AP 5d. Bijlage Memo terugblik op het integraal beleidsplan Sociaal Domein 2022
Tekst van het document
Memo terugblik op het integraal beleidsplan Sociaal Domein 2022–2025 en vooruitblik naar 2026 en verder 1. Inleiding Het integraal beleidsplan sociaal domein kent een looptijd van vier jaar (2022-2025) en loopt eind dit jaar af. De toen vastgestelde maatschappelijke effecten zijn echter nog actueel. Ook zijn de doelstellingen en subdoelen, die benoemd zijn per levensfase, nog grotendeels passend voor de richting van het beleid en is de onderliggende visie sociaal domein onze huidige stip op de horizon. Vanuit het project evaluatie en monitoring wordt eind 2025 een monitoringskader opgeleverd dat in 2026 gebruikt kan worden om het integraal beleidsplan sociaal domein goed te kunnen evalueren. Daarom is het voorstel om het integraal beleidsplan sociaal domein met twee jaar te verlengen, tot eind 2027. Deze memo biedt een integraal overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen, trends en beleidsmatige aandachtspunten in het sociaal domein van de afgelopen vier jaar (2022– 2025), zowel landelijk als binnen de Gemeente Nunspeet. Daarnaast bevat het document een vooruitblik naar de periode 2026 en verder. De analyse is opgesteld vanuit een ambtelijk, integraal perspectief, met aandacht voor de samenhang tussen de verschillende domeinen en dient als input voor het nieuwe integraal beleidsplan sociaal domein 20282031.
2. Terugblik 2022–2025: Belangrijkste ontwikkelingen De periode 2022–2025 kenmerkte zich door diverse grote veranderingen in de uitvoeringspraktijk en maatschappelijke context van het (integrale) sociaal domein. Gemeente Nunspeet zag, net als andere gemeenten, een toenemende druk op de voorzieningen, oplopende kosten en een groeiende behoefte aan samenhang tussen de domeinen (zoals wonen en zorg en zorg en veiligheid). Belangrijke landelijke trends en ontwikkelingen in deze periode waren onder andere: •
Demografische ontwikkelingen, waaronder vergrijzing en toename van inwoners met een complexe zorgvraag;
•
Stijgende vraag naar maatwerkvoorzieningen binnen de Wmo en jeugdzorg; 1
•
Ontwikkelen vanuit de GGZ en het sociaal domein van andere oplossingen op het gebied van mentale gezondheid in een ecosystem mentale gezondheid (zoals GEM);
•
Verschuiving van curatieve zorg naar preventieve oplossingen; de zogenoemde beweging naar de voorkant;
•
Diverse akkoorden (IZA/GALA/AZWA/HLO) ter ondersteuning van de bewegingen in zorg- en welzijn. Deze gaan gepaard met deels incidentele financiering, waardoor lange termijn bewegingen (nog) niet goed gemaakt kunnen worden;
•
Meer aandacht voor het bewerkstelligen van bewustwording onder inwoners dat de zorg zoals nu georganiseerd niet houdbaar is;
•
Krapte op de arbeidsmarkt in zorg en welzijn, met gevolgen voor continuïteit van ondersteuning;
•
Toenemende druk op de woningmarkt, waardoor in- en uitstroom uit voorzieningen moeilijk is;
•
Financiële druk op de gemeentebegroting, mede door structurele tekorten in de jeugdzorg;
•
Meer aandacht voor bestaanszekerheid door stijgende energieprijzen en inflatie;
•
Toenemend belang van digitalisering, datagedreven sturing en privacyvraagstukken;
•
Nadruk
op
integrale
samenwerking
binnen
het
sociaal
domein
en
met
maatschappelijke partners; Lokale ontwikkelingen in de gemeente Nunspeet waren onder andere: •
Herijking van afspraken met welzijn in de sociale basis;
•
Vanuit het programma sociaal domein de start van project evaluatie en monitoring;
•
Vanuit het programma sociaal domein de start project stevige lokale toegang 0-100+;
•
Start van het project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO);
•
Start van het onderzoek naar toekomstbestendige jeugdgezondheidszorg;
•
Het verder verstevigen van het werken vanuit het gedachtengoed positieve gezondheid. Zowel bij professionals intern als binnen de zorg en welzijnspartners.
•
Start van de pilot passende ondersteuning dichtbij;
•
Het verder ontwikkelen/invulling geven aan de term samenredzame gemeenschappen waarin men meer gaat omkijken naar de buurt/elkaar.
•
Meer samenwerking tussen het ruimtelijke en sociale domein, onder andere vertaald in de startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg.
3. Lokale uitvoering In de gemeente Nunspeet is de afgelopen jaren gewerkt aan het versterken van de uitvoeringspraktijk en het verbeteren van de samenhang tussen beleid en uitvoering. Hier 2
heeft het integraal beleidsplan sociaal domein een mooie boost aan gegeven. Ook zijn er diverse startnotities en uitvoeringsplannen op het gebied van gezondheid, sociaal domein en bestaanszekerheid opgesteld. Zoals recent de startnotitie wonen, welzijn en zorg. Centraal hierin stond het zo vroeg mogelijk en preventief inzetten van zorg en ondersteuning om de beweging naar de voorkant integraal te kunnen maken. Hierbij is een stevige sociale basis en een sterke lokale infrastructuur van belang. Veel gaat goed. Er zijn grote stappen gezet op het gebied van samenwerking en integraliteit. Toch zijn er ook zorgen over bijvoorbeeld eenzaamheid en de mentale gezondheid van jongeren. Hier zetten we de komende jaren stevig op in.
4. Vooruitblik 2026 en verder Voor de komende beleidsperiode blijft de uitdaging groot om de ambities in het sociaal domein te realiseren binnen de beschikbare capaciteit aan mensen en middelen. Zoals eerder benoemd vloeit het integrale beleidsplan sociaal domein voort uit een lange termijn visie voor het sociaal domein. Deze onderliggende visie is ongewijzigd. Daarom ligt het voor de hand om de al ingezette lijn de komende jaren zoveel te blijven volgen. De gemeente Nunspeet zal daarom in blijven zetten voor het behalen van de maatschappelijke effecten. De drie strategische pijlers uit de visie sociaal domein blijven hierin leidend. Dit zijn: 1. Meedoen 2. Ontwikkelen 3. Ondersteunen
5. Aandachtspunten en risico’s Hoewel de koers richting integrale dienstverlening wordt voortgezet, zijn er enkele structurele risico’s en aandachtspunten voor de komende jaren: •
Structurele financiële tekorten, met name in de jeugdzorg;
•
De benodigde transformatie binnen zorg en welzijn gaat gepaard met veel onzekerheden;
•
Complexiteit in wet- en regelgeving en noodzaak tot continue aanpassing;
•
Behoefte aan betrouwbare data en goede informatievoorziening;
•
Behouden van draagvlak en vertrouwen bij inwoners;
•
Regionale verschillen in voorzieningen en samenwerkingsstructuren. 3
6. Conclusie De afgelopen jaren hebben laten zien dat de integrale benadering binnen het sociaal domein noodzakelijk is om inwoners goed mee te laten doen, te laten ontwikkelen en te ondersteunen waar nodig. De gemeente Nunspeet blijft dan ook inzetten op het behalen van de maatschappelijke effecten, de doelen en subdoelen binnen de verschillende levensfasen en dit binnen de financiële en maatschappelijke kaders die de komende periode gelden.
4