AP 5b. Commissievoorstel Maatschappelijk Financieren

COMMISSIEVOORSTEL Zaaknummer:

1375930

Commissie

Maatschappij en Middelen

Datum commissie:

6 november 2025

Agendapunt:

5b.

Datum college:

14 oktober 2025

Onderwerp:

Rapport mogelijkheden Maatschappelijk Financieren

Bevoegd orgaan:

Gemeenteraad

Portefeuillehouder:

W. Stoffer

Behandeling:

Peiling

Nummer:

Stukken ter inzage: Bijlage(n):

1. Rapport mogelijkheden maatschappelijk financieren; 2. Inlegvel samenvatting MF; 3. Memo inzake maatschappelijk Financieren van accountant Baker Tilly

Voorstel − Kennis te nemen van het rapport Maatschappelijk Financieren inclusief de beoordeling van dit rapport door een onafhankelijk extern accountant; −

De gemeenteraad te adviseren, mede in het licht van deze notitie en beoordeling door de accountant, om een uitspraak te doen over: −

het belang en de consequenties van maatschappelijk financieren als (aanvullend) beleidsinstrument met inachtneming van de benoemde risico’s;

−

het eventueel geven van een vervolgopdracht aan het college voor het opstellen van beleidskaders en beleidsvorming.

Geachte commissie, Inleiding De gemeenteraad heeft op 24 oktober 2024 een motie aangenomen, waarin het college wordt gevraagd om de gemeenteraad een apart voorstel voor te leggen waarin de verschillende mogelijkheden – met voor- en nadelen – van maatschappelijk financieren worden toegelicht en voorzien worden van een adequate financiële onderbouwing. Maatschappelijk Financieren is een methode die kan bijdragen aan de realisatie van maatschappelijke voorzieningen. Om dit in beeld te brengen is een rapport opgesteld door Maatschappelijk Financieren.

Argumenten/overwegingen De samenleving vraagt steeds vaker om alternatieve vormen van ondersteuning voor maatschappelijke initiatieven, die niet passen binnen het traditionele subsidie-instrumentarium en vastgesteld gemeentelijk (financieel) beleid. Maatschappelijk financieren biedt daarvoor kansen, mits dit zorgvuldig wordt ingericht. Het college heeft bij de uitwerking van de motie ervoor gekozen om door Maatschappelijk Financieren (MF) een rapport te laten opstellen, waarin deze alternatieve financieringswijzen in kaart zijn gebracht en nader worden toegelicht. Een concreet financieringsmodel is uitgewerkt. Voor u ligt het rapport mogelijkheden maatschappelijk financieren, waarin is uiteengezet hoe de gemeente (financiële) instrumenten kan inzetten om maatschappelijke initiatieven te ondersteunen. Deze verkenning is zorgvuldig uitgevoerd met aandacht voor relevante wetgeving, juridische kaders risico's en aansluiting bij huidig gemeentelijk beleid. Het rapport MF bevat geen beleidsvoorstel, maar biedt een solide onderbouwde basis voor besluitvorming door de raad. Belangrijk is dat het hier nadrukkelijk geen beleidsvoorstel betreft, maar een inhoudelijke verkenning. Het is aan de gemeenteraad om te bepalen óf en op welke wijze zij maatschappelijk financieren als beleidsinstrument wil inzetten.

In het kader van een zorgvuldige beleidsvoorbereiding is het rapport van MF voorgelegd aan een onafhankelijk extern accountant, met als specifieke opdracht en focus de analyse van de risico’s en bijbehorende beheersmaatregelen. Deze onafhankelijke toetsing biedt een solide basis voor een mogelijk vervolgtraject – indien de raad hiertoe besluit - om maatschappelijk financieren op een beheerste en beleidsmatige manier te introduceren. Beoogd effect 1. De gemeenteraad op een transparante en inhoudelijk onderbouwde wijze in staat stellen om zich uit te spreken over de wenselijkheid en mogelijke inzet van maatschappelijk financieren binnen het gemeentelijk beleid; 2. Het bieden van een goed onderbouwde basis voor een eventuele politieke keuze over maatschappelijk financieren; 3. De verkenning biedt een stevige en solide basis om – indien de raad dat wenst – op gecontroleerde wijze een vervolg te geven aan verdere beleidsontwikkeling en inzet aan het instrument van maatschappelijk financieren;

Het voorstel draagt bij aan een afgewogen en goed geïnformeerde politieke besluitvorming bij het realiseren van maatschappelijke doelen. Risico's en beheersmaatregelen Maatschappelijk financieren gaat uit van meer privaat kapitaal voor investeringen in maatschappelijke voorzieningen. Een belangrijke bouwsteen in een financieringsplan is een lening door een kredietverstrekker (bijv. een bank). De haalbaarheid van een lening is in belangrijke mate afhankelijk van een overheidsinstantie die garant wil staan voor deze lening. Het verstrekken van gemeentelijke garanties op leningen biedt kansen om maatschappelijke initiatieven mogelijk te maken die anders moeilijk te financieren zijn. Tegelijkertijd brengt deze vorm van betrokkenheid risico's en extra uitvoeringslasten met zich mee. Dit geldt niet alleen voor de gemeente, maar ook voor de organisaties of initiatiefnemers die gebruik willen maken van maatschappelijk financieren. Dit vereist zorgvuldige besluitvorming en actief risicobeheer: Financieel risico Als een kredietnemer niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, kan de gemeente financieel aansprakelijk worden gesteld. Beheersmaatregel: een grondige toets op kredietwaardigheid/financiële positie en haalbaarheid vooraf, met duidelijke voorwaarden voor het verstrekken van de garantie.

Bij het verstrekken van een garantie is het een belangrijk uitgangspunt dat het college via periodieke monitoring informatie verzamelt en beoordeelt of het risicoprofiel van de specifieke garantstelling verandert. In dit kader is het van belang om (meerjaren)begrotingen, tussentijdse rapportages en jaarstukken van de kredietnemer op te vragen en te analyseren. Het is ook essentieel om bevestigd te krijgen (bij voorkeur door de kredietverstrekker) dat aan betalingsverplichtingen wordt voldaan en dat er geen achterstanden optreden in rente- en aflossingsverplichtingen. Reputatierisico Wanneer een maatschappelijk initiatief ondanks gemeentelijke garantie mislukt kan dit leiden tot publieke kritiek of verlies van vertrouwen. Beheersmaatregel: Heldere en transparante besluitvorming, waarbij de maatschappelijke meerwaarde goed wordt onderbouwd.

Juridisch risico Onduidelijke afspraken kunnen leiden tot geschillen of onduidelijkheid over de gemeentelijk rol en verantwoordelijkheid. Beheersmaatregel: Juridisch sluitende overeenkomsten met duidelijke afspraken over verplichtingen, looptijd en risicoverdeling. Uitvoeringslast Monitoring en opvolging van garanties vergen (extra) personele capaciteit, verantwoordingsverplichtingen, monitoring van maatschappelijke impact, effectmeting en duidelijke interne processen. Er dient niet alleen verantwoording aan de gemeenteraad te worden afgelegd, maar ook aan burgers, investeerders en fondsen. Ook is er meer tijd nodig voor beoordeling, toetsing, afstemming en communicatie. Beheersmaatregel: Inrichting van een beheersstructuur met periodieke rapportage en waar nodig bijsturing. Heldere kaders en interne versterking zijn nodig om deze aanpak beheersbaar en effectief te houden. Met deze beheersmaatregelen wordt gewaarborgd dat de inzet van gemeentelijke garanties op een zorgvuldige, transparante en financieel verantwoorde wijze plaatsvindt.

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris,

de burgemeester,

mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom