AP 5f. Bijlage 2. Rapport kostenstijging Specialistisch Nunspeet
Tekst van het document
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
DATA ANALYSE KOSTENSTIJGING JEUGD
1
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Vraagstelling ....................................................................................................................... 3 Regiovergelijking ................................................................................................................ 3 Opvallende producten in Nunspeet ................................................................................... 4 Opvallende producten: 45A53 ...................................................................................... 7 Opvallende producten: 45A70 ...................................................................................... 8 Opvallende producten: 54002..................................................................................... 10 Samenvatting .................................................................................................................... 11
2
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Vraagstelling De volgende rapportage geeft antwoord op de vraag waarom de kosten binnen het segment Specialistisch zijn gestegen in Nunspeet. Deze stijging is te zien vanaf 2024, daarom zal de analyse zich richten op data vanaf 2024.
Regiovergelijking De onderstaande figuur geeft de index ontwikkeling van de kosten binnen het segment Specialistisch weer voor alle regiogemeenten (exclusief Putten), met januari 2024 als basisjaar. Uit de grafiek blijkt dat de kosten in Nunspeet tot en met oktober 2024 een vergelijkbaar verloop laten zien als in de overige regiogemeenten. Vanaf eind 2024 is echter een opvallende stijging zichtbaar: de kosten voor Nunspeet binnen het segment Specialistisch liggen in die periode ongeveer 30% hoger dan in januari 2024. Bij de andere gemeenten ligt de index tussen de 90% en 105%. De andere gemeenten variëren dus van 10% daling in kosten tot 5% stijging. Hieruit kunnen we concluderen dat de kostenstijging voor Nunspeet binnen het segment Specialistisch bovengemiddeld hoog is.
3
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Opvallende producten in Nunspeet Om de oorzaak van deze kostenstijging te achterhalen, is de data geaggregeerd op productniveau. In onderstaande grafiek zien we de kostenontwikkeling (absolute kosten in euro’s) per product. Er zijn hierbij drie producten die qua absolute kostenontwikkeling opvallen: 1. 45A53 (indiv. begeleiding specialistisch) 2. 54002 (indiv. behandeling specialistisch GGZ) 3. 45A70 (indiv. begeleiding) De analyse is verder toegespitst op deze drie opvallende producten.
Als volgende stap in de analyse is gekeken of deze groei in kosten komt door een toename van het aantal cliënten en/of door een toename in het gemiddelde gedeclareerde bedrag per cliënt (toename in intensiteit). In de onderstaande twee figuren kunnen we zien dat deze kostenstijging niet direct te relateren is aan groei in het aantal unieke cliënten (lijnen kennen geen sterke stijging). Er is voor 45A53 wel een toename te zien, maar deze toename is lang niet zo sterk als de toename in totale kosten voor dit product. In de gemiddelde kosten per cliënt (tweede figuur) is echter wel een grote verandering te zien. Voor 45A53 en 45A70 zien we een toename van +/- €1000 in het gemiddelde gedeclareerde bedrag per cliënt per maand.
4
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
5
v. 25-11-2025
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
De toename van het gemiddelde gedeclareerde bedrag voor deze producten kan op drie manieren tot stand komen: a) Alle cliënten binnen dit product zijn net iets meer gaan declareren b) Er zijn enkele uitschieters (bijzondere casussen) die een zeer hoog bedrag declareren en daardoor het gemiddelde omhoog trekken c) Een combinatie van bovenstaande twee factoren Om te onderzoeken welk van de drie scenario’s van toepassing is, is gekeken naar de verdeling van de gedeclareerde kosten per toewijzing, per maand. Alleen dan kan er vastgesteld worden of er specifieke uitschieters zijn die de gemiddelde kosten per cliënt doen stijgen of dat we zien dat de 'doorsnee' toewijzing ' op dit product duurder is geworden. Hiertoe is de vergelijking gemaakt tussen de ontwikkeling van het gemiddelde en de mediaan gedeclareerde kosten over de twee peilmomenten (2024-03 en 2025-03). Het eerste peilmoment bevindt zich aan het begin van de kostenstijging en peilmoment op de piek van de kostenstijging. Om te bepalen welk scenario van toepassing is, gebruiken we het gemiddelde en de mediaan. ● ●
Het gemiddelde is de totale som van alle kosten gedeeld door het aantal toewijzingen en is zeer gevoelig voor uitschieters. De mediaan is de middelste waarde in de dataset en vertegenwoordigt de kosten van de 'doorsnee' toewijzing, waardoor deze ongevoelig is voor uitschieters.
De relatie tussen de verandering van deze twee maatstaven geeft direct antwoord op het hoe de kostenstijging voor deze drie producten tot stand is gekomen: 1. Scenario 1 (Algehele stijging): Als de mediaan en het gemiddelde beide met een vergelijkbaar percentage stijgen, wijst dit op een structurele stijging van de kosten over de gehele breedte (de doorsnee cliënt is duurder geworden). 2. Scenario 2 (Uitschieters): Als het gemiddelde fors stijgt, terwijl de mediaan nauwelijks verandert, dan wordt de stijging veroorzaakt door een klein aantal extreem dure toewijzingen (uitschieters trekken het gemiddelde omhoog). 3. Scenario 3 (Combinatie): Als de mediaan stijgt, maar het gemiddelde veel harder stijgt, is er sprake van zowel een algemene prijsstijging als de versterkende invloed van extreme uitschieters.
6
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Opvallende producten: 45A53 De stijging wordt voor productcode 45A53 wordt voornamelijk veroorzaakt door uitschieters, omdat de mediaan (het bedrag van de doorsnee toewijzing) nagenoeg gelijk is gebleven (+€31), terwijl het gemiddelde fors is gestegen (+€738). Dit grote verschil tussen mediaan en gemiddelde, gecombineerd met de stijging van de maximumprijs (+€11.886), bewijst dat een klein aantal zeer dure toewijzingen het gemiddelde vertekent. 45A53
2024-03
2025-03
Verschil
Aantal toewijzingen
54
74
+20
Gemiddeld gedeclareerd
€1430
€2168
€738
Standaardafwijking
€1596
€3320
€1724
Mediaan
€780
€811
€31
Duurste toewijzing
€7698
€19584
€11.886
De kostenstijging wordt hier dus veroorzaakt door de instroom van een aantal zeer dure toewijzingen.
7
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Opvallende producten: 45A70 45A70
2024-03
2025-03
Verschil
Aantal toewijzingen
48
44
-4
Gemiddeld gedeclareerd
€1475
€2862
€1387
Standaardafwijking
€1651
€3378
€1727
Mediaan
€888
€1388
€500
Duurste toewijzing
€7388
€18302
€10914
De kostenstijging voor 45A70 wordt veroorzaakt door een combinatie van twee factoren. Ten eerste is er sprake van een algehele stijging van de kosten: de mediaan laat zien dat een doorsnee toewijzing 56% duurder is geworden (van €888 naar €1388). Dit betekent dat niet alleen de uitzonderingen, maar ook de 'standaard' toewijzingen veel duurder zijn geworden. Dit wordt geïllustreerd door de twee boxplots op de volgende pagina. Ten tweede wordt dit effect versterkt door een uitschieters aan de bovenkant. Doordat de duurste toewijzingen meer dan verdubbeld zijn (tot ruim €18.000), stijgt het gemiddelde bedrag harder dan de mediaan. Het effect van deze toewijzing op het gemiddelde is groot doordat er maar weinig toewijzingen zijn op dit product. De meer dan verdubbelde standaardafwijking wijst erop dat de kosten per toewijzing veel grilliger en onvoorspelbaarder zijn geworden dan een jaar geleden. Uitleg boxplot: De 'doos' (de box, donkerblauw): Hierin zit de grootste groep (de middelste 50% van alle toewijzingen). Als deze doos lang is, liggen de bedragen ver uit elkaar. Is hij kort, dan lijkt alles op elkaar. De streep in de doos: Dit is precies de middelste waarde. De helft van de toewijzingen is goedkoper dan dit bedrag, de andere helft duurder. De lijnen naar buiten (sprieten): Deze laten zien wat het laagste en hoogste bedrag is dat nog 'normaal' is.
Losse puntjes: Dit zijn de uitschieters. Bedragen die zo extreem hoog of laag zijn dat ze buiten het normale plaatje vallen.
8
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Toelichting boxplot Er is een duidelijk verschil zichtbaar in de verdeling van de boxplot in 03-2024 en 03-2025. Dit betekent dat er een groot verschil is in de gedeclareerde bedragen op de toewijzingen op deze twee tijdsmomenten. De horizontale as verschilt sterk tussen beide grafieken. In 03-2024 loopt de schaal tot € 7.400, terwijl deze in 03-2025 tot €18.300 loopt. Dit komt doordat het hoogste gedeclareerde bedrag in 2025 meer dan twee keer zo hoog is als in 2024 (de meest rechtse puntjes in beide grafieken). Ten tweede valt op dat de vorm van de boxplot in 03-2025 veel uitgerekter is. Waar de meeste toewijzingen in maart 2024 tussen grofweg € 500 en € 2.000 kostten (de blauwe box), variëren de kosten in maart 2025 veel sterker, met een grotere spreiding.
9
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Opvallende producten: 54002 54002
2024-03
2025-03
Verschil
Aantal toewijzingen
143
153
+10
Gemiddeld gedeclareerd
€644
€831
€187
Standaardafwijking
€527
€692
€165
Mediaan
€491
€725
€234
Duurste toewijzing
€2608
€3657
€1049
Bij product 54002 is sprake van een structurele kostenstijging. De kosten zijn over de gehele breedte toegenomen. Dit is duidelijk te zien aan de mediaan, die met ruim 47% is gestegen (van €491 naar €725). Omdat de mediaan sterker stijgt dan het gemiddelde, wordt deze kostenstijging niet per sé veroorzaakt door enkele uitschieters, maar doordat de ‘standaard’ toewijzing substantieel duurder is geworden. Het gehele prijspeil van dit product is naar boven verschoven.
10
Data-analyse kostenstijging Nunspeet
v. 25-11-2025
Samenvatting De kostenstijging binnen het segment ‘Specialistisch’ vanaf 2024 in Nunspeet, wordt voor het grote gedeelte veroorzaakt door drie een kostenstijging in drie producten: 1. 45A53 (indiv. begeleiding specialistisch) 2. 54002 (indiv. behandeling specialistisch GGZ) 3. 45A70 (indiv. begeleiding) Voor deze drie producten kunnen we concluderen dat de hoofdoorzaak voor de kostenstijging niet komt door een toename van het aantal unieke cliënten, maar door toename van de gemiddelde kosten per cliënt. Deze drie bovengenoemde producten hebben alle drie een andere onderliggende oorzaak voor de stijging van de kosten per cliënt: 1. 45A53 stijgt door de instroom van enkele toewijzingen met opvallend hoge kosten (uitschieters). 2. 45A70 stijgt door een combinatie van twee factoren: zowel de instroom van dure toewijzingen, alsook dat toewijzingen die vaak voorkomen gemiddeld iets duurder worden. Het lijkt erop dat niet één grote verschuiving de kostenstijging verklaart, maar dat individuele casussen telkens net iets duurder uitvallen 3. 54002 stijgt door een kostentoename over de gehele breedte. Er zijn wel enkele uitschieters, maar deze zijn niet de hoofdoorzaak van de kostenstijging op dit product. Voor 54002 geldt ook dat de individuele casussen telkens net iets duurder uitvallen.
Met deze analyse hebben we een belangrijke stap gezet: de data is nu helder in beeld. Wat nog verder in beeld gebracht moet worden, is inzicht in de achterliggende oorzaak: komt deze stijging doordat we meer hebben geïnvesteerd in preventieve en lichtere vormen van hulp, waardoor bijvoorbeeld zwaardere trajecten zoals uithuisplaatsingen zijn voorkomen? De volgende stap is dan ook dat we een laag dieper gaan om gericht te verklaren waarom de gemiddelde kosten stijgen en waar de uitschieters vandaan komen. Dit vraagt om meer focus en trechtering in het onderzoek. Om dit kwalitatieve beeld te toetsen, organiseren we op korte termijn een aparte sessie met de toegang jeugdhulp en zal een vervolgrapportage opgesteld worden.
11