AP 5e. Commissievoorstel Pilot kernbudgetten dorpshuizen en -verenigingen

Commissievoorstel 1044256 Commissie: Datum commissievergadering: Agendapunt: Datum college: Onderwerp: Bevoegd orgaan: Portefeuillehouder: Behandeling: Stukken ter inzage: Bijlage(n):

Maatschappij en Middelen 5 juni 2025 5e. 13 mei 2025 Pilot kernbudgetten dorpshuizen- en verenigingen. Gemeenteraad M. van de Bunte Advies Geen. − Conceptraadsvoorstel; − Drie paspoorten; − Opdrachtmemo.

Voorstel De gemeenteraad te adviseren: 1. Kennis te nemen van de paspoorten van 3 kernen in de gemeente Nunspeet (Vierhouten, Elspeet en Hulshorst). 2. In te stemmen met een pilot voor 2026 en 2027 met kernbudgetten voor de kernen: Elspeet, Vierhouten en Hulshorst waarbij een participatieproces met inwoners en verenigingen één van de voorwaarden bij de verantwoording is. 3. Via nieuw beleid incidenteel in totaal € 20.000, - zijnde € 10.000,- voor 2026 en € 10.000,voor 2027 op te nemen voor kernbudgetten voor de kernen: Elspeet, Vierhouten en Hulshorst. 4. In te stemmen met de voorwaarden voor verantwoording van de kernbudgetten.

Geachte commissie, Inleiding Op dit moment loopt het onderzoek naar de duurzame instandhouding van dorpshuizen en verenigingen. Vooruitlopend op de uitkomsten van het onderzoek worden u de paspoorten van drie kernen in de gemeente Nunspeet, te weten: Vierhouten, Elspeet en Hulshorst, ter kennisname aangeboden (bijlage 1). Daarnaast wordt voorgesteld wordt om als pilot voor 2026 en 2027 kernbudgetten ter beschikking te stellen waarbij participatie met inwoners en verenigingen onderdeel is van de verantwoording. Aanleiding Voorafgaand aan het onderzoek naar de duurzame instandhouding van dorpshuizen en dorpsverenigingen is een opdrachtmemo vastgesteld door de gemeenteraad (bijlage 2). Daarna is het onderzoek gestart met een tweetal participatieronden per kern. Dit waren de betrokkenen bij de participatieronden:

-2-

Nunspeet

Elspeet

Veluvine Nunspeet

Stichting Dorpshuis Elspeet

SWN, buurtcoördinator Vierhouten

Hulshorst

Vereniging Dorpsgemeenschap Vierhouten

Vereniging Dorpshuis de Wieken Hulshorst Beheerder dorpshuis (Hartje Hulshorst) Buurtvereniging Hulshorst

In de eerste participatieronde is door het ingeschakelde adviesbureau per kern gesproken met de betrokkenen. Ook is er door het adviesbureau gesproken met de Adviesraad Sociaal Domein Nunspeet. In de tweede participatieronde is per kern gesproken met de betrokkenen van de dorpshuizen, het adviesbureau en de gemeente (wethouder en beleidsadviseurs). Op basis van deze gesprekken zijn de bijgevoegde paspoorten opgesteld. Argumenten 1.1 Kennis te nemen van de paspoorten van 3 kernen in de gemeente Nunspeet (Vierhouten, Elspeet en Hulshorst). De paspoorten zijn opgesteld naar aanleiding van een tweetal participatieronden. Deze paspoorten vormen het startpunt voor het beantwoorden van de centrale hoofdvraag en deelvragen zoals opgenomen in de opdrachtmemo. Voor de kern Nunspeet treft u geen paspoort aan. Deze laten wij buiten beschouwing omdat in Nunspeet de ‘dorpshuisfunctie’ nog vormgegeven moet worden en deze in de kleinere kernen al jaren is ingericht. Daarnaast loopt voor Veluvine een separaat proces. 1.2 Vooruitlopend op het onderzoek een pilot starten voor 2026 en 2027 met kernbudgetten en met een participatieproces als voorwaarde. U wordt voorgesteld om vooruitlopend op de volledige uitkomsten van het onderzoek in te stemmen met een pilot met kernbudgetten voor 2026 en 2027 waarbij een participatieproces met inwoners en verenigingen voor 2026 één van de voorwaarden is.

Hiermee komen wij tegemoet aan de inzet van de betrokkenen en hun behoefte aan duidelijkheid en meer financiële middelen. Ook wordt hiermee alvast een aantal stappen gezet in de richting van de afronding van het onderzoek. Kernbudgetten Voor toelichting kernbudgetten zie 1.3. Participatie In de opdrachtmemo staat dat wij werken vanuit de behoefte van inwoners. Met het beschikbaar maken van de kernbudgetten geven wij als één van de voorwaarden mee dat in 2026 vanuit de betrokkenen (de ontvangers van de kernbudgetten) een participatieproces moet worden doorlopen met inwoners en de verenigingen. Daarbij zal de gemeente faciliterend zijn. Er wordt door de gemeente een informatiebijeenkomst georganiseerd voor de betrokkenen waarbij uitleg zal worden gegeven over het proces en de verwachtingen. Met de betrokkenen wordt dan

-3-

afgesproken welke ondersteuning nodig is vanuit de gemeente. Bij de verantwoording van het kernbudget moeten onder andere de onderstaande vragen worden beantwoord: − Wat is de toegevoegde waarde van het dorpshuis/ dorpsvereniging voor inwoners? − Hoeveel inwoners maken gebruik van het dorpshuis? Met welk doel en wat is hun leeftijd? − Welke inwoners maken geen gebruik van het dorpshuis? Met welke reden? − Met welke verenigingen in de kern wordt door het dorpshuis/ dorpsvereniging samengewerkt? − Met welke verenigingen in de kern wordt niet samengewerkt? En zijn er mogelijkheden voor samenwerking? − Het aantal vrijwilligers en bestuursleden, de werving en toekomst? 1.3 Incidenteel € 20.000, -- ter beschikking stellen voor kernbudgetten voor de kernen: Elspeet, Vierhouten en Hulshorst Op basis van de “Deelverordening sociale samenhang en leefbaarheid gemeente Nunspeet 2019" kunnen buurt-, wijk- en dorpsverenigingen/stichtingen uit de desbetreffende dorpskern of wijk in Nunspeet die zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel nu jaarlijks subsidie aanvragen. De rechtspersoon moet per jaar minimaal vijf activiteiten of bijeenkomsten organiseren voor de inwoners van de eigen kern, wijk of buurt.

Per dorpskern zijn maximaal de volgende bedragen jaarlijks beschikbaar: ▪ Nunspeet € 2.000, -▪ Elspeet € 2.000, -▪ Hulshorst € 1.500, -▪ Vierhouten € 1.500, -Deze bedragen zijn sinds de vaststelling van de Deelverordening niet geïndexeerd en blijken in de praktijk niet toereikend. Daarom wordt voorgesteld om voor 2026 en 2027 een pilot te draaien met kernbudgetten. Nunspeet De kern Nunspeet laten wij buiten beschouwing omdat in Nunspeet, zoals hiervoor al genoemd, de ‘dorpshuisfunctie’ nog vormgegeven moet worden en deze in de kleinere kernen al jaren is ingericht. In Nunspeet is de afgelopen jaren af en toe door Stichting Vrienden van Molen de Duif en Stichting Korea (inmiddels opgeheven) aanspraak gemaakt op de subsidie. Elspeet Dorpsvereniging Elspeet is al jaren slapend en de afgelopen jaren is vanuit Elspeet geen aanspraak gemaakt op dit budget. Bij het onderzoek is Stichting Dorpshuis Elspeet, de exploitant van het dorpshuis, betrokken. Ook is er bestuurlijk contact geweest met de IJs- en wielervereniging. Vierhouten en Hulshorst Door de kernen Vierhouten en Hulshorst is de afgelopen jaren aanspraak gemaakt op dit budget. Vorig jaar is al vooruitlopend op het onderzoek incidenteel € 500,-- bovenop de subsidie toegekend vanwege de achterblijvende indexatie.

-4-

Voorstel kernbudgetten: Kern Basis 2019 Elspeet € 2.000, -Vierhouten € 1.500, -Hulshorst € 1.500, -Totaal

Indexatie1 € 2.200, -€ 1.650, -€ 1.650, --

Extra budget € 3.800, -€ 3.350, -€ 3.350, --

Totaal € 6.000, -€ 5.000, -€ 5.000, -€ 16.000, --

Het budget voor 2026 voor de “Deelverordening sociale samenhang en leefbaarheid gemeente Nunspeet 2019" voor buurt-, wijk- en dorpsverenigingen/stichtingen is € 8.000,--2. € 2.000,-daarvan blijft beschikbaar voor de kern Nunspeet, daarmee is € 6.000,-- beschikbaar voor de kernbudgetten en is er nog €10.000,-- benodigd. Idem voor 2027 en derhalve is er incidenteel in totaal € 20.000,-- benodigd. Het extra budget is een schatting. Bij de verantwoording over 2026 wordt dit bedrag geëvalueerd met de betrokkenen. Voor 2027 wordt eenzelfde bedrag ter beschikking gesteld dat eveneens wordt geëvalueerd. In de loop van 2027 worden, indien de evaluatie positief is (d.w.z. de werkwijze met kernbudgetten wordt door zowel betrokkenen als gemeente goed ervaren) structurele middelen aangevraagd en zal de Deelverordening worden gewijzigd casu quo een nieuwe Deelverordening opgesteld. De ongeschreven regel is dat ten gunste van de betrokkenen ook jaarlijks eenmalig een aanvraag mag worden ingediend voor een financiële bijdrage vanuit het Burgerfonds. Deze bijdrage wordt doorgaans door een inwoner van de betreffende kern aangevraagd. Aanvragen worden ambtelijk getoetst en vervolgens beoordeeld door een beoordelingscommissie.

Deze beoordelingscommissie bestaat uit afgevaardigden van Vereniging Dorpsgemeenschap Vierhouten, Buurtvereniging Hulshorst, Stichting Dorpshuis Elspeet en de buurtcoördinator vanuit SWN Doorgaans wordt er € 5.000, -- per aanvraag toegekend. Deze ongeschreven regel blijft bestaan met de kanttekening dat eerst aanspraak moet worden gemaakt op het kernbudget. De betrokkenen ontvangen dus enkel een kernbudget en eventueel een bijdrage uit het Burgerfonds. De kernbudgetten kunnen door Stichting Dorpshuis Elspeet, Vereniging Dorpsgemeenschap Vierhouten en Buurtvereniging Hulshorst worden aangevraagd. Zij worden aangemerkt als voorkeurspartijen omdat zij de betrokkenen zijn bij het onderzoek. Het kernbudget dient te worden aangevraagd voor 30 september 2025/2026 en bevat minimaal een inhoudelijke jaarplanning en een financiële jaarplanning 2025. Voor Stichting Dorpshuis Elspeet geldt aanvullend dat bij de aanvraag het plan dat in 2021 is opgesteld voor de exploitatie van het dorpshuis moet worden betrokken. De aanvraag moet een korte evaluatie van dit plan bevatten. De kernbudgetten worden als incidentele subsidies toegekend voor 2026 en 2027 op basis van de ingediende aanvragen. Aanvullend zijn de volgende voorwaarden van toepassing (voor alle kernen):

1 Indexatie conform CBS?: 2023 2%, 2024 2,5%, 2025 2,5%, voor 2026 uitgegaan van 2,5%, bedragen zijn afgerond 2 Het totale subsidiebudget is wel geïndexeerd. Totaal mag maximaal €2.000,-- + €2.000,-- + €1.500,-- + €1.500,-

-= €7.000,-- worden uitgekeerd, maar er is dus €8.000,-- beschikbaar vanwege indexatie van het totaal budget.

-5-

Activiteiten die voor subsidie in aanmerking komen Activiteiten die voor subsidie in aanmerking komen, zijn gericht op alle inwoners in de eigen kern of in een van de wijken of buurten van Nunspeet en voldoen in ieder geval aan minimaal vijf van de onderstaande doelen. De activiteiten dragen bij aan het: a. Stimuleren van de sociale samenhang en leefbaarheid in de eigen kern, wijk, buurt; b. Behartigen van de belangen van inwoners; c. Verbinden en ontmoeten van inwoners; d. Versterken van de zelf- en of samenredzaamheid van inwoners; e. Stimuleren van een gezonde leefstijl van inwoners; f. Stimuleren van sportparticipatie van inwoners; g. Samenwerking tussen organisaties onderling en daarbuiten; h. Stimuleren van vrijwillige inzet van inwoners; en/of i. Stimuleren van het meedoen in de samenleving voor iedereen (inclusieve samenleving). Subsidieontvangers a. Subsidie kan worden aangevraagd door verenigingen en stichtingen uit de desbetreffende dorpskern of wijk in Nunspeet die zijn ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. b. Subsidie wordt uitsluitend verstrekt aan een rechtspersoon, of diens rechtsvoorganger, welke gedurende minstens één jaar voorafgaand aan de periode waarvoor de subsidie wordt aangevraagd in de eigen kern of in een van de wijken van Nunspeet actief is op het gebied waarvoor subsidie wordt aangevraagd. c.

De rechtspersoon moet per jaar minimaal vijf activiteiten of bijeenkomsten organiseren voor de inwoners van de eigen kern, wijk of buurt. 1.4 Instemmen met de voorwaarden voor verantwoording van de kernbudgetten Elspeet Het kernbudget voor Elspeet wordt uitgekeerd aan Stichting Dorpshuis Elspeet, omdat Dorpsverenging Elspeet al jaren ‘slapende’ is. Voorwaarden: − Voor 31 mei 2027 wordt het kernbudget verantwoord, bestaande uit een financieel overzicht, kort inhoudelijk verslag en de uitkomsten van het participatieproces. − Voor de besteding van het kernbudget wordt er samenwerking gezocht met de ijs- en wielvereniging die zich steeds verder ontplooit in het dorp. Vierhouten Het kernbudget voor Vierhouten wordt uitgekeerd aan Vereniging Dorpsgemeenschap Vierhouten. Voorwaarde: - Voor 31 mei 2027 wordt het kernbudget verantwoord, bestaande uit een financieel overzicht, kort inhoudelijk verslag en de uitkomsten van het participatieproces. Hulshorst Het kernbudget voor Hulshorst wordt uitgekeerd aan Buurtvereniging Hulshorst. Voorwaarden: − Buurtvereniging Hulshorst dient de activiteiten en het participatieproces gezamenlijk op te pakken met Vereniging Dorpshuis De Wieken (exploitant dorpshuis) en vorm te geven.

− Voor 31 mei 2027 wordt een gezamenlijke verantwoording aangeleverd, bestaande uit een financieel overzicht, kort inhoudelijk verslag en de uitkomsten van het participatieproces.

-6-

Voor de verantwoording over 2027 gelden dezelfde voorwaarden als hierboven genoemd met uitzondering van het participatieproces. Het kernbudget over 2027 moet voor 31 mei 2028 verantwoord worden. Voor de verantwoording (in maart/april) zal per kern ook een bestuurlijk overleg plaatsvinden. Resumé Voorgesteld wordt de raad te adviseren om in te stemmen met de kernbudgetten en het participatieproces als tussenstap en het gehele onderzoek, integraal, af te ronden in Q1 of Q2 van 2026.

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester,

mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom