnen reflecteren op subtiele en onzichtbare beelden, processen en structuren van uitsluiting, ze ter discussie te stellen en vooruitgang te boeken.’ https://www.vumagazine.vu.nl/gevangen-in-een-net-van-achterstand Inleiding en werkwijze Gemeente Nunspeet heeft sinds 2021 een inclusie agenda. Dat is een document met afspraken erin over hoe mensen beter kunnen meedoen, erbij horen en geaccepteerd worden. Dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend. De gemeente wil graag weten hoe we deze mensen daarbij kunnen helpen. We hebben al gesprekken gevoerd met mensen met een handicap, met LHBTIQ+ers en met ouderen. Nu horen we graag van mensen met een niet nederlandstalige achtergrond, wat zij belangrijk vinden om beter te kunnen meedoen, erbij horen en geaccepteerd worden. Op basis van wat jullie ons vertellen, stellen we een ‘agenda’ op. In deze agenda staan dat een aantal actiepunten.

Deze actiepunten zijn bedoeld om met samen mee aan de slag te gaan: de gemeente, verschillende organisaties, en met jullie. We beginnen in mei met gesprekken met mensen en organisaties. De gesprekken die wij hebben en de afspraken die wij maken zijn bedoeld om uit te zoeken wat iedereen belangrijk vindt als het gaat om ‘erbij horen’. Het betekent niet dat alle dingen die genoemd worden ook zullen gaan gebeuren. Uit al deze gesprekken zoeken we de 10 belangrijkste dingen. Deze punten zullen we dan weer met jullie bespreken. Daarna worden de punten in het gemeentehuis besproken. Als iedereen het eens is met de punten, dan is de agenda klaar. De agenda moet klaar zijn in december 2024.

Naar aanleiding van het integratie framework stellen we de volgende vragen: Wat was je eerst indruk van Nunspeet? Wanneer heb je het gevoel dat je hier thuis bent of ‘erbij hoort’? Welke dingen had je willen weten toen je voor het eerst naar Nunspeet kwam? Waar loop je nu nog tegenaan als het gaat om ‘erbij horen’? Wat heeft jou het meeste geholpen om je ‘thuis’ te voelen in Nunspeet?Of wat zou jou het meest helpen om je thuis te voelen? Banden: -hoeveel contact heb je met mensen uit je eigen cultuur? -hoe is dat tot stand gekomen (ontmoetplekken in kaart brengen) -ben je hier tevreden over, of zou je meer of minder contact willen hebben? -heb je ideeen over hoe dit contact anders of beter tot stand zou kunnen komen? Connecties: - hoeveel contact heb je met mensen met een andere achtergrond? - hoe is dat tot stand gekomen? (buurt, vluchtelingenwerk, sociale activiteit enz) - ben je tevreden hierover of zou je meer of minder contact willen? 24

- heb je ideeen over hoe dit contact anders of beter tot stand kan komen? - Naar wie ga je toe als je een probleem hebt? - voel je je geaccepteerd door mensen van andere culturele achtergronden? Zo niet, wat zou kunnen helpen bij meer begrip en acceptatie? Zo ja, wat heeft jou hierin geholpen? Bruggen: -weet je waar je moet zijn als je vragen hebt over ‘iets’ in Nunspeet? -met welke Nunspeetse organisaties heb je regelmatig contact? (welzijn/zorg/anders) -hoe is dat contact? -heb je ideeën over hoe je meer of anders of beter contact kunt hebben met de organisaties in Nunspeet? - Hoe blijf je op de hoogte van verandering in Nunspeet, of activiteiten of andere zaken die misschien van belang kunnen zijn.

Lees je de krant, luister je de radio? Hoe blijf je op de hoogte? -Welke manier van informatie geven zou voor jou goed zijn? Taal en Onderwijs: -hoeveel talen spreek je? -hoe vond je het om nederlands te leren? -heb je het idee dat je genoeg nederlands kent om gesprekken te hebben met mensen? - maakt de taal het moeilijker om mee te kunnen doen of gesprekken te voeren? - zou jij je taal willen verbeteren en weet je dan waar je naar toe moet om dat te doen? -heb je suggesties over hoe je beter de taal kan leren spreken? - hoe was het voor jouw kinderen en jouzelf op op school te zijn? Hoorde je erbij of voelde je heel anders, of werd je anders behandeld? Cultuur: -Als iemand uit jouw land naar Nederland komt, wat zijn dan de dingen die belangrijk zijn dat ze weten? -Welk advies geef jij ze dan? -Wat vertel je ze over de nederlandse cultuur? -Welke dingen had jij willen weten voordat je hier ging wonen? -Heb je tips of suggesties over de nederlandse cultuur die een ander kunnen helpen? - Heb je het idee dat je hier jezelf kan zijn? Je eigen cultuur kan uitdragen? Digitale Vaardigheden: -Lukt het je om je administratie bij te houden? -Hoe blijf je op de hoogte van informatie die je nodig hebt? -Lukt het om digitaal afspraken te maken, bijvoorbeeld met de gemeente? -Kun je goed omgaan met de computer? -Waar ga je naar toe als je vragen hebt? Weet je waar je naar toe kan als je

informatie nodig hebt? -Weet je welke mogelijkheden er zijn voor subsidies, bijvoorbeeld de bijdrage voor een straatfeest? Vrije tijd: -Welke hobbys heb je? In huis en buitenshuis? -Welke activiteiten doe je behalve werk/huis? -Weet je waar je naar toe moet als je iets met je vrije tijd wilt doen? -Heb je nog tips of suggesties als het gaat om het invullen van je vrije tijd?

25

Werk en inkomen: -Als je werk hebt: hoe heb je werk gevonden? -Wat of wie heeft je hierbij geholpen? -Welke tips zou je een ander geven over het vinden van werk? -Heb je tips over hoe het beter of makkelijker kan worden om werk te vinden? Zorg en Welzijn: -Hoe gaat het met je fysieke en mentale gezondheid? -Waar ga je naar toe als jij je zorgen maakt over je fysieke of mentale gezondheid? -Hoe voel jij je bij de huisarts, fysio of andere zorgverlener? -Wordt je anders behandeld? Wordt er rekening gehouden met je culturele achtergrond? Ideeën: We hebben een paar ideeën over activiteiten die kunnen zorgen voor verbinding tussen verschillende culturen en kunnen laten zien wie er allemaal in Nunspeet woont Wat vind je van deze ideeen? Heb je zelf ook ideeen die hierbij zouden kunnen passen? -Multiculturele markt of festival -Multiculturele avond -Interviews met verschillende mensen die in Nunspeet wonen (schriftelijk en digitaal) Maatschappelijke Partners: Tijdens het overleg met de verschillende maatschappelijke partners gebruiken we het integratie framework om te inventariseren welke partijen op welk gebied actief zijn, en waar zij ervaren dat er ‘gaten’ vallen t.a.v. de doelgroep. Het is de kapstok waaraan ons onderzoek ‘hangt’. Zij kunnen dit framework ook gebruiken in gesprek met anderen.

26