AP 5b. Inlegvel samenvatting MF voor raadsleden

De mogelijkheden van Maatschappelijk Financieren Achtergrond van het onderzoek Het rapport over de mogelijkheden van Maatschappelijk Financieren van 18 april 2025 is opgesteld op basis van de motie van 24 oktober 2024. Die motie is ingediend door drie politieke partijen en aangenomen bij de behandeling van de startnotie Sport en Bewegen. In die startnotitie wordt de methode Maatschappelijk Financieren aangehaald als alternatieve financieringsmethode om de toegang tot de kapitaalmarkt voor sportverenigingen te bevorderen, zodat verenigingen minder afhankelijk zijn van publiek kapitaal. De motie pleit voor een onderzoek naar de mogelijkheden en de voor- nadelen van de methode Maatschappelijk Financieren. De motie stelt dat toepassingsmogelijkheden worden verwacht in de sectoren sport en cultuur. Samenvatting voor gemeentebestuurders Voor de werkingssfeer van de methodiek is de financiële hoofdstructuur geïntroduceerd en vervolgens is een reeks aan uitwerkingsvormen van de hoofdstructuur geschematiseerd en gedetailleerd toegelicht. Om de toepassingsmogelijkheden van de financieringsmethode te toetsten, zijn gemeentelijke verordeningen en beleidsnota’s doorzocht op eventuele restricties. Achterhaald is welke nationale wet- en regelgeving van toepassing is en of Europese richtlijnen op staatssteun eventuele belemmerd werken voor toepassing in de sectoren sport en cultuur.

Samengevat is de conclusie dat, beleidsmatig gezien, geen blokkades bestaan om de financieringsmethodiek als alternatieve financieringsvorm door te voeren in de sectoren sport en cultuur. De werkzame stof van de financieringsmethode is dat de gemeente onvoorwaardelijk garantstaat voor een lening aan een maatschappelijke organisatie. Die garanties zijn wettelijke financieringsinstrumenten en zijn toepasbaar voor meer maatschappelijke sectoren dan sport en cultuur. In het rapport zijn die toepassingen geschematiseerd op pagina 14 voor het geval de motie ruimer geïnterpreteerd mag worden. Een wettelijke achtergrond van een gemeentegarantie is, dat de Algemene wet bestuursrecht (Awb) gemeentegaranties definieert als een subsidie, omdat door een garantie een subsidieverhouding ontstaat. Dat maakt dat deze alternatieve financieringsmethode aansluit op de rechtswerking en uitvoering van bestaand subsidiebeleid. De financiële verordening bepaalt de voorwaarden waaronder de gemeente garant staat voor een lening aan een organisatie om een maatschappelijk gewenst doel te bereiken, zoals een clubgebouw bijvoorbeeld. Artikel 20 lid 2 van de financiële verordening van 2025 is vormvrij geformuleerd en niet specifiek uitgewerkt voor garanties voor voorzieningen aan organisaties in de sectoren sport en cultuur.

De bedoeling van het artikel is dat de gemeente financiële zekerheden verwerft en een sterke juridische positie bewerkstelligt als garanties worden verstrekt. Om een sterke juridische positie te bewerkstelligen wordt aanbevolen om een verordening van zakelijke rechten op te stellen. In een zakelijk recht zijn die posities wettelijk geregeld. Voor het werven van zekerheden zijn de Beleidsregels Borgstelling Sportvereniging/-instellingen geanalyseerd. Aandacht wordt gevraagd om artikel 2 van het treasurystatuut af te stemmen op de financiële verordening.

Maatschappelijk Financieren® Papendallaan 60, 6816 VD Arnhem – www.maatschappelijk-financieren.nl IBAN NL41 TRIO 0390397431 – BTW NL 85 4976 917 B01 – KVK 62835556

De Beleidsregels Borgstelling Sportverenigingen/-instellingen stelt dat een borgstelling maximaal 50% is, met een maximaal bedrag van € 250.000,-. Deze garantie-uitvoeringsvorm wordt uitgelegd in de paragrafen 5.1 en 5.2 van het rapport. Deze uitvoeringsvorm van een garantie is geschikt voor relatief kleine leningen, zoals figuur 8 (4b op pagina 14) toont. Voor grote leningen voor clubgebouwen zijn de uitvoeringsvormen 1a en 1b geschikt van figuur 8. In de paragrafen 5.1 en 5.2 wordt de contragarantie geïntroduceerd. Dat is een garantie die het risico voor de gemeente spreidt. Populair gesteld kan de gemeente daarmee private garanties uitlokken. Aanbevolen wordt om de Beleidsregels Borgstelling Sportvereniging/-instellingen uit 2016 aan te scherpen, met aandacht voor de contragaranties, zodat de gemeente minder risico loopt. Precedentwerking is een voorkomend publicitair effect bij gemeentegaranties, omdat een garanties een op geld te waarderen voordeel biedt. In die benadering heeft een garantie een aanzuigend effect op private initiatieven die, wettelijk en volgens de verordening, geen aanspraak maken op een gemeentegarantie. Het rapport stelt daarover dat de gemeente altijd zakelijk moet handelen bij het verstrekken van garanties.

In de praktijk blijkt dat door het pragmatisch inzetten van zekerheden een clubgebouw een verzamelgebouw wordt, voorzien van een praktijk voor fysiotherapie, buitenschoolse opvang, of fitness. Dat zijn bijwerkingen van een garantie met extra huurinkomsten waardoor een project eerder haalbaar wordt en de exploitatie stabieler wordt. Precedentwerking is daarmee niet altijd een nadeel. Het wettelijke doel van een garantie is, om op een staatssteun geoorloofde manier projecten haalbaar te maken die anders niet tot stand komen. De voor- en nadelen van deze financieringsmethode concentreren zich op de administratieve verwerking van garanties volgens de artikelen 50 en 57 van Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). De BBV schrijft voor om garantstellingen te specificeren in de jaarrekening van de gemeente, op basis van de voorwaarden die gesteld zijn in leningsovereenkomst, omdat de gemeente daarvoor Borg staat (artikel 7:850 BW). In die leningsovereenkomst verklaart de gemeente Borg te staan tegenover de kredietverlener voor de nakoming van betalingsverplichtingen van een organisatie. Dat kan een vereniging zijn in de sector sport en cultuur. Het nadeel van een garantie is altijd het risico dat een organisatie de lening niet kan terugbetalen. Daarom moet de gemeente altijd zakelijk handelen bij het afgeven van een garantie.

Daar staat tegenover dat een garantie geen geld kost, maar wel een verborgen verplichting is zolang de lening loopt. Om die reden is het een aanbeveling om de Beleidsregels Borgstelling Sportvereniging/-instellingen uit 2016 aan te scherpen en te stellen dat de gemeente een voorkeur heeft om het garantie risico te spreiden door een contragarantie. Die verborgen verplichting wordt uitgedrukt in een ratio voor het weerstandsvermogen. De voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording daaraan stelt, zijn op hoofdlijnen toegelicht in paragraaf 6.8. Het rapport wordt afgesloten met praktijkervaringen, met bevindingen en een aantal referentieprojecten.

De financiële haalbaarheid van een investering wordt aangetoond door de beoordeling van een opgestelde Meerjarenprognose (MJP). De MJP bestaat (geprognosticeerde) balansposten, resultatenrekeningen en kasstromen. In deze MJP zijn de financiële gevolgen voor een investering en een lening voor de komende 10 jaren zichtbaar. Met de MJP-tool van Maatschappelijk Financieren zijn maatschappelijke organisaties in staat om deze uitgebreide MJP zelf op te stellen. Hierbij kunnen maatschappelijke organisaties uiteraard ook terugvallen op belgeleiding en advies van Maatschappelijk Financieren. Voor het opstellen van een Meerjarenprognose met de MJP-tool worden 5 stappen doorlopen: 1. Het invullen van algemene gegevens 2. Het invullen van de balansposten uit de afgelopen 2 jaarrekeningen 3. Het invullen van de exploitatiegegevens en de prognose van het komende jaar 4. Het invullen van de gehanteerde indexatie percentages 5. Het invullen van de investering en de financieringsbronnen

Na het doorlopen van de stappen genereert de MJP-tool een meer jaren prognose van 10 jaar.

De MJP-tool kan beschikbaar worden gesteld voor controle door accountants en treasurymedewerkers.