Document · PDF

AP 6a Landgoed Hulshorst Realisatieplan eindconcept oktober 2022

Commissie Ruimte en Wonen 10 maart 2025, gemeente NunspeetBij agendapunt: Realisatieplan Landgoed Hulshorst.14.834 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Realisatieplan

Landgoed Hulshorst bij Nunspeet - eindconcept -

Specialisten in Groen Erfgoed

Realisatieplan

Landgoed Hulshorst bij Nunspeet

Opdrachtgever: gemeente Nunspeet

Specialisten in Groen Erfgoed

Costerweg 1-K

6702 AA Wageningen

0317 424 167

www.sb4.nl

info@sb4.nl

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

INHOUD

Inleiding ......................................................................................................................................................... 3 1. Richtlijnen voor beheer en eenmalige ingrepen ....................................................................................... 4 1.1. Beplanting .......................................................................................................................................... 4 1.1.1. Parkbos ....................................................................................................................................... 4 1.1.2. Multifunctioneel bos .................................................................................................................... 5 1.1.3. Lanen .......................................................................................................................................... 5 1.1.4. Markante bomen ......................................................................................................................... 9 1.1.5. Graslanden ................................................................................................................................ 10 1.2. Paden en wegen .............................................................................................................................. 11 1.2.1.

Onverharde paden .................................................................................................................... 11 1.2.2. Verharde paden, wegen en parkeergelegenheid ...................................................................... 12 1.3. Voorzieningen .................................................................................................................................. 13 1.3.1. Banken en picknicksets............................................................................................................. 13 1.3.2. Markering entrees en Zilverbeek .............................................................................................. 15 1.3.3. Landgoedhekken, rasters en overige afscheidingen ................................................................ 18 1.3.4. Bruggen ..................................................................................................................................... 20 1.4. Waterlopen en greppels................................................................................................................... 21 2. Detailuitwerkingen ................................................................................................................................... 23 A.

Entree Harderwijkerweg ..................................................................................................................... 23 B. Goudvissenkom en omgeving ............................................................................................................ 25 C. Omgeving vroegere salon .................................................................................................................. 27 D. Voormalige menagerie en sterrenbos ................................................................................................ 28 E. Omgeving grote vijver ........................................................................................................................ 29 F. Kruising Vuurkuilweg met Zilverbeek ................................................................................................. 31 G. Uitzichtheuvel naast toegangslaan .................................................................................................... 33 H. Kruising Vuurkuilweg - Van Meurswegje ........................................................................................... 34 I. Kruising Oudeweg met Zilverbeek ....................................................................................................... 35 J.

Omgeving tuinmanswoning en koetshuis ........................................................................................... 37

Colofon © 2022, SB4 Bureau voor Historische Tuinen, Parken en Landschappen BV. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar worden gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij op papier of digitaal, zonder voorafgaande toestemming van de opdrachtgever, in overleg met SB4. In geval van publicatie, geheel of gedeeltelijk, van dit als intern rapport bedoelde document, kan het noodzakelijk zijn om auteursrechten, copyright, publicatierechten en/of andere rechten te regelen met SB4 of andere partijen.

3. Projecten ................................................................................................................................................. 38 4. Planning en prioritering ........................................................................................................................... 38

De afbeeldingen in dit rapport zijn gemaakt door de auteurs en de kaarten zijn noordwaarts georiënteerd, tenzij anders aangegeven. Tekst en opmaak: SB4 Bureau voor Historische Tuinen, Parken en Landschappen ir. E.M.J. Blok bnt, ing. C.M.F. Brouwer Costerweg 1-K 6702 AA Wageningen www.sb4.nl Projectnummer:

10401

Opdrachtgever: Contactpersoon:

Gemeente Nunspeet, afdeling Openbare Werken mw. L. van Zijst (beheerder) en dhr. D. Heuver (teamleider openbare ruimte)

Versie:

eindconcept, oktober 2022

Voorblad: Achterblad:

Het begin van de gebogen zuidelijke toegangslaan, gezien vanaf de Vuurkuilweg. De Zilverbeek, gezien in noordelijke richting vanaf de Oudeweg.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

INLEIDING De ‘Visie Landgoed Hulshorst’ was gebaseerd op de situatie voorjaar 2021. Sindsdien zijn er een aantal ontwikkelingen in gang gezet of uitgevoerd: - Op het landgoed is een tijdelijke parkeerplaats aangelegd op de voormalige grasakker ‘Heetveld’, bereikbaar vanaf de noordelijke entree en toegangsweg. Deze parkeerplaats is bedoeld voor bezoekers aan Het Koetshuis. - De gemeente Nunspeet heeft met genoemde hondenclub afgesproken dat zij tot uiterlijk 1-1-2025 gebruik maken van het trainingsveld. Beide partijen gaan op zoek naar een geschikte, vervangende locatie buiten Landgoed Hulshorst. - Tussen gemeente Nunspeet en Campingpark De Vuurkuil is een intentieverklaring overeengekomen wat tot verkoop moet leiden van een perceel grasland aan de Vuurkuilweg, grenzend aan de oostzijde van het campingterrein, voor de realisatie van nieuwe camperplaatsen. - In mei-juni 2021 heeft een reconstructie van de Harderwijkerweg plaatsgevonden. Ter hoogte van de hoofdingang naar Landgoed Hulshorst is het wegprofiel aangepast. Er zijn verkeersremmende versmallingen en middengeleiders aangebracht. Aan weerszijden van de weg zijn uit cortenstaal vervaardigde ‘herten portalen’ geplaatst, als markering van de aanwezige wildwissels voor herten en van Landgoed Hulshorst. - Vanuit Provincie Gelderland is een Recreatiezonering Veluwe opgesteld.

Landgoed Hulshorst is daarbij grotendeels aangemerkt als ‘Zone B. Matig intensief recreatief medegebruik’. Het terrein in aansluiting op het ecoduct (begrensd door de Oude Weg - Onder de Bos), zijnde een wildrustgebied, is aangemerkt als ‘Zone D* Geen recreatief gebruik jaarrond’. - Sinds medio 2022 is er een nieuwe gemeentelijke bosbeheerder, nadat de vroegere eind augustus 2022 met pensioen is gegaan. Het voorliggende realisatieplan is waar nodig op de hierboven benoemde punten geactualiseerd ten opzichte van het visierapport.

Tussen Harderwijk en Nunspeet, ten zuiden van de Zuiderzeestraatweg-Harderwijkerweg, ligt het landgoed Hulshorst, waarvan de geschiedenis teruggaat tot de 13e eeuw. Sinds 1954 is een belangrijk deel van het landgoed gemeentelijk eigendom, aanvankelijk gemeente Ermelo, na gemeentelijke herindeling thans gemeente Nunspeet. Het terrein is een geliefd recreatiegebied, met name voor de directe omgeving, en bezit belangrijke cultuuren tuinhistorische waarden. Daarnaast is het van ecologische betekenis, vanwege de ouderdom van de opstanden, de relatieve rust en als onderdeel van een migratieroute voor fauna. In het door de gemeente gevoerde beheer is steeds getracht een zorgvuldige balans te bereiken tussen cultuurhistorie, ecologie, gebruik en beheermogelijkheden. Omstreeks 2020 speelden diverse belangrijke vragen voor de toekomst van het gebied, bijvoorbeeld met betrekking op de ouder wordende bosopstanden, het verjongen van lanen en de faunamigratie (edelhert) tussen Ecoduct Hulshorst en de Bloemkampen. Ook het aanzien en het gebruik van de kern van het landgoed en de inpassing van parkeren werden niet als ideaal ervaren. Tegelijk was het moment aangebroken om de kennis van de huidige beheerder vast te leggen.

Vanuit dat oogpunt verleende Gemeente Nunspeet in mei 2020 opdracht aan SB4 Bureau voor Historische Tuinen, Parken en Landschappen om voor landgoed Hulshorst een landgoedvisie op te stellen, voorafgegaan door een ‘Cultuurhistorische waardestelling’ (oktober 2020). Vanuit de geconstateerde waarden, aandachtspunten en kansen, en rekening houdend met een afweging tussen de verschillende thema’s Natuur-Gebruik-Architectuur-Beheer werd vervolgens een integrale visie voor landgoed Hulshorst geschetst (januari 2022). De door de gemeenteraad vastgestelde Visie Landgoed Hulshorst wordt nu verder uitgewerkt in voorliggend realisatieplan. Daarbij is onderscheid te maken in beheermaatregelen en eenmalige ingrepen voor het gehele terrein én die specifiek gelden voor een bepaalde plek van het landgoed. Het eerste hoofdstuk beschrijft de richtlijnen voor beheer en de eenmalige ingrepen voor de verschillende terreinonderdelen. Hierna volgen pas later te maken detailuitwerkingen van een aantal accentplekken, die als deelproject opgepakt kunnen worden. Voor diverse ‘grote projecten’ is een gedetailleerde uitwerking pas later te maken wegens complexiteit, budgettaire of andere redenen. Voor die onderdelen wordt in het derde hoofdstuk al wel een wensbeeld en een methodiek beschreven.

Hoofdstuk Planning en prioritering geeft een globaal overzicht van volgorde en urgentie waarin de verschillende ingrepen uitgevoerd zouden moeten worden.

Het rapport is opgesteld door Eric Blok (specialist groen erfgoed, landschapsarchitect bnt en tuinhistoricus) en Caroline Brouwer (tuin- en landschapsinrichter en onderzoeker), beiden werkzaam bij SB4.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1. RICHTLIJNEN VOOR BEHEER EN EENMALIGE INGREPEN 1.1. Beplanting In de beplanting op landgoed Hulshorst is onderscheid te maken in parkbos, multifunctioneel bos, lanen, solitaire en bijzondere (park)bomen en graslanden. De diversiteit en afwisseling in beplantingen is van belang voor het behoud van de aanleg, haar cultuurhistorische waarde, natuurwaarden en recreatieve betekenis.

de Bongerd.

1.1.1. Parkbos Het parkbos in de kern van het landgoed -de omgeving van het koetshuis, de tuinmanswoning en de locatie van het voormalige Huis Hulshorst- onderscheidt zich tegenwoordig nog van het overige bos met name door de aanwezigheid van een bescheiden diversiteit in meer bijzondere boomsoorten. Van oorsprong kent dit gebied echter veel meer verfijning. In de tuin- en parkaanleg lagen bloemperken in gazons nabij het huis, bestond er variatie en diversiteit in bloeimoment en kleur van zowel heesters als parkbomen, met name in de bosranden langs graslanden en de Zilverbeek. Na afbraak van het hoofdhuis en de in gebruik name van het landgoed als gemeentelijk wandelbos is veel van die versiering in de loop der tijd verdwenen. De afwisseling in besloten plekken en open ruimtes met daarin een zorgvuldig gecomponeerd stelsel van zichtlijnen, met name beleefbaar vanaf de wandelpaden, is in de huidige situatie afgezwakt of verdwenen. Diverse bijzondere parkbomen waaronder een treurbeuk en treures, meerdere platanen, paardenkastanjes en linden worden nog altijd verspreid in het terrein aangetroffen. En met name de hoeveelheid bruine beuken, waaronder in de zuidelijke toegangslaan, geeft nog altijd een indrukwekkende kleur aan de bosranden.

Maar de bomen worden oud en takelen af en op slechts enkele plaatsen worden nog kleine restanten bijzonder heestersortiment aangetroffen (waaronder zakdoekjesboom, mispel, rhodododendron, kamperfoelie). Bedoelde doorzichten zijn dichtgegroeid met opslag (met name beuk en hulst). Reconstructie van de vroegere situatie is niet aan de orde, mede gezien de aanwezigheid van met name edelherten heeft nieuwe aanplant van sierheestergroepen weinig kans van slagen (vraat). Slechts rhododendron, hulst, vlier en braam (sterk regenererende soorten) weten zich plaatselijk te handhaven. Wél mogelijk is een gedeeltelijk herstel van de vroegere parksfeer door vrijstellen van de bijzondere bomen, het heropenen van bedoelde doorzichten, versterken van overgangen tussen bos en open ruimtes en toewerken naar een hoger niveau van verzorgdheid van de bosopstand. Als bosvegetatie, buiten de algemene soorten om, is er plaatselijk aanwezig: kamperfoelie, bosbes, bosanemoon, daslook, dalkruid, salomonszegel, lelietje-van-dalen, varens, vogelmelk en gele dovenetel.

Westerbos (rabatten)

Richtlijnen: ▪ Vrijstellen bijzondere parkbomen in bosranden en ter plaatse van vroegere ‘menagerie’ (ten noorden van koesthuis). (Zie paragraaf 1.1.4. Markante bomen en de diverse detailuitwerkingen in hoofdstuk 2.) Hier staan onder meer een oude treurbeuk, plataan en paardenkastanje in de schaduw en verdrukking van beuken. Verwijderen van (het merendeel van) de aanwezige beuken. Daarna - met het oog op de toekomst - bijplanten van enkele nieuwe parkbomen van dezelfde soort of soorten die reeds op het landgoed aanwezig zijn (zoals Hollandse linde, robinia, treures). Ook zou een kleine groep reuzenlevensboom (Thuja plicata) of een solitaire edelzilverspar (Abies procera) passend zijn, soorten die op landgoed Hulshorst staan of hebben gestaan. Dit levert meerwaarde voor deze bijzondere plek op het landgoed. (Zie H.3. ‘Projecten’, voor verbeelding van de vroegere ‘salon’.) ▪ Om een verzorgd beeld te bereiken is het vooral belangrijk dat storende elementen uit het directe blikveld worden verwijderd. Daarom opslag en liggend dood hout selectief verwijderen (in overleg met de ecoloog). Ook verspreid in het parkbos staan dode bomen, waarvan diversen begroeid met paddenstoelen. Mits zij geen gevaar opleveren en als 'solitair' tussen gezonde bomen staan is het passend.

In een bosrand kan een opvallende oude stobbe of afstervende boom op een markante plek zolang mogelijk behouden blijven (mits veilig). ▪ Bij uitval van oude solitairen, de bomen zoveel mogelijk met dezelfde soort op dezelfde plaats herplanten. Om vraatschade te voorkomen boombescherming toepassen. ▪ Na herstel: open houden van doorzichten (vanaf de rondwandeling) door gericht snoeien in (overhangende) boomkronen en het beheersen van opslag in bosranden. ▪ Bij dunningen in de toekomst streven naar het behouden van lage betakking en dichte kronen, zowel in de bosranden als in de vakken. Vooral kwijnende bomen en bomen met plakoksel/stammen verwijderen. ▪ Na snoei- en kapwerkzaamheden boomstammen en takafval zoveel mogelijk afvoeren. Uitvoeren van reguliere VTA-controle en veiligheidssnoei langs wegen en paden. ▪ In het beheer rekening houden met behoud van de plaatselijk aanwezige stinzenflora.

vml. sterrenbos

Leeuwerikbos (rabatten)

vml. menagerie

parkbos Ecoduct Hulshorst

Overzichtskaart bostypen.

multifunctioneel bos

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.1.2. Multifunctioneel bos In contrast met het verzorgde ‘parkbos’ wordt in de overige bosopstanden op Hulshorst toegewerkt naar de duurzame instandhouding van een ‘multifunctioneel bos’, oftewel een gevarieerd bos dat in meerdere belangen voorziet. De nadruk ligt bij Hulshorst op natuur (ecologische waarde en biodiversiteit) met begeleiding van natuurlijke processen, waarbinnen ruimte is voor rustige vormen van recreatie. Houtproductie is geen primaire doelstelling, houtkap is wel van belang voor realisatie van andere doelen. Op Hulshorst zal dit in de praktijk neer komen op een ‘half-natuurlijk bos’, omdat vanwege veiligheid voor bezoekers beheer en onderhoud noodzakelijk zal zijn. Ook moet voorkomen worden dat door natuurlijke verjonging de gewone beuk en Amerikaanse eik de overhand krijgen.

Referentiebeelden van parkbos

Doordat de verschillende bosvakken qua samenstelling variëren, is het bos op landgoed Hulshorst in totaliteit reeds afwisselend te noemen. Het betreft van oorsprong cultuur-bosvakken, gedeeltelijk geplant op (zeer) natte grond, waarvoor destijds rabattensystemen zijn gerealiseerd ter verbetering van de afwatering. In het Westerbos en Leeuwerikbos staan vrij gesloten, voormalig eikenhakhoutbossen (spaartelgen) op rabatten. In het zuidelijke deel van het Westerbos ligt een in 2017 aangelegd verjongingsvlak beplant met esdoorn, linde en enkele zilversparren en met natuurlijke verjonging van beuk, berk en Amerikaanse eik. Het bos tussen de Oudeweg en Onder de bos bestaat uit oude monocultuurvakken (naaldhout) die reeds in omvorming zijn naar een meer gemengde opstand. De overige bossen variëren van gemengd loofbos (beuk, zomereik, Amerikaanse eik, robinia, berk, lijsterbes) met een aandeel naaldhout (Japanse lariks, douglasspar, grove den en enkele zilversparren) en enige mate van een struiketage (plaatselijk rhododendron, vlier, verder hoofdzakelijk beukenverjonging) tot een homogeen transparant hallenbos (beuk) met weinig tot geen struiketage. Richtlijnen: ▪ Uitgangspunt voor het beheer is het bereiken en ook op de lange termijn behouden van een bos met ecologische waarde en een natuurlijk ogende opbouw en verscheidenheid aan (inheemse) soorten.

Daarmee is bedoeld een variatie (licht-donker, open-dicht, loofhout-naaldhout, etc.), een gelaagde opbouw (kruid-, heester- en boomlaag) en een diversiteit in ouderdom en er wordt ruimte gegeven aan natuurlijk staand en liggend dood hout. ▪ In multifunctioneel bos vindt natuurlijke verjonging plaats, vooral wanneer er gaten vallen in de boomlaag en het zonlicht de bosbodem bereikt. Om dit proces te bespoedigen kan (met name in homogene bosopstanden) op kleine schaal gedund worden. door kap van individuele bomen of van een kleine groep. Het merendeel van de bomen is geheel te verwijderen (in alle gevallen de uitheemse naaldhoutsoorten) en een klein deel is te ringen (eventueel om te trekken) en als dood hout achter te laten. Op de open plekken krijgen pioniersoorten kans. ▪ Vanuit veiligheid en het openhouden van wandel- en ruiterroutes zal langs deze paden periodiek onderhoud uitgevoerd moeten worden. Na snoei- en kapwerkzaamheden de gezaagde boomstammen en takafval zoveel mogelijk uit het directe zicht brengen, zonodig door (gedeeltelijke) afvoer. ▪ In het beheer rekening houden met het aanwezige micro reliëf. Het systeem van wallen en rabatten in stand houden door -plaatselijk- de greppels vrij te houden van overgroeiing en liggend dood hout. (Zie ook paragraaf 1.4.

Waterlopen en greppels.) ▪ Liggende stammen moeten zoveel mogelijk op ‘natuurlijke’ wijze in het terrein liggen. Dat betekent alsof de boom ter plekke is omgevallen en blijven liggen, wat idealiter ook het geval is. Niet passend is het aan stukken zagen van stammen en vervolgens opstapelen of het gebruik van dode boomstammen als afscheiding of barrière op en langs paden. Een kluit van een omgevallen boom kan visueel waardevol zijn en een ecologische waarde bezitten. De hoeveelheid en plaats van dood hout is een dynamisch gegeven. Bomen gaan dood, vallen om, verteren en verdwijnen. Het geven van vaststaande regels is onmogelijk, het is de taak van de beheerder om met gevoel en inzicht te bepalen of een dode boom op die plek mag blijven staan of liggen.

Referentiebeelden van multifunctioneel bos

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.1.3. Lanen De lanen op Hulshorst vormen een belangrijk onderdeel van de landgoedaanleg. Het terrein kent rechte formele lanen, in aanleg daterend uit de 18e eeuw en gebogen, soms slingerende lanen uit de 19e eeuwse landschappelijke aanleg. De beleving van de lanen is thans afgezwakt door opslag onder en tussen de laanbomen, waardoor boomkronen niet vrij staan en doorzichten vanuit de lanen op het open landschap versluierd zijn. Daarnaast is een groot deel van de laanbomen oud tot zeer oud en aan het aftakelen. Behalve dat er hierdoor onderbrekingen in het laanbeeld ontstaan, levert dit gevaar op voor bezoekers.

15 10

Op korte termijn is de laanbeleving te verbeteren door het ‘opschonen’ van de lanen. Om in de toekomst een vitale laanstructuur op Hulshorst te bezitten, is een verjongingsplan opgesteld. Na afweging en vergelijking van de lanen onderling, is gekozen om een aantal lanen geleidelijk op te laten gaan in het bos. Dit betreft lanen die voor de beleving van het landgoed minder belangrijk zijn en/of lanen die liggen in gebieden die aangewezen zijn als rustgebied voor fauna.

6 9

8 Verspreid in de lanen staan dode bomen, waarvan diversen begroeid met paddenstoelen. Mits zij geen gevaar opleveren en ze als enkeling tussen gezonde bomen staan is dit passend. In veel gevallen kan een staande dode boom (mits veilig of gekandelaberd) een rol spelen in beeld en ritmiek van een rij laanbomen.

In het bos tussen de Zilverbeek en zuidelijke toegangslaan naar Erve Hulshorst (direct ten noorden van de Oudeweg) liggen slingerpaden waar op sommige stukken sprake is van een zeker laanbeeld, doordat de bomen (gewone beuken) kort op het pad staan en ogenschijnlijk het padtracé begeleiden. Maar omdat er geen verschil in leeftijd bestaat met de bomen in het aangrenzende bosvak én omdat er geen sprake is van een regelmatig plantverband, zijn deze elementen niet als echte laan te kwalificeren. Deze bomen worden niet als laanboom vrijgesteld, doch beschouwd als een randboom van het bos.

15 5 1

Op het landgoed staan verspreid opvallend veel bruine beuken, waaronder in de gebogen zuidelijke toegangslaan. De oudste exemplaren zijn geënte vormen (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’), met een zichtbare vergroeiing halverwege de stam. Jongere exemplaren zijn zaailingen (Fagus sylvatica ‘Atropurpurea’). Verscheidene oude geënte exemplaren breken nu op hun zwakke plek (de ent). Het is raadzaam om te herplanten met een goede selectie van Fagus sylvatica ‘Atropurpurea’. Richtlijnen: ▪ Alle opgaande beplanting onder (de kronen van) laanbomen terugzetten c.q. verwijderen, met name bij lanen grenzend aan open ruimtes. Betref vooral hulst, opslag (beuk, berk, vlier, braam). Beheersen van hoog opgaande kruidengroei in de bermen en tussen de bomenrijen, uitgezonderd stinzenbeplanting. ▪ Het bos tot achter de lanen beheren. Rondom de laanbomen moet voldoende afstand tot aan het bosvak (minimaal 5 m.) blijven, in verband met lichtconcurrentie. Als er aan weerszijden van een laan greppels liggen: periodiek verwijderen van alle beplanting tussen de watergang en de laan. Bosvak tot minimaal 2 meter achter de greppel terugzetten. In samenhang met laanverjonging zal het noodzakelijk zijn om in aangrenzende bosvakken periodiek te dunnen voor voldoende ruimte en licht. ▪ Boomverzorging, -beheer en -controles (VTA) en vormsnoei zijn noodzakelijk in het kader van veiligheid en doorzichten.

▪ In verband met behoud van ritme en beleving van lanen; zieke of afstervende laanbomen zolang mogelijk handhaven, mogelijk kandelaberen i.p.v. direct te vellen. ▪ In het kader van de huidige klimaatverandering is te overwegen bij toekomstige laanverjonging te kiezen voor andere boomsoorten en daarmee opnieuw langjarige structuurdragers te creëren. In onderstaande tabel is dit meegenomen. ▪ Bij laanverjonging, indien mogelijk, aanplanten in het oorspronkelijke maatsysteem (afstand in de rijen, afstand tussen de rijen en het plantverband). ▪ Laanbomen aanplanten in de maat 14-16. Nazorg (water geven, vormsnoei). Een kunststof gietring helpt voorkomen dat water snel wegloopt. (NB. de ringen circa twee jaar na aanplant verwijderen.) Een alternatief is gebruik maken van een boombewateringszak. ▪ In verband met natuurwaarden (o.a. vleermuizen) en in relatie tot de omvang van de ingreep zijn ecologisch onderzoek, gefaseerde uitvoering en mitigerende maatregelen gewenst of noodzakelijk.

11 2

12 3

als laan behouden laan(restant) op laten gaan in bosvak

Overzichtskaart lanen.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

Laannr, naam of locatieduiding

Boomsoort(en)

Lengte laanobject (circa)

Laantype

Thans nog resterend aantal laanbomen (bij benadering)

Huidige compleetheid c.q. laanbeeld

Leeftijd en conditie van de bomen

Opmerkingen

Verjongingsadvies

1. zuidelijke toegangslaan (tussen Vuurkuilweg en koetshuis), sterk gebogen laan op scheiding bos en grasland.

Gemengd. Overwegend bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’), met in de oostelijke rij drie platanen (Platanus x hispanica) ter hoogte van de naastgelegen heuvel, in de westelijke rij (de boszijde) een menging van bruine beuk met gewone beuk (Fagus sylvatica).

220 m.

2x1

50 stuks

Matig, veel uitval. Door aanwezigheid van opslag en hulst aan zijde weiland en onderlangs de heuvel is het ritme van de bomenrijen niet overal goed zichtbaar.

Zeer oude bruine beuken (volgens schatting geplant in 1805), matige tot slechte conditie waarvan een deel in aftakelingsfase, verspreid in de rijen enkele jongere exemplaren (slecht ontwikkeld door licht- en ruimtegebrek). De platanen en gewone beuken zijn later tussen de rijen ingeplant.

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg. Op zeer korte termijn de huidige laanbomen vrijstellen door verwijderen van alle opgaande beplanting onder de (boomkronen van de) laanbomen. Betreft hoofdzakelijk hulst en beukenopslag aan de weilandzijde. Verwijderen van enkel naaldboompje met scheve kop (douglasspar) uit oostelijke rij.

In de meest recente storm (februari 2022) is opnieuw een van de bruine beuken gesneuveld. Uit veiligheid wordt geadviseerd om op korte termijn de laan in zijn geheel te verjongen. Aangezien deze kleurrijke laan zó karakteristiek is voor Hulshorst, wordt vooralsnog toch gekozen voor herplant met bruine beuken, zo veel mogelijk in het oude plantverband. Hoewel mogelijk later aangeplant, geven de platanen een mooi accent bij de uitzichtheuvel en worden daarom bij voorkeur toch opnieuw toegepast: ter hoogte van de heuvel in de oostelijke rij 3 platanen herplanten.

2. Van Meurswegje (tussen Vuurkuilweg en Vergeet-mij-niet-boom), licht slingerende laan gesitueerd tussen graslanden.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

240 m.

2x1

40 stuks

Matig, veel uitval in de rijen.

Zeer oude en oude bomen, matige tot slechte conditie waarvan een deel in aftakelingsfase.

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg. Op zeer korte termijn de huidige laanbomen vrijstellen door verwijderen van alle opgaande beplanting onder de (boomkronen van) laanbomen. Betreft hoofdzakelijk hulst, vlier, braam en opslag beuk. De enkele eik in de oostelijke rij handhaven, omdat de stam meedoet in het ritme van de laanbomen. NB. de eikensingel met wintergroene hulsten langs het weiland, westelijk van de laan handhaven. Selectief dunnen in jonge beuken.

Op korte termijn herplant. Vanuit klimaatbestendigheid wordt gekozen voor vervanging door Hollandse linde (Tilia x europaea). Dat een lindenlaan een andere uitstraling heeft dan een beukenlaan speelt op deze locatie een ondergeschikte rol. De vrije en zonnige ligging, met open agrarische percelen aan weerszijden van de laan, biedt door ook gelegenheid voor. Zoveel mogelijk in het oude plantverband.

3. grindweg tussen Vergeetmij-niet-boom en Oudeweg, iets afbuigende boslaan.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

280 m.

2x1

60 stuks

Goed, enige uitval.

Oude bomen, redelijke conditie.

Omstreeks 1870 aangelegd als verbinding van Huize Hulshorst met het station.

Op lange termijn herplanten met dezelfde soort (gewone beuk) en in het oude plantverband.

4. Tempellaan, rechte laan ten zuiden van de vroegere moestuin.

Douglasspar (Pseudotsuga menziesii)

130 m.

2x1

30 stuks

Hoewel er sprake is van uitval en de onderlinge afstand van bomen binnen de rijen groot en wisselend is, is er vooralsnog wel sprake van een doorlopend laanbeeld.

Volwassen bomen, redelijk tot matige conditie.

Restant 18e eeuwse formele aanleg, oorspronkelijk beplant met beuken. Op een eind 19e eeuwse foto is de voormalige ‘tempel’ zichtbaar, evenals de vroegere beukenlaan.

Op korte tot middellange termijn herplanten, bij voorkeur in samenhang met de (her)inrichting cq aanleg van de naastgelegen moestuin. Herplant met loofhout. Ter variatie op de overwegend voorkomende beukenlaan, zou gekozen kunnen worden voor een aanplant als eikenlaan of lindenlaan.

5. zuidelijke toegangslaan vml. Erve Hulshorst, rechte boslaan.

Zomereik (Quercus robur)

140 m.

2x1

20 stuks

Slecht. Veel uitval. De oostelijke rij kent nog slechts 5 bomen.

Oude bomen, matige tot slechte conditie.

Restant 18e eeuwse formele aanleg. Verscheidene stobben zijn bewerkt tot kunstuiting (houtsnijkunst).

Op korte tot middellange termijn herplanten met dezelfde soort, bij voorkeur in samenhang met de (her)inrichting van de plek van de voormalige boerderij Erve Hulshorst.

6. noordelijke toegangslaan vml. Erve Hulshorst, rechte laan tussen graslanden.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

180 m.

2x1

90 stuks

Goed, weinig tot geen uitval.

Volwassen tot oude bomen (jaar van aanplant 1941), redelijke tot goede conditie.

Restant 18e eeuwse formele aanleg.

Op lange termijn herplanten met dezelfde soort (gewone beuk) en in het oude plantverband.

7. beukenlaan grenzend aan ‘De Bongerd’ (het noordelijke grasland), gebogen laan tussen toegangsweg en grasland.

Gemengd. Overwegend gewone beuk (Fagus sylvatica) met verspreid enkele bruine beuken (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’).

90 m.

2x1

30 stuks

Goed tot redelijk, enige uitval.

Volwassen tot oude bomen, redelijke tot goede conditie. Geschatte ouderdom: 1946

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg. Blootliggende wortels, uit veiligheid wandelaar is padverbetering wenselijk.

Op lange termijn herplanten met dezelfde soort (gewone beuk gemengd met bruine beuk) en in het oude plantverband.

8. beukenlaan vml. sterrenbos, noordzuid gericht, rechte laan op scheiding bos en grasland.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

130 m.

2x1

40 stuks

Redelijk, enige uitval met name in het noordelijke deel.

Volwassen tot oude bomen, redelijke tot goede conditie.

Restant 18e eeuwse formele aanleg. Blootliggende wortels, padverbetering. De bomenrijen zijn langer dan het tussengelegen pad: enerzijds lopen ze door tot aan het noordelijk grasland, anderzijds tot aan de grens van de tuin bij het koetshuis.

Op middellange termijn herplanten met dezelfde soort (gewone beuk), in het oude plantverband.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

Laannr, naam of locatieduiding

Boomsoort(en)

Lengte laanobject (circa)

Laantype

Thans nog resterend aantal laanbomen (bij benadering)

Huidige compleetheid c.q. laanbeeld

Leeftijd en conditie van de bomen

Opmerkingen

Verjongingsadvies

9. beukenlaan vml. sterrenbos, oostwest gericht, rechte laan op scheiding bos en grasland.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

60 m. (aan westzijde ontbreekt een gedeelte; padlengte 90 m.)

1+2 (noord, zuid)

35 stuks

Redelijk tot matig, enige uitval en het westelijke deel ontbreekt, waardoor aansluiting met andere sterrenlaan mist.

Volwassen tot oude bomen, redelijke tot goede conditie.

Restant 18e eeuwse formele aanleg. Blootliggende wortels, uit veiligheid wandelaar is padverbetering wenselijk.

Op middellange termijn herplanten met dezelfde soort (gewone beuk), in het oude plantverband.

10. Restant laan langs noordelijke toegangsweg vml. Huis Hulshorst.

Gemengd. Overwegend zomereik (Quercus robur). Naast de noordelijke entree enkele Hollandse linde (Tilia x europaea) en nabij koetshuis staan gewone beuk (Fagus sylvatica).

270 m.

deels 2x1, deels 1x1 (evenwijdig aan laan 7 ontbreekt de oostelijke rij geheel)

40 stuks

Matig, hoge mate van uitval.

Volwassen en oude bomen, redelijk tot matige conditie.

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg. Door de aanwezige klinkerverharding heeft de toegangsweg ook zonder strakke laanbeplanting voldoende uitstraling.

Niet. Geleidelijk op laten gaan in naastgelegen bosvakken. Ook daarna de huidige bermbreedte tussen bos en weg vrij houden van opgaande beplanting. (circa 1 m., sinds kort begrensd met kniehoge houten paaltjes.) NB. de drie linden handhaven als bijzondere bomen (zie volgende paragraaf).

11. Restant laan Oudeweg (noordzuid gedeelte).

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

310 m.

2x1

55 stuks

Matig, hoge mate van uitval.

Oude tot zeer oude bomen, matige tot slechte conditie. Veel uitval.

Restant 18e eeuwse formele aanleg. Oorspronkelijk gericht op het vroegere Huize Hulshorst. De weg dient nu vooral een veilige doorgaande wegverbinding te zijn. Herstel als laan is geen noodzaak voor de beleving van het landgoed.

Niet. Geleidelijk op laten gaan in naastgelegen bosvakken. Ook daarna de huidige bermbreedte tussen bos en weg vrij houden van opgaande beplanting (circa 5 m.).

12. Beukenrijen zuidelijk van Onder de Bos.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

90 m.

2x1 (pad buiten gebruik)

26 stuks

Goed.

Volwassen bomen, redelijk tot goede conditie.

Restant 18e eeuwse formele aanleg. Behoud als laan is geen noodzaak voor de beleving van het landgoed. Oorspronkelijk pad tussen de rijen is al sinds lange tijd buiten gebruik.

Niet. Beschouwen als bosvak. Op termijn kan dan de slagboom langs de Oudeweg komen te vervallen.

13. Restantje slingerlaan in Zuidwesthoek, boslaan.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

50 m.

2x1

12 stuks

Slecht, betreft een laatste Restant.

Oude tot zeer oude bomen, matige conditie.

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg.

Niet. Laanrestant geleidelijk op laten gaan in bos.

14. Gebogen boslaan, Leeuwerikbos.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

90 m.

2x1

22 stuks

Redelijk, geen duidelijk einde, enige mate van uitval in de rijen.

Volwassen bomen, redelijke tot matige conditie.

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg. Het Leeuwerikbos wordt bestemd als rustgebied.

Niet. Pad wordt uit beheer genomen en de laan mag geleidelijk opgaan in bos.

15. Restant slingerlanen in Leeuwerikbos.

Gewone beuk (Fagus sylvatica)

470 m.

2x1

110 stuks

Wisselend beeld, redelijk complete delen wisselen af met veel uitval in de rijen en geheel ontbrekende laangedeelten.

Zeer oude bomen, waarvan een deel in aftakelingsfase.

Onderdeel begin 19e eeuwse landschappelijke aanleg. Het Leeuwerikbos wordt bestemd als rustgebied.

Niet. Paden worden uit beheer genomen en de aanwezige laanrestanten mogen vervallen en geleidelijk opgaan in het bos. Omgevallen bomen (selectief) laten liggen.

Herplant c.q. verjongingsadvies zeer korte termijn korte termijn middellange termijn lange termijn

: binnen 5 jaar : tussen 5 en 15 jaar : tussen 15 jaar en 30 jaar : tussen 30 en 60 jaar

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.1.4. Markante bomen In het park staan diverse markante en beeldbepalende solitaire en groepen parkbomen. Deze veelal oude bomen zijn zolang mogelijk te behouden als zijnde verfraaiing van het landgoed. Een aantal bijzondere bomen en boomgroepen zijn vooral interessant om te handhaven vanwege hun historische context, doch komen niet in aanmerking voor herplant, zoals de ‘Schommeleik’ (circa 440 jaar oud, vermoedelijk de oudste boom op Hulshorst) en voormalige hagen van de vroegere moestuin en tennisbaan. De Vergeet-mij-niet boom is vanwege zijn locatie en verhaal, na uitval wél te herplanten. Daarbij moet dan gezocht worden naar een markante, liefst weer meerstammige boom in een groot formaat.

Richtlijnen: ▪ Markante bomen in bos(randen) vrijzetten door gerichte snoei en eventueel verwijderen van nevenstaande bomen (met name gewone beuk, berk, els). Bij uitval: vervangen door dezelfde soort en herplanten op dezelfde plaats, direct aanplanten in een groot formaat (maat 25-30). Om vraatschade te voorkomen boombescherming toepassen. Nazorg (water geven, vormsnoei). Een kunststof gietring helpt voorkomen dat water snel wegloopt. (NB. de ringen circa twee jaar na aanplant verwijderen.) Een alternatief is een boombewateringszak. ▪ Specifiek voor de rijen oude coniferen ter plaatse van de voormalige tennisbaan en moestuin (nrs. 22 en 23): zolang mogelijk behouden als curiositeit. De rijen vrijzetten van overige opgaande beplanting (dat betekent: op korte termijn verwijderen van enkele jongere beuken en eiken). Als er op termijn door verdere uitval niet langer sprake is van rijen, dan de laatste coniferen op laten gaan in het bosvak.

4 5 21

8 11 12 22 23

Thans aanwezige markante bomen: 1. 3x Hollandse linde (Tilia x europaea) naast toegang Harderwijkerweg 2. Solitare zomereik (Quercus robur), naast Goudvissenkom 3. Wilhelminaboom (Tilia x europaea, inmiddels het 3e exemplaar, jonge boom) met in vierkant opgesteld historiserend sierhekwerk 4. Bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropurpurea’) in bosrand naast locatie vroegere Salon 5. Bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’) naast Zilverbeek in voormalige menagerie 6. Treurbeuk (Fagus sylvatica ‘Bornyensis’) naast Zilverbeek in voormalige menagerie 7. Gewone plataan (Platanus x hispanica) naast Zilverbeek in voormalige menagerie 8. Witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum) naast Zilverbeek in voormalige menagerie 9. Treures (Fraxinus excelsior ‘Pendula’) in bosrand noordelijk van tuinmanswoning 10. Hollandse linde (Tilia x europaea) in bosrand noordelijk van tuinmanswoning 11. Bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’) naast tuinmanswoning 12. Bruine beuk (Fagus sylvatica ‘Atropunicea’) naast tuinmanswoning 13. Witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum), onderdoorgang Zilverbeek bij Vuurkuilweg 14. Witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum), begin Van Meurswegje aan Vuurkuilweg 15. Witte paardenkastanje (Aesculus hippocastanum), begin toegangslaan aan Vuurkuilweg 16. Hollandse iep (Ulmus hollandica), op picknickveld, geplant door beheerder M. Karsemeijer 17.

3x Hollandse linde (Tilia x europaea), in grasland westelijk van Van Meurswegje, geplant door beheerder M. Karsemeijer 18. Vergeet-mij-niet boom, monumentale meerstammige beukenboom (Fagus sylvatica) 19. Gewone beuk (Fagus sylvatica), markant met op de grond steunende zijtak, op hoek Oudeweg 20. Zomereik (Quercus robur), ter hoogte van picknickveld, langs Vuurkuilweg 21. Gewone zilverspar (Abies alba) in bos ten zuidwesten van tijdelijke parkeerplaats 22. Reuzenlevensboom (Thuja plicata), in een rij, oorspronkelijk geplant als haag/windkering langs vroegere moestuin 23. ‘Schommeleik’, zomereik (Quercus robur, monumentaal), in bos nabij vroegere huisplaats NB. De tak waarin de schommelhaken zaten, waaraan de boom zijn naam ontleend, is al lange tijd niet meer aanwezig. 24. Reuzenlevensboom (Thuja plicata), restanten twee dubbele rijen, oorspronkelijk geplant als hagen/windkering langs vroegere tennisbaan 25. 2x Moseik (Quercus cerris), op vijveroever, nabij kruising Oudeweg – Vuurkuilweg, geplant door beheerder M. Karsemeijer 26. Hollandse iep (Ulmus hollandica), in bosrand ten oosten van picknickveld Vuurkuilweg 27. meerdere, zeer oude exemplaren Grove den (Pinus sylvestris), daterend van vóór de landgoedaanleg 28. Tulpenboom (Liriodendron tulipifera), in bosrand nabij kruising Oudeweg – Onder de Bos

13 25

14 15 19 16

26 27

28 18

bij uitval: boom herplanten met dezelfde soort bij uitval: boom niet herplanten

Daarnaast staan er verspreid in het parkbos - veelal in bosranden- meer bruine beuken. Ook voor die bruine beuken zou gestreefd moeten worden naar herplant bij uitval in verband met hun bijdrage aan beeldkwaliteit en beleving.

Overzichtskaart markante parkbomen.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.1.5. Graslanden De thans aanwezige graslanden vertegenwoordigen belangrijke landschapshistorische en landschappelijke waarden en dragen bij aan de presentatie en de beleving van het landgoed. De invulling van de agrarische percelen is, door de tijd genomen, niet altijd identiek geweest. Oorspronkelijk kenden zowel de percelen aan de Harderwijkerweg bij Erve Hulshorst (tot begin 20e eeuw) als die van Huize Hulshorst ten zuiden van de Oudeweg en Vuurkuilweg (tot derde kwart 20e eeuw) een gebruik als bouwland. Ook waren diverse percelen in kleinere eenheden opgedeeld. Het grote perceel ten oosten van het Van Meurswegje kende tot circa 15 jaar geleden een invulling als gemeentelijke kwekerij. Als gemeentelijk landgoed (vanaf 1954) was gebruik van de gronden als bouwland minder gewenst. Graslanden werden gedeeltelijk in gebruik genomen voor de paarden van de Bereden Groep Rijkspolitie die tot 1996 in het koetshuis was gevestigd. Nadien zijn de percelen in gebruik gebleven als grasland.

de Bongerd

Hoewel strakke, groene weides niet misstaan, is een meer soortenrijke situatie vanuit ecologie en aanzien/beleving na te streven. In het huidige beheer wordt hier reeds naar toe gewerkt. De huidige situatie op de Bongerd, waar inmiddels sprake is van een aantrekkelijk en ecologisch waardevol bloem- en kruidenrijk grasland, is een mooi streefbeeld voor de overige graslanden.

Richtlijnen: ▪ Verder vergroten van de kwaliteit en diversiteit van de bloemrijke graslanden, middels kruidenrijk graslandbeheer met als maatregelen: productieverlaging, maaien en afvoer i.c.m. beperkte begrazing door rundvee. Hierbij moet opgemerkt dat een deel op rijkere enkeerdgrond is gelegen. ▪ De grazige open ruimte grenzend aan de grote vijver beheren als kort gemaaid gras, als verwijzing naar de vroegere tuin aan de voorzijde van het verdwenen huis. ▪ Het picknickveld aan de Vuurkuilweg beheren als kort gemaaid gras.

grasveld bij locatie vroegere huis picknickveld

Overzichtskaart graslanden.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.2. Paden en wegen

Aanleg nieuw wandelpad langs noordzijde van de Bongerd (Zie detailuitwerking B. Goudvissenkom en omgeving

Uitgangspunt is de bestaande gebruikers te faciliteren, waarbij opengestelde paden jaarrond goed begaanbaar zijn. Tevens is het wenselijk conflicten tussen de verschillende groepen recreanten te verminderen en meer rust te creëren binnen het oostelijk deel van het landgoed, zijnde een migratieroute voor fauna (edelhert). Een aanlijngebod van honden draagt bij aan de gewenste rust. Daarom worden een aantal (wandel)paden uit beheer genomen, een nieuw wandelpad rond de Bongerd (de noordelijke weide) gerealiseerd en op enkele plaatsen ruiterpaden verlegd (zoveel mogelijk wegsitueren uit lanen, i.v.m. laaghangende takken en blootliggende wortels). De bestaande Hulshorster Bosrand-route (gemarkeerd met rode pijlen) en de ruiterroute (gemarkeerd met lage houten palen met witte kop) zijn op een aantal punten te verleggen. Fietsers mogen alleen gebruik blijven maken van de met klinkers verharde toegangslaan tussen Harderwijkerweg en de Vuurkuilweg als onderdeel van de fietsknooppuntenroute. Het noordelijke deel van de beklinkerde toegangsweg (tot even ten zuiden van de Bongerd) is tevens opengesteld voor ruiters, als ontsluiting van de ruiterroute vanaf de Harderwijkerweg-Broeksteeg. Wandelaars komend met de auto kunnen -vooralsnog- gebruik maken van de bestaande parkeerlocaties aan de Vuurkuilweg, Oudeweg en Broeksteeg. (Zie voor nieuwe bezoekersparkeerplaats H.3. Projecten).

Gasten van het koetshuis maken gebruik van een kleine parkeerruimte naast het koetshuis en de (tijdelijke) parkeerplaats in het bos. Leden van de hondenclub beschikken over eigen parkeergelegenheid op hun terrein.

de Bongerd B

Aanleg nieuw ruiterpadtracé

Aanleg nieuw ruiterpadtracé A

1.2.1. Onverharde paden Veel van de -te behouden- bospaden (zand) zijn plaatselijk modderig en moeilijk begaanbaar in natte perioden. Wandelaars en ruiters gaan dan genoodzaakt naast het feitelijke pad lopen, zodat paden steeds breder worden. Blootliggende wortels van laanbomen zorgen soms voor gevaarlijke situaties. Herstel van de padtracés is daarom gewenst. Richtlijnen wandelpaden (zand- /bospad): ▪ Herstel te behouden wandelpaden. ▪ Belangrijk is dat een pad over de lengte van gelijke breedte is. Wandelpaden variëren onderling in breedte tussen 1,5-2,5 m. ▪ Aanleg nieuw wandelpad langs noordzijde landgoed. (Zie detailuitwerking B. Goudvissenkom en omgeving.) ▪ Bij aanleg en herstel op natte plekken de doorlatendheid van de bovenlaag verbeteren, bijvoorbeeld door voorzichtig losfrezen of anderszins. Indien er in de bovengrond veel organisch materiaal aanwezig is, dit afschrapen en afvoeren. Als nieuwe bovenlaag opbrengen van schrale grond, onder tonrond profiel. Richtlijnen ruiterpaden: ▪ Herstel te behouden ruiterpaden. ▪ Aanleg van 3 nieuwe tracés (zie nevenstaande overzichtskaart): - A = 75 m lengte; aanleggen vanwege het omleggen van de route, - B = 40 m lente; aanleggen vanwege het omleggen van de route, ▪ - C = 260 m lengte; aanleggen vanwege het uit beheer nemen van de paden in het Leeuwerikbos.

▪ Bij aanleg nieuwe tracés rekening houden met te behouden (oude) bomen, zo mogelijk 2 m. afstand tussen boom en pad aanhouden. ▪ Een ruiterpad heeft een zandige ondergrond (bosbodem) en een breedte van 1,5 tot 2 m. en een vrije doorrijhoogte van minimaal 3,5 m. ▪ De routemarkering bestaat uit -voor ruiters goed zichtbare- lage houten paaltjes met witte kop. ▪ De ruiterroute obstakelvrij houden. Omgevallen bomen en uitgebroken takken regelmatig verwijderen. ▪ Periodieke inspectie en onderhoud, terugsnoeien van uitstoelende bosranden en verwijderen van laaghangende takken. Bij aanleg of herstel rekening houden met te behouden (oude) bomen, zo mogelijk 2 m. afstand tussen boom en pad aanhouden. ▪ Bij aanleg en herstel op natte plekken de doorlatendheid van de bovenlaag verbeteren, bijvoorbeeld door voorzichtig losfrezen of anderszins. Indien er in de bovengrond veel organisch materiaal aanwezig is, dit afschrapen en afvoeren. Als nieuwe bovenlaag opbrengen van schrale grond, onder tonrond profiel.

wandelpad (zand) ruiterpad (zand) leem (paden Erve Hulshorst en pp Oudeweg klinkerweg grasbeton (pp Vuurkuilweg, Broeksteeg) asfaltweg granietgruis (tijdelijke parkeerplaats) Overzichtskaart te handhaven en nieuwe paden en verhardingen.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

Wandel- en ruiterpaden die uit beheer worden genomen (waaronder in het Leeuwerikbos) kunnen aan begin en eind -over een zekere lengte- voorzichtig worden los gefreesd, waardoor bosontwikkeling versneld op gang zal komen. Een omgevallen boom over het pad helpt te voorkomen dat wandelaars en ruiters zich vergissen.

1.2.2. Verharde paden, wegen en parkeergelegenheid De historische hoofdpaden en ontsluitingsroutes naar de (deels verdwenen) bebouwing op het landgoed zijn van oudsher verhard. De huidige verhardingen blijven gehandhaafd en worden waar nodig hersteld. ▪ De toegangslaan tussen de Harderwijkerweg en de Vuurkuilweg , met aansluitend een gedeelte van het ontsluitingspad naar de tuinmanswoning (gelegen tussen de plek van het vroegere Huize Hulshorst en de tuin bij het Koetshuis) tot aan de Zilverbeek is verhard met bruine klinkers.(circa 3,5 m. breed, totale lengte circa 660 m.) ▪ Het Van Meurswegje, gesitueerd tussen de Vuurkuilweg en de Vergeet-mij-niet boom, is verhard met klinkers. De eerste 50 meter vanaf de Vuurkuilweg is gelegd met de originele geelkleurige IJsselsteentjes (formaat 15x4 cm); het resterende deel bestaat uit waalformaat met verschillende kleur. De weg is circa 2 m. breed en circa 190 m. lang; aangelegd in halfsteensverband, aan beide zijden een opsluitrand van 2 rijen. De eerste meters aan de zijde van de Vuurkuilweg bestaat uit veldkeien. Dit zijn de stenen waarmee de oorspronkelijk opsluitranden waren aangelegd, nu geconcentreerd als entree. ▪ Vanaf de Vergeet-mij-niet boom voert een met grind verharde weg (circa 3 m. breed) naar de Oudeweg in het zuiden.

▪ De in elkaars verlengde gelegen toegangslanen naar het vroegere Erve Hulshorst (vanaf Harderwijkerweg en Oudeweg), evenals het pad naar de tuinmanswoning (tot aan de Zilverbeek) zijn verhard met leem. ▪ De parkeerplaats naast de kruising van de Oudeweg en Onder de Bos is verhard met grind. ▪ De parkeerplekken aan de Vuurkuilweg en Broeksteeg zijn aangelegd in grasbeton. ▪ De tijdelijke parkeerplaats in het bos is uitgevoerd in granietgruis (oppervlakte circa 16x40 m.). ▪ Langs en door het landgoed gesitueerde doorgaande wegen zijn van asfalt.

Richtlijnen: ▪ Uitgangspunt is dat de verharde paden, wegen en parkeerplekken te alle tijden voor gebruikers veilig zijn en geen gebreken vertonen. ▪ Bij calamiteiten (bijvoorbeeld een omgevallen boom die verharding opentrekt) zo snel mogelijk repareren. ▪ Jaarlijks controles en reparaties uitvoeren. Opdrukkende boomwortels kunnen schade veroorzaken. Eenmalige ingrepen: ▪ Als extra markering van de Zilverbeek wordt voorgesteld om op de twee plekken waar deze watergang de Vuurkuilweg en de Oudeweg kruist, het asfaltdek te onderbreken met een strook klinkerverharding (in samenhang met het plaatsen van nieuwe landgoedhekken). Ook de onderdoorgang van de nabij gelegen Hierdensebeek met de Vuurkuilweg is op deze manier met een circa 3x3 m. brede strook klinkerverharding meer zichtbaar (gemaakt). ▪ Een optie is deze klinkerverhardingen over de beek als een ‘drempel’ aan te leggen zodat zij snelheidsremmend werken. ▪ Suggestie verbetering verkeersveiligheid: Nu ligt de overgang van ‘30 km/u zone’ naar ‘60 km/u zone’ westelijk van de kruising Zilverbeek-Oudeweg. Verschuiving van deze zonegrens in oostelijke richting, tot vóór de bocht ten oosten van de beek, lijkt logischer en veiliger. Vanuit veiligheid van alle weggebruikers én overstekend wild kan gedacht worden om binnen het gehele landgoed een advies- of maximumsnelheid van 30 km/u in te stellen.

De Vuurkuilweg, waar ter hoogte van de kruising met de Hierdensebeek een strook klinkerverharding de onderdoorgang met de beek markeert. (Bron: google streetview.)

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.3. Voorzieningen 1.3.1. Banken en picknicksets Thans staan er op een aantal plekken houten picknicktafels, altijd in combinatie met een groene stalen afvalbak. Voorgesteld wordt op interessante locaties zitbanken te plaatsen ter vervanging van (of in aanvulling op) de picknicktafels. De twee banken langs de Oudeweg (op de grens van het landgoed), staan op locaties waar het uitzicht niet interessant is of zijn niet aan een wandelroute gekoppeld. Deze banken worden idealiter verwijderd.

bank zonder leuning

1 extra brede bank Bank en afvalbak aan de Oudeweg (nabij de Zilverbeek).

1 extra picknickset verwijderen bank picknicktafel vervangen door bank

Picknicktafel en afvalbak) naast de entree aan de Harderwijkerweg-Broeksteeg.

Uitgangspunten voor de plaatsing van zitbanken en picknicksets zijn een evenwichtige spreiding langs de wandelroute en het bieden van fraai uitzicht, zonder dat de zitplek zelf een zichtlijn hindert. Belangrijk is om bij het positioneren van de nieuwe picknicksets op de picknickweide aan de Vuurkuilweg de historische zichtlijn tussen de vroegere huisplaats en de Vergeet-mij-niet boom vrij te houden.

picknicksets buiten zichtlijn huisplaats en Vergeetme-niet boom

Voorgesteld wordt een vandalismebestendig en duurzaam meubilair te kiezen dat gepersonaliseerd wordt voor landgoed Hulshorst. Bijvoorbeeld door de naam ‘Hulshorst’ of, vergelijkbaar met de landgoedhekken, door de letters ‘LH’ in de rugleuning, voet of zitting te verwerken. Verbijzondering en onderscheid kan ook worden gemaakt in een variatie in verschillende uitvoeringen van hetzelfde model. Zoals een extra brede bank bovenop de heuvel naast de zuidelijke toegangslaan en een bank zonder leuning op plaatsen waar naar twee kanten uitzicht is. De huidige picknicktafels zijn te vervangen door meer robuuste picknicksets uit dezelfde modellijn als de banken. De op het landgoed aanwezige afvalbakken worden verwijderd. Ervaring elders leert dat afvalbakken in een terrein juist zwerfvuil en rommel veroorzaken én vandalisme-gevoelig zijn. Bij afwezigheid van afvalbakken nemen recreanten hun afval eerder mee terug naar huis. Eenmalige ingrepen: ▪ 7 houten picknicktafels, 6 afvalbakken en 2 banken verwijderen ▪ 6 nieuwe banken (2x model zonder leuning, 3x model met leuning, 1x extra breed model met leuning) en 7 nieuwe picknicksets plaatsen.

verwijderen bank verwijderen afvalbak locatie nieuwe bank

Richtlijnen: ▪ Meubilair staat recht, is compleet en vormt een ‘familie’ (hetzelfde model, doch diversiteit in uitvoering met/zonder leuning). De definitieve keuze voor een model en personalisering zijn door te ontwikkelen door gemeente Nunspeet. Op de hierna volgende pagina staan ter inspiratie enkele meubilair-‘families’. ▪ Bij het plaatsen van meubilair op de picknickweide, rekening houden met de zichtlijn tussen de vroegere huisplaats en de locatie van de vergeet-me-niet boom. ▪ Regelmatige controle op beschadigingen.

verwijderen bank en afvalbak

Overzichtskaart gewenste spreiding zitmeubilair.

locatie nieuwe picknickset

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

Ter inspiratie:

Eenvoudig en robuust: picknicktafel, een bank zonder leuning, een bank met leuning en een extra brede bank. Uitgevoerd in hout met betonnen voet. (Bron: velopa; modellen ‘BN’ en ‘BE’ banken en ‘TP- picknicktafel.)

Klassiek: ‘Luna’-bank met leuning, ‘Notus’-bank zonder leuning en ‘Luna’-picknickset. Uitgevoerd in volledig recyclebaar aluminium, mogelijkheid logo of naam in rugleuning te laten graveren, in alle RAL kleuren verkrijgbaar. (Bron: gardeluxe.)

Modern: ‘Tramet’-serie, uitgevoerd in hout in combinatie met staal. (Bron: samson en www.cgmood.com.)

Modern: ‘Hyde Park’-serie, modulair, uitgevoerd in kunststof recycling product. (Bron: hekmanproducts.nl.)

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.3.2. Markering entrees en Zilverbeek Uitgangspunten zijn een uniforme uitstraling en duidelijke herkenbaarheid en zichtbaarheid van de entrees, die de uitstraling van het terrein als zijnde een landgoed versterken.

hoofdentree

De belangrijkste toegangen tot het terrein (vanaf de Harderwijkerweg, Vuurkuilweg en Oudeweg), veelal aan het begin van een laan, zijn reeds gemarkeerd door opvallende witte landgoedslagbomen waarop in zwarte letters ‘Landgoed Hulshorst’ staat vermeld. Deze zijn passend en blijven gehandhaafd. Bij de hoofdentree aan de Harderwijkerweg-Broeksteeg staat de slagboom altijd open en valt daardoor weinig op. Deze ingang ligt bovendien teruggeplaatst ten opzichte van de doorgaande weg. Om de zichtbaarheid van de hoofdentree te vergroten worden ingrepen in de beplanting gedaan in combinatie met het plaatsen van lage, witte hekdelen aan weerszijden van de slagboom én waar de toegangsweg aansluit op de Harderwijkerweg. De witte hekdelen, idealiter in staal uitgevoerd, sluiten qua maatvoering en uitstraling aan op de aanwezige slagbomen. (Zie principetekeningen en bewerkte foto’s op de hierna volgende pagina’s en ook detailuitwerking A. Entree Harderwijkerweg.)

kruising Zilverbeek en Vuurkuilweg

De hoofdentree is nu vanaf de Harderwijkerweg weinig opvallend, mede doordat de markante witte slagboom altijd open staat.

Dezelfde witte hekken worden voorgesteld ter verfraaiing en markering van de twee plekken waar de Zilverbeek nu onopvallend de doorgaande wegen de Vuurkuilweg en de Oudeweg kruist. Daarmee krijgen deze locaties, waar enerzijds oorspronkelijk een brug lag en anderzijds de beek nu visueel eindigt, een passend accent. De huidige situatie met rood-witte markerings-/signaleringshekken (langs de Vuurkuilweg in combinatie met scheef gezakte witte houten hekken) is weinig fraai te noemen. (Zie volgende pagina’s voor principetekeningen en bewerkte foto’s. Zie ook detailuitwerkingen F. Kruising Vuurkuilweg met Zilverbeek en I. Kruising Oudeweg met Zilverbeek.)

ruiterpad

In samenhang met het plaatsen van de witte hekken op de kruising van Zilverbeek en Oudeweg (aan de zuidzijde van het landgoed), dient hier ook de padenloop aangepast te worden. De huidige situatie waarbij de wandelaar middels betonnen traptreden uitkomt op de Oudeweg is vanuit veiligheid niet wenselijk. Middels het plaatsen van nieuwe (houten) traptreden, terzijde van de beekloop, kan het pad eerder afbuigen. (Zie ook detailuitwerking I. Kruising Oudeweg met Zilverbeek.)

ruiterpad

locaties te behouden witte slagboom

‘Zij-ingangen’ voor wandelaars zijn thans alleen onopvallend gemarkeerd met openstellingsborden en soms een eenvoudig houten hek om fietsers en ruiters te weren. Om de zichtbaarheid van Hulshorst als landgoed te vergroten zouden deze toegangen, evenals aansluitingen van ruiterpaden op de doorgaande weg, meer geaccentueerd kunnen worden door het plaatsen van witte hekdelen met daarop de naam ‘Landgoed Hulshorst’, doch in uitvoering ondergeschikt aan de hoofdentree. (Zie pagina 17 voor een impressie middels bewerkte foto’s.)

kruising Zilverbeek en Oudeweg

hoofdentree en de kruisingen Zilverbeek ‘zij-ingangen’ wandelaars toegang ruiterpad

Overzichtskaart entrees (huidige situatie).

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

hekdelen staan schuin ten opzichte van de weg Harderwijkerweg hek

hek Principetekening hoofdentree met (2x 2 m.) hekdelen aan weerszijden van de aansluiting van de beklinkerde toegangsweg op de Harderwijkerweg. Zie ook detailuitwerking A. Entree Harderwijkerweg.

Broeksteeg de slagboom staat in werkelijkheid altijd open

openstaande slagboom Principetekening hoofdentree met aan weerszijden van de landgoedslagboom 1 m. brede, lage hekdelen. Zie ook detailuitwerking A. Entree Harderwijkerweg.

hekwerk volgt de contour van de wegberm

Principetekening van positionering van de diverse hekdelen bij de hoofdentree.

de exacte lengte van het hekwerk volgt uit het terrein

Principetekening van het hekwerk bij de kruising Zilverbeek-Vuurkuilweg, met een breder hekdeel (3 m.) en iets zwaardere palen ter hoogte van de beekloop. Op deze wijze krijgt de plek (waar oorspronkelijk een brug lag) meer accent. Zie ook detailuitwerking F. Kruising Vuurkuilweg en Zilverbeek.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

Impressie van de huidige en voorgestelde situatie bij de kruising van de Zilverbeek en de Oudeweg, gezien in noordelijke richting. Doordat de berm naast het wegdek afloopt, staat het hek lager en blijft er uitzicht over de beekloop. Zie ook detailuitwerking J. Kruising Oudeweg en Zilverbeek.

Impressie van de huidige en voorgestelde situatie van een ‘zij-ingang’ voor wandelaars. De afgebeelde locatie betreft de entree aan de Vuurkuil-weg, tegenover camping en boerderij De Vuurkuil.

Impressie van de huidige en voorgestelde situatie van een zij-ingang voor ruiters. De afgebeelde locatie betreft het begin van het ruiterpad door het bosvak ten oosten van de Zilverbeek, in de bocht van de Oudeweg, gezien in noordelijke richting. Zie ook detailuitwerking J. Kruising Oudeweg en Zilverbeek.

Realisatieplan Landgoed Hulshorst

1.3.3. Landgoedhekken, rasters en overige afscheidingen

verzetten raster i.v.m. nieuw wandelpad

Landgoedhekken en rasters De huidige puntrasters met houten palen om graslanden, noodzakelijk vanwege begrazing, blijven gehandhaafd. De houten landgoedhekken (weidepoort) met markante belettering ‘LH’ die overal zijn geplaatst als ontsluiting van de graslandpercelen zijn passend en blijven eveneens gehandhaafd. (Zie volgende pagina voor foto’s.) In verband met de aanleg van een nieuw wandelpad buitenom het noordelijke grasland, wordt langs die zijde het raster 5 meter opgeschoven om zo voldoende afstand te creëren ten opzichte van de naastgelegen waterloop. (Zie ook detailuitwerking B. Goudvissenkom en omgeving.) Bij doorgang van de voorgenomen verkoop van een gedeelte graslandperceel aan Campingpark De Vuurkuil zal op dat moment het raster aangepast worden op basis van de nieuwe eigendomsgrens.

Houten hekwerk rond bijzondere bomen Rondom de heuvel met de Vergeet-mij-niet boom én rondom de plek van de Schommeleik staat een laag, houten hekwerk ter bescherming van deze bijzondere en kwetsbare bomen en onderbegroeiing. Bestaande robuuste uitvoering en eenvoudige uitstraling zijn passend voor landgoed Hulshorst en kunnen aldus gehandhaafd. Wel wordt aanbevolen een gedeelte van het hekwerk bij de Schommeleik circa een halve meter van het naastgelegen pad af te zetten, zodat de oorspronkelijke padbreedte hersteld wordt. Het hekwerk sluit dan ook beter aan op het muurwerk van de Cascade. (Zie volgende pagina voor -bewerkte- foto’s.)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15236999/1