AP 6a. Bijlage Plan van Aanpak Respijtaanbod 2024-2026

Plan van Aanpak Respijtaanbod 2024-2026 Naar aanleiding van de adviezen uit het onderzoek naar de toegang tot het respijtaanbod voor mantelzorgers

1

Inhoud Inleiding ............................................................................................................................................ 3 Methode ............................................................................................................................................ 3 Advies 1: Verbreed en verdiep laagdrempelige voorzieningen (respijtzorg light) ............................ 5 Advies 2: Realiseer een aantrekkelijk communicatieplatform .......................................................... 6 Advies 3: Realiseer samenhang en synergie bij het gecontracteerde respijtaanbod ...................... 7 Advies 4: Rust professionals toe met effectieve gesprekstechnieken ............................................. 8 Advies 5: Focus op respijteffect. Wat biedt de mantelzorger een adempauze? .............................. 8 Advies 6: Regel logeerzorg voor inwoners met dementie dichtbij huis ............................................ 9 Advies 7: Versterk eigen netwerk rondom de zorgontvanger en de mantelzorger ........................ 11 Advies 8: Organiseer een vangnet voor mantelzorgers ................................................................. 11 Financiën ........................................................................................................................................

11 Bijlagen ........................................................................................................................................... 14

2

Inleiding Door MantelzorgNL is in 2022 onderzoek gedaan naar de toegang tot het respijtaanbod in de gemeente Nunspeet1. Dit hebben zij gedaan in samenwerking met het Mantelzorgcentrum Nunspeet (MZC) en gemeente Nunspeet. Voor dit onderzoek zijn negen professionals en vier mantelzorgers uit de gemeente Nunspeet geïnterviewd. Daarnaast is gebruikgemaakt van deskresearch, waaronder het onderzoek- en adviestraject dat in 2019 en 2020 in Nunspeet is uitgevoerd2. Uit het onderzoek van MantelzorgNL kwamen acht adviezen om de respijtzorg toegankelijker te maken voor mantelzorgers, met als doel mantelzorgers in een vroeg stadium te ontlasten en zo overbelasting te voorkomen. Adviezen: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Verbreed en verdiep laagdrempelige voorzieningen Realiseer een aantrekkelijk communicatieplatform Realiseer samenhang en synergie bij het gecontracteerde respijtaanbod Rust professionals toe met effectieve gesprekstechnieken Focus op respijteffect. Wat biedt de mantelzorger een adempauze? Regel logeerzorg voor inwoners met dementie dichtbij huis Versterk eigen netwerk rondom de zorgontvanger en de mantelzorger Organiseer een vangnet voor mantelzorgers

Hieronder worden de acht adviezen verder toegelicht. Per advies wordt de huidige stand van zaken beschreven (“wat doen we al”) en staat beschreven welke acties we de komende periode uitvoeren naar aanleiding van de adviezen (“wat voegen we toe”). Een planning met een inschatting van de uitvoeringsperiode en kosten is in tabelvorm toegevoegd (zie tabel 2). Voor de beschrijving van de adviezen wordt ingegaan op een belangrijke ontwikkeling. Nadat het onderzoek is afgerond heeft de transitie van een Steunpunt Mantelzorg naar het huidige MZC plaatsgevonden. De theorie (o.a. wat is respijtzorg, welke vormen zijn er, financieringsstromen) en cijfers (o.a. aantal mantelzorgers) over mantelzorg en respijt worden in dit plan van aanpak niet herhaald. Hiervoor wordt verwezen naar het onderzoek van MantelzorgNL.

Methode Voor dit plan van aanpak heeft er deskresearch plaatsgevonden. Daarnaast is er gesproken met de Adviesraad Sociaal Domein Nunspeet (ASDN), negen mantelzorgers uit de gemeente Nunspeet, medewerkers van het MZC, een casemanager dementie, een aantal zorgaanbieders, een regionaal beleidsmedewerker en diverse collega’s van gemeente Nunspeet. De ASDN is met een informeel adviestraject betrokken. Tijdens het gesprek met de betrokken beleidsadviseur heeft de ASDN mondeling advies gegeven. Een verslag hiervan is toegevoegd als bijlage (zie bijlage 1).

1 Onderzoek naar toegang tot respijtaanbod voor mantelzorgers gemeente Nunspeet december 2022 2 Behoefte onderzoek Mantelzorgondersteuning 2019, Rapportage Mantelzorgondersteuning Nunspeet 2020

3

Mantelzorgers zijn betrokken via een ontmoetingsmiddag in het MZC op 17 september 2024 (zie bijlage 2 voor de uitnodiging). Alle mantelzorgers van wie het e-mailadres bekend is ontvingen per e-mail een uitnodiging van het MZC. Daarnaast is de ontmoetingsmiddag aangekondigd op de website van het MCZ. Er waren uiteindelijk zeven mantelzorgers aanwezig en met twee mantelzorgers is telefonisch contact geweest. Een verslag van de ontmoetingsmiddag en het telefonisch contact met mantelzorgers is toegevoegd als bijlage (zie bijlage 3).

Belangrijke ontwikkeling – Mantelzorgcentrum Nunspeet

Van

Steunpunt

Mantelzorg

naar

Na het onderzoek van MantelzorgNL heeft het steunpunt Mantelzorg onder begeleiding van adviseurs van MantelzorgNLpro een transitie doorgemaakt tot expertisecentrum mantelzorg: Mantelzorgcentrum Nunspeet (MZC). MantelzorgNLpro heeft een rapportage opgesteld over dit traject3. Als expertisecentrum is het MZC de plek waar professionals en mantelzorgers advies en informatie kunnen inwinnen, kennis is over het aanbod van ondersteuningsmogelijkheden en de regierol wordt aangenomen als coördinator en facilitator van het lokale speelveld. Tabel 1 Hoe was het toen - Hoe is het nu?

Steunpunt Mantelzorg Langdurende contacten Weinig naamsbekendheid, weinig PR. Mantelzorgondersteuning puur bij het steunpunt Mantelzorg. Activiteiten worden vanuit het steunpunt mantelzorg georganiseerd. Mantelzorgers kloppen pas laat aan voor ondersteuning. Bron: Mantelzorgcentrum Nunspeet

Mantelzorgcentrum Nunspeet (MZC) Kortdurend contact, sneller doorverwijzen naar passende zorg of ondersteuning vanuit samenwerkingspartners. Veel PR, meer in beeld bij de Nunspeetse samenleving, meer bekendheid. Mantelzorgondersteuning breder gedragen door onder andere samenwerkingspartners, huisartsen en POH etc. Gezamenlijk organiseren van bijeenkomsten, lotgenotencontact, trainingen etc. Gebruik maken van elkaars krachten. Meer zicht op mantelzorgers, er wordt vroeger aan de bel getrokken, preventief.

Op 23 maart 2023 werd het MZC officieel geopend en tekenden 38 directeurs/bestuurders van organisaties (dit aantal blijft groeien) in het sociaal domein, zorginstellingen, zorgorganisaties en werkgevers het Mantelzorg Akkoord Nunspeet4. Hiermee spraken zij onder andere de gezamenlijke ambitie uit om mantelzorgondersteuning dichtbij, toegankelijk en op maat voor mantelzorgers te organiseren. Om vorm en inhoud te geven aan de samenwerking tussen de betrokken organisaties werd een kernteam Netwerk Mantelzorgondersteuning Gemeente Nunspeet samengesteld. Dit kernteam bestaat uit twee medewerkers van het MZC, de directeur van hospice De Regenboog Nunspeet, een cliëntondersteuner van MEE Samen en een casemanager Mantelzorg van WZU Veluwe. Het kernteam heeft de volgende taken: • •

Onderzoekt wat de behoeften van professionele en sociale organisaties zijn aan informatie en tools om mantelzorgers goed te ondersteunen; Organiseert in samenwerking met eventuele andere Nunspeetse organisaties die aangesloten zijn bij het Mantelzorg Akkoord Nunspeet een jaarlijkse netwerktraining voor iedereen die bij wil dragen aan de ondersteuning van mantelzorgers;

3 Rapportage Coaching en doorontwikkeling Mantelzorgcentrum Nunspeet november 2023 4 Mantelzorg Akkoord Nunspeet maart 2023

4

• •

Activeert het netwerk om bij te dragen aan mantelzorgondersteuning; Blijft op de hoogte van de ontwikkelingen die er in de zorg gaande zijn rond de inzet en ondersteuningsbehoefte van mantelzorgers en informeert het netwerk daarover.

Het MZC heeft elk jaar een aantal thema’s waar extra op wordt ingezet met informatie via (sociale) media, bijeenkomsten en cursussen richting bepaalde doelgroepen. Dit jaar zijn dat ‘Werk en Mantelzorg’, Mantelzorg en migratie’ en ‘respijtzorg’. Ook in het netwerk werken ze met thema’s die aansluiten bij de belangen van mantelzorgers. Zo organiseert het kernteam ieder jaar rond de Dag van de Mantelzorg een netwerktraining voor iedereen (professionals, vrijwilligers en inwoners) die binnen de gemeente Nunspeet ondersteuning biedt of zou willen bieden aan mantelzorgers. Tijdens deze netwerktraining staat er een specifiek thema centraal. Kennis en vaardigheden met betrekking tot dit thema worden vergroot met als doel de mantelzorger versterken.

Toelichting adviezen en bijbehorende acties Advies 1: Verbreed en verdiep laagdrempelige voorzieningen (respijtzorg light) Laagdrempelige voorzieningen (respijtzorg light) zijn voor iedereen toegankelijk. Het gaat vaak om een activiteit voor de zorgontvanger, waarbij de mantelzorger kan kiezen wel of niet mee te gaan. In de gemeente Nunspeet worden deze activiteiten vooral aangeboden door welzijnsorganisaties, dorpshuizen/dorpsverenigingen, wijkontmoetingscentra (WOC’s) en de geloofsgemeenschappen. Als gemeente willen we preventief werken en vroegtijdig ingrijpen bij problemen. De laagdrempelige voorzieningen spelen hierin een belangrijke rol. Door deze tijdig en op regelmatige basis in te zetten om mantelzorgers even te ontlasten, kan overbelasting worden voorkomen. Uit het onderzoek van MantelzorgNL komt naar voren dat de laagdrempelige voorzieningen in de gemeente Nunspeet passend zijn qua inhoud, maar dat er nog kansen liggen wat betreft de omvang en het bereik. Laagdrempelige voorzieningen worden nu zowel door professionals als mantelzorgers niet altijd herkend als zijnde respijtvoorzieningen. Het is van belang dat professionals en mantelzorgers op de hoogte zijn van het activiteitenaanbod en zich bewust zijn van het respijteffect ervan. Een belangrijke stap om dit te bereiken is een actievere samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de diverse partners.

Het advies van MantelzorgNL is om hiervoor een netwerk informele respijt Nunspeet op te richten. Het netwerk inventariseert de laagdrempelige respijtvoorzieningen en deelt deze met aanbieders, draagt bij aan bewustwording over effect van respijt en bundelt signalen, informatie en actualiteiten. Wat doen we al Met de transitie van steunpunt naar MZC wordt al ingezet op een actievere samenwerking en informatie-uitwisseling tussen samenwerkingspartners. Zo vormen de organisaties die het mantelzorgakkoord hebben getekend een netwerk mantelzorgondersteuning, met het kernteam dat hier vorm en inhoud aan geeft. Medewerkers van het MZC houden nauw contact met de betrokken organisaties en bespreken met hen op welke manier elke organisatie bij kan dragen aan de ondersteuning van mantelzorgers, hoe de samenwerking plaatsvindt en wat er van het MZC nodig is om dit tot een succes te maken. Ook wordt zoals eerder beschreven via (sociale) media, bijeenkomsten, cursussen en netwerktrainingen informatie gedeeld over respijtzorg, waaronder de laagdrempelige voorzieningen. Daarnaast hebben we het netwerkoverleg Sociaal Domein. In dit netwerkoverleg zitten o.a. huisartsen, praktijkondersteuners, zorgaanbieders, welzijnsaanbieders, wijkverpleegkundigen, cliëntondersteuners en gemeente (Jeugd/Wmo/Inkomen). Dit platform wordt gebruikt om elkaar als professionals vast te houden.

Vier keer per jaar is er een algemeen overleg en naar behoefte vinden er themabijeenkomsten plaats. Daarnaast vindt er op consulentenniveau vanuit het sociaal team van gemeente Nunspeet structureel overleg plaats met welzijnsorganisaties, waar het onderwerp respijtzorg regelmatig aan bod komt.

5

Naast de inzet op een actievere samenwerking tussen partners, zijn we bezig met het uitbreiden van laagdrempelige voorzieningen. Zo loopt er een traject om de dagopvang in de gemeente Nunspeet laagdrempeliger te maken. Dit wordt gedaan door dagopvang in de vorm van een collectieve voorziening toe te voegen. Dit betekent dat aanmelden direct via de aanbieder zal lopen en dat er is geen indicatie voor nodig is. Momenteel zijn we als gemeente in gesprek met aanbieders over praktische zaken. De verwachting is dat het voorstel voor de collectieve dagopvang begin 2025 in de raadsvergadering komt. Wat voegen we toe Goede inbedding van het MZC als zijnde expertisecentrum vraagt tijd en aandacht en een nieuw netwerk informele respijt Nunspeet oprichten is daarin niet wenselijk. We gaan het thema respijtzorg (light) daarom onder de aandacht brengen via de al bestaande netwerken. Respijtzorg is een thema waar het MZC altijd aandacht aan besteed, maar het komende jaar zal dit met prioriteit op de agenda komen te staan. Hierin zal respijtzorg light als deelthema terugkomen. Daarnaast zal het thema respijtzorg minstens één keer per jaar worden geagendeerd op het netwerkoverleg Sociaal Domein en komt het naar behoefte terug in een themabijeenkomst.

Advies 2: Realiseer een aantrekkelijk communicatieplatform Het is belangrijk dat mantelzorgers op de hoogte zijn van de respijtmogelijkheden in de gemeente Nunspeet. Ten tijde van het onderzoek van MantelzorgNL diende de website Sociale kaart Nunspeet hiervoor als bron van informatie. Daarnaast stond het aanbod van individuele zorgaanbieders op de eigen websites vermeld. Een duidelijk overzicht van het totale aanbod respijtvoorzieningen was er echter niet. Ook nodigden de huidige communicatiemiddelen volgens MantelzorgNL onvoldoende uit tot het gebruik van respijtvoorzieningen. Het advies vanuit MantelzorgNL was om een digitaal communicatieplatform te realiseren dat aansluit bij de doelgroep, met daarop een overzicht van alle respijtmogelijkheden. Wat doen we al Door het MZC is in samenwerking met partners een meerjarenplan 2024-20265 opgesteld. Eén van de doelen uit dit meerjarenplan is ervoor zorgen dat het aanbod van ondersteuning en (respijt)zorg onder de aandacht wordt gebracht van mantelzorgers en professionals.

Om dit te bereiken zijn twee actiepunten opgesteld: 1) er wordt in samenwerking met gemeente Nunspeet gewerkt aan een overzicht van respijtzorgmogelijkheden (light, dagbesteding, logeerzorg) op de website van MZC en 2) er wordt via verschillende communicatiekanalen een aantrekkelijk en duidelijk overzicht van de ondersteunings- en respijtzorgmogelijkheden in de gemeente Nunspeet verspreid. Met het maken van een overzicht van de respijtmogelijkheden is een start gemaakt door het MZC. In samenwerking met een reclamebureau zijn de respijtmogelijkheden (light, dagbesteding, logeerzorg) die al in kaart zijn gebracht op een aantrekkelijke manier op de website van het MZC geplaatst6. Het overzicht op de website is nog niet compleet. Om ervoor te zorgen dat inwoners bekend zijn met het MZC worden vanuit het MZC folders en posters van het MZC (ook voor jonge mantelzorgers) verspreid bij huisartsen, zorginstellingen, apotheken, fysiopraktijken, bibliotheek en buurthuizen. Als gemeente proberen we het MZC op diverse manieren (o.a. via de gemeentepagina, het huis-aan-huisblad en sociale media) op de kaart te zetten.

5 Meerjarenplan ‘het Versterken van de Mantelzorger’ voor en door samenwerkingspartners in de Gemeente

Nunspeet 2024-2026 6 Respijtzorg - Mantelzorg (mantelzorg-nunspeet.nl)

6

Wat voegen we toe Het MZC geeft aan onvoldoende uren te hebben om het overzicht van het respijtaanbod (tijdig) af te krijgen. Om meer uren te kunnen inzetten op het verder in kaart brengen van het respijtaanbod, verlenen we als gemeente extra subsidie aan het MZC. Een medewerker van het MZC gaat het overzicht op de website aanvullen. Het reclamebureau gaat de term respijtzorg aansprekender maken, de pagina’s met respijtzorgmogelijkheden aantrekkelijker maken en persoonlijke filmpjes van mantelzorgers uit de gemeente Nunspeet toevoegen. Het actueel houden van de website wordt belegd bij medewerkers van het MZC. In de toekomst willen we dat organisaties zelf hun aanbod kunnen bijwerken, maar dit is voor de korte termijn niet haalbaar. Naast dat het aanbod op de website zichtbaar is, zal er fysiek promotiemateriaal over respijtzorg worden gemaakt en verspreid door het MZC.

Advies 3: Realiseer samenhang en synergie bij het gecontracteerde respijtaanbod De onderlinge samenhang tussen het respijtaanbod van aanbieders in de gemeente Nunspeet verdient volgens MantelzorgNL een verbeterslag. Professionals met een verwijsfunctie en respijtaanbieders kennen elkaar nog niet altijd, zowel op persoonlijk als inhoudelijk niveau. Daarnaast is het gecontracteerde respijtaanbod nog onvoldoende afgestemd op de groeiende groep werkende mantelzorgers en mantelzorgers die zorgen voor een partner met dementie. Het advies vanuit MantelzorgNL is om op uitvoerend niveau te zorgen voor onderlinge kennismaking en kennis over de inhoud van het aanbod. Daarnaast is het advies om op bestuurlijk niveau overlegtafels met gecontracteerde respijtaanbieders te organiseren over toekomstbestendige respijtzorg. Wat doen we al Op uitvoerend niveau: Het netwerkoverleg Sociaal Domein vindt vier keer per jaar plaats en dient als platform om professionals met elkaar in contact te brengen en houden. Hetzelfde geldt voor de bijeenkomsten en trainingen die worden georganiseerd vanuit het MZC. Verder gaan vanuit gemeente Nunspeet consulenten structureel bij zorgaanbieders langs voor overleg. Het onderwerp respijtaanbod komt hierin regelmatig aan bod.

Een overzicht van het gecontracteerde respijtaanbod vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is daarnaast te vinden via de Wmo wijzer7. Op bestuurlijk niveau: Ons gecontracteerde respijtaanbod wordt regionaal ingekocht. Zes aanbieders van de raamovereenkomst bieden respijtplekken aan voor inwoners van de gemeente Nunspeet. Hier wordt verder op ingegaan onder advies 6. Met deze aanbieders vindt op bestuurlijk niveau overleg plaats in de vorm van het platformoverleg Wonen, Zorg en Welzijn. Wat voegen we toe Op uitvoerend niveau: Zoals toegelicht onder advies 1 gebruiken we de bestaande netwerkstructuren om professionals die met respijtzorg te maken hebben, als verwijzer of aanbieder, met elkaar in contact te brengen. Verder realiseren we zoals toegelicht onder advies 2 een aantrekkelijk communicatieplatform met een overzicht van het totale respijtaanbod. Hierdoor zullen professionals beter op de hoogte zijn van elkaars rol en aanbod. Op bestuurlijk niveau: We gaan ‘toekomstbestendige respijtzorg’ als onderwerp agenderen op het platformoverleg Wonen, Zorg en Welzijn en in het bestuursuur Wmo en het bestuurlijk overleg VGZ.

7 Home - WMO Wijzer (wmonoordveluwe.nl)

7

Advies 4: Rust professionals toe met effectieve gesprekstechnieken Mantelzorgers leiden tot gebruikmaking van respijtvoorzieningen kost tijd en fijngevoelig handelen. Uit het onderzoek van MantelzorgNL blijkt dat er in de gemeente Nunspeet geen uniforme werkwijze bestaat om het gesprek over respijtbehoefte met mantelzorgers te voeren. Dit leidt tot willekeur. Daarom is het advies van MantelzorgNL om een infographic te maken die de route naar het gebruik van respijt in kaart brengt. Ook is het advies om professionals (zoals verzorgenden en verpleegkundigen) effectieve gespreksmethodieken aan te reiken, bijvoorbeeld met de training Richtlijn mantelzorg V&VN8. Daarnaast is het advies afstemming tussen formele en informele zorg te faciliteren, waardoor de drempel naar het gebruik van respijtzorg wordt verlaagd. Wat doen we al Zoals onder advies 1 toegelicht wordt ieder jaar een netwerktraining voor professionals en mantelzorgers georganiseerd. Hiermee worden formele en informele zorg met elkaar in contact gebracht. Wat voegen we toe Het MZC gaat een routekaart maken die de weg naar de respijtmogelijkheden in de gemeente Nunspeet helder in kaart brengt. Aan de routekaart worden gesprekstechnieken en tips toegevoegd om het gesprek over respijtbehoefte met mantelzorgers te voeren. De vormgeving hiervan wordt uitbesteed aan het reclamebureau waarmee zij samenwerken.

Daarnaast willen we als gemeente vanuit een aanjagersfunctie de training Richtlijn mantelzorg V&VN eenmalig aanbieden aan maximaal 20 professionals. In deze training leren professionals over de motivaties, mogelijkheden en wensen van mantelzorgers. Ze leren zorgsituaties vanuit het perspectief van mantelzorgers bekijken. Op deze manier kunnen professionals mantelzorgers beter ondersteunen in het formuleren van hun hulpvraag, wat als wens naar voren kwam tijdens de ontmoetingsmiddag voor mantelzorgers.

Advies 5: Focus op respijteffect. Wat biedt de mantelzorger een adempauze? Dit advies draait om een verandering van de zienswijze op respijt: bied bredere ondersteuning dan alleen respijtvoorzieningen. Volgens het onderzoek van MantelzorgNL staan er bij Nunspeetse mantelzorgers twee punten bovenaan om het gevoel van “op adem komen” te bereiken: 1) huishoudelijke hulp en 2) minder bureaucratie en overname van regeltaken. Het advies vanuit MantelzorgNL is om huishoudelijke hulp tot voorliggende voorziening te maken, aanvraagprocedures minder ingewikkeld te maken en te ondersteunen in overname van regeltaken. Wat doen we al Wanneer er sprake is van overbelasting bij de mantelzorger wordt er een indicatie voor huishoudelijke hulp vanuit de Wmo afgegeven. Het is financieel echter niet haalbaar om huishoudelijk hulp vanuit de Wmo preventief in te zetten om daadwerkelijke overbelasting te voorkomen. Voor de overname van regeltaken kunnen inwoners kosteloos gebruikmaken van onafhankelijke cliëntondersteuning vanuit MEE Samen Uitleg en contactgegevens staan op de website van gemeente Nunspeet vermeld9 en het MZC verwijst hiernaar. Daarnaast proberen we met het toevoegen van de collectieve dagopvangvoorziening ingewikkelde aanvraagprocedures en regelwerk te verminderen (verder toegelicht onder advies 1).

8 Goed samenspel met de mantelzorger voor verpleegkundigen en verzorgenden - Basis - MantelzorgNLpro 9 Onafhankelijke cliëntondersteuning, Gemeente Nunspeet

8

Wat voegen we toe Huishoudelijke hulp werd zowel door het MZC als de ASDN onderkend als iets waar mantelzorgers behoefte aan hebben. Het gaat dan om het tijdelijk aanbieden van huishoudelijke hulp, zodat de mantelzorger even op adem kan komen en overbelasting kan worden voorkomen. Omdat we preventief werken belangrijk vinden, zijn we van plan om met een pilot van een jaar te onderzoeken of het tijdelijk inzetten van huishoudelijke hulp verlichting kan bieden aan mantelzorgers. Het MZC zal voor deze pilot extra subsidie krijgen om tijdelijk huishoudelijke hulp aan te bieden aan mantelzorgers die een adempauze nodig hebben. Het MZC zal hiervoor vrijwilligers inzetten van welzijnsorganisatie het Venster, waar het MZC onderdeel van is. Terugkoppeling van de pilot gebeurt bij vaststelling van de subsidie. Afhankelijk van de uitkomsten bepalen we of de werkwijze structureel wordt gemaakt en of er hiervoor extra geld nodig is.

Advies 6: Regel logeerzorg voor inwoners met dementie dichtbij huis Door de commissie Maatschappij en Middelen werd in november 2023 de vraag gesteld of het college bekend is met de problematiek rondom logeerzorg. De toegang tot logeerzorg is onderzocht in het onderzoek van MantelzorgNL. De resultaten laten zien dat met name het logeeraanbod voor zorgontvangers met dementie door professionals en mantelzorgers als knelpunt wordt aangemerkt. Professionals geven aan dat er weinig logeerplekken zijn, vooral wanneer verzorging en/of verpleging nodig is en zeker bij wegloopgedrag. Mantelzorgers benoemen dat het belangrijk is dat logeerplekken planbaar zijn en dat ze idealiter een “vakantiegevoel” oproepen. Het advies van MantelzorgNL is om logeerzorg dichtbij, op vertrouwde locaties, in te regelen. In het advies van MantelzorgNL wordt geen onderscheid gemaakt in de verschillende soorten logeerplekken. Zo kan logeerzorg op verschillende manieren vergoed worden: via de gemeente (Wmo en Jeugdwet), via het Zorgkantoor (De Wet langdurige zorg/Wlz) en een aanvullende zorgverzekering. Logeerzorg waarbij sprake is van verzorging en/of verpleging of wegloopgedrag, valt onder de Wlz en niet onder de gemeente. De vraag van deze inwoners of professionals moet bij het Zorgkantoor neergelegd worden.

Wat doen we al De aanbevelingen vanuit MantelzorgNL zijn deels gebaseerd op het behoefteonderzoek uit 2019 (zie verwijzing in inleiding). Sinds die tijd zijn voor Wmo logeeropvang meerdere regionale- en lokale aanbieders gecontracteerd voor inwoners van de gemeente Nunspeet. Hiervan richten drie aanbieders zich op mensen met dementie (psychogeriatrie). Gecontracteerd Wmo logeeraanbod voor inwoners gemeente Nunspeet: • Seewende Nunspeet (Het Baken). Doelgroep: psychogeriatrie, 1 bed, niet planbaar, wordt niet standaard vrijgehouden voor logeerzorg • Regenboogh Ermelo (Eleos) Meerdere doelgroepen. O.a. GGZ (aantal bedden onbekend, locatie wordt op 11 november bezocht vanuit de ISNV) • De Klokkenberg Nunspeet (Siloah) Doelgroep: personen met een verstandelijke beperking, 1 bed, wordt vrijgehouden voor logeerzorg, planbaar • Sonnevanck Harderwijk (Zorggroep Noordwest Veluwe) Doelgroep: psychogeriatrie, 2 bedden, worden niet standaard vrijgehouden voor logeerzorg, plannen één week vooruit, ook verpleeghuiszorg • Hoeve Ruimzicht Putten (Coöperatie Zorgaanbieders Midden Nederland) Doelgroep: psychogeriatrie, 4 bedden, worden vrijgehouden voor logeerzorg, planbaar, hulp bij ADL maar geen verpleeghuiszorg • Venta Veluwe (Coöperatie Zorgaanbieders Midden Nederland) Doelgroep: vrouwen met een psychische kwetsbaarheid, 5 bedden, worden vrijgehouden voor logeerzorg, planbaar

9

Het gecontracteerde Wmo aanbod is, zoals toegelicht onder advies 3, te vinden via de Wmo wijzer. Een overzicht van overige logeerplekken (gefinancierd uit de Wlz, aanvullende verzekering of particulier) staat deels op de website van het MZC 10 (nog in ontwikkeling) en de sociale kaart Nunspeet11. We zijn als gemeente te klein om voor alle doelgroepen Wmo logeerzorg in te kopen. Het logeeraanbod wordt daarom regionaal ingekocht vanuit de Inkoopsamenwerking Noord-Veluwe (ISNV). Vanuit de ISNV loopt op contractmanagementniveau een onderzoek naar het huidige logeeraanbod. De aanleiding hiervoor is het signaal vanuit casemanagers dementie, Wmo consulenten en het zorgkantoor dat er weinig gebruik wordt gemaakt van het logeeraanbod. Dit terwijl er vanuit de samenleving signalen komen dat er behoefte is aan (meer) logeerzorg. Onderzocht wordt waarom er weinig gebruik wordt gemaakt van het logeeraanbod en hoe we dit kunnen veranderen. In het kader van dit onderzoek zijn alle logeerlocaties bezocht, ook de locaties die gecontracteerd zijn voor de gemeente Nunspeet. De contractafspraken zijn toen (opnieuw) met de aanbieders doorgesproken. Aanbieders die niet standaard een bed vrijhouden, moeten volgens de contractafspraken logeerzorg kunnen bieden op het moment dat dit nodig is. De verwachting is dat het onderzoek eind 2024 is afgerond.

Afhankelijk van de onderzoeksresultaten worden vanuit het regionale samenwerkingsverband acties uitgezet. Eén van de acties wordt in ieder geval meer publiciteit geven aan respijtzorg en dan in het bijzonder logeerzorg (wat is het en hoe maak je er gebruik van). Voor nu is niet duidelijk objectiveerbaar hoe het komt dat er weinig gebruik wordt gemaakt van het bestaande logeeraanbod. Op basis van de gesprekken die voor dit plan van aanpak zijn gevoerd lijken de setting van de logeerplekken, afstand en onwetendheid een rol te spelen. Tijdens de ontmoetingsmiddag met mantelzorgers op 17 september 2024 werd bijvoorbeeld benoemd dat er niet voor alle doelgroepen logeeraanbod is in de gemeente Nunspeet. Bij doorvragen leek dit vooral te komen door onvoldoende kennis van het huidige logeeraanbod. Op middellange termijn komen er waarschijnlijk logeerplekken dichter bij huis op vertrouwde locaties, die meer een “vakantiegevoel” oproepen. In Nunspeet zijn er serieuze plannen om op het perceel naast Hospice De Regenboog logeerplekken te realiseren. De logeerplekken komen in een apart gebouw met een eigen ingang, zodat inwoners de respijtplekken niet associëren met het hospice. De plekken zullen huiselijk worden ingericht. Inmiddels is een principe verzoek goedgekeurd en is de verdere uitwerking gestart.

Verder zijn er in oktober 2024 twee logeerplekken gerealiseerd in Zorgvilla’s Duyvenstaete. Deze plekken bevinden zich ook dichtbij, in een mooie omgeving en huiselijke setting. Op dit moment is er een Wlz indicatie nodig om gebruik te maken van de plekken, maar er lopen gesprekken om in de toekomst Wmo plekken aan te bieden. Wat voegen we toe De huidige raamovereenkomst loopt eind 2025 af. Voor keuzes met betrekking tot de nieuwe raamovereenkomst nemen we de uitkomsten uit het regionale onderzoek naar het respijtaanbod mee. Verder gaan we vooral meer bekendheid geven aan logeerzorg (wat is het, hoe regel je dit en welke plekken zijn er). Dit geldt voor zowel professionals als inwoners. • We gaan onze netwerkpartners actief informeren over respijtzorg, waaronder logeerzorg, binnen- en buiten het gemeentelijk domein. Op bestuurlijk niveau doen we dit in het platformoverleg Wonen, Zorg en Welzijn en op uitvoerend niveau in het netwerkoverleg Sociaal Domein (toegelicht onder advies 1). • We gaan ‘toekomstbestendige respijtzorg’ als onderwerp agenderen op het platformoverleg Wonen, Zorg en Welzijn en in het bestuursuur Wmo en het bestuurlijk overleg VGZ (toegelicht onder advies 3). • Tijdens de netwerktraining op 12 november 2024 voor professionals en inwoners komt ook het thema aan bod: “Vind de weg binnen de sociale kaart Nunspeet”

10 www.mantelzorg-nunspeet.nl/logeerzorg 11 Logeeropvang | Sociale kaart Nunspeet

10

•

Het MZC ontwikkelt een toegankelijk en concreet overzicht van de respijtzorgmogelijkheden in Nunspeet: www.mantelzorg-nunspeet.nl/logeerzorg (nog in ontwikkeling)

Advies 7: Versterk eigen netwerk rondom de zorgontvanger en de mantelzorger Veel mantelzorgtaken lijken nu op de schouders van één mantelzorger te rusten. Dit maakt de ervaren belasting groot. Het advies vanuit MantelzorgNL is om netwerkgericht werken door professionals te faciliteren. Het gezamenlijk zoeken naar mensen met wie iemand een band heeft kan leiden tot nieuwe inzichten over hoe respijt in de nabijheid van de zorgontvanger gerealiseerd kan worden. Professionals in zorg en welzijn kunnen hiervoor verschillende instrumenten gebruiken, zoals MantelScan, KNAP-methode en Ecogram. Wat doen we al en wat voegen we toe Het MZC stimuleert netwerkgericht werken onder professionals via hun netwerktrainingen en cursussen. Ook brengen ze het versterken van het netwerk op deze manier onder de aandacht bij mantelzorgers. De netwerktraining die op 12 november 2024 georganiseerd wordt heeft bijvoorbeeld als thema ‘Het versterken van het netwerk van de mantelzorger’. Het MZC maakt in hun cursussen regelmatig gebruik van Ecogram (hulpmiddel om de belangrijkste contacten van een cliënt in kaart te brengen). Daarnaast wordt de methode ‘BordjeVol’ (geeft mantelzorgers spelenderwijs inzicht in hun energievreters en energiegevers, welke veranderingen wenselijk zijn en wie daarbij kan helpen) gebruikt.

Omdat we de afgelopen tijd al veel inzetten om het netwerk rondom de zorgontvanger en mantelzorger te versterken, voegen we hier geen acties aan toe.

Advies 8: Organiseer een vangnet voor mantelzorgers Respijtbehoeften van mantelzorgers verschillen per situatie. De financiering schotten en de wijze van indiceren van voorzieningen maken volgens MantelzorgNL dat een aantal hulpvragen nu onbeantwoord blijven. Het advies vanuit MantelzorgNL is om een flexibel Wmo-budget in te stellen, waarop organisaties en mantelzorgers beroep kunnen doen m.b.t. respijtvoorzieningen. Een voorbeeld is bekostiging van aanwezigheidszorg waarbij logeerzorg niet passend is. Wat doen we al en wat voegen we toe Uitgangspunt van ons beleid is investeren in de sociale basis. Als gemeente vinden we het daarom niet wenselijk om een flexibel Wmo-budget in te stellen als vangnet voor mantelzorgers. We organiseren een vangnet door te investeren in welzijnspartijen. Zo biedt welzijnsorganisatie Het Venster de service Vervangende Mantelzorg, respijtzorg in de vorm van aanwezigheidszorg, aan. Hierbij nemen vrijwilligers van Het Venster op structurele of incidentele basis tijdelijk de zorg van de mantelzorger over. Indien de hulpvraag van de mantelzorger niet kan worden ondervangen door welzijnspartijen, leveren we maatwerk vanuit de Wmo. Naar aanleiding van dit plan van aanpak wordt er meer publiciteit gegeven aan het thema respijtzorg en het aanbod in de gemeente Nunspeet. Hiermee zal de bekendheid van de service Vervangende Mantelzorg worden verhoogd.

Financiën Voorgesteld wordt om het MZC voor 2025 € 6.000,-- extra subsidie te geven voor uitvoering van het Plan van Aanpak. Het bedrag is opgebouwd uit € 3.500,-- voor praktische kosten (zoals de kosten voor training en communicatie) en € 2.500,-- voor overige kosten (zoals uren voor onderzoek opzetten vrijwilligerspoel huishoudelijke hulp). De extra subsidie wordt betaald uit het budget voor ondersteuning mantelzorg. De overige uren en kosten die worden gemaakt voor uitvoering van het Plan van Aanpak moeten worden opgevangen binnen de reguliere subsidie van het MZC en de SPUK GALA-middelen. De extra subsidie wordt na de zomer van 2025 geëvalueerd in verband met de subsidievertrekking voor 2026.

11

Indien het college akkoord gaat met deze extra subsidie zal aan Het Venster, waar het MZC onderdeel van is, worden gevraagd de subsidieaanvraag voor 2025 hierop aan te passen. De extra subsidie wordt dan meegenomen in de reguliere subsidiebeschikking voor 2025. Tabel 2 Planning en begroting acties

1

2

Advies

Actie

Termijn

Verantwoordelijk

Verbreed en verdiep laagdrempelige voorzieningen.

Respijtzorg (light) als jaarthema bij het MZC

2025-2026

MZC (gemeente Nunspeet faciliterend)

Het onderwerp ‘respijtzorg’ agenderen op het netwerkoverleg Sociaal Domein Overzicht van bestaande respijtaanbod afronden + Overzicht op website MZC compleet maken en website beter laten aansluiten bij doelgroep Aandacht voor respijtzorg via sociale media en fysiek promotiemateriaal Het onderwerp ‘toekomstbestendi ge respijtzorg’ agenderen op het platformoverleg Wonen, Zorg en Welzijn en het bestuurlijk overleg Wmo en VGZ Routekaart naar het gebruik van respijtzorg voor professionals realiseren

Doorlopend (minstens 1x per jaar)

Gemeente Nunspeet

Uiterlijk september 2025 klaar + uiterlijk december 2025 klaar

MZC (gemeente Nunspeet faciliterend)

Doorlopend

MZC

2025

Gemeente Nunspeet

n.v.t.

2026

MZC (gemeente Nunspeet faciliterend)

50 uur

Aanbieden training Richtlijn Mantelzorg V&VN van aan max. 20 professionals (training uitgevoerd door MantelzorgNL)

2026 (aansluitend aan realiseren routekaart)

Realiseer een aantrekkelijk communicatieplatform.

3

Realiseer samenhang en synergie bij het gecontracteerde respijtaanbod.

4

Rust professionals toe, zodat zij het gesprek over respijt met de mantelzorger effectief kunnen voeren.

MZC (gemeente Nunspeet faciliterend)

Indicatie uren en Financiën 2025: 150 uur 2026: 50 uur (een inschatting o.b.v. de uren die het MZC nu aan het onderwerp besteedt + de extra activiteiten rondom respijtzorg) n.v.t.

65 uur + 20 uur Kosten reclamebureau promotiemateriaal: €2000,- (richtprijs, offerte volgt nog)

Kosten reclamebureau: €300,- (richtprijs, offerte volgt nog) Kosten MantelzorgNL: €1200,- (richtprijs, offerte volgt nog)

12

5

Focus op respijteffect. Wat biedt de mantelzorger een adempauze?

Pilot huishoudelijke hulp als voorliggende voorziening

6

Regel logeerzorg voor inwoners met dementie dichtbij huis.

7

Versterk eigen netwerk rondom de zorgontvanger en de mantelzorger.

Meer publiciteit voor respijtzorg in de vorm van logeerzorg (wordt ondervangen met acties voorgaande adviezen) Geen nieuwe acties

8

Organiseer een vangnet voor mantelzorgers.

Geen nieuwe acties

Voorbereidin gen eerste helft 2025, tweede helft 2025 start pilot 2025-2026

MZC (gemeente Nunspeet faciliterend)

2025: 15 uur

MZC, gemeente Nunspeet

Zie voorgaande actiepunten

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

n.v.t.

13

Bijlagen Bijlage 1: Verslag gesprek ASDN 17 september 2024 11:00 - 12.30u Aanwezigen: Corry van den Hoed-Heerschop (werkgroep Waardig leven) Theo Kruisinga (werkgroep Waardig leven) Renske van Veen (werkgroep Waardig leven) Stef Smits afwezig met kennisgeving Van de werkgroep 0-23 jaar waren geen leden aanwezig. Zij zijn wel benaderd maar er is helaas geen reactie gekomen op de uitnodiging voor een gesprek. Advies 1 Verbreed en verdiep laagdrempelige voorzieningen Maak respijt meer gemeengoed. Zorg ervoor dat mensen weten waar het over gaat als het gaat om respijt. Dan worden laagdrempelige voorzieningen ook eerder herkend als respijtvoorzieningen. Hetzelfde geldt voor de term mantelzorger. Veel mantelzorgers voelen zich niet aangesproken met die term. Gebruik woorden die aansluiten bij de inwoners. Advies 2 Realiseer een aantrekkelijk communicatieplatform Maak het MZC Nunspeet bekender en zorg ervoor dat de mantelzorger hier terecht komt. Leg bijvoorbeeld informatiefolders neer bij supermarkten, de bibliotheek, huisartsen etc. Plaats vaker berichtjes over het MZC en/of respijtmogelijkheden in het huis aan huis blad en op sociale media. Denk ook aan de belangenvereniging voor ouderen ANBO-PCOB. Er is ook een afdeling die zich inzet voor ouderen. Je kan een advieslijn bellen als mantelzorger om informatie uit te vragen over bijvoorbeeld respijtmogelijkheden.

Zijn ze bij de vereniging op de hoogte van de respijtmogelijkheden in de gemeente Nunspeet? Advies 3 Realiseer samenhang en synergie bij het gecontracteerde respijtaanbod Neem dit mee in de subsidieafspraken. In de opdracht richting organisaties kunnen vast zaken worden meegenomen om hieraan te voldoen. Advies 4 Rust professionals toe Hier heeft de adviesraad geen duidelijk advies in. De adviesraad heeft niet het idee dat het knelpunt in de gesprekken met professionals zit. De gesprekken met Wmo consulenten worden in ieder geval goed beoordeeld, afgaande op de jaarlijkse onderzoeken. Het wordt niet duidelijk in het onderzoek om welke professionals het gaat. Advies 5 Focus op respijteffect; wat biedt de mantelzorger een adempauze? Huishoudelijke hulp kan vaak niet als je als mantelzorger zelf het huishouden zou kunnen doen. Pas als je als mantelzorger overbelast bent kom je eventueel in aanmerking vanuit de Wmo. Op deze manier werk je niet preventief. Verander dit, probeer binnen de mogelijkheden van de Wmo te bedenken hoe dit wel zou kunnen. Dat je dus huishoudelijke hulp kunt krijgen voordat je overbelast bent als mantelzorger. Advies 6 Regel logeeropvang voor inwoners met dementie dichtbij huis De adviesraad plaatst kanttekens bij het advies om logeerplekken in te richten op vertrouwde locaties zoals een buurthuis of dagbesteding.

Zijn op dergelijke locaties wel de mensen en middelen om voldoende zorg te bieden? Het idee om meer logeerplekken in te richten binnen verzorgingstehuizen of hospices wordt genoemd. Het is wel belangrijk dat de plek mensen niet afschrikt, een plek bij een hospice moet niet aan de dood worden gekoppeld. Advies 7 Versterk eigen netwerk De adviesraad plaatst kanttekens bij dit advies. Met name voor oudere mensen geldt dat er vaak een beperkt netwerk is. Hier kan je misschien tijdelijk beroep op doen, maar het is geen

14

permanente oplossing. Belangrijker is om het netwerk te behouden voor gezellig contact. Je moet niet hebben dat het netwerk helemaal geen contact meer wil omdat er teveel van ze gevraagd wordt op het gebied van mantelzorg. Advies 8 Organiseer een vangnet Bepaal niet waar men het geld aan uit moet geven. Laat mantelzorgers zelf bepalen of ze geld vanuit de Wmo aan huishoudelijke hulp uitgeven of aan reiskosten bijvoorbeeld. Denk niet in hokjes en bepaal niet voor de mensen.

15

Bijlage 2: Uitnodiging Contactmoment Respijtzorg (ontmoetingsmiddag mantelzorgers)

16

Bijlage 3: Verslag ontmoetingsmiddag mantelzorgers 17 september 2024 15.30 – 16.30u Aanwezigen: Zeven mantelzorgers Eén medewerker MZC Eén Beleidsmedewerker gemeente Samenstelling groep mantelzorgers: De mantelzorgers staan allen ingeschreven als mantelzorger bij het MZC. Zo zijn ze via de mailinglijst van het MZC benaderd voor deze middag. Met twee mantelzorgers is telefonisch contact geweest, omdat zij niet bij de middag aanwezig konden zijn maar wel in gesprek wilden gaan met de beleidsmedewerker. Vrouw begin 70, zorgt voor haar echtgenoot van 100 Vrouw middelbare leeftijd zorgt voor man met NAH (heeft eigen respijtzorg geregeld) Oudere man zorgt voor vrouw met Alzheimer Vrouw middelbare leeftijd zorgt voor jongste zoon met NAH (woont in woonvorm maar toch veel mantelzorg) + echtgenoot met hartfalen en delier Vrouw middelbare leeftijd zorgt voor haar oudere moeder en tante met dementie Man middelbare leeftijd zorgt voor dochter met LVB (woont in woonvorm) en vrouw met kanker Vrouw van middelbare leeftijd die uit eigen beweging mantelzorg verleent aan diverse inwoners.

Gesprek van een uur, waarin de beleidsmedewerker vragen stelde aan de groep mantelzorgers: - Waar heb je behoefte aan als mantelzorger? - Weet je bij wie je terecht kunt met vragen? - Ervaren jullie voldoende steun vanuit professionals? Signalen: Waar heb je behoefte aan als mantelzorger? - Meer logeerplekken voor alle doelgroepen (bijv. NAH). Bij deze plekken moet de juiste zorg voor die doelgroep beschikbaar zijn. Dus niet alleen een bed, maar ook begeleiding en/of verzorging en/of verpleging. Bij doorvragen lijkt de behoefte vooral te zitten in bekendheid van het aanbod. Waar kunnen mantelzorgers zien welke logeerplekken er allemaal zijn? - Ondersteuning bij het helder krijgen van de eigen hulpvraag (waar heb ik eigenlijk behoefte aan als mantelzorger?). Op de vraag of een app zoals de Mantelzorgtest hierin zou kunnen helpen, werd door de groep aangegeven van niet. Met name vanwege de leeftijd van de meeste mantelzorgers. Het is beter dat zorgprofessionals mantelzorgers persoonlijk benaderen om dit uit te vragen. Door de juiste vragen te stellen kan de mantelzorger helder krijgen waar hij/zij behoefte aan heeft. - Een duidelijk en compleet overzicht van het respijtaanbod. Volgens de groep staat nergens een overzicht van bijvoorbeeld alle logeerplekken in de buurt. Zet het aanbod voor alle doelgroepen op de website van het MZC. Dit is nu onduidelijk.

- Ondersteuning in het geval dat de hulpvrager geen respijtzorg accepteert. Eén van de deelnemers heeft te maken met een zorgvrager die eigenlijk niks wil. Geen dagactiviteiten en zeker niet ergens logeren. Terwijl de mantelzorger hier wel behoefte aan heeft. Volgens de groep zou het kunnen helpen als een professional in gesprek gaat met de zorgvrager en het belang van respijt voor de mantelzorger benoemt. - Goede communicatie en korte lijntjes tussen de verschillende professionals. - Bekendheid van het MZC bij de inwoners van Nunspeet. Mogelijk kan het MZC nog extra onder de aandacht worden gebracht?

17

Weet je bij wie je terecht kunt met vragen? - De groep is bekend met het MZC (zijn daardoor ook aanwezig bij deze middag) en geeft aan dat ze daar naar zouden bellen bij vragen. Of ze vragen het aan de betrokken zorgprofessional. De vraag is of alle inwoners het MZC weten te vinden en op de hoogte zijn van wat ze doen. De groep geeft aan dat het MZC nog extra onder de aandacht zou kunnen worden gebracht. Ervaren jullie voldoende steun vanuit professionals? - Wordt in de groep wel zo ervaren. Er wordt aangegeven dat door de zorgprofessional ook aan de mantelzorgers zelf wordt gevraagd hoe het gaat. Alleen de zorgprofessional lijkt niet altijd te weten hoe en/of welke hulp kan worden ingeschakeld (zie punt overzicht respijtaanbod). Overige signalen: - Mantelzorger geeft aan dat ze via EBC zorg een logeerplek had voor haar man, maar dat ze daar mee zijn opgehouden omdat er te weinig vraag naar was. Kan zich niet voorstellen dat er geen behoefte aan is. Waar ligt dit aan? Weten inwoners wel van respijt? En wordt er genoeg bekendheid aan de mogelijkheden gegeven? - Veel verschillende zorgaanbieders om uit te kiezen voor bijvoorbeeld thuiszorg. Hierdoor zie je soms de bomen in het bos niet meer.

Kan dat niet onder één aanbieder vallen? Telefonisch contact met twee mantelzorgers op 17 september 2024 Signalen telefonisch contact met jonge vrouw die mantelzorg verleent aan ouders: - Het is voor mevrouw niet duidelijk waar ze terecht kan met vragen over respijtmogelijkheden. Zit wel in de mailinglijst van het MZC, maar het was haar niet duidelijk dat ze daar kan aankloppen voor vragen over respijt. - Alle aandacht voor respijt lijkt op ouderen gericht te zijn, terwijl er ook veel jonge mantelzorgers zijn. Betrek ook de jonge mantelzorgers. - Veel (jonge) mantelzorgers ervaren volgens mevrouw een drempel om hun zorgen te bespreken. Ze durven er niet voor uit te komen dat ze overbelast zijn. - Zorg ervoor dat huisartsen de signalen van overbelasting bij (jonge) mantelzorgers herkennen. Bij mevrouw gooide de huisarts het op andere dingen, overspannenheid door werk bijvoorbeeld. Terwijl het eigenlijk door de mantelzorg kwam. Breng respijt ook bij huisartsen onder de aandacht. De andere mantelzorger is een hoogbejaarde man die ruim vijf jaar geleden voor het laatst mantelzorg verleende. Hij had de insteek van het gesprek niet helemaal goed begrepen. Meneer heeft de respijtzorg destijds als positief ervaren. Hij verleende mantelzorg aan zijn vrouw met dementie. Inmiddels woont ze permanent op de plek waar ze in eerste instantie een paar dagen ging logeren.

18