AP 5e. Commissievoorstel nota weerstandvermogen en risicomanagement 2025

COMMISSIEVOORSTEL Zaaknummer:

1366551

Commissie

Maatschappij en Middelen

Datum commissie:

9 oktober 2025

Agendapunt:

5e.

Datum college:

26 augustus 2025

Onderwerp:

Nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement Gemeente Nunspeet 2025

Bevoegd orgaan:

Gemeenteraad

Portefeuillehouder:

W. Stoffer

Behandeling:

Advies

Stukken ter inzage:

n.v.t.

Bijlage(n):

Nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2025

Nummer:

Voorstel De raad adviseren: • De nota weerstandsvermogen en risicomanagement 2025 vast te stellen

Geachte commissie, Inleiding In 2020 is de nota weerstandsvermogen en risicomanagement opgesteld. In lijn met de financiële verordening gemeente Nunspeet 2025 is de nota geactualiseerd. Met deze nota geeft de raad de kaders aan met betrekking tot het weerstandsvermogen en risicomanagement. Vanwege ontwikkelingen binnen de gemeente Nunspeet wordt risicomanagement steeds belangrijker. Een aantal grote projecten zijn in ontwikkeling of in voorbereiding. Daarnaast wordt de gemeente geconfronteerd met o.a. overschrijdingen op taken binnen het Sociaal domein en er is onzekerheid over de ontwikkeling over de inkomsten uit het gemeentefonds. Argumenten/overwegingen Ambities formuleren, beleid maken en uitvoeren, het brengt altijd risico’s met zich mee, en ook niets doen kan leiden tot risico’s. Gemeente Nunspeet is een ambitieuze gemeente, heeft nog veel plannen, waaronder ’t Hul Noord en Nieuw Feithenhof. Gemeente Nunspeet beschouwt risico’s niet uitsluitend als iets negatiefs of iets dat zoveel mogelijk moeten worden gemeden. Risicomanagement gaat niet alleen om het wegnemen van gevaren, maar ook het benutten

van kansen. Als risico’s goed in kaart worden gebracht, beheersmaatregelen worden getroffen en bij de uitvoering daarvan goed de vinger aan de pols wordt gehouden, worden risico’s op een goede manier beheerst. Daarbij kan ook bewust gekozen worden om bepaalde risico’s te accepteren. De nota weerstandsvermogen en risicomanagement draagt bij aan de realisatie van de doelen van gemeente Nunspeet via beleidsregels voor de inventarisatie van risico’s, het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen. Een risico-inventarisatie is nooit volledig. We kunnen natuurlijk nooit alle risico’s in kaart brengen die zich in een bepaalde periode kunnen voordoen. Wel draagt risicomanagement bij aan de bewustwording van het werken met risico’s en het maken van bewuste keuzes. In artikel 23 lid 2 Financiële verordening 2025 gemeente Nunspeet en artikel 212 van de Gemeentewet is over weerstandsvermogen en risicomanagement bepaald dat het college eenmaal in de vier jaar een (bijgestelde) Nota Weerstandsvermogen en risicomanagement aanbiedt. De nota behandelt risicomanagement, inventarisatie van de risico’s, het opvangen van risico’s door verzekeringen, voorzieningen of anderszins. In de nota wordt tevens de aanwezige en gewenste weerstandscapaciteit aangegeven. De paragraaf weerstandsvermogen en risicomanagement in zowel de begroting als de jaarrekening zijn verder ontwikkeld.

De ontwikkeling van het weerstandsvermogen en de weerstandscapaciteit zijn nog gedetailleerder in kaart gebracht om enerzijds nog meer vat te krijgen op de risico’s die de gemeente loopt en anderzijds de raad nog beter te informeren overde stand van zaken. De risico’s die de gemeente loopt zijn niet alleen financiële risico’s. Ook risico’s met een imago impact spelen een rol. Daarnaast vinden we dienstverlening steeds belangrijker. Voor een goede dienstverlening geldt als voorwaarde dat data beschikbaar is voor iedereen, op elke plek, op elk gewenst moment. Dit fenomeen maakt informatiebeveiliging steeds belangrijker maar ook risicovoller. Het weerstandsvermogen, dat deel van de weerstandscapaciteit dat niet nodig is voor afdekking van alle risico's, komt onder druk te staan. Risicomanagement moet er aan bijdragen dat de financiële positie van de gemeente niet in gevaar komt. De nota risico weerstandsvermogen en risicomanagement maakt daar onderdeel van.

Om inzicht te hebben in de financiële positie van de gemeente zijn er aantal kengetallen geselecteerd die dit inzicht kunnen verschaffen. De bekendste is de ratio voor het weerstandsvermogen. De berekeningswijze van het weerstandsvermogen is als volgt: Ratio weerstandsvermogen:

Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit

Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen dient te worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Het beleid is dat het weerstandsvermogen minimaal 'voldoende' moet zijn. Dit betekent dat de ratio groter dan 1,0 moet zijn. Tot op heden was dat geen probleem, de verwachting is dat de komende tijd als gevolg van onze ambities, de uitkomst van deze ratio onder druk komt te staan. Om het weerstandsvermogen te kunnen beoordelen dient te worden vastgesteld welke ratio de gemeente nastreeft. Hiervoor wordt gebruikt gemaakt van de onderstaande waarderingstabel: Ratio

Betekenis

> 2,0

Uitstekend

1,4 tot 2,0

Ruim voldoende

1,0 tot 1,4

Voldoende

0,8 tot 1,0

Matig

0,6 tot 0,8

Onvoldoende

< 0,6

Ruim onvoldoende

Houdbare gemeentefinanciën Volgens artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) zijn de gemeenten verplicht een vijftal kengetallen te berekenen. Het doel is om de raad inzicht te verschaffen in onderlinge samenhang in de financiële positie van de gemeente en daarmee een indicatie te geven van de robuustheid van het weerstandsvermogen. Daarvoor zijn een aantal kengetallen ontwikkeld:

1.netto schuldquote: dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren, wij gaan uit van de norm van 110%. (gemiddelde van de neutrale signaleringswaarden van de VNG. Voor dit percentage geldt hoe lager hoe beter. 2.netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: omdat bij leningen onzekerheid kan bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit kengetal zowel berekend inclusief als exclusief de doorgeleende gelden. Zo wordt duidelijk wat het aandeel van de verstrekte leningen in de exploitatie is en wat dit betekent voor de schuldenlast. Hoe lager deze percentages, hoe beter. Ook hier gaan we uit van de norm van 110%. Voor dit percentage geldt ook hoe lager hoe beter. 3.solvabiliteit: dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. De minimumnorm die wij hanteren is 35%. Hoe hoger dit percentage hoe beter.

4.grondexploitatie: De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 35% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. Hoe lager dit percentage hoe beter. 5.belastingcapaciteit: dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze. Vanwege de wens om de belastingdruk laag te houden hanteren we een maximumnorm van 100%. De belastingdruk in Nunspeet is lager dan het gemiddelde in Nederland. Hoe lager dit percentage hoe beter. 6.structurele exploitatieruimte: Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de

baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De minimumnorm is voor ons 0%. Hoe hoger dit percentage hoe beter. Kengetallen overschrijden of voldoen niet aan de norm: Minimaal 2 x per jaar worden bovengenoemde kengetallen berekend. Voor de verschillende ratio zijn normen gesteld. Het gegeven dat één of meer berekende kengetallen de norm overschrijden hoeft op zich nog niet ernstig of zorgwekkend te zijn. Wel is dan aanvullend onderzoek nodig. Er zal een verklaring voor de afwijking gevonden moeten worden. Afhankelijk van de verklaring worden eventuele maatregelen voorgesteld. Om de kengetallen beter te kunnen duiden, hanteert de VNG signaleringswaarden. Deze zijn ontwikkeld om grofmazig waardering te geven aan de kengetallen. Het betreft dus nadrukkelijk geen normering maar het dient als hulpmiddel om de afzonderlijke uitkomsten in beter perspectief te plaatsen. Voor elk kengetal worden drie categorieën onderscheiden: ‘Gezond’ (groen), ‘neutraal’(in geel) en ‘risicovol’ (in oranje). Zie onderstaande tabel:

signaleringswaarden Minst Kengetal

Hoe interpreteren

Meest

risicovol

Neutraal

risicovol

< 90%

90%-130% >130%

< 90%

90%-130% >130%

>50%

20%-50%

<20%

<20%

20%-35%

>35%

>0%

0%

<0%

<95%

95%-105% >105%

1. Netto (gecorrigeerde) schuld quote a. zonder correctie doorgeleende

Hoe lager hoe

gelden

beter

b. met correctie doorgeleende

Hoe lager hoe

gelden

beter Hoe hoger hoe

2. Solvabilteitsratio

beter Hoe lager hoe

3. Grondexploitatie

beter Hoe hoger hoe

4. Structurele exploitatieruimte

beter Hoe lager hoe

5, Belastingcapaciteit

beter

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris,

de burgemeester,

mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom