AP 5b. Raadsvoorstel Herijking Groenbeleids-en beheerplan 2019-2029

RAADSVOORSTEL Zaaknummer:

1290401

Agendapunt:

Nummer:

Portefeuillehouder:

J. Groothuis

Datum college:

13 januari 2026

Raadsvergadering:

26 februari 2026

Commissie

Ruimte en Wonen

Datum commissie:

9 februari 2026

Onderwerp:

Herijking groenbeleids- en beheerplan 2019-2029

Voorstel Uw raad wordt voorgesteld om: 1. In 2026 het verwachte tekort op de exploitatiebegroting voor groenonderhoud, inclusief incidenteel budget voor beleidsvorming, (€650.000,-) te dekken door een onttrekking aan de algemene reserve; 2. In te stemmen met scenario 2: ‘strategisch vooruitkijken’ in het kader van herijking van het Groenbeleidsplan 2019-2029; 3. De structurele effecten van het gekozen scenario vanaf 2027 en verder te betrekken bij het nieuwe beleid voor de komende Programmabegroting 2027-2030.

Geachte raad, Inleiding In september 2019 is het groenbeleids- en beheerplan voor de periode 2019 t/m 2029 door de gemeenteraad vastgesteld. Daarin is toen ook opgenomen dat er halverwege de looptijd een tussenevaluatie plaats zou vinden. Daarom heeft in 2025 een financiële doorrekening en een inhoudelijke evaluatie plaatsgevonden, in samenwerking met ingenieursbureau ANTEA Group. De uitkomsten van deze beleidsevaluatie zijn bij een themabijeenkomst op 17 september aan een vertegenwoordiging van uw raad gepresenteerd. De input die daar naar voren kwam heeft richting gegeven aan drie scenario's voor herijking die ter overweging aan het college van B&W en de raadscommissie R&W zijn voorgelegd.

Argumenten/overwegingen Deze beleidsevaluatie heeft plaatsgevonden na vijf jaar looptijd, waarin veel is gebeurd: zowel binnen Nunspeet als in een bredere maatschappelijke context. Zoals toegelicht tijdens de raadspresentatie van 17 september, heeft dat zijn weerslag gehad op het groene vakgebied, zowel in de werkwijze als de kosten van groenbeheer. Sinds 2019 heeft Nunspeet mooie stappen gemaakt in de uitvoering van het groenbeleid. Er heeft gebiedsuitbreiding (bijv. Molenbeek en Stationsgebied) en een grote kennisontwikkeling plaatsgevonden: bijvoorbeeld op gebied van datagestuurd werken, en het gericht nastreven van meer biodiversiteit. Vanwege verschillende redenen is het groenbeheer steeds duurder geworden, waardoor de in 2019 vastgestelde budgetten (die sindsdien niet zijn geactualiseerd) niet langer dekkend zijn. Dat heeft voornamelijk te maken met: 1. Nieuwe gebiedsontwikkeling, zoals Molenbeek, waardoor we extra groenareaal en bomen in beheer krijgen. Aan de voorkant wordt hier geen extra onderhoudsbudget voor gereserveerd; 2. Toenemende loon-, brandstof- en materiaalkosten in de groensector; 3. Het afschalen van de diensten van de Inclusief Groep B.V., waardoor meer onderhoudstaken bij reguliere (duurdere) aannemers zijn komen te liggen; 4. Meer onderhoud verloopt via Europese aanbestedingen, met strengere duurzaamheids- en veiligheidseisen.

Scenario 0 Het 0-scenario houdt in feite in dat we doorgaan met het groenbeheer zoals voorheen, met enkel een actualisering van de budgetten (structurele verhoging van €600.000,-) en een incidenteel budget voor beleidsvorming (€50.000) in 2026 om te voldoen aan wet- en regelgeving. Het risico op prijzenstijgingen in de toekomst blijft bestaan, omdat we afhankelijk zijn van de uitkomsten van nieuwe aanbestedingen, waarin gestegen loon-, brandstof-, en materiaalkosten aan ons worden doorberekend. Er worden verschillende richtingen verkend om hier meer grip op te krijgen. Scenario 2 doet een voorstel om deze risico's te ondervangen en de beheerkosten op lange termijn beheersbaar te krijgen (en houden). Scenario 1. Versobering Het eerste scenario “versoberen” is gericht op het realiseren van een kostenbesparing op de korte termijn door de in het groenbeleid vastgestelde kwaliteitsniveaus te verlagen. Het voorgestelde versoberingspakket kan vanaf 2027 een maximale besparing opleveren van €110.000,-, waardoor de structurele budgetverhoging beperkt blijft tot €490.000,-. Vanwege

genoemde omstandigheden in het groene vakgebied, is die besparing echter niet gegarandeerd. Aan de versoberingsmaatregelen zijn risico's verbonden. Scenario 2. Strategisch vooruitkijken Het tweede scenario bevat dezelfde basis als scenario 0: structurele verhoging van €600.000,en een incidenteel budget voor beleidsvorming (€50.000) in 2026. Voorts is het gericht op het beheersbaar krijgen (en houden) van de kosten op de lange termijn en risico’s te managen door slim te anticiperen. We zetten voornamelijk in op het gefaseerd omvormen van overbodige, verouderde en/of onderhouds-intensieve beheergroepen naar meer (ecologisch) kostenarm groen. Denk dan bijvoorbeeld aan het verwijderen of omvormen van strakke lijn- en blokhagen naar vrij-uitgroeiend bosplantsoen, waar daar de ruimte voor is. Of het ‘omvormen’ van gazon naar kruidenrijk gras, door minder vaak te maaien. Dit kan uiteraard niet overal en vraagt een gedegen, gefaseerde aanpak, slimme investeringen, en goede communicatie. Er zijn ook andere innovatierichtingen te verkennen. Denk dan bijvoorbeeld aan slimme sensoren voor efficiënt water geven, circulair gebruik van materialen, het gericht inzetten van inwonerparticipatie, of uitbreiding van de eigen buitendienst.

We stellen voor om een speciale bestemmingsreserve in te richten voor de komende 4 jaar die kan worden aangewend om meer efficiëntie in de uitvoering te bewerkstelligen. Een concreet onderbouwd voorstel daartoe zal voor de aanvraag nieuwe beleid 2026 worden uitgewerkt. Het achterliggende idee van die reserve is dat door strategische investeringen aan de voorkant, de onderhoudskosten op lange termijn beter beheersbaar blijven. We adviseren u dit laatste scenario omdat hierin uw beleidsdoelen beter geborgd zijn en we tegelijkertijd meer grip op het budget houden. Ook zijn en er duidelijke koppelkansen met overkoepelende beleidsdoelen zoals het verhogen van de biodiversiteit en het vergroten van het klimaat-adaptief vermogen van onze openbare ruimte. Voor de beschreven budgetverhogingen zijn geen financiële middelen beschikbaar in de Programmabegroting 2026-2029. Daarom wordt voorgesteld het verwachte tekort voor 2026 inclusief incidenteel budget (€650.000,-) te dekken uit de algemene reserve. Om een integrale afweging met alle gemeentelijke taken mogelijk te maken, wordt geadviseerd de structurele effecten mee te nemen in de raadsonderhandelingen naar aanleiding van de verkiezingen 2026 en/of als nieuw beleid mee te nemen in de Programmabegroting 2027-2030.

Standpunt commissie Dit onderwerp is in de commissie Ruimte en Wonen tijdens haar vergadering van maandag 9 februari aan de orde geweest.

Stukken ter inzage nvt Bijlage(n) 1. Groenbeleids- en beheerplan 2019-2029 2. Memo ANTEA: uitkomsten beleidsevaluatie

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris,

de burgemeester,

mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom